D22 ActiZ, handreiking Kansrijk partnerschap voor jeugd en gezin.pdf

Transformatiegerichte contractering in de zorg (NZA) De NZA heeft een Whitepaper Transformatiegerichte contractering in de Zorg geschreven om zorgverzekeraars en zorgaanbieders die met elkaar een sterke en duurzame samenwerkingsrelatie willen ontwikkelen te helpen en te inspireren, gericht op het realiseren van gezamenlijke regionale transformatieopgaven. De whitepaper biedt een (theoretische) duiding en een overzicht van uitgangspunten van de verschillende contracteermodellen, die als basis kan dienen om de samenwerkingsrelatie verder vorm te geven. Ook kan deze paper gebruikt worden bij de vormgeving van de samenwerking tussen zorgaanbieders en de gelijkgerichtheid tussen zorgverzekeraars bij impactvolle transformaties. Hoewel geschreven voor zorgverzekeraars zijn de theorieën en adviezen goed te vertalen naar de relatie tussen gemeenten en zorgaanbieders in zorg en welzijn voor jeugd en gezin, gezien de transformatie waar ook wij voor staan. De NZa geeft daarover zelf aan: het dient ter inspiratie voor alle zorgaanbieders, zorgverzekeraars en overige zorgpartijen die met elkaar een strategische samenwerkingsrelatie (partnership) gericht op het realiseren van transformatieopgaven willen aangaan.

Belangrijke elementen uit het whitepaper die aansluiten bij de eerdere tips rond passende contractering: -  Het relationele contracteermodel heeft de meeste potentie om complexe opgaven te realiseren. -  Bij relationele contracteermodellen wordt de transformatie naar passende zorg gerealiseerd via een duurzame en sterke samenwerkingsrelatie (partnership) tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder. Niet de financiële afspraken staan centraal, maar de gemeenschappelijk visie en doelen. -  De gedachte bij dit relationele contracteermodel is dat beide partijen de risico’s samen dragen en daarmee ook verantwoordelijk zijn voor elkaars succes. Bij een transformatiegericht contract kan het niet zo zijn dat slechts een van de partij succesvol is. Het contract is gericht op ‘win-win’ (en inclusief de cliënt eigenlijk ‘win-win-win’). De gecreëerde waarde en verliezen worden onderling eerlijk verdeeld. -  Een ander kenmerk van een transformatiegericht contract is de lange contractduur. Om transformaties te realiseren en ook investeringen te laten ‘renderen’ is een lange contractduur noodzakelijk. Ook vragen de doelen van de strategische samenwerking vaak om actief transformatie- en innovatiemanagement. In de Whitepaper worden verder handvatten gegeven hoe – in vijf stappen – te komen tot een transformatiegericht contract.

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

52

7. De gemeente als financier en opdrachtgever

7.2. Sturen op kwaliteit en passende verantwoording Eenvoud: Stuur opgavegericht in plaats van taakgericht Een focus op individueel bereik en een onesizefitsall-benadering is al lang niet meer toereikend. Maatwerk moet de nieuwe norm worden. Het gaat in zorg en welzijn voor jeugd en gezin veel meer om laagdrempelige toegang en doen wat goed is. Soms betekent dit in gesprek gaan met andere partners om de zorg en welzijn voor jeugd en gezin goed op elkaar af te stemmen. Een andere keer betekent dit zichtbaar zijn in een gemeenschap van inwoners of meer tijd besteden aan bepaalde groepen via groepsgerichte activiteiten. Dit sluit aan bij het eerder beschreven Landelijk Professioneel Kader (H 5.4) binnen de JGZ. Dit vraagt sturing en verantwoording die hierbij aansluit. Geef vertrouwen aan zorgprofessionals en laat de uitvoering aan hen in samenspraak met de jeugdige(n) en het gezin: het wat en het hoe is aan hen. Eenvoud: Zorg voor betekenisvolle verantwoording Bij meer opgave gericht werken en doen wat nodig is past het verantwoorden en afrekenen op bijvoorbeeld het aantal momenten van contact of afrekenen op vaccinatiebereik niet. Immers, het zegt niets over de kwaliteit en wat in het moment van contact bereikt is. Het gaat veel meer om continue leren en verbeteren en het voeren van het goede gesprek.

Wat willen we bereiken, wie doet wat en welk verantwoordingsinstrument hoort daarbij. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving schreef in haar advies ‘Blijk van vertrouwen. Anders verantwoorden voor goede zorg’ (2019) ook al dat de verantwoording in het sociaal domein veel meer ten dienste moet staan van betere zorg en koos daarbij voor een ander vertrekpunt: Zorgprofessionals en bestuurders moeten het initiatief nemen voor andere vormen van verantwoording. Daarbij kan worden gedacht aan teamreflectie, visitatie en het in kaart brengen van cliëntervaringen. Sluit hier als gemeente op aan en kies voor eenvoudige en betekenisvolle verantwoording. Eenvoud en betekenisvol: Tellen én vertellen Verhalen spreken meer tot de verbeelding dan cijfers. Naast ‘tellen’ is daarom ook ruimte voor ‘vertellen’ nodig om een goed zicht te krijgen op de dagelijkse praktijk van de geleverde zorg en ondersteuning. Kwaliteit gaat om leren en verbeteren. Wat heeft de geboden hulp daadwerkelijk opgeleverd in de beleving van de mensen om wie het gaat? Hoe kunnen gemeenten deze verhalen ook met elkaar duiden en zo van elkaar leren. En hoe kunnen professionals en organisaties van elkaar leren? De dialoogtafel is een middel dat kan worden ingezet om professionals duurzaam te laten leren van elkaar.

