Db05 Raadsbrief Stand van zaken 3e en 4e kwartaal 2025 Schipholdossier.pdf

Raadsbrief

Stand van zaken Q3 & Q4 Schipholdossier aan: datum document: ons kenmerk: datum collegevergadering: portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: emailadres: embargo: programma:

de raad van de gemeente Hillegom 14 januari 2026 Z-26-485662 3 februari 2026 Mevr. C.J. Hoekstra Daan Davids d.davids@hltsamen.nl ☐ Leefomgeving

Twee keer per jaar verzorgt de Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) een update over het Schipholdossier. Er is afgesproken dat de gemeenteraad op de hoogte wordt gehouden van ontwikkelingen op dit dossier. In de bijlage treft u dan ook een update aan van de belangrijkste ontwikkelingen in dit dossier uit de periode Q3 en Q4 van 2025.

Bijlage: 1. Stand van zaken Q3 & Q4 2025 Schipholdossier.

1

Update Schipholdossier Bestemd voor

Colleges van burgemeester en wethouders

Datum

07-01-2026

Onderwerp

Stand van zaken Schipholdossier

Van

S. van der Laan & P.G.M. van der Krogt

Inleiding Het vliegverkeer van en naar de Kaagbaan, de Aalsmeerbaan en de Zwanenburgbaan beïnvloeden het leefklimaat in en daarmee de ontwikkelmogelijkheden van de Duin- en Bollenstreek, de Leidse Regio en het Groene Hart-gebied. De gemeenten in deze gebieden zijn daarom betrokken bij de ontwikkelingen rond Schiphol. Daarbij is het beleid rondom Schiphol niet één dossier, maar een verzameling dossiers. Twee keer per jaar verzorgt de ODWH een update over de stand van zaken rond al deze dossiers. Zo’n update is uitdrukkelijk niet bedoeld als een introductie op de verschillende dossiers. In deze update worden de volgende onderwerpen behandeld: 1. Tweede Kamerverkiezingen 2. Kort nieuws tweede halfjaar 2025 A. Natuurvergunning Schiphol – update B. Moties Provincie Zuid-Holland C. Gezamenlijke brief Provincie Zuid-Holland en bestuurlijke clusters D. Publicatie Masterplan en strategie Schiphol 3. Hoofdlijnenbrief Luchtvaartnota 2020-2050 4. Luchthavenverkeerbesluit (LVB) Schiphol A. Versnelde wijziging B. Algehele wijziging 5. Luchtruimherziening 6. Cumulatie van geluid 7. Luchthavenindelingbesluit (LIB) Schiphol 8. NOVEX Schipholregio 9. Minder Hinder Schiphol programma 10. Verder lezen: hier staan sites met relevante informatie. In het verdere bericht zal met nummering verwezen worden naar deze informatie.

1

1. Tweede Kamerverkiezingen Op 3 juni 2025 is het Kabinet Schoof I gevallen. Dezelfde dag nog heeft minister Madlener van Infrastructuur en Waterstaat (I en W) zich teruggetrokken als minister. Minister Madlener werd toen vervangen door demissionair minister Robert Tieman van de BBB. Op 29 oktober 2025 vonden vervroegde Tweede Kamerverkiezingen plaats na de val van het kabinet-Schoof. D66 kwam als grootste partij uit de bus, gevolgd door PVV en VVD. De formatie is nog gaande, maar de contouren van een coalitie met D66, VVD en CDA tekenen zich af. Bij het schrijven van dit stand-van-zaken-bericht is onduidelijk welke lijn het nieuwe kabinet precies wil gaan volgen en wat de standpunten worden met betrekking tot het Schipholdossier. Gezien de standpunten van de verschillende partijen verwacht men een voortzetting van de koers richting duurzaamheid en hinderbeperking, gecombineerd met behoud van internationale bereikbaarheid. 2. Kort nieuws tweede halfjaar 2025 A. Natuurvergunning Schiphol – update Tegen de in september 2023 verleende natuurvergunning aan Schiphol is beroep ingesteld door o.a. de gemeenteraad van Nieuwkoop en MOB. De zitting vond plaats op 19 november 2024 en ging vooral over de passende beoordeling achter de vergunning. Op 4 juni 2025 vernietigde de rechtbank de vergunning. Volgens de rechtbank was deze niet zorgvuldig voorbereid en onvoldoende gemotiveerd.

