Db07 Raadsbrief, Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma 2023 Hillegom.pdf

Raadsbrief

Raadsbrief Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma 2023 Hillegom aan: datum:

de raad van de gemeente Hillegom 22 maart 2024

ons kenmerk: Z-24-365321 datum collegevergadering: 09-04-2024 Dhr. A. van Erk portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: emailadres: telefoon: embargo:

Arno van der Panne a.vanderpanne@hltsamen.nl 14 0252 ☐

Met dit document wordt inzicht gegeven in de behaalde resultaten vanuit het handhavinguitvoeringsprogramma 2023.

Bijlagen:

1. Evaluatie handhavinguitvoeringsprogramma 2023 2. Handhavinguitvoeringsprogramma 2023

1

Evaluatie Handhavinguitvoeringsprogramma 2023

Inhoud Samenvatting ................................................................................................................... 3 1 Inleiding........................................................................................................................ 4 1.1 Aanleiding en doelstelling evaluatie ............................................................................. 4 1.2 Wettelijk kader, vaststelling en bevoegdheden .............................................................. 4 1.3 Monitoring uren......................................................................................................... 4 2 Samenwerking en integraal toezicht ............................................................................. 4 2.1 Optrekken met externe partners ................................................................................. 4 2.2 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg ........................................................................... 4 2.3 Overleg toezichthouders-vergunningverleners ............................................................... 4 2.4 Integrale samenwerking aan de Intaketafel .................................................................. 4 2.5 Integrale samenwerking aan de Omgevingstafel............................................................

5 2.6 Advisering ................................................................................................................ 5 2.7 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit .............................................. 5 3 Werkzaamheden BOA................................................................................................... 6 3.1 Reguliere en specifieke werkzaamheden ....................................................................... 6 3.2 Projectmatige werkzaamheden.................................................................................... 7 4 Werkzaamheden BWT.................................................................................................... 9 4.1 Meldingen en handhavingszaken ................................................................................. 9 4.2 Bouwtoezicht en reguliere/projectmatige werkzaamheden .............................................10 5 Juridische opvolging .................................................................................................. 12 5.1 Minnelijke oplossing, handhavingsverzoeken en herstelsancties......................................12 5.2 Bezwaar en beroep ...................................................................................................12

2

Samenvatting Voor u ligt de evaluatie van het Handhavinguitvoeringsprogramma 2023 (hierna: Evaluatie HUP 2023) dit is de laatste evaluatie van de beleidsperiode 2020-2024. Het laat de resultaten zien van de in het HUP 2023 genoemde werkzaamheden voor de Buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: BOA’s) en Bouw- en woningtoezichtinspecteurs (hierna: BWT’ers). De werkvoorraad van de BOA’s bestond voor een groot deel uit de afhandeling van meldingen en handhavingsverzoeken. In vergelijking met voorgaande jaren heeft de stijgende lijn in het aantal meldingen zich ook in 2023 onverminderd doorgezet. Door deze trend waren de BOA’s substantieel veel tijd kwijt aan het afhandelen van meldingen. Bovendien hebben de BOA's controles uitgevoerd op onder andere de blauwe zone, afval en hangjeugd. Ook hebben zij toezicht gehouden bij evenementen en projecten uitgevoerd, zoals de hondenactie en de weesfietsenactie. Voor de BWT’ers bestond een deel van de werkvoorraad in 2023 uit zaken die in 2022 waren gestart en doorliepen in 2023. Dit gold zowel voor de controle op verleende vergunningen (bouwtoezicht), als voor de behandeling van handhavingsdossiers. Daarnaast zijn nieuwe meldingen en handhavingsverzoeken behandeld. Handhavingsverzoeken zijn vrijwel direct opgepakt, omdat deze urgentie hebben vanwege de korte beslistermijn.

Ook nu geldt weer dat een aantal zaken die in 2023 zijn gestart worden afgerond in 2024. De reden hiervoor is o.a. de wettelijke termijnen die gepaard gaan met aanschrijvingen, zienswijzen, bezwaar en beroep. Inwoners laten het vaker aankomen op een officiële aanschrijving en doen sneller dan voorgaande jaren één of meerdere handhavingsverzoeken. Daarnaast hebben de BWT’ers tevens werkzaamheden uitgevoerd omtrent de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling evaluatie Het college heeft een VTH-beleidsplan vastgesteld. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke verplichting vanuit het Omgevingsbesluit. Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma maakt het VTHbeleidsplan concreet en beschrijft de praktische uitvoering ervan. Het college is verplicht om jaarlijks het uitvoeringsprogramma te evalueren. Doel daarvan is inzicht te krijgen of de in het HUP 2023 opgenomen werkzaamheden zijn uitgevoerd. 1.2 Wettelijk kader, vaststelling en bevoegdheden Het Omgevingsbesluit bepaalt dat het bestuursorgaan jaarlijks evalueert, of de in het uitvoeringsprogramma opgenomen werkzaamheden zijn uitgevoerd en in hoeverre deze werkzaamheden hebben bijgedragen aan het bereiken van gestelde doelen. De Gemeentewet (artikel 169 en 180) verplicht het college om aan de gemeenteraad verantwoording af te leggen over het door het college gevoerde bestuur. Daarom wordt door het college de evaluatie na vaststelling bekendgemaakt aan de gemeenteraad. 1.3 Monitoring uren Met een registratiesysteem houden we grip op de uren die per gemeente en per taak/project (kunnen) worden besteed en wordt indien nodig (vroegtijdig) bijgestuurd. Zo ook is in 2023 gestuurd op de uren om de beloftes in het HUP 2023 zo veel mogelijk na te komen.

2 Samenwerking en integraal toezicht Om de handhaving effectief te organiseren (zowel voor de bedrijven, instellingen als inwoners als voor de controlerende diensten) is onderlinge afstemming en samenwerking nodig tussen de verschillende diensten. Dit wordt bereikt door regelmatig overleg, multidisciplinaire controles en afspraken vast te leggen. 2.1 Optrekken met externe partners Om het toezicht zo efficiënt mogelijk uit te voeren is zoveel mogelijk afgestemd met verschillende disciplines. Zo werd bijvoorbeeld de bouwkundige eindschouw (taak BWT) gecombineerd met de eindschouw op brandveiligheidsaspecten (Brandweer, Veiligheidsregio Hollands Midden). De BOA’s en BWT’ers namen ook deel aan integrale (interventie) acties met de diverse partners, zoals o.a. de ODWH, politie, brandweer, belastingdienst. 2.2 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg De BWT’ers, handhavingsjuristen en administratief ondersteuner hebben periodiek overleg gevoerd om ontwikkelingen op het gebied van handhaving, handhavingszaken, relevante/nieuwe jurisprudentie etc. te bespreken. Afhankelijk van de agenda hebben ook collega’s uit andere teams en de ketenpartners (o.a. de ODWH) aan dit overleg deelgenomen. De BOA’s namen deel aan het Jeugd in Buitenruimte (JiB) overleg met diverse ketenpartners (o.a. jeugdwerk, politie en openbare orde en veiligheid).

