Db08.1 Bijlage Raadsbrief, Jaarverslag 2025 Stichting Economic Board Duin- en Bollenstreek

2025 Jaarverslag Stichting Economic Board Duin en Bollenstreek Samen werken aan de toekomst Inhoud Inleiding 3 Waar we voor staan 4 O ns strategisch kader 5 T erugblik 2025 7 S amenwerking Greenport Duin- en Bollenstreek 1 1 Projecten 1 2 • Remote Sensing II (RS4F) 1 3 • Incubatorprogramma 1 5 • Vier de Lente Festival en oprichting Stichting Vier de Lente 1 7 • DIY Day 1 9 • Onderwijs & Arbeidsmarkt Duin- en Bollenstreek (OADB) 2 1 • Circulair Versnellingsprogramma Duin- en Bollenstreek 2 3 • Enjoy Our Flowers 2 5 • Versterken Strandtoerisme door inzet van drones 2 7 • Haalbaarheidsonderzoek Space VR Experience 2 9 • EUDIS Hackaton 3 1 • Regiobranding 3 3 • Duin- en Bollen Vierdaagse 3 5 • Regiocertificering 3 7 Voorbereiding projecten 2026 3 9 • Regiodeal 3 9 • Remote Sensing Fase 2 3 9 • Ontwikkeling Green Campus 3 9 • IJzeroxide 4 0 • Geodata ondersteunde bollenteelt 4 0 • Smart Energy Hubs 4 1 Bijlagen • Bijlage 1: Ecorys Monitoringsrapportage 4 2 • Bijlage 2: EBDB Jaarrekening 2025 5 3 2 Jaarverslag 2025 Leeswijzer: Dit jaarverslag begint met een strategisch kader, een uitleg van de plannen en doelen van de EBDB. Zo wordt duidelijk waar de organisatie voor staat en naartoe wil. Daarna kijken we terug op het jaar 2025 en bespreken we de belangrijkste ontwikkelingen, inspanningen en resultaten. Tot slot gaan we dieper in op de verschillende projecten.

Per project leggen we uit wat er is gedaan, wat het heeft opgeleverd en wat de impact is. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag 2025 van de Stichting Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB). In dit verslag blikken wij terug op de activiteiten, samenwerkingen en projecten die het afgelopen jaar hebben bijgedragen aan de economische ontwikkeling van onze regio. In 2025 heeft de EBDB, samen met ondernemers, de vijf gemeenten, cofinanciers, onderwijsinstellingen en vele andere partners, gewerkt aan uiteenlopende initiatieven. Wij informeren u over de voortgang van lopende trajecten, nieuw gestarte projecten en kansrijke ontwikkelingen richting 2026. Het afgelopen jaar stond in het teken van zaaien: verbindingen zijn versterkt en nieuwe initiatieven in gang gezet. Samenwerking vormt daarbij de kern van onze werkwijze. Alleen door gezamenlijk op te trekken kunnen wij onze ambities realiseren: een sterke, innovatieve en duurzame Duin- en Bollenstreek, waarin economie en leefomgeving in balans zijn en de regio haar karakteristieke identiteit behoudt. Met trots kan ik u melden dat elke euro die de EBDB in 2025 investeerde in projecten, ruim vier euro aan waarde genereerde. Dit door te werken met betrokken partners en verplichte cofinanciering. Zo zetten we elke investering om in tastbare impact voor de regio.

Een speciaal woord van dank gaat uit naar onze onbezoldigde boardleden: betrokken regiogenoten met een groot netwerk, brede kennis en waardevolle expertise. Zij hebben de EBDB het hele jaar met raad en daad ondersteund en richting gegeven aan onze koers en ambities. Steph van Es Directeur EBDB 3 Jaarverslag 2025 De Stichting Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) is op 1 april 2023 een nieuwe overeenkomst aangegaan met de gemeenten Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen. Per 1 januari 2024 is de nieuwe Economic Board aan de slag gegaan om uitvoering te geven aan de nieuwe overeenkomst. De belangrijkste doelstelling is de versterking van samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen in de sectoren Duurzame Greenport, Gezond Toerisme en Kennisintensieve Maakindustrie, om de economische prestaties van de regio te verbeteren met behoud van de woonaantrekkelijkheid. Waar we voor staan 4 Jaarverslag 2025 Ons strategisch kader Samen werken aan de toekomst De Duin- en Bollenstreek is een regio met een unieke kracht. Tussen zee en polders, metropoolregio’s en natuur, ligt een streek die bekendstaat om haar bloeiende velden, kustplaatsen en innovatieve bedrijvigheid. Een gebied klein van schaal, maar groot in betekenis. De komende decennia staat de regio voor grote veranderingen.

De druk op de ruimte neemt verder toe, de energietransitie vraagt om keuzes en de economie moet zich versterken en vernieuwen. De uitdaging is helder: hoe ontwikkelt de regio zich verder, met behoud en versterking van haar kwaliteiten, in samenhang met woningbouw en klimaatadaptatie? De gezamenlijke koers Twee documenten vormen de basis voor de koers richting 2040. De Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek 2040, opgesteld door de vijf gemeenten, schetst de brede visie op de ontwikkeling van de streek: wonen, landschap, economie, mobiliteit, duurzaamheid en klimaat. Het advies van Bureau BUITEN vertaalt een deel van die visie naar een concreet economisch uitvoeringsprogramma. Samen laten deze documenten zien dat ruimte en economie elkaar niet hoeven te belemmeren, maar juist kunnen versterken: het landschap vormt het fundament, de economie de motor. De ruimtelijke basis De vijf gemeenten Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen hebben in de Strategische Agenda Ruimte gezamenlijk de koers uitgezet voor een toekomstgerichte leefomgeving. Centraal staan drie kernkwaliteiten: 1. Aantrekkelijke kustplaatsen en duinen 2. Duurzame Greenport, bollenteelt en toerisme 3.

Goed wonen en werken Belangrijkste opgaven zijn het behoud van het open landschap, de transitie naar een duurzame bollenteelt, de realisatie van de woningbouwopgave, de versterking van mobiliteits- en energie infrastructuur en klimaatadaptatie. Deze Strategische Agenda Ruimte vormt het ruimtelijke kader, maar de EBDB richt zich nadrukkelijk op de economische uitvoeringsagenda met economische zwaartepunten als Duurzame Greenport, Kennisintensieve Maakindustrie en Gezond Toerisme. Zo levert de EBDB vanuit haar rol als verbinder en aanjager een directe bijdrage aan de economische vernieuwing van de regio, in samenhang met de ruimtelijke en maatschappelijke kaders van de vijf gemeenten. 5 Jaarverslag 2025 De bloembollensector vernieuwen en verduur- zamen, met hoogwaardige verwerking, logistiek en kennisontwikkeling. Space, drones, health & life sciences en (andere) technologische innovatie versterken, met sterke verbindingen tussen onderwijs en bedrijfsleven. De streek positioneren als kuuroord en kwaliteits- bestemming, met Keukenhof, kust en erfgoed als iconen. Een leidende rol spelen in de transitie naar een circulaire economie. Economische groei gaat hand in hand met respect voor milieu, bewoners en omgeving. Een inclusieve arbeidsmarkt met voldoende en goed opgeleide mensen voor banen op alle niveaus, door nauwe samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.