De stikstofcompensatie voldeed niet aan het additionaliteitsvereiste; volgens de rechter had het ministerie in 2023 niet goed afgewogen of Schiphol opgekochte stikstofrechten zelf mocht gebruiken, of dat die moesten worden besteed aan natuurherstel. Het eerdere handhavingsverzoek werd terecht afgewezen: op dat moment had Schiphol een geldige vergunning. Dat deze nu is vernietigd, maakt dat besluit niet onjuist. Schiphol, het ministerie en MOB zijn in hoger beroep gegaan tegen dit besluit. Daarnaast diende Schiphol ook een verzoek om voorlopige voorziening in. Dit verzoek is op 4 september 2025 afgewezen. Gevolgen De gevolgen van de vernietiging zijn sinds de uitspraak nog steeds onduidelijk. Schiphol heeft een nieuwe vergunning ingediend, waarover demissionair staatssecretaris Rummenie (van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) een besluit moest nemen. Om aan de eisen van de rechter te voldoen, is volgens de demissionair staatssecretaris meer ecologisch onderzoek nodig. Ook wil hij in overleg met provincies. Om deze redenen lukt het volgens hem niet om op korte termijn alsnog de voorwaarden voor een natuurvergunning rond te krijgen. Daarom is op 19 december 2025 besloten dat Luchthaven Schiphol de komende twee jaar door mag zonder een natuurvergunning. Het demissionaire kabinet heeft daarmee voor een gedoogconstructie gekozen.

Wat deze uitspraak precies betekent voor andere ontwikkelingen binnen het Schipholdossier – zoals bijvoorbeeld het Luchthavenverkeerbesluit – is op dit moment nog niet helder.

2

B. Moties Provincie Zuid-Holland De Staten hebben in de Statenvergadering op 15 oktober 2025 twee moties aangenomen. Een fijnmazig netwerk van meetpunten (M-1792) Deze motie (10) richt zich op het opzetten van een robuust netwerk van meetpunten in de hele provincie. Dit netwerk moet bestaan uit professionele meetstations én burgermeetpunten. Het doel is een dekkend systeem dat transparante en betrouwbare data oplevert. Hiermee kan er sneller ingespeeld worden op lokale problemen. Minder hinder van Schiphol (M-1788) Deze motie (11) pakt het volgende vraagstuk aan: de geluidsoverlast van Schiphol. De indieners van de motie willen dat het preferentieel banenstelsel van de Kaagbaan en Polderbaan wordt afgeschaft. Daarnaast is er verzoek voor voldoende handhavings- en meetpunten rondom de luchthaven en de naleving van de WHO-geluidsnormen. Ook een punt is de significante vermindering van nachtvluchten, om de nachtrust van omwonenden beter te beschermen. Aan beiden moties zal binnenkort een vervolg gegeven worden. C. Gezamenlijke brief Provincie Zuid-Holland en cluster ZuidWest Vanuit Cluster Zuidwest leven zorgen over de geplande luchtruimherziening (5). In samenwerking met de provincie Zuid-Holland is daarom een brief opgesteld om deze zorgen onder de aandacht van de minister van IenW te brengen.

De brief, die in december 2025 is verzonden, benadrukt de mogelijke impact van het verplaatsen van naderingspunt RIVER naar boven de Noordzee. Dit zou ertoe leiden dat vliegtuigen moeten “inprikken” tussen Wassenaar en Noordwijk, met gevolgen voor geluid en leefbaarheid. Bestuurders van het cluster zijn gevraagd mee te lezen met het concept, zodat de gezamenlijke boodschap krachtig en eenduidig is. D. Publicatie masterplan en strategie Schiphol Op 21 november 2025 presenteerde CEO Pieter van Oord de vernieuwde strategie en het Masterplan van Royal Schiphol Group (Schiphol). Deze strategie heeft een horizon tot en met 2050. Schiphol verwerkt momenteel ongeveer 70 miljoen passagiers, net onder het record van 2019, en wil doorgroeien naar 93 miljoen passagiers met maximaal 478.000 vluchten. Dit wordt volgens Schiphol mogelijk door vlootvernieuwing: nieuwe toestellen zijn groter en stiller, waardoor capaciteit stijgt en geluidshinder afneemt. Schiphol is daarmee de eerste grote luchthaven die krimpt in het aantal vluchten (van 500.000 naar 478.000). Het Masterplan omvat de opening van de A-pier, vervanging van de B-, C-, D- en H/M- pier en een nieuwe zuidterminal. Belangrijke uitdagingen zijn landzijdige bereikbaarheid (dit moet worden ondervangen door o.a. doortrekken Noord/Zuidlijn) en vergunningen (LVB en natuurvergunning).