Bovendien hebben de BOA’s en de wijkagenten diverse praktische zaken met elkaar afgestemd. De lijnen zijn kort. Daarnaast namen de BOA’s deel aan integrale overleggen m.b.t. grootschalige evenementen. 2.3 Overleg toezichthouders-vergunningverleners De BWT’ers hebben regelmatig overleg gevoerd met team Vergunningen. De lijnen zijn kort. Zij ontvangen, bijvoorbeeld tijdens het proces van vergunningverlening, voor handhaving belangrijke informatie. Hieruit kan blijken dat er risico’s bestaan voor strijdig gebruik of het niet naleven van de (bouw)technische regels. Aan de hand van deze informatie zijn de beschikbare uren voor toezicht zo resultaatgericht mogelijk ingezet. Daarnaast vonden in het kader van de implementatie van de Omgevingswet en de “Wet kwaliteitsborging voor het bouwen’ (Wkb) ook regelmatig overleggen plaats om de werkprocessen op elkaar af te stemmen. 2.4 Integrale samenwerking aan de Intaketafel De Omgevingswet vraagt om een integrale afweging, wij hanteren hierbij als uitgangspunt: ‘De Ja mits-houding”. Wij moeten dus goed kunnen inspelen op maatwerk vraagstukken. Door het 4

organiseren van een intaketafel met de betrokken adviseurs zijn integrale afwegingen gemaakt bij o.a. legalisatievraagstukken waar moest worden afgeweken van het bestemmingsplan. De intaketafel is een eerste beoordeling met alleen interne en externe adviseurs. Aan de intaketafel zijn de betreffende overtreding door de adviseurs bekeken en beoordeeld, met name of legalisatie (eventueel onder voorwaarden) mogelijk was. Zo nodig zijn casussen ook aan de omgevingstafel besproken. 2.5 Integrale samenwerking aan de Omgevingstafel Tevens heeft er overleg plaatsgevonden aan de aan de Omgevingstafel. Aan deze tafel zijn strijdige situaties vanuit de Intaketafel verder besproken. Aan de Omgevingstafel waren interne adviseurs, externe adviseurs en eventueel ook de overtreder aanwezig. De omgevingstafel is van tevoren door de adviseurs voorbereid. Na onderlinge afweging door de adviseurs is vervolgens een integraal standpunt ingenomen over de betreffende situatie. Vervolgens is actie ondernomen door BWT: geadviseerd om een vergunning aan te vragen met, wanneer van toepassing, bepaalde aanpassingen (legalisatie) of handhaven (ongedaan maken). 2.6 Advisering Wanneer nieuw (ruimtelijk) beleid wordt opgesteld, is het van belang dat hier vanuit verschillende invalshoeken naar wordt gekeken.

Zo ook vanuit de toezichthouders, omdat zij weten wat er “buiten” speelt en zij kunnen aangegeven wat de behoeften zijn en waar zij in de praktijk tegenaan lopen. Daarom is er -vooral met Ruimte- intensief samengewerkt en hebben de BWT- toezichthouders en handhavingsjuristen (soms ongevraagd) advies gegeven. Er is o.a. geadviseerd over de volgende stukken: Omgevingsplan (m.b.t. regels Bruidsschat) en het bestemmingsplan “Bedrijventerreinen & Flitsbezorgdiensten”. Daarnaast heeft BWT geadviseerd/de samenwerking opgezocht m.b.t. de implementatie van nieuwe wetgeving, zoals o.a. de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en de Wet goed verhuurderschap. 2.7 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Bij het programma Ondermijning is samenwerking en integraliteit de sleutel tot succes. Delicten als overvallen, woninginbraken, straatroof en geweld zijn de afgelopen jaren fors gedaald, maar onzichtbare vormen van criminaliteit ondermijnen de samenleving. Ook in de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen blijkt sprake te zijn van criminele, ondermijnende activiteiten en misstanden. Zo zijn er verschillende signalen van ‘witwasbedrijven’ waar je zelden klanten ziet, hennepkwekerijen en arbeidsuitbuiting. Maar ook van vastgoedfraude en zogenaamde ‘knooppunten’ (zoals horeca en bedrijventerreinen). We werken daarom samen met onze partners (o.a.

de ODWH, politie, brandweer, belastingdienst) aan het signaleren, voorkomen en aanpakken van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Dit doen we door (1) meer en beter zicht te creëren op deze vorm van criminaliteit, (2) criminele kansen tot een minimum te beperken en (3) deze vorm van criminaliteit consequent aan te pakken. Ook het afgelopen jaar zijn weer stappen gezet om de dit te realiseren, wat extra inzet vraagt op het gebied van Toezicht en Handhaving. Zo is een bijdrage geleverd aan onderzoeken, integrale controles en inzet van bestuurlijke maatregelen. Daarnaast is tijdens reguliere controles, met name in het buitengebied en bedrijventerreinen met een bredere bril gekeken en zo direct een bijdrage geleverd aan het creëren van meer en beter zicht op ondermijning.

5

3 Werkzaamheden BOA In dit hoofdstuk zijn de werkzaamheden (incl. resultaten) beschreven die de BOA’s hebben uitgevoerd conform het HUP 2023. 3.1 Reguliere en specifieke werkzaamheden De reguliere en specifieke werkzaamheden zijn o.a. de volgende zaken: afhandelen van handhavingsverzoeken, meldingen en klachten, hangjeugd, Alcoholwet, parkeren, honden, afval, jaarwisseling, verkeersveiligheid rondom scholen, toezicht station, evenementen, ondermijning, toezicht naleving APV, enz. In de onderstaande tabel is het in 2023 binnengekomen aantal meldingen (en klachten) in beeld gebracht. De genoemde prioriteiten zijn afkomstig uit het VTH beleid. Overzicht ingekomen en afgehandelde meldingen aantal

afgehandeld

Hoog

331

331

Gemiddeld

371

362

Laag

737

736

Totaal

1439

1429

De werkvoorraad van 10 meldingen wordt in de eerste helft van 2024 afgerond. In vergelijking met voorgaande jaren zet de stijgende lijn in het aantal meldingen door. Dit is niet toe te schrijven aan een specifiek onderwerp. Door deze stijging zijn de BOA’s substantieel veel tijd kwijt aan het afhandelen van meldingen. Naast deze meldingen worden door de administratief ondersteuner gemiddeld tien telefoontjes (HLT breed) per werkdag afgehandeld. Bekeuringen De nadruk bij het handhavendoptreden van de BOA’s ligt op het bevorderen van de leefbaarheid. Hierbij is gedragsverandering erg belangrijk. Deze gedragsverandering wordt vaker bereikt door iemand op zijn/haar gedrag aan te spreken, dan door het uitschrijven van een bekeuring. De werkwijze is daarom dat er veelal eerst wordt gewaarschuwd. In 2023 zijn er in Hillegom in totaal 165 bekeuringen uitgeschreven: Parkeerverbod / verkeerd parkeren: 56 Blauwe zone: 49 Geen invalidekaart: 4 Gevaarlijk parkeren: 11 Stilstaan op stoep of fietspad met auto: 19 Voertuig langer dan 6m. of hoger dan 2,4m.: 5 Inrijverbod: 10 Bij ontbreken van een fietspad níet de rijbaan gebruiken (bijv. fietsen op de stoep): 5 Overige feiten 5 Op het gebied van afval is bij handhaving niet gekozen voor boetes, maar om de kosten te verhalen van het verwijderen van het afval (zie ook paragraaf 5.2 “Naleving afvalbeleid”).

Toezicht Hoofdstraat Eind 2022 zijn nieuwe verbodsborden geplaatst in de Hoofdstraat. Eerder kon moeilijk bekeurd worden voor het illegaal rijden in deze straat. (Vanaf 2023 zijn wel bekeuringen uitgeschreven op scooters) Dit heeft geresulteerd in vijf bekeuringen voor het overtreden van het inrijdverbod. Tevens is het subjectieve leefbaarheidsgevoel toegenomen bij de ondernemers en gebruikers van de Hoofdstraat. De Hoofdstraat blijft wel een aandachtspunt in de handhaving.

6

Toezicht evenementen In 2023 is wederom toezicht gehouden op diverse (grote) evenementen. Er is veel samengewerkt met de politie en is het toezicht op de veiligheid en leefbaarheid op elkaar afgestemd. Dit toezicht van de BOA’s was enerzijds gericht op de voorschouw en anderzijds tijdens het evenement. Over het algemeen zijn de evenementen goed verlopen. Toezicht Alcoholwet In 2023 zijn bij meldingen controles uitgevoerd. De handhaving is opgelost zonder juridisch traject (middels bezoek). Daarnaast zijn door de BOA’s/Alcoholwet-inspecteurs controles uitgevoerd bij verschillende evenementen, zoals Koningsdag, Hillegoms muziekfeest en het Hillegomse Najaarsfeest. De BOA’s hebben onder andere gecontroleerd op aanwezigheid van polsbandjes, leeftijdsaanduidingborden en indien nodig op een identiteitsbewijs bij twijfel over de leeftijd. 3.2 Projectmatige werkzaamheden In deze paragraaf zijn de resultaten van de projectmatige werkzaamheden vanuit het HUP 2023 beschreven. Naleefgedrag afvalbeleid De BOA’s hebben controles uitgevoerd of de regels van het afvalbeleid werden nageleefd. Deze controles zijn o.a. uitgevoerd bij de (ondergrondse) afvalcontainers. Wanneer sprake was van bijplaatsingen is het afval onderzocht op persoonsgegevens. Vervolgens zijn de kosten voor het verwijderen verhaald op de overtreder.

