Db03 Raadsbrief Ontwikkelingen JeugdzorgPlus.pdf

Raadsbrief

Ontwikkelingen JeugdzorgPlus aan: datum document: ons kenmerk: datum collegevergadering: portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: emailadres: embargo: programma:

de raad van de gemeente Hillegom 16 maart 2026 Z-26-496155 21 april 2026 Dhr. M. Dijkshoorn Anouk Visscher a.visscher@hltsamen.nl ☐ Samenleven

In november 2025 bent u met een raadsinformatiebrief (kenmerk: Z-25-471392) geïnformeerd over de ontwikkelingen die in de periode 2023-2025 op bovenregionaal en regionaal niveau hebben plaatsgevonden ten aanzien van de transformatie van de gesloten jeugdhulp (JeugdzorgPlus). In deze raadsinformatiebrief gaan we nader in op de ontwikkelingen bij de twee jeugdhulpaanbieders die gesloten jeugdhulp aanbieden binnen het landsdeel Zuidwest1, waar Holland Rijnland deel van uitmaakt. We gaan ook in op de consequenties die de ontwikkelingen bij de jeugdhulpaanbieders hebben voor de jeugdigen in onze regio en de stappen die we als regio zetten om de transformatie van de gesloten jeugdhulp te realiseren. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft Schakenbosch per 26 januari 2026 onder verscherpt toezicht gesteld, na een risicogericht onderzoek dat in november 2025 plaatsvond. Daarnaast is iHUB in zowel 2025 als 2026 herhaaldelijk negatief in de media gekomen naar aanleiding van ernstige incidenten. Wij hechten er waarde aan u helder inzicht te geven in wat er heeft plaatsgevonden en welke maatregelen door aanbieders, inspectie en regio zijn genomen — binnen de bredere context van de landelijke afbouw van de gesloten jeugdzorg. JeugdzorgPlus De jeugdwet biedt de jeugdrechter de mogelijkheid om voor een jeugdige een machtiging gesloten jeugdhulp af te geven.

Dat kan alleen wanneer de jeugdige een gevaar vormt voor zichzelf of anderen en minder vrijheidsbeperkende jeugdhulp daarvoor geen oplossing is. Verstrekken van deze gesloten jeugdhulp, ook wel JeugdzorgPlus genoemd, gaat met strenge eisen gepaard wanneer het gaat om toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen tijdens het verblijf (Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp van 1 januari 2024). Er zijn maar een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders die deze vorm van jeugdhulp mogen bieden. Binnen ons landsdeel hebben we hiervoor twee aanbieders gecontracteerd, te weten iHUB en Schakenbosch.

1

Het landsdeel Zuidwest bestaat uit vijf jeugdhulpregio’s, te weten: Haaglanden, Holland Rijnland, Midden Holland, Rotterdam Rijnmond en Zuid-Holland Zuid 1

In 2021 is door de Tweede Kamer een motie aangenomen om in 2030 tot nul gesloten plaatsingen te komen. In het landsdeel Zuidwest is daarom afgesproken dat de JeugdzorgPlus-capaciteit van iHUB volledig zal worden afgebouwd, en dat Schakenbosch tot 2030 de enige JeugdzorgPlus-aanbieder voor het landsdeel zal blijven. Afspraken over hoe hier naartoe wordt gewerkt, zijn vastgelegd in het zogenaamde Bovenregionaal Plan. De afbouw van JeugdzorgPlus is een complexe opgave, die veel van alle betrokkenen vraagt, en ook niet geheel zonder risico is. Uitdagingen liggen enerzijds bijvoorbeeld in het zo verantwoord mogelijk bieden van alternatieve vormen van hulp in open settingen voor jeugdigen die een gevaar voor zichzelf of anderen kunnen vormen, en anderzijds ook in het bieden van kwalitatief goede hulp binnen de gesloten settingen die zich in een afbouwfase bevinden. Op dit laatste ziet ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (hierna: IGJ) toe, die zich in de afgelopen periode kritisch heeft uitgelaten tegenover de JeugdzorgPlus-aanbieders binnen ons landsdeel. Ontwikkelingen Schakenbosch In zowel 2025 als 2026 is Schakenbosch door de IGJ onder verscherpt toezicht gesteld. Verscherpt toezicht in 2025 Om de afbouw van de gesloten jeugdhulp te monitoren heeft de IGJ in oktober en november 2024 alle JeugdzorgPlus-aanbieders in het land getoetst op een aantal criteria.