Schiphol wil de hubfunctie behouden en werkt samen met de overheid en KLM om één van de vier grote Europese hubs te blijven. Geluidshinder wordt door Schiphol getracht te beperken door middel van tariefdifferentiatie en vlootvernieuwing, met een zwaardere weging voor tariefdifferentiatie in de nacht. NB. Inmiddels is bekend dat het ministerie groei tot 500.000 vluchten mogelijk wil maken nadat de geluidsdoelstelling van 20% reductie is behaald (zie ook punt 4, onderdeel B).

3

3. Hoofdlijnenbrief Luchtvaartnota 2020-2050 Op 24 juni 2022 publiceert voormalig minister Harbers van IenW de hoofdlijnenbrief Schiphol. Het doel van de brief is een koerswijziging aankondigen met een juridisch houdbare aanpak en een toekomstbestendig stelsel. De hoofdlijnenbrief komt voort uit de Luchtvaartnota 2020–2050 en de politieke wens om de balans tussen economische belangen van Schiphol en leefbaarheid voor omwonenden te herstellen. Schiphol had jarenlang een systeem van “anticiperend handhaven”, waarbij overschrijdingen van geluidsnormen werden gedoogd. Dit leidde tot veel kritiek van omwonenden en juridische onzekerheden. De rechterlijke uitspraken en maatschappelijke druk om geluidhinder en gezondheidsschade te verminderen, plus Europese verplichtingen (ICAO Balanced Approach). De hooflijnenbrief benoemt drie sporen om gezondheidsschade te verminderen, die hieronder nader worden toegelicht. Spoor 1: Experimenteerregeling Het anticiperend handhaven wordt beëindigd met het vaststellen van het algehele LVB in 2026. Daarmee wordt voldaan aan spoor 1. In de Hoofdlijnenbrief Schiphol van 24 juni 2022 heeft het kabinet het streven uitgesproken om het anticiperend handhaven te beëindigen, in combinatie met het voortzetten van het strikt preferentieel baangebruik.

Het anticiperend handhaven houdt in dat bij overschrijding van een grenswaarde niet gehandhaafd hoeft te worden als de overschrijding het gevolg is van de toepassing van de baangebruiksregels van het strikt preferentieel baangebruik. Er is dus sprake van een gedoogsituatie. Door deze te beëindigen wordt de rechtspositie van omwonenden hersteld. Dit betreft ‘spoor 1’ van de effectuering van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol, om te komen tot een betere balans tussen Schiphol en haar leefomgeving. Het besluit dat dit moest regelen is bekend geworden als de `Experimenteerregeling’. Op 14 november 2023 heeft het kabinet echter besloten dat ‘spoor 1’ van de effectuering van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol, de inwerkingtreding dus van de Experimenteerregeling, zal worden opgeschort, in ieder geval totdat de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan in de cassatieprocedure tussen KLM c.s./IATA e.a. en de Staat. Op 12 juli 2024 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het anticiperend handhaven niet mag worden beëindigd zonder een Europese procedure (Balanced Approach-procedure) te doorlopen. Dit betekent dat het anticiperend handhaven moet worden voortgezet totdat een wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) in werking is getreden. Dit staat voor 2026 op de planning. Meer informatie over het LVB vindt u bij punt 4 in dit stand van zaken bericht.

Spoor 2: Balanced Approach procedure Het Balanced Approach maatregelenpakket is per 1 november 2025 ingegaan en wordt per 1 november 2025 tot 1 november 2026 gemonitord. Hiermee wordt voldaan aan spoor 2. In de Hoofdlijnenbrief Schiphol (2022) kondigde het kabinet aan het plafond voor vliegbewegingen te verlagen. Dit betreft spoor 2 waarlangs de vliegoperatie rond Schiphol in een betere balans met de omgeving moet worden gebracht. De Balanced Approach procedure is een Europese verplichting (voor luchthavens met meer dan 50.000 vliegtuigbewegingen op jaarbasis) die geluidshinder rond luchthavens willen terugdringen via exploitatiebeperkende maatregelen (krimp van het aantal vluchten. Het proces van de Balanced Approach bestaat uit vier stappen: maatregelen aan de bron (stillere toestellen), ruimtelijke ordening, operationele maatregelen en – als laatste – exploitatiebeperkingen. Voor Schiphol werd deze procedure ingezet om het aantal ernstig gehinderden en slaapverstoorden structureel te verminderen.