Deze aanpak is in de praktijk veel effectiever en efficiënter gebleken dan strafrechtelijke handhaving, omdat de bewijslast eenvoudiger is. Tevens zijn de kliko-bakken voor het scheiden van plastic, papier en GFT-afval gecontroleerd op restafval. Jeugdoverlast/hangjongeren De BOA’s hebben, al dan niet met de politie, ook dit jaar weer periodieke controles uitgevoerd op locaties waar (hang)jongeren zich ophouden. Daarnaast hebben de politie en de BOA’s iedere vrijdagavond een gezamenlijke surveillance uitgevoerd langs de hangplekken. Er is niet alleen gecontroleerd op zaken, zoals geluidsoverlast en zwerfafval, maar ook op aanwezigheid/gebruik van alcohol en drugs. Bij constatering van overlast zijn de namen genoteerd en zo nodig boetes uitgedeeld. Bij het gebruik van alcoholische dranken is tevens de leeftijd gecontroleerd. De afspraak, bij het aantreffen van alcoholische dranken bij jongeren onder de 18 jaar, is dat de ouders per direct worden geïnformeerd. Indien vastgesteld is dat het gaat om een minderjarige met alcohol, kan de weg van Halt bewandeld worden. Door de BOA’s is in 2023 niemand bij Halt aangemeld. Samenwerking politie rondom jaarwisseling In de laatste week van december is een gezamenlijke verkeerscontrole gehouden door de BOA’s en de politie. Dit was in het kader van verkeersveiligheid en eventueel het aantreffen van illegaal vuurwerk.

Daarnaast hebben de BOA’s meldingen afgehandeld en betroffen veelal categorie 1 vuurwerk. De BOA’s hebben intensief gecontroleerd op het afsteken van vuurwerk naar aanleiding van Fixi meldingen, maar ook tijdens de surveillance. Hierbij is gelet op: afsteektijden, illegaal vuurwerk en leeftijd. Er zijn diverse jongeren aangesproken op het gebruik van vuurwerk en veiligheid. Dit is vooral preventief geweest om de jeugd gewaar te maken van de eventuele gevaren van illegaal vuurwerk en de overlast die het kan geven. Blauwe zone actie De controle op de blauwe zone is een reguliere taak. Aanvullend op deze controles is tweemaal een grootschalige blauwe zone actie gehouden. Hierbij hebben alle BOA’s HLT breed de blauwe zones gecontroleerd en handhavend opgetreden. Dit vergroot de zichtbaarheid, door de omvang van de controles. Daarnaast is, om de zichtbaarheid verder te benadrukken, de betreffende actie vooraf en achteraf kenbaar gemaakt via social media (Facebook). Toezicht station De BOA’s hebben met regelmaat (gemiddeld 1 à 2 keer per week) toezicht/surveillance gehouden op en rondom het station. Hierbij is o.a. gelet op verdachte situaties en personen, hinderlijk parkeren van voertuigen en overlast van (brom)fietsen. Ook hebben zij eigenaren van verkeerd 7

geplaatste voertuigen bewust gemaakt dat deze hinder en overlast kunnen veroorzaken voor omwonende, mindervaliden, blinden en slechtzienden. Een schone en nette omgeving draagt ook bij aan het veiligheidsgevoel. Daarom is er ook dit jaar tweemaal een weesfietsenactie georganiseerd. Zie hiervoor “Weesfietsenactie”. Weesfietsenactie In Hillegom zijn er plaatsen waar zwerf- en/of wees(brom)fietsen het straatbeeld ontsieren en fietsen extra druk uitoefenen op de aanwezige stallingscapaciteit. De BOA’s hebben in 2023 een weesfietsenactie uitgevoerd op station Hillegom. Zij hebben door middel van het labelen van fietsen gecontroleerd hoe lang een fiets was gestald. 320 fietsen zijn gelabeld en vervolgens zijn 100 fietsen, die na 4 weken nog op dezelfde plaats stonden, door de gemeente verwijderd en 13 weken opgeslagen. Binnen deze termijn hadden de eigenaren de gelegenheid om hun fiets op te halen. Er heeft zich niemand gemeld. De fietsen worden opgehaald door de “Meerwinkel”, welke de fietsen opknapt en verkoopt. De opbrengst gaat naar een goed doel (KiKa). De actie is voor- en achteraf gepubliceerd (lokale krant).

8

4 Werkzaamheden BWT In dit hoofdstuk zijn de werkzaamheden beschreven die de BWT’ers in 2023 hebben uitgevoerd. 4.1 Meldingen en handhavingszaken In 2023 hebben de BWT’ers, naast het afhandelen van meldingen, handhavingsverzoeken en handhavingszaken, toezicht gehouden op bouwactiviteiten en het planologisch gebruik van gronden en gebouwen. Ook hebben zij projecten uitgevoerd in het kader van o.a. strijdig gebruik met het bestemmingsplan en illegale bouw. In de onderstaande tabellen is het aantal meldingen en handhavingszaken van 2023 in beeld gebracht. Indien de in de melding genoemde overtreding niet eenvoudig was op te lossen, is deze vervolgens bij de handhavingszaken verder ondergebracht. De handhavingsverzoeken worden wel direct ondergebracht bij de handhavingszaken, ongeacht of er wel of geen strijdigheid is, omdat het bevoegd gezag binnen 8 weken hierop dient te besluiten. De genoemde prioriteiten zijn gebaseerd op de aard van de overtreding - niet te verwarren met de urgentie- en zijn afkomstig uit het VTH beleid. Handhavingsverzoeken hebben bijvoorbeeld urgentie, omdat het bevoegd gezag binnen 8 weken hierop dient te besluiten. Overzicht meldingen prioriteit

aantal

afgehandeld

overtreding geconstateerd

geen overtreding geconstateerd

overtreding opgeheven

overtreding (nog) niet opgeheven

Hoog

13

9

4

9

0

4

Gemiddeld

12

10

3

9

1

2

Laag

18

17

9

9

8

1

Zeer laag

5

5

0

5

0

0

Totaal

48

41

16

32

9

7

Wij verwachten de bestaande werkvoorraad van 7 meldingen in de eerste helft van 2024 af te ronden. Indien deze complex zijn zullen zij als handhavingszaak verder worden opgepakt. In vergelijking met voorgaande jaren is in het aantal meldingen iets toegenomen. Doordat een urentekort was ontstaan bij de post “meldingen en handhavingsverzoeken” zijn wij genoodzaakt geweest om deze uren o.a. weg te schrijven bij de bouwprojecten. (Bij de bouwprojecten was ruimte ontstaan vanwege latere (start)bouw dan vooraf voorzien) Overzicht handhavingszaken prioriteit

aantal

afgehandeld

Overtreding geconstateerd

Geen overtreding geconstateerd

Overtreding beëindigd

Overtreding gedoogd/ gewraakt

Hoog

31

21

31

0

21

0

Gemiddeld

21

15

20

1

13

1

Laag

4

1

4

0

1

0

Zeer laag

7

7

6

1

6

0

Totaal

63

44

61

2

41

1

Wij verwachten de bestaande werkvoorraad van 19 handhavingsdossiers in de eerste helft van 2024 af te ronden, omdat dit langlopende zaken zijn of zaken die in de tweede helft van 2023 zijn gestart. Indien een bezwaar- en/of beroepsprocedure wordt gestart, zal de doorlooptijd langer worden. In vergelijking met voorgaande jaren is in een het aantal handhavingszaken een afname zichtbaar. Dit heeft o.a. te maken gehad met de krappe beschikbare capaciteit en het vaker moeten stellen van prioriteiten (wat pakken we wel/niet direct op).