De economische pijlers Het advies van Bureau BUITEN maakt de ruimtelijke visie concreet voor de economie. Daaruit volgen de drie pijlers met twee crossovers waarop de EBDB haar uitvoeringsagenda bouwt. Van pijlers naar uitvoering Deze pijlers vormen samen de basis van de economische agenda van de Duin- en Bollenstreek. Ze zijn geen losse bouwstenen, maar grijpen in elkaar en versterken elkaar. De kracht van de regio ligt juist in de verbinding, als voorbeeld: innovaties in de Greenport profiteren van kennis uit de maakindustrie, circulaire principes maken toerisme gezonder en via onderwijs en arbeidsmarkt worden alle sectoren voorzien van talent. Het is de taak van de EBDB om die samenhang te bewaken en te (laten) vertalen naar concrete projecten. Daarmee geeft de EBDB uitvoering aan de gezamenlijke koers en zorgt zij dat economische ontwikkeling hand in hand gaat met de bredere opgaven rond landschap, ruimte en brede welvaart. Duurzame Greenport Kennisintensieve Maakindustrie Gezond Toerisme Duurzaamheid & Circulariteit Human Capital 6 Jaarverslag 2025 Terugblik 2025 Het jaar 2025 stond voor de EBDB in het teken van het verder bouwen aan een stevig fundament, het starten en begeleiden van 13 projecten en het voorbereiden van 6 kansrijke projecten voor 2026.

Daarnaast is verkend of een intensievere samenwerking, in de vorm van een gezamenlijke backoffice met de Greenport Duin- en Bollenstreek, tot de mogelijkheden behoort. De EBDB ligt in de basis op koers en heeft in de afgelopen periode aantoonbaar gebouwd aan haar rol als verbinder en aanjager in de regio. Tegelijkertijd vraagt de huidige context om verdere aanscherping en doorontwikkeling om deze positie ook op de langere termijn te bestendigen. De Duin- en Bollenstreek bevindt zich in een dynamisch krachtenveld tussen meerdere grootstedelijke regio’s. De opkomst van samenwerkingsverbanden zoals Key Region Leiden biedt kansen voor samenwerking en schaalvergroting, maar vraagt tegelijkertijd om een scherpe positionering van de EBDB en een duidelijke afbakening van haar toegevoegde waarde. Bestuur, organisatie en samenwerking De governance van de EBDB bestaat uit een onafhankelijke Board van ondernemers en bestuurders uit de regio. De Board bepaalt de strategische koers en besluit over projectaanvragen en -bijdragen. De acht boardleden, Sandra Bechtholt, Arjan van Beelen, Dyane Brummelhuis, John Boot, Ben van Berge Henegouwen en Anne Leemhuis met als dagelijks bestuur Stephan Stokkermans, Ferry Huurman en Werner Haan, zetten zich onbezoldigd in als ambassadeurs van de regio.

In 2025 is, in afstemming met de gemeenten, besloten een interim lid voor de Raad van Toezicht te werven (start eind eerste kwartaal 2026). 7 Jaarverslag 2025 De uitvoeringsorganisatie bestond in 2025 uit een compact en slagvaardig team van circa 3 FTE, verantwoordelijk voor de dagelijkse coördinatie, ondersteuning en uitvoering. Onder leiding van directeur Steph van Es werden drie medewerkers aangestuurd op het gebied van projectmanagement, communicatie en administratie. Parallel hieraan is verdere professionalisering gerealiseerd. De jaarrekening 2025 is opgesteld en voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring. De EBDB onderhoudt daarnaast regulier contact met de vijf samenwerkende gemeenten, zowel via BO Rood (wethouders economie) als via de gemeentelijke programmaorganisatie Samenwerking Duin- en Bollenstreek (kernteam DBS). Deze afstemming borgt samenhang, koers en voortgang en vormt de basis voor effectieve samenwerking binnen de triple helix. Monitoring en voortgang De voortgang en resultaten van de EBDB worden onafhankelijk gemonitord door Ecorys, op basis van een Theory of Change. Hierbij wordt gekeken naar zowel inzet (inputs), zoals de rol en financiële bijdrage van de EBDB, als naar resultaten (outputs), waaronder samenwerking, cross-overs tussen sectoren en de kwaliteit van projecten.

Ecorys beoordeelt de EBDB op onder andere projectrollen, cofinanciering, samen- werkingsverbanden en kwalitatieve toegevoegde waarde. Deze monitoring biedt inzicht in de effectiviteit van de ingezette koers (zie bijlage voor de rapportage 2025). Korte samenvatting montitoringsrapportage Ecorys Ecorys constateert dat de uitvoering van de Economische Agenda Duin- en Bollenstreek in 2025 duidelijk aan momentum wint. In totaal zijn dertien projecten opgestart, verspreid over de strategische pijlers. Deze projecten kenmerken zich door een sterke betrokkenheid van triple-helix partners en een toenemende mate van samenhang tussen de verschillende thema’s. Daarmee geeft de EBDB aantoonbaar invulling aan haar rol als aanjager, verbinder en financier van regionale economische ontwikkeling. Ook financieel laat de inzet een duidelijk hefboomeffect zien. De totale projectwaarde bedraagt circa €1,7 miljoen, waarvan ongeveer 25% door de EBDB is gefinancierd. Dit betekent dat iedere euro die door de EBDB wordt ingezet, leidt tot circa vier euro aan investeringen in de regio. Daarbij gaat momenteel nog een aanzienlijk deel van de capaciteit op aan relatiebeheer en afstemming met gemeenten, terwijl er ruimte is om deze geleidelijk meer te richten op het ontwikkelen en realiseren van nieuwe, kansrijke proposities in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven.

Tegelijkertijd plaatst Ecorys de resultaten in perspectief. De uitvoering van de agenda bevindt zich nog in een relatief vroege fase, waardoor het te vroeg is om uitspraken te doen over structurele impact. Wel worden enkele aandachtspunten benoemd die van belang zijn voor de verdere doorontwikkeling. Zo blijft versterking van de zichtbaarheid en vindbaarheid van de EBDB essentieel om meer en betere projectinitiatieven te genereren, met name vanuit het brede mkb. Daarnaast ligt er een opgave in het verder professionaliseren van projectontwikkeling, bijvoorbeeld door initiatiefnemers beter te ondersteunen en door actiever innovatie te faciliteren via instrumenten zoals challenges of een matchingplatform. Bouwen aan het fundament In 2025 heeft de EBDB nadrukkelijk verder gebouwd aan een stevig fundament. Dit gebeurde enerzijds door intensivering van samenwerkingen en overlegstructuren en anderzijds door de verdere ontwikkeling en positionering van de eigen organisatie.

De EBDB heeft actief ingezet op het onderhouden en uitbreiden van relevante netwerken, waaronder afstemming met partijen zoals BO Rood, het kernteam DBS, Greenport DB, het Kennis Intensieve Maakindustrie (KIM)- kwartaaloverleg, Holland Rijnland, Provincie Zuid Holland, Innovation Quarter, Circulair West, ondernemersverenigingen, diverse brancheverenigingen, gemeenteraden, Economic Board Zuid Holland, Economic Board Nederland, Rabobank, Keukenhof en vele andere stakeholders. Daarnaast was de EBDB aanwezig bij diverse bijeenkomsten en events en is samenwerking gezocht met regionale en bovenregionale partners zoals Key Region Leiden. Deze inzet was gericht op het versterken van de positie van de EBDB, het signaleren van kansen en het initiëren van nieuwe projecten. Tegelijkertijd is gewerkt aan het versterken van de positionering van de EBDB, onder andere via de eigen communicatie kanalen, een vernieuwde website, diverse presentaties en actieve betrokkenheid bij regionale gremia. Projectaanvragen en ontwikkeling In 2025 heeft de EBDB in totaal 20 projectaanvragen ontvangen. Hiervan zijn er 7 afgekeurd, omdat deze niet voldeden aan de doelstellingen of onvoldoende economische impact voor de regio aantoonden. Dit onderstreept dat de instroom en kwaliteit van aanvragen nog aandacht vraagt.

