Db06.3 bijlage raadsmemo, Oplegger Actualisatie Startanalyse

Actualisatie Startanalyse voor de verkenning van de warmtetransitie in de Bollenstreek Juli 2026 Context en duiding Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in 2025 de geactualiseerde Startanalyse Aardgasvrije Buurten gepubliceerd als Rijksinstrument ter ondersteuning van gemeenten bij de keuzes binnen de warmtetransitie. De Startanalyse biedt inzicht in verschillende technische mogelijkheden om gebouwen aardgasvrij te maken en in de nationale meerkosten daarvan. Het PBL geeft daarbij expliciet aan dat de analyse is bedoeld als startpunt, dat door gemeenten lokaal kan en moet worden verrijkt. Dit helpt gemeenten bij het maken van een onderbouwde afweging tussen de verschillende opties. De colleges van Hillegom, Lisse, Noordwijk en Teylingen (hierna Bollenstreek genoemd) hebben, in het kader van hun gezamenlijke opgave binnen de warmtetransitie en de voorbereiding van het Warmteprogramma, aanleiding gezien om deze Bollenstreek verrijking te laten uitvoeren. Aanleiding hiervoor was dat de landelijke Startanalyse bedoeld is als een globale landelijke analyse en daarmee onvoldoende recht doet aan de specifieke lokale situatie, met name waar het gaat om collectieve warmteoplossingen, bronnen en gebiedskenmerken. Uitgangspunten en reikwijdte van de verrijking De verrijking van de Startanalyse is uitgevoerd door Ecorys, met behoud van het door het PBL gebruikte model.

Hierdoor blijven de resultaten vergelijkbaar met de landelijke analyse. De aanpassingen zijn beperkt tot relevante lokale data en aannames, zoals warmtebronnen, netkosten en gebiedsspecifieke kenmerken. Deze zijn getoetst via gevoeligheidsanalyses. Het onderzoek is nadrukkelijk niet opgezet om een vooraf bepaalde uitkomst te onderbouwen, maar om de bruikbaarheid van het instrument te vergroten voor de lokale afweging in de Bollenstreek. Wat de resultaten laten zien – en wat niet De resultaten laten zien dat, bij gebruik van verrijkte lokale gegevens, collectieve warmteoplossingen in met name de dorpskernen de laagste maatschappelijke kosten kennen. Tegelijkertijd blijft, afhankelijk van gebiedstype en gehanteerde aannames, ruimte bestaan voor andere warmtealternatieven, met name in het buitengebied. De geactualiseerde Startanalyse geeft daarmee richting aan de relatieve verschillen tussen oplossingen, maar biedt geen directe vertaling naar concrete keuzes op wijkniveau of voor individuele gebouwen. Het rapport geeft inzicht in maatschappelijke kosten en systeemeffecten van duurzame warmteoplossingen. Het geeft geen besluit over technologie, fasering of uitvoering en het doet geen uitspraken over individuele situaties van inwoners of bedrijven.

Modelaannames en gevoeligheden De uitkomsten van de actualisatie van de Startanalyse zijn gebaseerd op modelmatige aannames en geven een vereenvoudigd beeld van de werkelijkheid. Het model richt zich primair op maatschappelijke kosten en houdt beperkt rekening met uitvoerbaarheid, netcapaciteit, fasering en lokaal gedrag. Gevoeligheidsanalyses laten zien dat de uitkomsten kunnen verschuiven bij aanpassing van belangrijke aannames, zoals: • het isolatieniveau van gebouwen; • de ontwikkeling van energieprijzen; • en de beschikbaarheid van warmtebronnen. Aandachtspunten bij interpretatie Bij het lezen van de resultaten is het van belang rekening te houden met de volgende punten: • Netcapaciteit en uitvoerbaarheid Het model houdt beperkt rekening met de fysieke uitvoerbaarheid van oplossingen. Netverzwaring wordt meegenomen in de kosten, maar niet in de praktische haalbaarheid en fasering op lokaal niveau. • Geen onderscheid in individueel gedrag Het model maakt geen onderscheid tussen individuele keuzes en mogelijkheden van bewoners, terwijl dit in de praktijk een bepalende factor is voor de uiteindelijke invulling van de warmtetransitie. Rol van dit rapport in het Warmteprogramma De geactualiseerde Startanalyse vormt één van de bouwstenen voor de verdere uitwerking van de warmtetransitie in de Bollenstreek.

Het rapport draagt bij aan: • het inzicht in maatschappelijke effecten van verschillende warmteopties; • het vergelijken van alternatieven op systeemniveau; • en het onderbouwen van vervolgstappen binnen het beleid. Het rapport is daarmee een hulpmiddel in de afweging, en geen besluit op zichzelf.