9

Gedogen Uitgangspunt bij het opstellen van wetten en regels is dat deze regels worden nageleefd. Omdat bij het opstellen hiervan niet alle situaties op voorhand kunnen worden voorzien, kan het in sommige situaties voorkomen dat niet tot handhaving wordt overgegaan en dat de overtreding gedoogd wordt. Gedogen kan alleen in uitzonderingsgevallen aanvaardbaar of geboden zijn. In 2023 zijn geen overtredingen gedoogd. Wraken Als een overtreding een lage prioriteit heeft en geen nadelig effect heeft op de omgeving kan deze worden gewraakt. Wraking houdt in dat wij vooralsnog niet handhavend optreden maar ook niet in de overtreding berusten. Zo kan bijvoorbeeld door het bijstellen van de bestuurlijke prioriteiten of een handhavingsverzoek alsnog worden gehandhaafd, dat risico ligt bij de overtreder. In 2023 is een overtreding gewraakt. 4.2 Bouwtoezicht en reguliere/projectmatige werkzaamheden Hieronder zijn de resultaten van het bouwtoezicht en de projectmatige werkzaamheden vanuit het HUP 2023 beschreven. Bouwtoezicht: In 2023 zijn er in totaal 175 bouwprojecten afgeschouwd. Dit is iets meer dan vorig jaar. De projecten die in 2023 zijn opgeleverd:  het woningbouwproject Mgr.

van Leeuwenlaan (achter Jozefkerk)  het woningbouwproject hoek Brouwerlaan/Hoofdstraat (Jozefkerk)  het woningbouwproject Schellinkhout 2 t/m 36 (Vossepolder, uitwerkingsplan 3)  het bouwen van 50 zorgplaatsen Nieuweweg 1  het woningbouwproject Florentiastraat (plan Elzenhof)  bouw van diverse woningen De projecten die hun vervolg hebben in 2024:  het woningbouwproject Beijerinck (Vossepolder, uitwerkingsplan 4 en 5)  het woningbouwproject Schellinkhout 52 t/m 84 en Beijerinck (Vossepolder, uitwerkingsplan 3)  het wijzigen naar 44 zorgwoningen Monseigneur van Leeuwenlaan 1, 3 en Hoofdstraat 137 en 141(verbouwing van de Jozefkerk, pastorie en zusterhuis)  verbouw van rijksmonument en nieuwbouw van 4 zorgwoningen Weeresteinstraat 126  het woningbouwproject (appartementencomplex en 41 woonzorgappartementen) Garbialaan (plan Elzenhof)  het woningbouwproject Leidsestraat 278  het woningbouwproject Stationsweg 13  het bouwproject De Witte Tulp (115 woningen). Dit project was niet in het HUP 2023 opgenomen, maar is in het 4e kwartaal van 2023 gestart Meldingen omtrent bouwprojecten De laatste jaren is de ontwikkeling dat meer meldingen, over met name overlast, door omwonenden van bouwprojecten worden gedaan. Dit is vooral merkbaar bij inbreidingsprojecten. De behandeling van deze meldingen vergen vaak veel tijd.

In 2023 zijn er 10 meldingen gedaan in dit kader en is ook relatief veel uren aan besteed. Dit aantal meldingen is, ten opzichte van vorig jaar (15), licht gedaald, maar de meldingen zijn complexer en er is ook één handhavingsverzoek ingediend die betrekking had op een bouwproject. Om dergelijke meldingen zo veel mogelijk te voorkomen wordt vooraf een bouwveiligheidsplan inclusief de inrichting van het bouwterrein en aanrijroutes voor het bouwverkeer- opgesteld. Daarnaast wordt met de aannemers vooraf besproken hoe zij de overlast kunnen beperken. Ook wordt hen benadrukt om de omwonenden/bedrijven te informeren over bijv. de start van de heiwerkzaamheden met een telefoonnummer van de bouwer. Incidenten op het gebied van openbare orde en veiligheid In 2023 hebben een aantal incidenten plaatsgevonden op het gebied van openbare orde en veiligheid. Dit hebben wij vooraf niet kunnen voorzien en zijn de geraamde uren overschreden. Wij zijn daarom genoodzaakt geweest om de uren te gebruik van o.a. van de post bouwprojecten en de post “acuut prioriteit”. 10

Huisvesting arbeidsmigranten Er is gewerkt aan de planmatige aanpak er zijn diverse controles uitgevoerd bij locaties waar vermoedelijk arbeidsmigranten zijn gehuisvest naar aanleiding van handhavingsverzoeken. Indien er een strijdigheid is geconstateerd is handhavend opgetreden. Gezien een urentekort was ontstaan voor het project “Gezamenlijke handhaving buitengebied (ISG)” en grote incidenten op het gebied van openbare orde en veiligheid, waren wij genoodzaakt om uren te gebruiken van o.a. “huisvesting arbeidsmigranten”. Projectmatige werkzaamheden: Landgoed De Zuilen In de loop der jaren zijn de activiteiten en bouwwerken op het landgoed dusdanig uitgebreid, dat er op dit moment sprake is van diverse strijdigheden. Tegen het met het bestemmingsplan strijdige gebruik, illegale bouwwerken en de nog niet gelegaliseerde bouwwerken is vanaf 2019 handhavend opgetreden. In 2021 is een aanvraag ingediend om een omgevingsvergunning om een gedeelte te legaliseren. De vergunning is verleend in 2023. De vergunning omvat alleen de gebouwen op het terrein, er is nog geen vergunning aangevraagd voor de overige te legaliseren bouwwerken op het terrein. Deze wordt in het eerste kwartaal van 2024 ingediend. De verwachting is dat in 2024 de werkzaamheden die voortvloeien uit de verleende vergunning worden uitgevoerd. Tevens verwachten wij een aanvraag om de overige bouwwerken te legaliseren.

Om het traject gestroomlijnd te laten verlopen is er een werk- en een kerngroep samengesteld. Vanuit BWT wordt deelgenomen aan deze werkgroep. Monumenten Binnen de gemeente Hillegom bevinden zich 7 rijks- en 23 gemeentelijke monumenten. In het kader van de instandhouding-/zorgplicht dient tweejaarlijks de conditionele staat van deze monumenten te worden gecontroleerd. Dit heeft in 2022 plaatsgevonden. Hieruit bleek bij 2 gevallen dat onderhoud noodzakelijk is. Naar aanleiding van een aanschrijving en een persoonlijk gesprek, heeft de eigenaar actie ondernomen d.m.v. het indienen van een principeverzoek tot herontwikkeling voor beide locaties. In 2024 zal er een hercontrole plaatsvinden om te controleren of de eigenaar daadwerkelijk actie heeft ondernomen tot herontwikkeling. Indien dit niet het geval is neemt BWT vervolgstappen. Controles Basisadministratie adressen en gebouwen (BAG) De BAG is een wettelijk verplichte authentieke basisregistratie. De gegevens in deze registratie dienen betrouwbaar te zijn. Vanuit de BAG komen er bij BWT meldingen binnen van onduidelijkheden in deze registratie en hebben betrekking op, zowel het gebruik van panden als op bouwwerken die mogelijk illegaal zijn gebouwd. Zo ook in 2023. Er zijn 2 meldingen binnengekomen. De betreffende panden zijn gecontroleerd en indien nodig is er ter plaatse gekeken naar de situatie.

De bevindingen zijn vervolgens teruggekoppeld aan de BAG. Bij deze meldingen zijn geen strijdige situatie geconstateerd. Door onvoorziene omstandigheden was het dit jaar bij de BAG niet gelukt om de jaarlijkse luchtfoto’s te verwerken, zodat er bij BWT niet de geplande meldingen waren binnengekomen. De verwachting is dat in 2024 BWT wel het geschatte aantal meldingen zal binnenkrijgen. Door het lage aantal meldingen heeft BWT minder uren hieraan hoeven te besteden dan verwacht. Deze uren zijn daarom besteed aan het project “Gezamenlijke handhaving buitengebied (ISG)”, omdat daar een tekort was ontstaan. Gezamenlijke handhaving buitengebied (ISG) Door de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen was budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van dit HLT-brede project voor de duur van 4 jaar (2019 – 2022). Door inzet voor de crisisorganisatie Corona en de opvang van Oekraïense vluchtelingen zijn de werkzaamheden echter niet geheel afgerond. In het eerste kwartaal van 2023 heeft de overdracht plaatsgevonden van de projectleider naar het cluster BWT en is de handhaving buitengebied weer een reguliere taak geworden. De geraamde uren in het HUP 2023 zijn overschreden. Dit komt o.a. door de overdracht van het project naar/inwerken van de nieuwe BWT-toezichthouder.