Van de resterende 13 aanvragen heeft de Board bij meerdere projectplannen actief meegedacht en doorontwikkeling gestimuleerd om deze naar een hoger niveau te tillen. Daarnaast is de EBDB bij veel projecten inhoudelijk betrokken gebleven, zodat waar nodig tijdig kan worden bijgestuurd en de kwaliteit en impact van initiatieven worden gewaarborgd. De EBDB stuurt daarbij nadrukkelijk op de ontwikkeling van meerjarige projecten met structurele impact. Projecten worden gestimuleerd om minder afhankelijk te worden van subsidies en te werken aan een duurzaam verdienmodel. Tevens wordt ingezet op het versterken en bestendigen van de projectorganisatie. De EBDB investeert hiermee bewust niet in kortlopende initiatieven, maar kiest voor projecten die blijvend waarde toevoegen aan de regio. 9 Jaarverslag 2025 Vooruitkijkend Een aandachtspunt blijft de instroom van kwalitatief sterke projectaanvragen en de toenemende vraag naar inzet van de EBDB als inhoudelijke partner en regisseur. Dit bevestigt de groeiende erkenning van de organisatie, maar vraagt ook om versterking van capaciteit en een meer proactieve benadering. Om hierop in te spelen, wordt de organisatie uitgebreid met twee programmamanagers met een nadrukkelijk proactieve en acquirerende rol. Hiermee wordt beoogd de kwaliteit en kwantiteit van projecten te verhogen en de strategische positie van de EBDB verder te versterken.

Deze programmamanagers krijgen een duidelijke aanjagende rol, gericht op het realiseren van projecten met grotere impact en het vergroten van de slagvaardigheid van de EBDB. Tegelijkertijd vraagt de veranderende regionale context, met name de verdere ontwikkeling van samenwerkingsverbanden zoals Key Region Leiden en de Economic Board Zuid-Holland, om een bewuste en strategische positionering van de EBDB. De uitdaging ligt in het optimaal benutten van kansen voor samenwerking en schaalvergroting, zonder de eigen regionale focus en toegevoegde waarde uit het oog te verliezen. Dit betekent dat de EBDB zich nadrukkelijk moet blijven profileren als dé aanjager van economische samenwerking in de Duin- en Bollenstreek en tegelijkertijd actief de verbinding zoekt met omliggende regio’s waar dit meerwaarde biedt. Concluderend kan worden gesteld dat de EBDB op koers ligt, maar zich bevindt in een fase waarin scherpere positionering en een actievere rol in projectontwikkeling noodzakelijk zijn om de ambities verder te realiseren. De ingezette koers biedt hiervoor een solide basis.

10 Jaarverslag 2025 Samenwerking Greenport Duin- en Bollenstreek De in 2024 door de gemeenten verstrekte opdracht aan de EBDB voor een verkennend onderzoek naar integratie van de Greenport Duin- en Bollenstreek en de EBDB heeft in 2025 uitgewezen dat integratie op korte termijn niet haalbaar is en te weinig toe- gevoegde waarde biedt voor beide organisaties. Het onderzoek is daarmee afgerond. Er is onvoldoende synergie c.q. voordeel te behalen bij een verdere integratie op korte termijn. Beide partijen werken intensief samen, maar hebben elk ook een eigen profilering en verschillende stakeholders. Op inhoudelijke vlak wordt de samenwerking op projecten voortgezet. Naast projectbijdragen op de door Greenport DB aangedragen projecten, heeft de EBDB in 2025 tweemaal een bijdrage verstrekt van 37.500 euro voor de governance van de Greenport DB. Ter versterking van de cashflow van de Greenport DB zijn deze jaarbedragen in één keer uitgekeerd, namelijk voor de jaren 2026 en 2027. Dit ter ondersteuning van de organisatie na de gemeentelijke bezuinigingen. Tevens is er circa 50.000 euro beschikbaar gesteld aan de Greenport DB voor haar programma management.

11 Jaarverslag 2025 PROJECTS 12 Jaarverslag 2025 Remote Sensing II (RS4F) Wat is het? Remote Sensing II (RS4F) is een innovatieproject gericht op het vroegtijdig detecteren van botrytis in tulpen met behulp van drones, sensoren en kunstmatige intelligentie (AI). Door data uit verschillende bronnen te combineren, krijgen telers eerder en beter inzicht in de gezondheid van hun gewassen. Dit maakt sneller, gerichter en duurzamer ingrijpen mogelijk. Waarom de EBDB bijdraagt EBDB ondersteunt dit project omdat het bijdraagt aan een duurzame greenport, de ontwikkeling van een kennisintensieve maakindustrie en de transitie naar een meer duurzame teelt. Daarnaast versterkt het project de regionale kennisontwikkeling (human capital) en stimuleert het datagedreven werken in de bollensector. Voortgang in 2025 Start en doelstelling In 2025 is Remote Sensing II gestart als vervolg op een eerder project binnen de sierteelt. Het doel is om plantenziekten, zoals Botrytis in tulpen, in een vroeg stadium te detecteren. De opstart vond plaats aan het begin van het jaar, zodat het volledige voorjaarsteeltseizoen benut kon worden. Met de uitkomsten is het mogelijk om alleen daar gewasbeschermings- middelen toe te passen waar dat echt nodig is. Dit vermindert de impact op waterkwaliteit en biodiversiteit en verlaagt de milieuafdruk van de sector.

Daarnaast leidt dit tot een besparing op kosten en middelen. Ontwikkeling van het AI-model Voor het trainen van het AI-model zijn circa 2.000 annotaties gemaakt op dronebeelden van tulpen. Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor het herkennen en visualiseren van vroege ziektesymptomen op perceel niveau. Dataverzameling in het veld Er zijn dronevluchten uitgevoerd boven deelnemende percelen voor de herkenning van botrytis en sensoren geplaatst om data te verzamelen, zoals bodemvocht, bladnatheid, temperatuur en wind. Vooral bladnatheid bleek een waardevolle aanvulling op bestaande waarschuwingssystemen, doordat het infectierisico nauwkeuriger kan worden bepaald. Hierbij gaat het om de voorspelbaarheid van de ziekteontwikkeling. 13 Jaarverslag 2025 Combinatie van drone- en satellietdata Naast drones is ook gekeken naar de inzet van satellietbeelden. Satellieten bieden inzicht op veldniveau, terwijl drones juist gedetailleerde informatie geven op plantniveau. De combinatie van beide technieken biedt kansen voor efficiëntere en schaalbare gewasmonitoring. Invloed van het groeiseizoen Door het uitzonderlijk droge groeiseizoen kwam botrytis in 2025 beperkt voor. Hierdoor zijn minder nieuwe ziektebeelden verzameld. De beschikbare data is wel gebruikt om het AI-model verder te testen en te verbeteren.

Resultaten en impact Technologische vooruitgang In 2025 is een eerste werkende basis ontwikkeld voor AI-gedreven ziekteherkenning in de bollenteelt. Telers krijgen hiermee beter inzicht in gewasgezondheid en infectierisico’s. Voordelen voor telers en omgeving Dit leidt tot gerichter gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, lagere kosten en een positieve impact op waterkwaliteit en biodiversiteit. Het project draagt ook bij aan Europese doelstellingen om het middelengebruik te verminderen. Regionale betekenis Het project versterkt de digitale werkwijze binnen de sector en vergroot het handelings- perspectief van telers. Daarmee draagt het bij aan een toekomstbestendige en weerbare Greenport en stimuleert het innovatie in de regio. Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door een brede coalitie van regionale partners en financiers: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Greenport Duin- en Bollenstreek • Holland Rijnland • NL Space Campus • Unmanned Valley 14 Jaarverslag 2025 Incubatorprogramma Wat is het? Het incubatorprogramma is een initiatief van Unmanned Valley, in samenwerking met EBDB, gericht op het ondersteunen van start-ups en jonge MKB-bedrijven in hun ontwikkeling en groei.