4

Na melding bij de Europese Commissie in april 2023 volgden kritische vragen en internationale druk, waarna het maatregelenpakket in september 2023 werd aangepast. Vanwege bezorgdheid van de Europese Commissie over de proportionaliteit van de ingediende maatregelen en ter bevordering van bestuurlijke stabiliteit, koos minister Harbers in augustus 2024 voor een gefaseerde implementatie met een aangepast maatregelpakket. Hierbij werd voor november 2025 een eerste doel van 17% reductie (etmaal) nagestreefd, waarbij de nachtdoelstelling van 15% volledig bereikt zou zijn. De resterende 3% reductie in de etmaalperiode werd uitgesteld tot na monitoring in 2026 (als dit nog niet behaald is met de huidige maatregelen). Na de aanvullende raadpleging en notificatie (najaar 2024), en rekening houdend met behoefte aan steun uit de luchtvaartsector, werd gekozen voor een praktische invulling: 15% reductie (etmaal en nacht) ernstig gehinderden en slaapverstoorden binnen de 48 Lden-contour per 1 november 2025 ten opzichte van 1 november 2024. De resterende 5% reductie bleef als ambitie voor de volgende jaren, met monitoring gepland om de haalbaarheid te volgen. In september 2024 werd een pakket vastgesteld en ter toetsing aan de Europese Commissie voorgelegd met onder meer: • • • • • •

Stillere vliegtuigen in de nacht; Een vermindering van het aantal nachtvluchten naar 27.000; Gebruik van lawaaiige vliegtuigen wordt duurder; Weren van lawaaiige vliegtuigen in de nacht; Vlootvernieuwing; Vermindering van totaal aantal vluchten naar een getal tussen de 475.000 en 485.000 vliegtuigbewegingen per jaar.

De Europese Commissie gaf in maart 2025 een positief advies, waarna de procedure formeel werd afgerond. Op 7 mei 2025 is het nieuwe jaarlijkse maximumaantal vluchten van 478.000 vastgelegd in het Luchthavenverkeerbesluit (LVB). Per 1 november 2025 zijn alle maatregelen ingegaan, inclusief afspraken met Schiphol en KLM via convenanten. De focus in 2026 ligt op monitoring van het effect van dit maatregelpakket. Het Plan van Aanpak Monitoring Balanced Approach is in november 2025 gepubliceerd en voorziet in drie meetmomenten: bij ingang van het winterseizoen (1 november 2025) - en zomerseizoen (1 mei 2026) en na afloop van het gebruiksjaar 1 november 2026). Doel is te toetsen of de vooraf berekende geluidsreductie ook in de praktijk wordt behaald. Na deze eerste fase resteert nog een opgave om het volledige doel van 20% reductie uit het actieplan omgevingslawaai Schiphol te realiseren (voor zover nog niet behaald met de huidige maatregelen). Meer informatie over het LVB vindt u bij punt 4 in dit stand van zaken bericht. Beoogd tijdspad -

14 juni 2022: Hoofdlijnenbrief Schiphol September 2023: Melding bij Europese Commissie van geluidsdoel en maatregelpakket September 2024: Maatregelpakket Balanced Approach procedure vastgesteld. April 2025: Afronding Balanced-Approach procedure. 1 november 2025: Inwerktreding maatregelpakket en start monitoring 1 november 2026: Evaluatie effect maatregelpakket en behaald geluidsdoel.

5

Spoor 3: Stelsel regulering vliegtuiggeluid Het nieuwe stelsel regulering vliegtuiggeluid zit in de ontwerpfase en zal op zijn vroegst in 2028 in werking treden. Hiermee wordt invulling gegeven aan spoor 3. De Hoofdlijnenbrief Schiphol (juni 2022) geeft invulling aan de Luchtvaartnota 2020-2050, waarin het Rijk zich ten doel stelt de negatieve gezondheidseffecten van luchtvaart, zoals geluidbelasting, te verminderen. In de hoofdlijnenbrief kondigde het kabinet een stelsel van normen en maatregelen aan om hinder rond luchthavens aantoonbaar terug te dringen en beter aan te sluiten bij de ervaren hinder van omwonenden. Het kabinet werkt daarom aan een nieuw reguleringsstelsel voor vliegtuiggeluid, naast CO₂ en emissies, om negatieve externe effecten van luchtvaart te beperken. Dit stelsel treedt op zijn vroegst in 2028 in werking. Het is cruciaal voor verbetering van de leefomgevingskwaliteit, omdat huidige stelsels zijn ontworpen in tijden van groei en niet op reductie van geluid en hinder. De ODWH is ambtelijk aangehaakt bij de ontwikkeling van dit nieuwe stelsel als lid van de nationale klankbordgroep met alle betrokken stakeholders. In 2025 hebben stakeholders, waaronder gemeenten (via de BRS-afvaardiging in de klankbordgroep) input geleverd op de tweede ambtelijke uitwerking van het nieuwe stelsel voor geluid.