Bovendien heeft BWT veel tijd gespendeerd aan de herberekeningen van de afgehandelde strijdige percelen naar aanleiding van het eerder verschenen evaluatierapport. Dit was vooraf niet voorzien. Vanwege deze overschrijding is het noodzakelijk geweest om uren te gebruiken van o.a. “BAG”.

11

5

Juridische opvolging

5.1 Minnelijke oplossing, handhavingsverzoeken en herstelsancties Het uitgangspunt van het VTH-beleid is om, bij de bestuursrechtelijke handhaving, juridische procedures te voorkomen. Bij meldingen of handhavingsverzoeken wordt door de toezichthouders (met ondersteuning van juristen) primair de minnelijke oplossing nagestreefd om zo het aantal handhavingsbesluiten te reduceren. Dit vraagt wel wat meer tijdsinvestering van de toezichthouders en de juristen vooraan in het proces. Een dwangsom en bestuursdwang zijn handhavingsinstrumenten, de herstelsanctie, om overtredingen te laten beëindigen. Een handhavingsverzoek, melding of ambtshalve constatering kan aanleiding geven om handhavend op te treden door middel van een herstelsanctie. Eén handhavingsverzoek en/of een last onder dwangsom ziet vaak op meerdere (verschillende) overtredingen. In een handhavingsbesluit zitten dan in feite meerdere op zichzelf staande besluiten verdisconteerd. Bij een handhavingsverzoek is het wettelijk verplicht om binnen maximaal 8 weken een besluit hierop te nemen. In 2023 waren er 6 handhavingsverzoeken ingediend. Op 1 verzoek is op de diverse onderdelen afwijzend besloten. In 2023 zijn er 7 vooraankondigingen last onder dwangsom/bestuursdwang verstuurd. Daarnaast is er in 16 gevallen een dwangmiddel opgelegd: 5 keer een last onder dwangsom en 11 keer (een last onder) bestuursdwang.

Dit is een relatief hoog aantal bestuursdwang maatregelen. Dit komt doordat ook in 2023 spoedeisende bestuursdwang is toegepast bij het verkeerd aanbieden van afval. 5.2 Bezwaar en beroep De handhavingsjuristen zijn verantwoordelijk voor de behandeling van bezwaar- en beroepschriften. Zij krijgen daarbij ondersteuning van de toezichthouders. Beroep- en hoger beroepzaken hebben een lange doorlooptijd en zijn complex van aard. In vergelijking met voorgaande jaren is het totaal aantal bezwaar-, beroep- en hoger beroepzaken redelijk gelijk gebleven. Wij ontvingen in 2023 3 bezwaarschriften, 4 beroepschriften en 1 hoger beroepsschrift op het gebied van handhaving. Er is één bezwaar gerond en één bezwaar ongegrond verklaard. Daarnaast is één beroep ongegrond verklaard en één beroep ingetrokken. In 2024 wordt één bezwaarzaak, drie beroepszaken en één hoger beroepszaak vervolgd.

12

Handhavinguitvoeringsprogramma 2023

Inhoud

Samenvatting

2

1.

Inleiding

3

2.

Wettelijk kader

3

3.

Vaststelling en bevoegdheden

3

4.

Ontwikkelingen 4.1 Periodieke beoordeling constructieve veiligheid grote publieke gebouwen 4.2 Energielabel verplichting kantoren 4.3 RX mission 4.4 Het nieuwe Omgevingsloket 4.5 Geluidseisen warmtepompen en airco’s aangescherpt 4.6 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) 4.7 Omgevingswet 4.8 Bodycam’s en handboeien voor de BOA’s 4.9 Cameratoezicht in Hoofdstraat Hillegom 4.10 Beheer “de haven” 4.11 Meer geld door nieuwe verdeling van het Gemeentefonds 4.12 Samenwerking politie 4.13 Beeldvorming BOA’s

3 3 4 4 4 4 5 5 6 6 7 7 7 7

5.

Samenwerking en integraal toezicht 5.1 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg 5.2 Overleg toezichthouders-vergunningverleners 5.3 Advisering op beleid 5.4 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) 5.5 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit

7 7 7 8 8 8

6.

BOA 6.1 Reguliere en specifieke werkzaamheden 6.2 Projectmatige werkzaamheden 6.3 Toezicht Alcoholwet

10 10 10 11

7.

BWT 7.1 Reguliere werkzaamheden 7.2 Handhavingsprojecten 7.3 Bouwtoezicht

12 12 12 13

8.

Urenraming 8.1 Productieve uren 8.2 Capaciteit 8.3 Urenverdeling 8.4 Urenraming BOA 8.5 Urenraming BWT

18 18 18 18 19 20

9.

Handhavingsjuristen

21

10. Monitoring en evaluatie

21

Bijlage: Prioriteiten VTH beleid Protocol bouwtoezicht Wkb

22 24

1

Samenvatting Voor u ligt het ‘Handhavinguitvoeringsprogramma 2023’ van de gemeente Hillegom (hierna: HUP). Dit uitvoeringsprogramma vloeit voort uit het VTH-beleidsplan gemeente Hillegom 2020-2024. De doelstelling en prioriteiten in het kader van toezicht en handhaving zijn in dit beleid vastgelegd. Het uitvoeringsprogramma concretiseert dit beleid naar reguliere- en projectmatige werkzaamheden voor 2023. Het HUP 2023 omvat de werkzaamheden voor de Buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: BOA’s) en Bouw- en woningtoezichtinspecteurs (hierna: BWT’ers). De werkzaamheden van de BOA’s zijn zeer divers en bestaan uit het afhandelen van handhavingsverzoeken en meldingen, toezicht houden bij (grootschalige) evenementen, het uitvoeren van Alcoholwet controles en het controleren van onder andere de blauwe zone, afval, hangjeugd, etc. Daarnaast voeren zij projectmatige activiteiten uit ter bevordering van een veilige en prettige leefomgeving, zoals de weesfietsenactie en toezicht station. De werkzaamheden van de BWT’ers bestaan voor een groot deel uit het afhandelen van meldingen, handhavingsverzoeken en toezicht op bouwactiviteiten, illegale bouw en strijdig gebruik van gronden en gebouwen. Daarnaast voert BWT handhavingsprojecten uit in het kader van o.a. strijdigheden met het bestemmingsplan.

2

1.

Inleiding

Het is op grond van de Wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (Wet VTH) en het Besluit omgevingsrecht (Bor) een wettelijke verplichting om periodiek een uitvoeringsprogramma op te stellen met betrekking tot de toezichthoudende, handhavende en vergunningverlenende activiteiten in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Voor u ligt het ‘Handhavinguitvoeringsprogramma 2023’. Het Vergunningenuitvoeringsprogramma (VUP) wordt separaat opgesteld door Team Vergunningen. Het uitvoeringsprogramma is gebaseerd op de vastgestelde doelen en prioriteiten uit het VTH-beleid. Met het HUP worden de uit te voeren taken en beschikbare capaciteit inzichtelijk gemaakt zodat, indien nodig, bijgestuurd kan worden. Het betreft een planning en daarmee een schatting van de uitvoering voor 2023. Het HUP wordt door burgemeester en wethouders vastgesteld en bekend gemaakt aan de gemeenteraad.

2.

Wettelijk kader

Het toezicht op de naleving van wetten is geregeld in de Algemene wet bestuursrecht. De BWT’ers en BOA’s voeren controles uit op de naleving wetten en aanverwante regelingen, zoals:          

de Wet Algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo); het Besluit omgevingsrecht (hierna: Bor); de Ministeriële regeling omgevingsrecht (hierna: Mor); de Woningwet; de Wet ruimtelijke ordening (hierna: Wro); de Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV); de Bouwverordening; het Bouwbesluit 2012; de Alcoholwet; de Wegenverkeerswet.

De verwachting is dat op 1 juli 2023 de Omgevingswet inwerking treed. In deze Omgevingswet worden 26 wetten, waaronder ook een aantal van de hier bovengenoemde wetten, gebundeld tot één “Omgevingswet” (zie paragraaf 4.6). Gelijktijdig met deze wet zal tevens de “Wet kwaliteitsborging voor het bouwen” (Wkb) worden ingevoerd (zie paragraaf 4.5).