Het programma richt zich met name op technisch georiënteerde bedrijven binnen de UAV- (Unmanned Aerial Vehicle) en sensor-based hightechsector, maar is ook breder inzetbaar voor vergelijkbare startups en scale-ups. Waarom de EBDB bijdraagt EBDB draagt bij aan dit programma om de groei van kennisintensieve bedrijven in de regio te stimuleren en het vestigingsklimaat te versterken. Door het beschikbaar stellen van vouchers wordt deelname financieel toegankelijk gemaakt voor jonge en groeiende bedrijven, wat bijdraagt aan werkgelegenheid en economische ontwikkeling. Voortgang in 2025 Start van het programma In 2025 is het incubatorprogramma van start gegaan. De eerste ronde richtte zich op bedrijven binnen de UAV-sector en werd mede mogelijk gemaakt door de inzet van vouchers vanuit EBDB. Inhoud en opzet Gedurende een traject van vier maanden worden deelnemers begeleid op thema’s zoals strategie, financiën, sales & marketing, HR en innovatie, inclusief regelgeving en subsidie- mogelijkheden. De modules worden verzorgd door ervaren ondernemers, CEO’s en experts. Deelname en eerste resultaten In de eerste editie hebben vier bedrijven succesvol deelgenomen. De deelnemers gaven aan dat het programma helpt bij het aanscherpen van het businessmodel, het vergroten van het netwerk en het ontwikkelen van essentiële ondernemersvaardigheden.

Vooruitblik Op basis van de positieve ervaringen wordt gewerkt aan een vervolg. De tweede ronde staat gepland voor september 2026, met een nieuwe groep bedrijven. Gestreefd wordt naar een grotere groep deelnemers. 15 Jaarverslag 2025 Resultaten en impact Versnelling van bedrijfsontwikkeling Het programma helpt start-ups om hun bedrijfsvoering te professionaliseren en sneller stappen te zetten richting de markt. Versterking van het ecosysteem Door begeleiding, kennisdeling en netwerkvorming draagt het programma bij aan een sterker innovatie-ecosysteem binnen de regio. Regionale betekenis Het incubatorprogramma draagt bij aan het aantrekken en ontwikkelen van kennis- intensieve bedrijven en versterkt daarmee de economische structuur en arbeidsmarkt in de Duin- en Bollenstreek. Samenwerkende partners Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking tussen: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) • Kansen voor West • Unmanned Valley 16 Jaarverslag 2025 Vier de Lente Festival en oprichting Stichting Vier de Lente Wat is het? Vier de Lente is een initiatief dat zich richt op het versterken van de verbinding tussen jongeren en de Duin- en Bollenstreek. Het festival is ontstaan vanuit de behoefte om het bloemencorso, na de erkenning als UNESCO immaterieel erfgoed, over te dragen aan een jongere generatie.

Wat begon als een creatief initiatief in coronatijd is uitgegroeid tot een jaarlijks festival en een breder platform waarin jongeren actief bijdragen aan de beleving en toekomst van de regio. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt Vier de Lente omdat het initiatief bijdraagt aan de versterking van regionale verbinding en samenwerking tussen jongeren en de streek. De stichting stimuleert talentontwikkeling en vergroot de binding van jongeren met de Duin- en Bollenstreek, wat essentieel is voor het behoud van toekomstig arbeidspotentieel. Tegelijkertijd wordt cultureel erfgoed op eigentijdse wijze doorgegeven aan een nieuwe generatie. Daarmee levert Vier de Lente een concrete bijdrage aan een economisch vitale en toekomstbestendige regio. Voortgang in 2025 Succesvolle vierde editie van het festival In 2025 vond de derde editie van het Vier de Lente Festival plaats, met ruim 1.000 bezoekers. Het evenement werd georganiseerd tussen de tulpenvelden in Hillegom en bracht muziek, cultuur en de identiteit van de regio samen. Actieve rol van jongeren Jongeren stonden centraal in het festival, zowel op het podium als in de organisatie. Dit versterkt hun betrokkenheid bij de regio en stimuleert eigenaarschap en talentontwikkeling.

17 Jaarverslag 2025 Oprichting van Stichting Vier de Lente Om de continuïteit van het festival en het bredere concept te waarborgen, hebben de Founding partners (Rabobank, Keukenhof, Grand Hotel Huis ter Duin, EBDB) in 2025 de Stichting Vier de Lente opgericht. Hiermee is een structurele basis gelegd voor verdere ontwikkeling, waaronder de doorontwikkeling van nieuwe evenementen en activiteiten die zich richten op jongeren en het versterken van hun binding met de regio. De oprichting van de stichting geeft de mogelijkheid om in de toekomst andere evene- menten en activiteiten met dezelfde doelstelling te organiseren. Ook maakt een stichting het makkelijker om andere sponsors te binden. Zelfstandige voortzetting Vanaf 2026 zal het festival, mede dankzij de opgebouwde organisatie en steun van partners, zelfstandig worden voortgezet. Resultaten en impact Versterking van regionale trots Het initiatief draagt bij aan een positiever en eigentijds beeld van de Duin- en Bollenstreek onder jongeren. Binding van talent aan de regio Door jongeren actief te betrekken wordt de kans vergroot dat zij zich langdurig aan de regio verbinden. Regionale betekenis Met de oprichting van de stichting ontstaat een platform dat ook buiten het festival om activiteiten organiseert en jongeren en ondernemers met elkaar verbindt.

• AW Groep • Bloemencorso Bollenstreek • DOE Reclame • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Flexteam • Gemeente Hillegom • Grand Hotel Huis ter Duin • Hulsebosch • Keukenhof • Lommers-UIT • Ondernemend Hillegom • Rabobank • The Good Company • Vooges Verpakkingen Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door samenwerking tussen: 18 Jaarverslag 2025 DIY Day Wat is het? DIY Day is een jaarlijks evenement op Unmanned Valley waarbij jongeren en studenten op een laagdrempelige manier kennismaken met technologie, innovatie en ondernemerschap. Door middel van workshops, challenges en demonstraties worden deelnemers actief betrokken bij hightech toepassingen, zoals drones en sensor-based technologie. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit initiatief vanwege de bijdrage aan talentontwikkeling en het enthousiasmeren van jongeren voor techniek en innovatie. Het evenement helpt om jong talent te interesseren voor opleidingen en carrières binnen de kennisintensieve sectoren in de regio. Voortgang in 2025 Organisatie van DIY Day In 2025 vond DIY Day plaats op Unmanned Valley, met meer dan 450 bezoekers, waarbij jongeren, studenten en bedrijven samenkwamen rondom technologie en innovatie. Interactieve programmering Deelnemers konden actief deelnemen aan workshops en challenges, waarbij zij zelf aan de slag gingen met technologische toepassingen.

Dit zorgde voor een praktische en inspirerende kennismaking met de sector. Samenwerking met partners Het evenement werd georganiseerd in samenwerking met bedrijven, onderwijsinstellingen en partners uit het regionale ecosysteem, waardoor een sterke verbinding ontstond tussen leren en praktijk. 19 Jaarverslag 2025 Resultaten en impact Stimulering van interesse in techniek DIY Day draagt bij aan het vergroten van de interesse van jongeren in technologie en innovatie. Ook in 2026 wordt het evenement weer georganiseerd waarbij we kijken naar nog meer samenwerking met basisscholen en voortgezet onderwijs inde regio. Versterking van de talentpipeline Door jongeren vroegtijdig in contact te brengen met bedrijven en toepassingen wordt de instroom in technische opleidingen en beroepen gestimuleerd. Regionale betekenis Het evenement versterkt het innovatie-ecosysteem in de regio en draagt bij aan de positionering van de Duin- en Bollenstreek als kennisintensieve regio.