Zo toetsten zij of men zich aan de groepsgrootte van maximaal zes jeugdigen hield, dat de slaapkamerdeuren niet op slot konden, dat afzonderlijke en veilige ruimten aan de eisen voldeden en/of er geen generieke vrijheidsbeperkende maatregelen in de huisregels voorkwamen. Bij Schakenbosch werden op het moment van de controle een aantal afwijkingen geconstateerd. Zo verbleven er op één van de twaalf woongroepen op dat moment (tijdelijk) zeven jeugdigen. De veilige ruimtes voldeden niet aan de wettelijke eisen, omdat de jeugdigen in die verblijfsruimte de temperatuur niet konden reguleren en er geen media aanwezig was, waarvan de jeugdigen gebruik kunnen maken. Ook waren er insluitingen op de eigen kamer gerapporteerd, terwijl dat niet meer mocht sinds de nieuwe wet van kracht werd op 1 januari 2024. Op 13 januari 2025 plaatste de IGJ daarom Schakenbosch, samen met nog vijf andere JeugdzorgPlus-aanbieders, voor een periode van vier maanden onder verscherpt toezicht. Door vertraging in de bouw van de afzonderlijke en veilige ruimte werd de termijn van het verscherpt toezicht verlengd naar zes maanden, en uiteindelijk beëindigd in juni 2025.

Op dat moment kwamen nog wel insluitingen op slaapkamers voor, maar met het aangekondigde voornemen om de Jeugdwet en het Besluit Jeugdwet aan te passen die nachtelijke insluiting weer mogelijk zou maken, werd het verscherpt toezicht alsnog beëindigd. Opnieuw verscherpt toezicht in 2026 Bij het volgende toezichtbezoek richtte de IGJ zich in eerste instantie op de opvolging van een aantal incidenten die waren gemeld. Daar bleek het nodige aan te schorten. Dat leidde tot een grootschaliger onderzoek op 18 en 25 november 2025, waarin onder andere het volgende werd geconstateerd: • men brengt veiligheidsrisico’s onvoldoende in kaart; • er heerst een repressief klimaat, dat zich kenmerkt door straffen, insluiten op de kamer of tussenruimten en het afnemen van de telefoon; • medewerkers krijgen onvoldoende aangereikt hoe ze moeten omgaan met de beperkingen van het nemen van vrijheidsbeperkende maatregelen zoals in de wet is bepaald en de complexiteit van de jeugdigen; • er werden tekortkomingen geconstateerd in het beheren van medicijnen, het proces rondom het aanvragen en beheren van de Verklaringen omtrent gedrag (VOG’s) en het registreren van incidenten;

2

•

er is sprake van een instabiel personeelsbestand (o.a. hoog verloop en moeilijkheden bij het vinden van nieuw personeel) en er was weinig scholing geweest in 2025.

Dit leidde ertoe dat de IGJ Schakenbosch op 26 januari jl. voor negen maanden opnieuw onder verscherpt toezicht stelde vanwege beperkt vertrouwen in de verbeterkracht van Schakenbosch. Reactie van Schakenbosch De tweede helft van 2025 was een onrustige periode binnen Schakenbosch, mede door wisselingen in bestuur bij de moederorganisaties (Jeugdformaat, Ipse de Bruggen, Parnassia), en langdurige uitval van een van de directeuren en het hoofd behandelzaken. Ook in de teams zijn personele wisselingen geweest die hebben geleid tot een relatief hoge inzet van het aantal ZZP-ers, en daarnaast hebben twee ernstige incidenten plaatsgevonden in de zomer van 2025. De directie heeft aan de stakeholders gecommuniceerd dat eind 2025 een intern verbetertraject in gang is gezet en dat Schakenbosch actief werkt aan het doorvoeren van structurele maatregelen om binnen de toezichtperiode aan alle normen te voldoen. Schakenbosch ziet het verscherpt toezicht als een duidelijke opdracht om de organisatie verder te versterken. Het ingezette verbetertraject vormde de basis voor het verbeterplan voor de IGJ. De bestuurders hebben zich gecommitteerd aan deze aanpak die tot eind 2027 de continuïteit voor Schakenbosch moet borgen. De bestuurders hebben onderling een verdeling van aandachtsgebieden gemaakt om meer tijd en nabijheid aan Schakenbosch te bieden.