Deze input is 3 november 2025 gezamenlijk besproken en wordt op dit moment door het ministerie van IenW verwerkt tot een definitief beleidsontwerp. Hierbij worden de resultaten meegenomen van een in 2026 uit te voeren impactanalyse van de ruimtelijke regels onder het nieuwe geluidstelsel. Na politieke besluitvorming over dit ontwerp wordt het ‘verdere (juridische) traject om wet- en regelgeving aan te passen’ gestart. Beoogd tijdspad: -

2026- Q1 Toelichting doorgevoerde wijzigingen in nationale klankbordgroep geluid 2026- Wetstraject voor ontwerp-wetswijziging Wettelijke consulatie in 2026 Publicatie rond 2029

Wetstraject voor AMvB’s -

Voorhang/zienswijzen rond 2028 Publicatie rond 2029 Vanaf 2030 besluiten onder nieuw stelsel

4. Luchthavenverkeerbesluit (LVB) Schiphol Het LVB vormt het juridische kader voor regels rond Schiphol: aantallen vliegtuigbewegingen, baangebruik én baanonderhoud, handhavingspunten, grenswaarden en milieunormen. Het besluit is cruciaal voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Aanpassing is nodig om gebreken in rechtsbescherming (RBV-vonnis, maart 2024) te herstellen. A. Versnelde wijziging Om tijdig te voldoen aan internationale slotverdelingsregels is op 7 mei 2025 een versneld LVB vastgesteld. Dit besluit legt een maximum van 478.000 vliegtuigbewegingen per jaar vast, waarvan 27.000 nachtvluchten, volgens de Balanced Approach-procedure. Deze aantallen zijn op 1 november 2025 in werking getreden.

6

Verschillende partijen, waaronder gemeenten, bewonersorganisaties, en de sector hebben beroep aangetekend tegen het besluit. Verder was een voorlopige voorziening aangevraagd door de sectorpartijen, die de rechtbank heeft erkent. Dit betekent dat in afwachting van het beroep, de gedoogde 500.000 vliegtuigbewegingen toegestaan blijven. Op 7 november vond de regiezitting plaats. Dit is een formeel bestuursrechtelijk moment om de grondslag en ontvankelijkheid van de bezwaren te onderzoeken. Een uitspraak over de inhoud en geldigheid van het LVB volgt naar verwachting begin 2026. B. Algehele wijziging Er wordt momenteel door het ministerie in een hoog tempo toegewerkt naar een algehele wijziging van het LVB. Kern van deze wijziging is een nieuw handhavingssysteem met aanzienlijk meer handhavingspunten, verspreid over woonkernen, en nieuwe grenswaarden om rechtsbescherming te waarborgen. Het handhavingspunten netwerk wordt uitgebreid en gaat van de huidige 35 handhavingspunten (25 voor de nacht) naar ca. 180 (82 voor de nacht) handhavingspunten. Ten aanzien van de grenswaarden is gekozen voor een onderbouwde grenswaarde per individueel handhavingspunt op basis van een gevoeligheidsanalyse (marges verschillen per handhavingspunt).

Het handhavingsstelsel maakt het mogelijk dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) niet langer pas na afloop van het jaar kan handhaven, maar direct kan ingrijpen bij overschrijdingen. In het nieuwe handhavingsstelsel zullen zowel het preferent baangebruik als de grenswaarden worden opgenomen. De grenswaarden zullen dan leidend zijn. Hiermee wordt ook het huidige gedoogbeleid van anticiperend handhaven beëindigd (spoor 1). Bij de publicatie van het versneld LVB met de aantallen op 7 mei 2025, is voor de luchtvaartsector het perspectief van groei aangekondigd. Nadat het geluidsdoel van 20% behaald is, wordt alle 'extra' vrijgekomen geluidruimte 50/50 verdeeld tussen de sector en de omgeving. Dit groei-verdien model wordt vastgelegd in de algehele wijziging van het LVB. De maximumaantallen vliegtuigbewegingen worden hiermee weer losgelaten (tot 500.000 vliegtuigbewegingen) en er wordt gestuurd op geluidsnormen en -contouren, in lijn met het nieuwe geluidsstelsel (spoor 3) dat vanaf 2028 moet ingaan. Half januari 2026 start de formele zienswijze- en voorhangprocedure van het LVB en wordt het bijbehorend MER aangeboden aan de Commissie voor de milieueffectrapportage. De kanttekening hierbij is dat onduidelijk is welke gevolgen de vernietiging van de Natuurvergunning van Schiphol mogelijk heeft op dit proces.