Samenwerkende partners Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking tussen: • Droneland • Diverse middelbare scholen • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Modelvliegclub • Professional Drone Racing Club • ROC van Amsterdam • TU Delft • Universiteit Leiden • Unmanned Valley (initiatiefnemer en organisator) 20 Jaarverslag 2025 Onderwijs & Arbeidsmarkt Duin- en Bollenstreek (OADB) Wat is het? De OADB (Onderwijs & Arbeidsmarkt Duin- en Bollenstreek) richt zich op het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en het regionale bedrijfsleven. Door jongeren vroegtijdig kennis te laten maken met sectoren, bedrijven en beroepen in de regio, worden zij beter voorbereid op hun studiekeuze en toekomstige loopbaan. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit initiatief omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van human capital en het behoud van talent in de regio. Een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterkt de economische structuur en draagt bij aan een toekomst- bestendige economie. Voortgang in 2025 Uitvoering van activiteiten In 2025 zijn diverse activiteiten georganiseerd voor leerlingen van onder andere Fioretti Hillegom en de Internationale Schakelklassen in Lisse en Katwijk. Deze bestonden uit beroepspresentaties, beroepencarrousels, beroepencafés en bedrijfsbezoeken volgens het Unplugged-format.

Kennismaking met beroepen en bedrijven Tijdens deze activiteiten kregen leerlingen inzicht in verschillende beroepen, sectoren en opleidingsroutes. Direct contact met bedrijven gaf een realistisch beeld van de arbeidsmarkt in de regio. Bereik en betrokkenheid Met de activiteiten zijn jaarlijks enkele honderden leerlingen bereikt. Tegelijkertijd waren tientallen regionale bedrijven actief betrokken, wat de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven heeft versterkt. 21 Jaarverslag 2025 Beëindiging en doorontwikkeling Ondanks het succes en de betrokkenheid vanuit het onderwijs bleef structurele steun vanuit het bedrijfsleven uit. Daardoor is voortzetting in deze vorm niet mogelijk gebleken. In het najaar van 2025 zijn de activiteiten beëindigd. Voor 2026 wordt, samen met regionale partners, gewerkt aan een nieuwe aanpak waarbij de belangrijkste vraagstukken op het gebied van human capital centraal staan. Resultaten en impact Versterking van human capital De activiteiten hebben bijgedragen aan een betere oriëntatie van jongeren op studie- en loopbaankeuzes en daarmee aan de regionale human capital agenda. Betrokkenheid van het bedrijfsleven Bedrijven zijn weliswaar actiever betrokken geraakt bij talentontwikkeling, wat de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt verbetert.

Echter, het bedrijfsleven legt tot op heden de prioriteit op korte termijn resultaten, waardoor er niet altijd een match is met activiteiten die gericht zijn op de lange termijn. Structurele steun blijft tot nu toe uit, hierdoor wordt gezocht naar voortzetting van de activiteiten in een andere vorm. Regionale betekenis De OADB heeft een belangrijke bouwsteen gevormd voor de toekomstige ontwikkeling van de Green Campus Duin- en Bollenstreek, waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid samenwerken aan leren, innovatie en talentontwikkeling. Samenwerkende partners Dit initiatief is gerealiseerd met betrokkenheid van onderwijsinstellingen en regionale bedrijven, waaronder: • Rijnlands Lyceum Sassenheim • Stichting Fioretti Teylingen • Stichting Greenport DB • Yuverta 22 Jaarverslag 2025 Circulair Versnellingsprogramma Duin- en Bollenstreek Wat is het? Het Circulair Versnellingsprogramma ondersteunt MKB-bedrijven in de Duin- en Bollenstreek bij de overgang naar een circulaire bedrijfsvoering. Door kennis, inzicht en begeleiding te bieden, helpt het programma ondernemers om concrete stappen te zetten richting hergebruik van grondstoffen en duurzamer ondernemen. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit programma omdat het bijdraagt aan de transitie naar een circulaire economie en het versterken van een toekomstbestendig MKB.

Het programma stimuleert innovatie, samenwerking en verduurzaming binnen de regionale economie. Voortgang in 2025 Uitvoering van het programma In 2025 is het programma uitgevoerd door Circulair West en Route Circulair, in samenwerking met EBDB en met steun van de provincie Zuid-Holland en de betrokken gemeenten. Deelname van MKB-bedrijven Veertien bedrijven uit verschillende sectoren namen deel, waaronder bouw, installatie, horeca/hospitality en handelsbedrijven uit de bloembollensector. Deze brede samenstelling zorgde voor uitwisseling van kennis en ervaringen. Inhoud van het traject Het programma bestond uit inspiratiesessies, verdiepende kennissessies en individuele begeleiding. Ondernemers doorliepen een circulaire volwassenheidsmeting en ontvingen een adviesrapport met concrete vervolgstappen. Resultaten voor deelnemers Deelnemers kregen inzicht in circulaire kansen binnen hun bedrijfsvoering en hebben eerste stappen gezet in de toepassing daarvan. Het traject stimuleerde ook interne gesprekken en bewustwording binnen organisaties. 23 Jaarverslag 2025 Resultaten en impact Versnelling van circulair ondernemen Het programma heeft bijgedragen aan het vergroten van kennis en handelingsperspectief van ondernemers op het gebied van circulariteit.

Samenwerking en netwerkvorming Tijdens het traject zijn nieuwe contacten en samenwerkingen ontstaan tussen bedrijven, wat de regionale samenwerking op het gebied van circulariteit versterkt. Regionale betekenis De ervaringen laten zien dat er in de regio draagvlak en motivatie is voor verdere verduurzaming. Gerichte ondersteuning, sectorspecifieke aanpak en kennisdeling kunnen de volgende stap in de circulaire transitie van het MKB versnellen. • Architectenbureau van Manen • Betrokken gemeenten • C.S. Weijers • Circulair West • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Grand Hotel Huis ter Duin • Horsman & Co • Jansen’s Overseas • Nord Lommerse • Objectform • P. van der Niet • Pro Airco • Provincie Zuid-Holland • Route Circulair • Stichting Bloemencorso • Van Kesteren Schilders • Van Poelgeest • Van der Valk Palace Hotel Noordwijk • Verschoor Hijskranen Samenwerkende partners Dit programma is gerealiseerd door samenwerking tussen: 24 Jaarverslag 2025 Enjoy Our Flowers Wat is het? Enjoy Our Flowers is een publiekscampagne gericht op bezoekers van de Duin- en Bollenstreek tijdens het bloeiseizoen. De campagne stimuleert respectvol gedrag rondom bloembollenvelden, die privéproductiegebieden zijn en essentieel voor de teelt en het inkomen van kwekers.

Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB draagt bij aan deze campagne om de balans te behouden tussen (gezond) toerisme, leefomgeving en de bollensector. Door met bezoekers kennis te delen over de bollenteelt en hen bewust te maken van gewenst gedrag wordt schade aan gewassen voorkomen en blijft de regio aantrekkelijk voor zowel ondernemers als bezoekers. Voortgang in 2025 Uitvoering van de campagne In het voorjaar van 2025 is de campagne breed uitgerold tijdens het bloeiseizoen, wanneer de bezoekersdruk het hoogst is. Introductie van de ‘flower line’ Een belangrijk onderdeel was de introductie van de zogeheten flower line: een duidelijke grens tussen openbaar gebied en productievelden. Deze werd zichtbaar gemaakt met markeringen in het veld en ondersteund met communicatie richting bezoekers. Inzet van Flower Liners Tijdens drukke perioden zijn vrijwilligers – de zogeheten ‘Flower Liners’ – ingezet. Zij spraken bezoekers actief aan, gaven uitleg over de teelt en verwezen naar geschikte fotolocaties. Deze persoonlijke benadering bleek effectief in het vergroten van bewustwording. 25 Jaarverslag 2025 Communicatie en middelen De campagne bestond uit fysieke uitingen in het gebied, online informatie en een gezamenlijke communicatietoolkit voor partners. Hiermee werd een eenduidige boodschap uitgedragen: kijken mag, betreden niet.