3.

Vaststelling en bevoegdheden

Het HUP wordt door het college vastgesteld en bekend gemaakt aan de gemeenteraad. De evaluatie van de uitvoering van het HUP wordt gestart in het vierde kwartaal van het betreffende jaar. De uitkomst maakt het college tevens bekend aan de gemeenteraad.

4.

Ontwikkelingen

4.1 Periodieke beoordeling constructieve veiligheid grote publieke gebouwen Gebouweigenaren zijn verantwoordelijk voor de constructieve veiligheid, maar hoe ze die moeten bewaken is nu niet uitgewerkt in de huidige wet- en regelgeving. Als eigenaar van grote publiekstoegankelijke gebouwen word je (na inwerkingtreding van de Omgevingswet) op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verplicht om periodiek onderzoek te laten doen naar de constructieve veiligheid van het gebouw. De aanleiding hiervoor was de aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid in zijn rapport over het gedeeltelijk instorten van het dak van AZstadion. Deze onderzoeksverplichting is van toepassing op gebouwen met een bijeenkomstfunctie, onderwijsfunctie, sportfunctie, gezondheidsfunctie of overige gebruiksfunctie voor personen, als: a. deze gebruiksfuncties in het gebouw bestemd zijn om te worden gebruikt door ten minste 5.000 personen; of b. een ruimte in het gebouw bestemd is voor ten minste 500 personen. 3

Binnen de gemeente Hillegom betreft dit, op het moment van schrijven, één middelbare schoolgebouw. De periodieke beoordeling dient minimaal eens per 10 jaar te worden uitgevoerd en maximaal eens per 3 jaar. Wanneer de voornoemde wetgeving van kracht is, zullen de betreffende eigenaren hierover worden geïnformeerd middels een brief. 4.2 Energielabel verplichting kantoren Vanaf 1 januari 2023 is het op grond van het Bouwbesluit 2012 voor kantoorpanden verplicht om minimaal energielabel C (primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m2 per jaar) te hebben. Anders mag het niet in gebruik worden genomen. De verplichting geldt niet als:  de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties (exclusief nevenfuncties) <50% is van de totale gebruiksoppervlakte van het gebouw;  de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties en nevenfuncties daarvan in het gebouw <100 m2 is;  het gaat om monumenten als bedoeld in de Erfgoedwet of aangewezen monumenten in een provinciale of gemeentelijke verordening;  het gaat om een kantoorgebouw dat ten hoogste 2 jaar wordt gebruikt;  het gaat om een kantoorgebouw dat wordt onteigend of aangekocht in het kader van de Onteigeningswet;  het kantoorgebouw geen energie gebruikt om het binnenklimaat te regelen;  de maatregelen die nodig zijn om energielabel C te realiseren, een terugverdientijd hebben van meer dan 10 jaar.

Om zoveel mogelijk kantoren op het vereiste niveau (energielabel C) te krijgen, is de Omgevingsdienst West Holland (ODWH) in opdracht van de gemeente een (regionale) communicatiecampagne gestart. Daarnaast zijn vanuit de gemeente subsidies beschikbaar gesteld ten behoeve van verduurzaming van de betreffende panden. De uiteindelijke handhaving van deze regelgeving ligt, net als de campagne, bij de ODWH. 4.3 RX mission In 2023 gaat BWT voor het behandelen van zaken gebruik gaan maken van het VTH-applicatiesysteem Rx.mission. (Mogelijk wordt dit later breder uitgerold binnen Team Toezicht en Handhaving.) Dit systeem is in beginsel ingericht voor de Omgevingswet, maar kan (met relatief kleine aanpassingen) ook worden gebruikt voor de Wabo. Het voordeel hiervan is dat de voortgang van meldingen, handhavingsverzoeken en ambtelijke constateringen beter inzichtelijk worden. Dat komt omdat de zaken zijn ingericht in “fases” en “taken”. Daarnaast zorgt het voor een betere interne (o.a. met team Vergunningen) en externe (o.a. met Veiligheidsregio Hollands Midden) samenwerking. De verwachting is dat dit ook zal resulteren in minder mailverkeer tussen de verschillende interne en externe partners. 4.4 Het nieuwe Omgevingsloket Wanneer de Omgevingswet van kracht wordt zal ook alle digitale informatie op 1 plek te vinden zijn: in het nieuwe Omgevingsloket.

De doorontwikkeling van het Omgevingsloket online is onderdeel van het Programma Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In het DSO zal het Omgevingsloket ook functionaliteiten bevatten van de Activiteitenbesluit Internet Module (AIM) en Ruimtelijkeplannen.nl. Via dit loket kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel zien wat kan en mag in de fysieke leefomgeving. Daarmee sluit de inhoud van het loket nog beter aan op vereiste functionaliteiten voortvloeiend uit de Omgevingswet. 4.5 Geluidseisen warmtepompen en airco’s aangescherpt Per 1 april 2021 zijn nieuwe geluidseisen gesteld aan (nieuw te plaatsen) buiten opgestelde installaties voor warmte- of koude opwekking. Het gaat hierbij om warmtepompen en airco’s die worden toegepast bij woningen en woongebouwen. Deze installaties mogen niet meer dan 40 dB geluid veroorzaken bij de buren. Bij airco’s dient deze geluidsmeting met een minimale buitentemperatuur van 23°C te worden uitgevoerd, omdat de airco “representatief” moet draaien. Met deze landelijke geluidsnorm worden buren beter beschermd tegen geluid van warmtepompen en wordt de ontwikkeling van stillere warmtepompen bevorderd. 4

De warmtepompmarkt vertoont een blijvend sterke groei in aantallen en in warmteproductie. Deze geluidseis zal de warmtepomp helpen in zijn verdere opmars, en ook de ontwikkeling van nieuwe stillere warmtepompen versnellen. De verwachting is dat de verkoop ook de komende tijd verder doorgroeit. De bepalingsmethode voor de nieuwe geluidseisen is vastgelegd in de Regeling Bouwbesluit 2012 (Staatscourant 2020, 62676) die gelijktijdig inwerking is getreden. Deze bepalingsmethode is een geluidsmeting op locatie. Op basis van akoestische berekeningen kan men echter vooraf aannemelijk maken dat voldaan wordt aan de geluidseis. Voor deze berekeningen heeft het ministerie van BZK een rekentool (ODS-bestand) laten opstellen en een daarbij behorende handleiding. De geluideisen gelden niet voor de warmtepomp zelf (uit de fabriek), maar voor een bij een woning geplaatste installatie. De warmtepomp zelf voldoet in het algemeen niet aan de 40 dB eis. Dit betekent dat de installatie op voldoende afstand van de buren moet worden geplaatst of moeten worden afgeschermd zodat de 40dB niet worden overschreden. Bron: www.rijksoverheid.nl De ODWH heeft de expertise in huis als het gaat om geluidscontroles en is daarom, in het kader van de duurzaamheid en integraliteit, gevraagd om deze geluidsmetingen uit te voeren.

Zij hebben aangegeven hiervoor, op basis van proef, een aantal uren te reserveren voor 2023. Eind 2023 zal worden bekeken hoe het is verlopen. Vervolgens zal worden bekeken of in het vervolg hier structureel uren voor moeten worden gereserveerd. 4.6 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) In de “Wet kwaliteitsborging voor het bouwen’ (Wkb) is het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw geïntroduceerd. Deze wordt naar verwachting 1 juli 2023 van kracht. Met dit nieuwe stelsel wordt verbetering van de bouwkwaliteit beoogd door middel van onafhankelijke kwaliteitscontroles en grotere aansprakelijkheid van de aannemers. De rol van de gemeente als bevoegd gezag verandert gedeeltelijk door het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw. De bouwtechnische toets en het toezicht tijdens de bouw zullen in het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw voornamelijk uitgevoerd worden door een marktpartij en niet meer automatisch door de gemeente. De gemeente behoudt haar toezichthoudende taak en haar taak voor de planologische beoordeling, welstandstoets en toetsing van de omgevingsveiligheid. Ook blijft de gemeente verantwoordelijk voor (toezicht op) welstand, monumenten, bestaande bouw (minimumeisen bestaande bouw en gebruikseisen) en de bouwwerken die niet onder de Wkb vallen.