Dit heeft ermee te maken dat de passende beoordeling die is afgekeurd door de rechter in de Natuurvergunning, ook ten grondslag ligt van de MER. Ondersteunend aan en gelijktijdig met de zienswijzeprocedure biedt I&W een communicatietraject met (drie) informatiemarkten, een website (met o.a. videomateriaal) en informatiepakket voor bestuurders. De eerst zal naar verwachting in januari 2026 plaatsvinden. Meer informatie over de procedure en informatiemarkten is vanaf medio januari beschikbaar op Luchtvaartindetoekomst.nl (6). Beoogd tijdspad -

14 juni 2022: Hoofdlijnenbrief Schiphol 7 mei 2025: Publicatie van het versnelde LVB (vastlegging maximumaantal vluchten) 2 juni 2025: Ingang van de wijziging van de milieuregelgeving ter implementatie van de tijdelijke LVB-bepalingen. 7 november 2025: Regiezitting bezwaarprocedure versnelde LVB 13 januari 2026: Start zienswijze procedure, en voorhang én publicatie van het concept-LVB algehele wijziging bij de Kamer (Eerste & Tweede) 24 februari 2026: afronding zienswijzenprocedure en voorhang in (1e en 2e) Kamer

7

-

Na 24 februari 2026: verwerking zienswijzen en het gewijzigd LVB ter advies aanbieden aan de Raad van State. Implementatie van het gewijzigd LVB is vooralsnog voorzien voor het vierde kwartaal van 2026.

5. Luchtruimherziening Op 21 februari 2025 heeft het Ministerie van IenW het Schetsontwerp Luchtruimherziening (5) en het Startdocument Hoger Naderen gepubliceerd. De inhoud en impact op de regio hiervan is in de vorige stand van zaken toegelicht. A. Nieuwe Indeling Luchtruim Het Schetsontwerp is nadrukkelijk geen besluitvormend document. De provincies zijn door het ministerie uitgenodigd om een gebiedsadvies op te stellen op dit Schetsontwerp. De provincies in de Schipholregio (Noord- en Zuid-Holland, Utrecht, Flevoland) hebben een gebiedsadvies opgeleverd waarbij (in Noord- en Zuid-Holland) input van gemeenten is opgehaald. In het gebiedsadvies van de Provincie Zuid-Holland is aandacht gevraagd voor: • • •

Kwaliteit van de leefomgeving Woningbouw en ruimtelijke samenhang Governance en samenwerking (BRS (1) en NOVEX (7))

Parallel aan dit proces is een onafhankelijke adviescommissie uitvoering Programma Luchtruimherziening (5) ingesteld, die op 18 november 2025 haar rapport uitbracht. De commissie adviseert de concrete gevolgen van de luchtruimindeling voor omwonenden inzichtelijker te maken, voordat over de indeling wordt besloten. Ook pleit de commissie voor een extra normerings- en handhavingskader, maar dit botst met bestaande luchthavenverkeersbesluiten, die al normen en handhaving vastleggen. Daarom is onduidelijk hoe dit tot elkaar moet verhouden. Het risico op een nieuw gedoogstelsel (anticiperend handhaven) moet worden vermeden. Een nadere kabinetsreactie volgt begin 2026. Op basis van het Schetsontwerp, verdere detaillering en de ontvangen adviezen (gebiedsadviezen en advies externe commissie) wordt toegewerkt naar een Voorlopig Ontwerp (VO) ter publicatie in de tweede helft van 2026. Dit VO is wél besluitvormend en wordt voorgehangen aan Eerste Kamer, Tweede Kamer en Raad van State. Het ontwerp bevat een uitgebreidere impactanalyse, inclusief geluidsreductie uit de Balanced Approachprocedure en doorrekening van vlootvernieuwing (scenario 2030). De verwachting is dat geluidseffecten kleiner worden dan in de analyse van februari 2025.

In januari 2026 gaan de vier provincies de Schipholregio in gesprek met het ministerie van I en W over de randvoorwaarden voor het opstellen van deze gedetailleerdere, uitgebreidere impactanalyse. De ODWH heeft input opgehaald bij bestuurders en deze meegegeven aan de provincie Zuid-Holland. In het gebiedsadvies van PZH (en PNH) staat aangegeven dat zodra deze gedetailleerde effectanalyses beschikbaar zijn, I en W actief moet terugkoppelen naar provincies en over gemeenten om gerichte input op te halen en deze in te brengen in de verdere uitwerking van het voorlopige ontwerp. Dit is momenteel nog niet voorzien. Beoogd tijdspad -

Februari 2025: Publicatie Schetsontwerp. Eind november 2025: Advies externe commissie. Q1 2026: Aanvullende analyses en uitwerking VO.