Resultaten en impact Gedragsverandering bij bezoekers De combinatie van duidelijke regels en persoonlijke benadering heeft bijgedragen aan meer bewust en respectvol gedrag van bezoekers in en rond de velden. Bescherming van teelt en natuur Door bezoekers beter te informeren is schade aan gewassen beperkt en wordt ook verstoring van natuur en bodem voorkomen. De schade varieert van enkele duizenden euro’s tot tienduizenden euro’s per teler per seizoen. Voor de hele regio samen kan het dus oplopen tot (veel) tonnen per jaar, maar hier zijn geen officiële totaalcijfers van gepubliceerd. Regionale betekenis De campagne laat zien hoe toerisme en agrarische productie beter in balans kunnen worden gebracht. De positieve ervaringen vormen de basis voor een meerjarige voortzetting en verdere professionalisering van de aanpak. Ondanks dat de campagne erg succesvol is, staat de continuïteit onder druk. Dit omdat een structurele bijdrage vanuit de telers achterblijft.

Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door samenwerking tussen financiers, uitvoerende partijen en betrokken partners: • 52 Graden Noorderbreedte (uitvoering/projectbegeleiding) • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Flower Liners (vrijwilligers) • KAVB • Keukenhof • NBTC • Provincie Zuid-Holland • Rabobank • Toeristische ondernemers, accommodaties en VVV’s in de regio • Tulip Experience 26 Jaarverslag 2025 Versterken strandtoerisme door inzet van drones Wat is het? Dit project richt zich op de inzet van dronetechnologie ter ondersteuning van strandtoezicht en hulpverlening. Door drones te gebruiken krijgen reddingsbrigades sneller en beter inzicht in situaties op en rond het strand, wat bijdraagt aan een veilige en aantrekkelijke kust. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit project omdat het bijdraagt aan veilig en toekomstbestendig toerisme. Daarnaast stimuleert het innovatie binnen de regio en versterkt het de toepassing van drone- en sensortechnologie. Voortgang in 2025 Start van de pilot In 2025 is de pilot gestart in samenwerking met de Katwijkse en Noordwijkse Reddings- brigade en Unmanned Valley. Het project richt zich op het verkennen van toepassingen van drones binnen strandtoezicht en hulpverlening.

Ontwikkeling van toepassingen (use cases) Binnen de pilot worden verschillende toepassingen onderzocht, zowel preventief als operationeel. Voorbeelden zijn het detecteren van gevaarlijke stromingen, crowd monitoring en ondersteuning bij zoek- en reddingsacties. Opzetten drone-organisaties Er is gestart met het inrichten van twee dronevlieg-organisaties binnen de reddingsbrigades. Dit omvat het ontwikkelen van operationele procedures en handboeken. 27 Jaarverslag 2025 Opleiding en training van vrijwilligers Vrijwilligers zijn begonnen met opleidingen tot gecertificeerde dronepiloten en worden getraind in het gebruik van drones binnen hulpverleningssituaties. Technische voorbereiding Er is gewerkt aan de selectie van geschikte hardware en software en aan de voorbereiding van vergunningstrajecten. Doorlooptijden voor goedkeuring en implementatie maken dat operationele inzet gefaseerd plaatsvindt. Resultaten en impact Versterking van strandveiligheid De inzet van drones biedt sneller overzicht bij incidenten en ondersteunt reddingsacties, waardoor de veiligheid van strandbezoekers wordt vergroot. Innovatie in hulpverlening Het project laat zien hoe nieuwe technologie kan bijdragen aan efficiëntere en effectievere inzet van vrijwilligersorganisaties.

Aantrekkingskracht voor vrijwilligers De inzet van innovatieve middelen draagt bij aan het aantrekken en behouden van (jonge) vrijwilligers voor de reddingsbrigades. Regionale betekenis Het project versterkt de koppeling tussen toerisme en technologie en draagt bij aan de positionering van de regio als innovatie- en kennisregio. De opgedane kennis wordt gedeeld met andere reddingsbrigades binnen Holland Rijnland. Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door samenwerking tussen: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Gemeente Katwijk • Gemeente Noordwijk • Holland Rijnland • Katwijkse Reddingsbrigade • Noordwijkse Reddingsbrigade • Stichting TON • Unmanned Valley 28 Jaarverslag 2025 Haalbaarheidsonderzoek Space VR Experience Wat is het? Dit project betrof een haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van een VR-attractie bij Space Expo, gericht op het aantrekken van nieuwe bezoekers naar de regio en het versterken van het leisure-aanbod. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB verkent initiatieven die bijdragen aan de economische ontwikkeling en profilering van de regio, waaronder nieuwe toeristische en innovatieve concepten. Voortgang in 2025 Uitvoering van het onderzoek In 2025 is, in samenwerking met Space Expo, onderzocht of een VR Space Experience (‘The Infinite’) haalbaar is.

De beoogde attractie zou bezoekers een immersive ruimtevaart- beleving bieden en jaarlijks circa 150.000 extra bezoekers aantrekken. Conclusie van het onderzoek Hoewel er inhoudelijk draagvlak en enthousiasme was, bleek realisatie niet haalbaar. De benodigde investering (circa €3–6 miljoen), het ontbreken van voldoende financiële dekking en het uitblijven van investeerders maakten het project financieel risicovol. Daarnaast ontbrak een solide marktonderbouwing voor de benodigde bezoekersaantallen en bleek de concurrentie binnen het segment van immersive experiences groot. Ook speelden praktische en ruimtelijke beperkingen, zoals locatievraagstukken en impact op de omgeving, een rol. 29 Jaarverslag 2025 Resultaten en impact Onderbouwde besluitvorming Op basis van het onderzoek is samen met Space Expo besloten om niet verder te gaan met de ontwikkeling van de VR Experience. Regionale betekenis Het onderzoek heeft inzicht gegeven in de kansen en beperkingen van grootschalige leisure-ontwikkelingen en draagt bij aan betere afwegingen bij toekomstige initiatieven.

Samenwerkende partners Dit project is uitgevoerd in samenwerking met: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Space Expo 30 Jaarverslag 2025 EUDIS Hackaton Wat is het? De EUDIS Hackathon is een internationaal evenement waarin studenten, ondernemers en onderzoekers in korte tijd samenwerken aan innovatieve oplossingen op het gebied van ruimtevaart, defensie en digitale technologie. Het evenement brengt onderwijs, bedrijfsleven en overheid samen en stimuleert innovatie en talentontwikkeling. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit initiatief vanwege de bijdrage aan innovatie, talentontwikkeling en de versterking van de regionale kennispositie. Het evenement draagt bij aan de positionering van de Duin- en Bollenstreek als kennisintensieve regio. Voortgang in 2025 Organisatie en deelname Van 17 tot en met 19 oktober vond de Nederlandse editie van de EUDIS Hackathon plaats op Unmanned Valley, als onderdeel van een breder Europees programma. In totaal namen 14 teams deel, bestaande uit deelnemers uit het MKB, onderwijs en kennisinstellingen. Programma en inhoud Tijdens het weekend werkten multidisciplinaire teams aan innovatieve oplossingen binnen thema’s als counter drone technologie, Protection of Space Assets, Space for Defence en Sovereign Aerospace.