De voorzitter van het bestuur en de directeur hebben 2wekelijks overleg. In het eerste halfjaar van 2026 werken bestuurders een strategische koers uit voor de periode vanaf 2028. Adviesbureau AEF zal dit proces met de organisaties van bestuurders begeleiden. Verbeterplan Schakenbosch en vervolg Na het instellen van het verscherpt toezicht heeft Schakenbosch binnen drie weken een verbeterplan op moeten stellen. De IGJ heeft in de week van 23 februari mondeling aan Schakenbosch laten weten dat de eerste opzet van het verbeterplan voldoende is. Gedurende de toezichtperiode kan de IGJ zowel aangekondigd als onaangekondigd toezicht uitvoeren en zo nodig vervolgmaatregelen treffen. Tijdens het toezicht zal bepaald worden of Schakenbosch verantwoorde jeugdhulp biedt. Naar aanleiding van het inspectierapport heeft op ambtelijk niveau, in landsdeelverband, een gesprek plaatsgevonden met de jeugdzorgplusaanbieder. Vervolgens heeft op 12 maart een bestuurlijk overleg plaatsgevonden waarin de aanleiding voor het rapport en de door de inspectie geuite zorgen met de aanbieder zijn besproken. Het landsdeel volgt de uitvoering van het verbeterplan van de aanbieder en de daaruit voortvloeiende acties nauwgezet. De voortgang wordt actief gemonitord en hierover blijft het landsdeel in gesprek met de aanbieder. Het IGJ heeft het verbeterplan van Schakenbosch goed gekeurd.

Ontwikkelingen iHUB Zoals in de vorige raadsinformatiebrief kort aangegeven, werd ook iHUB in 2025 onder verscherpt toezicht gesteld van de IGJ. Daarnaast hebben in de tweede helft van 2025 een aantal incidenten bij iHUB plaatsgevonden, waar we in deze brief nader op zullen ingaan.

Verscherpt toezicht iHUB in 2025 Op 19 september 2025 kondigde de IGJ met het publiceren van het inspectierapport aan dat zij iHUB voor een periode van vier maanden onder verscherpt toezicht stelde.

3

Aanleiding hiervoor was een onaangekondigde hertoets in juli 2025 bij iHUB Rijnhove. Deze hertoets volgde op eerdere constateringen in 2024, waarbij meerdere normen niet werden gehaald. De inspectie concludeerde dat er nog steeds sprake was van ernstige tekortkomingen in de kwaliteit en veiligheid van de jeugdhulp. Daarnaast constateerde zij dat sprake was van onvoldoende vaste bezetting, onvolledige dossiervoering en structureel gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen, wat niet is toegestaan in open residentiële zorg. Op 31 december 2025 heeft de IGJ het verscherpt toezicht bij iHUB beëindigd. Zij constateerde dat iHUB in de voorliggende periode voldoende verbeteringen heeft doorgevoerd en hiermee voldoet aan de normen in de aanwijzing. Incidenten iHUB In december 2025 is er berichtgeving in de media geweest over meldingen van verdenkingen van seksueel misbruik door ingehuurde medewerkers van iHUB, op de locatie Rijnhove in Alphen aan den Rijn. In de tweede helft van 2025 zijn op verschillende momenten meldingen gedaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Drie medewerkers, die via een uitzendbureau werden ingezet op de groepen, worden ervan verdacht zich schuldig te hebben gemaakt aan seksueel misbruik van minderjarigen, die verbleven in de jeugdzorginstelling van iHUB in de Alphen aan den Rijn.

Het strafrechtelijk onderzoek naar deze verdachten loopt op dit moment nog en de betreffende medewerkers zitten in voorarrest. In dit verband is in maart 2026 media berichtgeving geweest over inhuurkrachten in de jeugdzorginstelling van iHUB op Rijnhove. Als regio zijn wij door iHUB eind vorig jaar op de hoogte gebracht van de incidenten en de lopende strafrechtelijke onderzoeken naar de betreffende medewerkers. Hier hebben wij met grote zorgen kennis van genomen, waarna we veelvuldig vanuit gemeenten en onze inkooporganisatie Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland met iHUB in gesprek zijn gegaan over de situatie op locatie Rijnhove en de maatregelen die iHUB treft om de situatie te verbeteren. Dit blijven we ook in de komende periode doen, waarbij we eveneens optrekken met de andere jeugdhulpregio’s in ons landsdeel. Ook met iHUB heeft een bestuurlijk gesprek plaatsgevonden waar de incidenten onderwerp van gesprek zijn geweest. Op dit moment heeft de IGJ, naar aanleiding van de incidenten, geen verscherpt toezicht opgesteld voor iHUB. iHUB heeft onder andere de samenwerking met het betreffende uitzendbureau beëindigd. Vervolg ontwikkelingen locatie Rijnhove Per 1 april 2026 wordt de instroom op de locatie Rijnhove van iHUB voor gesloten jeugdhulp, als laatste van de drie JeugdzorgPlus-locaties van iHUB, gestopt.