8

-

Tweede helft 2026: Publicatie VO en voorhang in 1e en 2e Kamer en Raad van State. Eind 2028: Definitief ontwerp en politieke besluitvorming? Implementatie: Eind 2028 – 2030. B. Hoger Naderen

Het doel van Hoger Naderen is dat vliegtuigen de luchthaven naderen over een vaste route vanaf ca. 1.800 m (6.000 voet) met een continue daling en minder motorvermogen om de leefomgevingskwaliteit te verbeteren. De verwachting is dat in een gebied tussen 45 tot 15 km van de luchthaven met deze werkwijze geluidswinst te behalen is. Vaste naderingsroutes geven bovendien de mogelijkheid routes te ontwikkelen die zoveel mogelijk om geluidgevoelige gebieden heen lopen. Op dit moment zijn er vaste routes voor vliegtuigen die vertrekken van Schiphol en voor vliegtuigen die ’s nachts op de Polderbaan en Kaagbaan landen. Half 2025 is I en W gestart met een leertraject voor landen in zuidelijke richting op de Zwanenburgbaan (als ook parallel geland wordt op de Polderbaan) in het huidige luchtruim. Onderdeel van het leertraject is het optimaliseren van het participatietraject en het ontwikkelen van de evaluatiecriteria. De ervaringen van dit leertraject worden meegenomen in de verdere uitwerking van het Hoger naderen op in ieder geval alle landingsbanen op Schiphol en Rotterdam – The Hague Airport. De voorbereiding en implementatie van de projecten ‘Hoger Naderen’ voor Schiphol vindt plaats tussen 2026 en 2035, waarbij de daadwerkelijke invoering plaatsvindt nadat de nieuwe indeling van het luchtruim geïmplementeerd is (na 2030). Beoogd tijdspad: -

Medio 2025 gestart met leertraject Zwanenburgbaan. 2026: ontwerp vaste route voor dit leertraject. 2026 – 2035: Leertrajecten voor andere landingsbanen Schiphol en Rotterdam The Hague Airport.

6. Cumulatie van geluid Het Rijk was voornemens om tegelijk met de invoering van de Omgevingswet de rekenregel voor het gecumuleerde geluid van diverse geluidbronnen aan te scherpen. Insteek is het veel zwaarder meewegen van luchtvaartgeluid, met als gevolg een slechtere classificering van het gecumuleerde geluid. Dit mechanisme in combinatie met de slechtere classificering van het woonklimaat verhoogt de druk op de uitvoerbaarheid van de woningbouwopgave waar de regio voor staat. Daarom hebben de staatssecretaris van IenW, de minister voor VRO, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS, 1) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) op 15 februari 2024 afgesproken om onderzoek te laten doen naar een alternatieve methode om de samenloop van het geluid van meerdere bronnen te beoordelen. Het RIVM heeft in 2025 literatuuronderzoek gedaan naar alternatieve methoden die internationaal ontwikkeld zijn. Het doel is een wetenschappelijk onderbouwde, praktische en uitlegbare methode te ontwikkelen die op een in de praktijk beter toe te passen manier rekening houdt met gezondheid en leefomgevingskwaliteit bij ruimtelijke besluitvorming. Er is een botsproef uitgevoerd voor vier door het RIVM gevonden methoden en het voorstel uit het advies van de externe adviesgroep STOER (juli 2025).

Uit de botsproef bleek dat elk van de onderzochte varianten voor- en nadelen kent. Ook werd de STOER-variant als interessant aangemerkt, met de toevoeging dat de precieze effecten voor de uitvoeringspraktijk op dit moment nog niet goed te beoordelen zijn. Daarom zal die variant

9

in het lopende traject nog nader worden uitgewerkt om die volwaardig te kunnen betrekken bij de te maken keuze. Een kerngroep en een stuurgroep (onder voorzitterschap van IenW) begeleiden het proces, met inbreng van gemeenten (via de BRS), provincies en maatschappelijke partijen. Afronding wordt voorzien voor eind maart 2026, waarna implementatie in regelgeving kan volgen. 7. Luchthavenindelingbesluit (LIB) Schiphol Het LIB regelt het gebruik van de ruimte rond luchthaven Schiphol door zones vast te stellen voor geluid, veiligheid en bouwbeperkingen. Het bepaalt waar en onder welke voorwaarden gewoond, gewerkt en gebouwd mag worden in de omgeving van de luchthaven. Het LIB is in 2025 technisch aangepast (hoogtebeperkingen). Daarnaast is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) een actualisatie gestart met als doel om het LIB beter aan te laten sluiten bij het huidige en toekomstige gebruik van de luchthaven. Het doel van deze actualisatie is om de ruimtelijke beperkingengebieden (voor gebruik en woningbouw) weer in lijn te brengen met de actuele vliegoperatie op Schiphol. Er zijn verschillende alternatieven om de beperkingengebieden te actualiseren. Er wordt eerst een effectstudie uitgevoerd waarmee inzicht wordt verkregen in de (milieu)effecten van de verschillende alternatieven.