Het programma bestond uit voorbereidende sessies, een pre-event en een intensieve driedaagse waarin teams hun concepten ontwikkelden en presenteerden. Mentoren vanuit onder andere Defensie, TNO, NLR en ESA-partners ondersteunden de teams bij de ontwikkeling van prototypes. Rol van EBDB De EBDB ondersteunde het evenement financieel, nam deel in de jury en reikte de Valley Impact Prize uit aan het team met de grootste regionale meerwaarde. Ook speelden praktische en ruimtelijke beperkingen, zoals locatievraagstukken en impact op de omgeving, een rol. 31 Jaarverslag 2025 Resultaten en impact Innovatie en vervolgontwikkeling Trusk Tech werd uitgeroepen tot winnaar van de Nederlandse editie en heeft vervolg- gesprekken gestart voor verdere ontwikkeling en financiering. Team NOMAD won de Valley Impact Prize en werkt aan doorontwikkeling van het concept. Ook andere teams hebben vervolgstappen gezet, waaronder nieuwe samenwerkingen en gesprekken met investeerders. Stimulering van talent en samenwerking De hackathon heeft geleid tot nieuwe concepten en versterkte samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid, en bood een platform voor talentontwikkeling. Ook in 2026 wordt de hackathon weer georganiseerd.

Regionale betekenis De hackathon draagt bij aan de positionering van de Duin- en Bollenstreek als kennisintensieve en innovatieve regio en vergroot de internationale zichtbaarheid. Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door samenwerking tussen: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Innovation Quarter • Ministerie van Defensie (MINDbase) • NLR • NL Space Campus • Provincie Zuid-Holland • SBIC • Stichting dotSPACE • TNO • Unmanned Valley 32 Jaarverslag 2025 Regiobranding Wat is het? Dit project richt zich op het versterken van de profilering van de Duin- en Bollenstreek als economische regio. Op basis van eerdere onderzoeken naar de regionale identiteit is gekozen voor een aanpak waarin niet de regiobrand centraal staat, maar de kracht van de economische sectoren. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB zet in op een sterke en herkenbare positionering van de regio om de economische sectoren beter zichtbaar te maken en hun concurrentiekracht te vergroten. Dit draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven, talent en investeringen. Voortgang in 2025 Strategische keuze in regiobranding Uit onderzoek blijkt dat de naam ‘Duin- en Bollenstreek’ beperkt herkenbaar is en lastig internationaal toepasbaar. Daarom is gekozen voor een strategie zonder grootschalige regiocampagne, maar met focus op sectorprofilering en inhoudelijke positionering.

Deze aanpak sluit aan bij de bredere EBDB-strategie om te werken aan een sterke en eenduidige positionering van de regio. Ontwikkeling van een communicatietoolkit Er is gewerkt aan de samenstelling van een toolkit met praktische materialen en verhaallijnen waarmee partners de regio consistent kunnen presenteren. Hiermee wordt de herkenbaarheid en economische positionering van de streek versterkt. Opbouw van middelen en content Als onderdeel van de profilering wordt een beeldbank ontwikkeld en worden kaarten gemaakt die inzicht geven in de economische clusters en toeristische locaties. 33 Jaarverslag 2025 Lobby en positionering Samen met de vijf gemeenten is gewerkt aan de ontwikkeling van een strategische lobby- agenda, waarvoor ook gezamenlijk middelen zijn ingezet. Deze agenda richt zich op een consistente en gerichte positionering van de regio richting Den Haag en Brussel, met focus op thema’s als innovatie, duurzame teelt en het versterken van het regionale kennis- ecosysteem. De agenda brengt meer focus en samenhang in de lobby-inzet en vergroot daarmee de zichtbaarheid en impact van de regio. Netwerk en activatie Er wordt gewerkt aan een ambassadeursprogramma en de opzet van een congres- en associatiefonds. Dit fonds is gericht op het aantrekken van internationale meerdaagse congressen en zakelijke bijeenkomsten die aansluiten bij de economische sectoren van de regio.

Door financiële ondersteuning kunnen regionale partijen deze congressen actief acquireren. Door de lange planningshorizon van dit type congressen ligt het economische effect op middellange termijn, maar kan dit leiden tot een aanzienlijke economische spin-off en versterking van de internationale zichtbaarheid van de regio. Resultaten en impact Gerichte profilering van sectoren Door de focus op sectoren ontstaat een effectievere positionering van de economische kracht van de regio, in plaats van een generieke regiobrand. Versterking van zichtbaarheid en samenhang De toolkit en communicatiemiddelen zorgen voor een meer consistente en professionele uitstraling van de regio. Regionale betekenis Het project draagt bij aan een sterkere positionering van de Duin- en Bollenstreek als economische regio en ondersteunt de internationale profilering van sectoren zoals Greenport, toerisme en kennisintensieve maakindustrie. Samenwerkende partners Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met regionale partners: • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Economic Board Zuid-Holland • Innovation Quarter • Leiden & Partners • Nesselaar Urban Consultancy • Samenwerkende gemeentes • Stichting Noordwijk Marketing In 2026 worden regionale bedrijven aangehaakt via het ambassadeursprogramma.

34 Jaarverslag 2025 Duin- en Bollen Vierdaagse Wat is het? De Duin- en Bollen Vierdaagse is een meerdaags wandelevenement dat deelnemers langs kenmerkende landschappen en locaties in de Duin- en Bollenstreek leidt. Het evenement draagt bij aan de zichtbaarheid van de regio en stimuleert toerisme en lokale bestedingen. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit initiatief vanwege de bijdrage aan de regionale economie en de profilering van de streek. Het evenement sluit aan bij de regionale ambitie om gezond toerisme te stimuleren. Daarnaast versterkt het de zichtbaarheid van toeristische en landschappelijke kwaliteiten en stimuleert bestedingen bij lokale ondernemers. De EBDB ziet de vierdaagse bovendien als een activiteit die bijdraagt aan een aantrekkelijk najaars- aanbod voor de regio. Voortgang in 2025 Groei van het evenement In oktober 2025 vond de Duin- en Bollen Vierdaagse opnieuw plaats, met circa 3.600 deelnemers. Daarmee is een duidelijke groei gerealiseerd ten opzichte van eerdere edities. Inzicht in bezoekers en bestedingen Op verzoek van de EBDB is een enquête uitgevoerd onder deelnemers. Hiermee is inzicht verkregen in herkomst, verblijfsduur en bestedingen. Uit de resultaten blijkt dat ongeveer 15% van de deelnemers in de regio heeft overnacht.

Economische impact Het evenement levert een duidelijke impuls op voor ondernemers in de hele streek en leverde in 2025 naar schatting circa € 800.000 op aan economische spin-off. 35 Jaarverslag 2025 Uit de wandelaarsenquête blijkt dat ongeveer 15% van de deelnemers overnachtte in een B&B, hotel, camping of bij vrienden. Dat is ongeveer € 335.000 euro aan overnachtingen. Onderweg werd naar schatting € 260.000 uitgegeven aan koffie, lunch en andere horecabestedingen. Ook werd er zo’n € 200.000 gespendeerd aan andere bestedingen, denk hierbij aan business to business gerelateerde zaken (reclame e.d.) en de uitgaven van toeschouwers (horeca, bloemetjes e.d.). Bijdrage aan regioprofilering De routes voeren langs diverse ‘parels’ van de regio, waardoor deelnemers actief kennismaken met het landschap en de toeristische kwaliteiten van de Duin- en Bollenstreek. Resultaten en impact Versterking van de regionale economie De combinatie van bezoekersaantallen en overnachtingen zorgt voor substantiële bestedingen en versterkt de lokale economie. Toename van toeristische zichtbaarheid Het evenement draagt bij aan de bekendheid van de regio bij een breed publiek en versterkt het imago als aantrekkelijke bestemming.