De gemeente behoudt haar rol als toezichthouder en handhaver en is verantwoordelijk voor de naleving van de bouwregelgeving. De toekomst zal uitwijzen of de bouwtoezichttaken van de gemeente in de praktijk echt minder zullen worden. De Wkb zal tegelijk met de Omgevingswet (planning 1 juli 2023) inwerkingtreden. Begonnen wordt met bouwwerken die vallen onder de gevolgklasse 1 (o.a. eenvoudige bouwwerken, zoals grondgebonden woningen). Zie voor de verder uitwerking van de Wkb paragraaf 7.3. 4.7 Omgevingswet De Omgevingswet is de basis voor een nieuw regelgevingsstelsel voor de fysieke leefomgeving en behelst een grootschalige transitie van het Omgevingsrecht. Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de Omgevingswet in werking. Het kabinet wil met de Omgevingswet het aantal regels verminderen, bereiken dat de verschillende plannen voor ruimtelijke ordening, milieu en natuur beter op elkaar worden afgestemd en dat duurzame projecten gestimuleerd worden. Tevens wil men meer ruimte geven aan gemeenten, provincies en waterschappen, zodat zij hun omgevingsbeleid kunnen afstemmen op hun eigen behoeften en doelstellingen. De Omgevingswet zal voor de handhaving verandering brengen. Zo kunnen er onder invloed van het omgevingsplan (in plaats van bestemmingsplannen) meer mogelijkheden komen voor vergunningsvrije activiteiten.

Voor een deel van de taakuitvoering betekent dit een verschuiving van vergunningsverleningswerkzaamheden naar het houden van toezicht achteraf. Hiermee valt onder de Omgevingswet de ‘voortoets’ (vergunningverleningsfase), echter afhankelijk van het omgevingsplan, deels weg. Dat betekent dat bedrijven en inwoners gemakkelijker (onbewust) een overtreding kunnen begaan. Naar verwachting zal, hierdoor en door toename van de complexiteit bij de handhaving door het hanteren van open normen in het Omgevingsplan, meer toezicht en handhaving 5

noodzakelijk zijn en dus een groter accent komen te liggen op de handhaving. Naast het leveren van (digitale) producten en diensten zal de faciliterende, adviserende, informerende en controlerende rol van de gemeente in samenwerking met haar inwoners en ondernemers toenemen. Flexibiliteit in benadering en contact is dus belangrijk. Onze inwoners en ondernemers worden vaker samenwerkingspartners. Aangezien de invoering van de Omgevingswet de organisatie voor een breed scala aan ontwikkelopgaven stelt, is er voor gekozen om de implementatie van de Omgevingswet volgens een programmastructuur uit te voeren. We werken met drie programmalijnen, waarbinnen een aantal deelprojecten is gedefinieerd. We houden de drie programmalijnen aan die ook landelijk zijn voorgesteld. (Vanuit het VNG programma "aan de slag met de omgevingswet"). 1. Programmalijn Omgevingswet en instrumenten. Deze programmalijn omvat het opstellen van de kerninstrumenten, zoals bijvoorbeeld de Omgevingsvisies en Omgevingsplannen. 2. Programmalijn Anders werken. Deze programmalijn omvat de deelprojecten Serviceformules, Cultuurverandering en Organisatieinrichting. 3. Programmalijn Digitaal stelsel omgevingswet.

Deze programmalijn omvat diverse ondersteunende projecten ( aanschaf en integreren nieuwe applicaties) die de lijnen 1 en 2 faciliteren en er voor zorgen dat we tijdig kunnen aansluiten op de Landelijke voorziening van het digitale stelsel Omgevingswet. De uitwerking van de programmalijnen wordt door de organisatie projectmatig aangepakt. De drie programmalijnen zijn verbonden én werken deels aan de ontwikkeling/invulling van een aantal andere thema’s die ook in de HLT-samen organisatie-agenda is opgenomen. Het gemeenschappelijk doel van de programma’s is het realiseren van een organisatie die Omgevingswet-proof is. Daarin wordt ook nadrukkelijk de uitvoering en borging van de VTH taken meegenomen, met name daar waar het de programmalijn Anders werken betreft. Aanpassing sjablonen Door de komst van de nieuwe wetgeving zullen, naast bestudering van/oefenen met de wetsartikelen, het opstellen van een nieuw werkproces etc., ook de sjablonen/standaardcorrespondentie (handhavingsbrieven, ontvangstbevestigingen etc.) moeten worden aangepast. Dit zal niet alleen inhoudelijk worden gedaan, maar ook zal meteen worden gekeken om het nog “begrijpelijker” te maken. Daarom zullen deze documenten in samenwerking met een schrijfcoach worden aangepast om deze zo veel als mogelijk op taalniveau B1 te krijgen.

4.8 Bodycam’s en handboeien voor de BOA’s De BOA’s zijn vanaf 2023 standaard uitgerust met een bodycam. Het voornaamste doel van de bodycams is het tegengaan van geweld tegen handhavers. Bodycams hebben een de-escalerend effect op het gedrag tegen handhavers. Door het gebruik van bodycams wordt correct gedrag tegenover handhavers gestimuleerd en kunnen incidenten, die ondanks het gebruik van bodycams toch plaatsvinden, worden vastgelegd. Vastgelegde incidenten kunnen waar nodig worden gebruikt voor opsporingsdoeleinden. Maar het belangrijkste is dat het zichtbaar dragen van bodycams een preventieve werking heeft. De bodycam wordt gedragen op het steekvest. Het gebruik daarvan betekent nog meer veiligheid. Standaard surveilleert de boa in de toekomst met bodycam en steekvest. De BOA’s die de Integrale Beroepsvaardigheidstraining (IBT) hebben gevolgd worden tevens in de loop van 2023 uitgerust met handboeien (afhankelijk van de aanvraag bij Justis). 4.9 Cameratoezicht in Hoofdstraat Hillegom Vanaf het derde kwartaal van 2023 wordt er in de Hoofdstraat gebruik gemaakt van cameratoezicht. De BOA’s kunnen op basis van het verkregen beeldmateriaal vervolgens boetes uitschrijven. Het is niet nodig om uren beeldmateriaal na te kijken. Het systeem filtert de mogelijke overtredingen uit de beelden. Deze beeldfragmenten worden door de BOA’s worden gecontroleerd.

Bij een overtreding zal er een boete worden uitgeschreven. Voor de uren die de BOA’s hieraan zullen besteden, moet rekening worden gehouden met aanvullende werkzaamheden. Hierbij kan o.a. gedacht worden aan 6

administratiewerkzaamheden in het kader van privacy/AVG en het maken van verweerschriften bij bezwaren. In de urenraming is een schatting gemaakt voor de uren in 2023. Echter zal de praktijk leren hoeveel capaciteit dit daadwerkelijk gaat kosten. 4.10 Beheer “de haven” Per 1 juli 2022 is “de haven” door de gemeente verhuurd aan Watersportvereniging Hillegom. Om dit mogelijk te maken heeft de gemeente een overeenkomst opgesteld om de haven bij hen in beheer te geven. De voorwaarden in deze overeenkomst zijn in overeenstemming met de (voormalige) Havenverordening. Deze Havenverordening is ingetrokken, omdat het nu een privaatrechtelijke situatie betreft. In het kader van de overdracht zullen wij ook in 2023 met de watersportvereniging in nauw contact blijven over eventuele problemen. 4.11 Meer geld door nieuwe verdeling van het Gemeentefonds Vanaf medio 2022 krijgt Hillegom €32.471 extra van het Rijk. Dit bedrag wordt ingezet voor BOA werkzaamheden. 4.12 Samenwerking politie Landelijk en ook lokaal gezien heeft de politie te kampen met steeds minder capaciteit op straat. De politie is genoodzaakt om prioriteiten te stellen. Er kan dus door de gemeente minder worden teruggevallen op de politie. Nu al is de gemeente soms genoodzaakt bij calamiteiten een beveiligingsdienst in te zetten. Doordat de middelen beperkt zijn, is intensieve samenwerking van groot belang.