Zij bieden op de locatie Rijnhove (Noorderpark) dan nog wel hulp voor jeugdigen in open settingen. Met het stoppen van de gesloten jeugdhulp op de locatie Rijnhove (Noorderpark), ligt er voor onze regio een kans om op deze locatie nieuw aanbod te ontwikkelen als mogelijk alternatief voor de gesloten jeugdhulp. Daarom zijn wij als regio al langere tijd, in samenwerking met jeugdhulpaanbieder iHUB en de regio Midden-Holland en recentelijk Rotterdam aan het onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de locatie Rijnhove (Noorderpark) te transformeren tot een onderwijszorglocatie met een integraal aanbod voor jeugdigen met complexe hulpvragen. De ontwikkeling van Rijnhove zien wij als een opmaat naar een ambulant model, waarin zorg en onderwijs op de scholen zelf worden geïntegreerd. Dit sluit aan bij de bredere transformatieopgave en de regionale visie op het voorkomen van gesloten plaatsingen, waarin de doorontwikkeling gericht is op kleinschalige, integrale en herstelgerichte zorg met onderwijs als leidend perspectief op ontwikkeling en toekomst.

4

Het eerdere inspectierapport en de incidenten die hebben plaatsgevonden, leiden er (vooralsnog) niet toe dat we doorontwikkeling van de locatie Rijnhove zullen stoppen. Wel blijven we kritisch kijken naar het aanbod dat mogelijk ontwikkeld wordt op deze locatie, hoe dit aanbod wordt vormgegeven en welke randvoorwaarden we hieraan als regio stellen, met het inspectierapport en de incidenten in het achterhoofd. Daarnaast blijven we de huidige situatie en ontwikkelingen bij iHUB we nauwlettend in de gaten houden. Gevolgen van de ontwikkelingen voor jeugdigen uit onze regio In de afgelopen periode is het aantal jeugdigen uit onze regio dat gebruik maakt van gesloten jeugdhulp verder gedaald. Op dit moment verblijven nog enkele jeugdigen vanuit onze regio bij Schakenbosch, en geen enkele jeugdige meer in een gesloten setting bij iHUB. Wel verblijven uit onze regio nog jeugdigen in open verblijfssettingen bij iHUB. Wij staan als gemeenten in nauw contact met de verwijzers van deze jeugdigen om op te hoogte te blijven hoe het met deze jeugdigen gaat. Voor jeugdigen in de gesloten jeugdhulp bij Schakenbosch werken we toe naar een duurzaam uitstroomperspectief, waardoor de periode in de geslotenheid mogelijk kan worden verkort. In dit kader speelt de Regionale Expertafel een centrale rol bij het bepalen van passend vervolgtrajecten en het wegnemen van knelpunten.

Vanuit de opgave om de gesloten jeugdhulp zoveel mogelijk af te bouwen, zetten we hier al langere tijd op in en deze inzet zullen we onverminderd doorzetten. Daarnaast willen we benadrukken dat de beschikbare rapportages, inspectiebevindingen en incidentmeldingen op dit moment geen aanleiding vormen voor het landsdeel Zuidwest om de instroom van jeugdigen bij de betreffende aanbieders stop te zetten. Tot slot Inhoudelijk is de afbouw van de JeugdzorgPlus een wenselijke beweging, omdat uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat een gesloten plaatsing ingrijpende en vaak negatieve gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van jongeren. Tegelijkertijd brengt een transformatie van deze omvang onvermijdelijk spanningen en praktische problemen met zich mee. Eén belangrijke uitdaging daarbij is het blijven bieden van goede zorg binnen een organisatie die geleidelijk wordt afgebouwd, waarbij het behoud van goed gekwalificeerd en vast personeel onder druk staat. Het landsdeel Zuidwest zoekt steeds opnieuw, samen met betrokken partners, naar een passende en uitvoerbare oplossing. De situatie en ontwikkelingen bij de JeugdzorgPlus-aanbieders blijven onze continue aandacht hebben, waarbij we nauw zullen blijven optrekken met de andere jeugdhulpregio’s binnen ons lansdeel. Zodra hierover nieuwe ontwikkelingen te melden zijn, zullen wij u hierover opnieuw informeren.

5