Regionale betekenis De Vierdaagse is uitgegroeid tot een belangrijk evenement binnen de regio en ondersteunt de positionering van de Duin- en Bollenstreek als toeristische bestemming. Vooruitblik In 2026 wordt het evenement voor de laatste keer ondersteund door de EBDB. Het doel is om door te groeien naar circa 5.000 deelnemers, waarna de organisatie zelfstandig verder kan ontwikkelen. Samenwerkende partners Dit evenement wordt georganiseerd in samenwerking tussen: • Duin- en Bollen Vierdaagse BV • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Keukenhof • Samenwerkende gemeentes • Vele regionale ondernemers en bedrijven • Wecountancy • Zorg en Zekerheid 36 Jaarverslag 2025 Regiocertificering Wat is het? Regiocertificering is een initiatief binnen de Duin- en Bollenstreek gericht op het verduurzamen van de sierteeltsector. Door middel van kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) krijgen telers inzicht in hun milieuprestaties en concrete handvatten om hun bedrijfsvoering te verbeteren. Waarom de EBDB bijdraagt De EBDB ondersteunt dit project omdat het bijdraagt aan een duurzame en toekomst- bestendige bollensector. Het project versterkt de transitie naar datagedreven werken en ondersteunt regionale doelen op het gebied van waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit en klimaat.

Daarnaast dragen we bij omdat dit hét sectorvoorbeeld is om samen voortuitgang te boeken door data te delen en met elkaar te experimenteren. Voortgang in 2025 Sterke groei in deelname In het tweede pilotjaar is het aantal deelnemende bedrijven gegroeid van 13 naar 43, goed voor circa 55% van het sierteeltareaal in de regio. Hiermee ontwikkelt Regiocertificering zich tot een breed gedragen aanpak binnen de sector. Inzicht door KPI-systematiek Telers werken met KPI’s voor onder andere stikstof- en fosfaatbalans, organische stof en milieubelasting van gewasbescherming. Door data te analyseren en te vergelijken met benchmarks krijgen zij inzicht in hun prestaties en verbeterkansen. Begeleiding en kennisdeling Deelnemende telers zijn individueel begeleid en nemen deel aan groepsbijeenkomsten waarin resultaten worden besproken en kennis wordt uitgewisseld. Dit stimuleert leren van elkaar en versnelt de verduurzaming van de sector. 37 Jaarverslag 2025 Verbreding naar meerdere teelten Naast twee groepen voorjaarsbloeiers neemt nu ook een groep van zomerbloeierstelers en een groep vaste plantenkwekers deel. Dit vergroot de impact en toepasbaarheid van de aanpak binnen de gehele sierteeltsector. Resultaten en impact Versnelling van verduurzaming Het project zorgt voor meer bewustwording en concrete verbeterstappen in de bedrijfs- voering van telers.

KPI’s maken prestaties inzichtelijk en ondersteunen gerichte maatregelen. Bijdrage aan milieudoelen Regiocertificering draagt bij aan het verminderen van milieubelasting en het behalen van regionale doelen, onder andere op het gebied van waterkwaliteit en emissiereductie. Sectorbrede samenwerking Door de gezamenlijke aanpak ontstaat meer transparantie, kennisdeling en samenwerking tussen telers, adviseurs en ketenpartners. Regionale betekenis Het project versterkt de positie van de Duin- en Bollenstreek als koploper in duurzame sierteelt en biedt een voorbeeld voor gebiedsgerichte verduurzaming. Samenwerkende partners Dit project is mogelijk gemaakt door samenwerking tussen: • Delphy • Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB) • Greenport Duin- en Bollenstreek • Hoogheemraadschap van Rijnland • Innovatiefonds Hagelunie • KAVB (Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur) • Keukenhof • LTO Noord Innovatiefonds • Provincie Zuid-Holland • Samenwerkende gemeentes • Schuttelaar & Partners • Stichting Bloembollenonderzoek 38 Jaarverslag 2025 Voorbereiding projecten 2026 In 2025 is, naast de uitvoering van lopende projecten, actief gewerkt aan de voorbereiding van nieuwe initiatieven voor 2026. Samen met partners zijn projectideeën verkend, uitgewerkt en waar mogelijk omgezet in concrete projectvoorstellen.

Daarbij lag de focus op projecten die bijdragen aan de strategische pijlers van de EBDB en inspelen op actuele regionale opgaven. Hieronder de belangrijkste projecten waarvan in 2025 de voorbereidingen zijn gestart. Regiodeal In 2025 is intensief gewerkt aan de voorbereiding van een aanvraag voor de Regio Deal, die in januari 2026 is ingediend. EBDB heeft hiervoor drie projecten uitgewerkt: 1. Remote Sensing III 2. Green Campus 3. IJzeroxide Voor deze projecten is in 2025 in totaal € 500.000 aan cofinanciering gereserveerd, met als doel dit bedrag via de Regio Deal in 2026 te verdubbelen. Hiermee zijn concrete stappen gezet richting verdere innovatie, verduurzaming en versterking van de regionale economie. Remote Sensing III In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van Remote Sensing III, als vervolg op eerdere pilots gericht op het vroegtijdig detecteren van plantenziekten met behulp van drones, satellietdata en AI. Het project richt zich op het verder ontwikkelen en valideren van het AI-model, zodat deze kan doorgroeien naar praktische toepassing in de bollenteelt en bijdraagt aan het nog verder verminderen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Voor de uitvoering is een aanvraag ingediend binnen de Regio Deal Sierteeltregio voor het teeltseizoen 2026.

Daarnaast is voor het vervolg in 2027 een subsidieaanvraag voorbereid en ingediend bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) binnen de regeling ‘Samenwerken aan innovatie (EIP), digitalisering en robotisering’. Hiermee wordt ingezet op het borgen van de continuïteit van het project over meerdere teeltseizoenen en het verder brengen van de technologie richting een operationeel en opschaalbaar niveau. Door deze combinatie van financierings- bronnen wordt de basis gelegd voor verdere innovatie, kennisontwikkeling en toepassing in de praktijk, met als doel een duurzamere en toekomstbestendige bollensector. 39 Jaarverslag 2025 IJzeroxide In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van het ijzeroxideproject, een energie-innovatie gericht op het CO 2-neutraal opwekken van warmte en elektriciteit. De techniek maakt gebruik van de verbranding van ijzerpoeder, waarbij warmte vrijkomt zonder CO 2-uitstoot en restmateriaal (roest) opnieuw kan worden omgezet in brandstof. Hiermee ontstaat een circulair energiesysteem dat zowel de warmtevraag als (in een latere fase) de elektriciteits- vraag kan invullen en tegelijkertijd een oplossing biedt voor netcongestie. In het verslagjaar zijn gesprekken gevoerd met telers en zijn locatiebezoeken uitgevoerd om de toepasbaarheid binnen de bollensector te verkennen.

Daarnaast is gewerkt aan de doorontwikkeling van het concept, waaronder aanpassingen aan het ontwerp van de centrale en afstemming met de bouwer en technologiepartner Metalot. Ook is ingezet op het vormen van een regionale coalitie en het uitwerken van de projectopzet. Parallel hieraan zijn mogelijk- heden voor cofinanciering verkend en subsidies voorbereid. Fase 1 van het project, gericht op de inzet van de technologie voor warmtevoorziening, wordt ingebracht in de Regio Deal als concrete stap richting een gasloze bollensector. Geodata ondersteunde bollenteelt In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van het project Geodata ondersteunde bollenteelt, gericht op het ontwikkelen van een datagedreven beslissingsondersteunend systeem voor telers. Het project richt zich met name op het vroegtijdig signaleren van risico’s zoals Fusarium, door het combineren van satellietdata, weersgegevens, teeltinformatie en laboratoriumanalyses. Hiermee kunnen telers beter onderbouwde keuzes maken en hun teeltstrategie optimaliseren. Binnen het project wordt samengewerkt door technologiepartners, kennisinstellingen en praktijkbedrijven, met als doel kennisontwikkeling te versnellen en toepassingen direct in de praktijk te brengen. In 2025 is een subsidieaanvraag ingediend bij de topsector ICT.