Daarom vindt er regelmatig overleg plaats tussen de gemeente en politie (zie ook paragraaf 5.1) en wordt de samenwerking gezocht door bijvoorbeeld samen te surveilleren op het gebied van o.a. hangjongeren en het donkere dagen offensief. 4.13 Beeldvorming BOA’s Burgers komen vaak pas in aanraking met de BOA’s als er repressief wordt gehandeld. Maar de BOA’s zijn ook erg actief op het gebied preventie. Helaas is dit niet bij een ieder bekend en is het een vaak gehoorde klacht dat men weinig BOA’s ziet op straat. Juist uit het oogpunt van preventie is het van belang dat de BOA’s meer zichtbaar zijn en laten zien wat zij zoal doen. Dit willen wij bewerkstelligen door meer actiegericht tewerk te gaan. De BOA’s zullen hierbij met meerdere BOA’s tegelijk de betreffende taak/actie uit te voeren, zodat zij goed zichtbaar zijn. Daarnaast zal, om de zichtbaarheid verder te benadrukken, de actie vooraf worden aangekondigd en achteraf het resultaat kenbaar worden gemaakt via o.a. de social-mediakanalen.

5. Samenwerking en integraal toezicht Om de handhaving effectief te organiseren (zowel voor de bedrijven, instellingen als inwoners als voor de controlerende diensten) is onderlinge afstemming en samenwerking nodig tussen de verschillende diensten. Dit wordt bereikt door regelmatig overleg, multidisciplinaire controles en afspraken vast te leggen. 5.1 Lokaal ambtelijk handhavingsoverleg De BWT’ers hebben periodiek overleg om ontwikkelingen op het gebied van handhaving, handhavingszaken, relevante jurisprudentie etc. te bespreken. Afhankelijk van de agenda worden ook collega’s uit andere teams en de ketenpartners, zoals o.a. de politie, de brandweer, de Omgevingsdienst, andere gemeenten, de provincie en het waterschap uitgenodigd voor dit overleg. De BOA’s nemen deel aan het Jeugd in Buitenruimte (JiB) overleg met diverse ketenpartners. Daarnaast stemmen de BOA’s en de wijkagenten bijna dagelijks diverse praktische zaken met elkaar af. Tevens vindt er structureel afstemmingsoverleg plaats tussen de politie en de BOA’s. De lijnen zijn kort. 5.2 Overleg toezichthouders-vergunningverleners Tijdens het proces tot afgifte van vergunningen kan er informatie beschikbaar komen waaruit blijkt dat er risico’s bestaan voor strijdig gebruik en/of de naleving van (bouw)technische regels.

Indien dit het geval is vindt er overleg plaats tussen toezichthouders, vergunningverleners en de betreffende 7

teamleiders. Doel is om de beschikbare uren voor toezicht zo resultaatgericht mogelijk in te zetten. 5.3 Advisering op beleid Wanneer nieuw (ruimtelijk) beleid wordt opgesteld, is het van belang dat hier vanuit verschillende invalshoeken op wordt geadviseerd. Zo ook vanuit de toezichthouders, omdat zij weten wat er “buiten” speelt en kunnen aangegeven wat de behoeften zijn en waar zij nu tegenaan lopen. Daarom wordt er vooral met planvorming intensief samengewerkt en wordt aan de toezichthouders om feedback gevraagd. Voor de advisering op de beleidsstukken zijn in de urenraming, op basis van inschatting, uren opgenomen.

Hieronder volgen integrale projecten in het kader van samenwerking en integraliteit: 5.4 Gezamenlijke handhaving buitengebied (Bollen5-gemeenten/GOM) In het kader van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG), die in juli 2016 is vastgesteld door onder meer de raden van Hillegom, Lisse en Teylingen, zijn afspraken gemaakt omtrent stringenter handhaven in het buitengebied. Een eenduidige en actieve aanpak van strijdig gebruik is belangrijk voor de effectiviteit van het ruimtelijke beleid in het buitengebied, zoals vastgelegd in de ISG. In 2019 is HLT-breed gestart met handhaving in het buitengebied om de doelstellingen van de ISG te kunnen realiseren. Met de input van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM), team Beleid en Planvorming, de portefeuillehouders en de burgemeesters is Team Toezicht en Handhaving allereerst gestart met de prioriteiten uit een grotere lijst met strijdigheden en is met deze ervaring een Plan van Aanpak opgesteld. Het Plan van Aanpak is met alle betrokkenen besproken en is nu de basiswerkmethode. Er vindt afstemming plaats met de andere bollen-gemeenten (Katwijk, Noordwijk), omdat zij eenzelfde project zijn gestart. Het doel van dit project is om de strijdigheden in het buitengebied aan te pakken. Hierbij ligt de nadruk op de voor bollenteelt beschermde gronden.

Voor de toezichthouders betekent dit het volgende:  Het uitvoeren van controles aan de hand van de lijst van de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM). Deze lijst wordt aangevuld met overtredingen die de toezichthouders verder in het buitengebied aantreffen;  Gesprekken voeren met overtreders/betrokkenen;  Het opstellen van constateringsrapporten;  Het doen van legalisatieonderzoeken;  Mediation;  Indien er geen oplossing wordt gevonden om de betreffende overtreding op te heffen, zal het handhavingstraject worden voortgezet. Daarnaast zullen de toezichthouders, omdat zij bij de uitvoering van dit project veel in het buitengebied aanwezig zijn, tevens ‘oog’ hebben voor signalen van ondermijning en dit melden bij Team Ondermijning. Huidige stand van zaken Door de inzet voor de coronacrisis is achterstand in het project ontstaan, geschat wordt 4 maanden. Basis van de handhaving is een lijst met strijdig gebruikte percelen opgesteld in samenwerking tussen de gemeente ambtenaren van de afdeling Ruimte en de GOM. Door onze bezoeken in het buitengebied zijn er strijdige percelen bij gekomen. Vaak werden deze aangewezen door mensen die we aanspraken op oneigenlijk gebruik, soms troffen we dieper in het buitengebied percelen aan waarop bijvoorbeeld dieren liepen of caravans werden gestald.

We zijn verplicht, vanuit het gelijkheidsbeginsel, op al de ons bekende strijdige percelen te handhaven. Ook is de verwachting dat nog een aantal eigenaren een juridische procedure zal gaan starten tegen de handhaving. Samengevat verwachten we een deel van 2023 (tot en met april) nodig te hebben om de controles zorgvuldig af te kunnen handelen. Vanaf mei zal de overdracht van de projectleider naar het Team Toezicht en Handhaving een feit zijn en zal de handhaving buitenruimte weer een reguliere taak worden. Naar verwachting zullen dan nog 27 zaken voor Hillegom moeten worden afgehandeld. Echter zal gezien de beperkte capaciteit bij de BWT’ers, juristen en bij Ruimtelijke ontwikkeling de zaken getemporiseerd worden afgehandeld. 5.5 Aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Delicten als overvallen, woninginbraken, straatroof en geweld zijn de afgelopen jaren fors gedaald, maar onzichtbare vormen van criminaliteit ondermijnen de samenleving. Ook in Hillegom blijkt sprake 8

te zijn van criminele, ondermijnende activiteiten en misstanden. Zo zijn er verschillende signalen van ‘witwasbedrijven’ waar je zelden klanten ziet, hennepkwekerijen en arbeidsuitbuiting. Maar ook van vastgoedfraude en zogenaamde ‘knooppunten’ (zoals horeca, bedrijventerreinen en recreatieparken). We werken daarom samen met onze partners (o.a. de ODWH, politie, brandweer, belastingdienst) aan het signaleren, voorkomen en aanpakken van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Dit doen we door (1) meer en beter zicht te creëren op deze vorm van criminaliteit, (2) criminele kansen tot een minimum te beperken en (3) deze vorm van criminaliteit consequent aan te pakken. Dit alles vraagt extra inzet op het gebied van Toezicht en Handhaving. Zo wordt een bijdrage geleverd aan onderzoeken, integrale controles en inzet van bestuurlijke maatregelen. Daarnaast wordt tijdens reguliere controles, met name in het buitengebied en op bedrijventerreinen met een bredere bril gekeken en zo direct een bijdrage geleverd aan het creëren van meer en beter zicht op ondermijning.