De scope voor deze studie is gezamenlijk bepaald door het ministerie van IenW en VRO en de BRS (ambtelijk). 8. NOVEX Schipholregio NOVEX Schipholregio (7) is de samenwerking tussen vier ministeries, vier provincies en 53 gemeenten om de schaarse ruimte rond Schiphol integraal te plannen, met een balans tussen luchtvaartbelangen en leefomgeving. Sinds de vaststelling van het Ontwikkelperspectief en de Uitvoeringsagenda in december 2023 is gewerkt aan de uitvoering van 33 projecten. Enkele projecten zijn afgerond, zoals het opheffen van de reservering voor de Parallelle Kaagbaan en het isolatieprogramma. Andere trajecten lopen door, vooral waar wetgevingstrajecten nodig zijn. Op 2 juni 2025 ondertekenden Rijk en provincie Zuid-Holland het Ruimtelijk Arrangement, waarin afspraken zijn gemaakt over de samenhang tussen wijzigingen in het Luchthavenindelingsbesluit (LIB) en geplande woningbouwlocaties. Er zijn vanuit NOVEX in de tweede helft van 2025 geen grote koerswijzigingen, maar continuering van de uitvoering en kwartaalupdates over de projecten. De inzet blijft dat luchtvaartontwikkelingen en ruimtelijke opgaven, zoals woningbouw, in samenhang worden afgewogen binnen NOVEX. 9. Minder Hinder Schiphol Schiphol heeft in maart 2020 het Programma Hinderbeperking gepubliceerd.

De bedoeling van dit pakket aan maatregelen is om de komende jaren te komen tot enige vermindering van de geluidhinder. Voorbeelden van de maatregelen kunnen teruggevonden worden op de website van Schiphol (9). Op 15 december 2025 heeft Schiphol een vernieuwde website gelanceerd voor het Minder Hinder-programma (9), waarmee omwonenden beter inzicht krijgen in de maatregelen die worden genomen om geluidshinder te beperken. Tegelijkertijd is de jaarupdate 2025 gepubliceerd, waarin Schiphol rapporteert over de voortgang op vijf hoofdthema’s: baangebruik, nachtvluchten, vlootvernieuwing, grondgeluid en routeoptimalisatie. Een van de belangrijkste recente ontwikkelingen is de inzet op stillere vliegtuigen. Sinds april 2025 stimuleert Schiphol luchtvaartmaatschappijen via aangepaste havengelden om de stilste toestellen in te zetten. In de zomer van 2025 behoorde al ongeveer een derde van

10

alle vluchten tot de stilste categorieën, wat naar verwachting in 2026 merkbaar zal bijdragen aan minder geluidsoverlast. Daarnaast zet Schiphol in op betere communicatie met omwonenden. Eind november is een nieuwe BAS-app (3) gelanceerd, waarmee bewoners meldingen kunnen doen, actuele informatie over baangebruik ontvangen en een flighttracker kunnen raadplegen. Dit moet bijdragen aan meer transparantie en betrokkenheid. Vooruitkijkend verwacht Schiphol dat de effecten van vlootvernieuwing en routeoptimalisatie in 2026 verder zichtbaar worden. Daarnaast is in opdracht van het ministerie van IenW en onder beheer van de MRS een website gelanceerd op 4 december 2025. Deze website “Leven rondom Schiphol” (8) brengt relevante informatie van diverse partijen met betrekking tot Schiphol samen. 10.Verder lezen De volgende websites zijn informatief wat betreft de verschillende Schipholdossiers: 1. https://www.noordholland.nl/Onderwerpen/Verkeer_vervoer/Luchtvaart/Bestuurlijke_Regie_Schiphol 2. https://maatschappelijkeraadschiphol.nl/ 3. http://www.bezoekbas.nl/ 4. https://www.lvnl.nl/omgeving/baangebruik 5. https://www.platformparticipatie.nl/luchtruimherziening 6. https://www.luchtvaartindetoekomst.nl/ 7. https://www.luchtvaartindetoekomst.nl/schiphol/novex-regio-schiphol 8. https://levenrondomschiphol.nl/ 9. https://minderhinderschiphol.nl/maatregelen/ 10.

https://pzh.notubiz.nl/document/16102742/2/motie+1792?connection_type=17&con nection_id=12469605 11. https://pzh.notubiz.nl/document/16102737/2/motie+1788?connection_type=17&con nection_id=12469565

11