In plaats van vinkjes zetten en een papieren werkelijkheid gaan zij middels de dialoogtafel met elkaar (tussen organisaties) in gesprek over thema’s die er toe doen. Voor meer informatie bekijk het filmpje van de eerste dialoogtafel van JGZ ZHW en Icare.

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

53

7. De gemeente als financier en opdrachtgever

Eenvoud en effectief: een weloverwogen bestuurlijke opdracht Maak bij de keuze voor een governancestructuur en de wijze van contractering een goed en breed afgewogen keuze die uitgaat van zowel kosten, kwaliteit en wat het betekent voor jeugdigen en gezinnen. Criteria die hierin meegenomen dienen te worden: doelmatige sturing, continuïteit, innovatief vermogen, nabijheid in het netwerk, passende schaalgrootte, wendbaarheid van de organisatie, financiële consequenties (Hiemstra de Vries, 2024). Betrek ook je gemeenteraad bij de keuze voor de governance en de bestuurlijke opdracht.

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

54

8.1.

8. Bijlagen

8. Bijlagen Wettelijke kaders JGZ en budgetten

In 2022 werd €6,5 miljard euro uitgegeven aan de jeugdzorg ten opzichte van 126 miljard aan de totale gezondheidszorg in Nederland (Stand van de jeugdzorg, 2024). De jeugdzorg beslaat dus slechts een fractie van het geld dat aan de totale gezondheidszorg wordt uitgegeven: 5,2% van de totale gezondheidszorg. In 2022 werden hiervoor 467.000 jongeren geholpen met een of meerdere vormen van jeugdzorg (CBS, 2023). Het budget dat door het Rijk in het gemeentefonds wordt gestort voor de JGZ bedraagt circa 713 miljoen euro 3. Dit betreft het budget voor de uitvoering van het Basispakket, RVP en PHB en beslaat circa 0,56% ten opzichte van de totale gezondheidszorguitgaven (2022). Ondanks deze beperkte uitgaven ziet de JGZ vrijwel alle (circa 98%) kinderen en gezinnen in Nederland. Begin 2022 telde Nederland 3,3 miljoen minderjarigen (Jeugdmonitor, 2023). In 2023 waren er ruim 1,8 miljoen gezinnen met een kind onder de 18 jaar (NJI, 2024). Bovengenoemde uitgaven aan de JGZ is exclusief de uitgaven voor de preventieve maatwerk activiteiten uitgevoerd door de JGZ en vallend onder de jeugdwet. Deze verschillen sterk per gemeente. De schatting is dat dit gemiddeld 10% van de omzet van een JGZ aanbieder behelst. Dit betekent dat ongeveer 79 miljoen euro wordt uitgegeven voor preventieve interventies uitgevoerd door de JGZ. Dat is circa 1,2% van het totale jeugdzorgbudget.

3

   

Betreft middelen die door het Rijk als algemene uitkering in het Gemeentefonds worden gestort en zijn dus niet geoormerkt.





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

55

8. Bijlagen

VWS VWS stelselverantwoordelijk stelselverantwoordelijk WPG: MVWS via RIVM coördinatie & registratie

Gemeente Gemeente medebewind medebewind WPG: WPG: opdrachtgever uitvoering opdrachtgever uitvoering wettelijke wettelijke taken taken & & financier financier vanuit vanuit Gemeentefonds Gemeentefonds Jeugdzorg Jeugdzorg €6,5 €6,5 miljard miljard PHB

Jaarlijks Jaarlijks circa circa €5,3 €5,3 miljoen miljoen in in het het Gemeentefonds Gemeentefonds voor voor uitvoering uitvoering PHB PHB door door de de JGZ JGZ

-uitvoerders JGZ

JGZ basispakket WPG & BPG & regeling Software

RVP

Jaarlijks Jaarlijks circa circa €40 €40 miljoen miljoen van rijk van rijk naar naar Gemeentefonds Gemeentefonds voor voor de de uitvoering uitvoering van van het het RVPdoor de JGZuitvoerders RVPdoor de JGZ- uitvoerders

Jaarlijks Jaarlijks circa circa €668 €668 miljoen miljoen van van het rijk naar Gemeentefonds het rijk naar Gemeentefonds voor voor de de uitvoering uitvoering van van het het basispakket basispakket door door de de JGZ-uitvoerders JGZ-uitvoerders

Niet wettelijke programma’s & interventies

Preventie in het kader van de Jeugdwet

Verschillende Verschillende opdrachtgevers opdrachtgevers

Gemeente Gemeente medewind medewind Jeugdwet: opdrachtgever Jeugdwet: opdrachtgever en en financier financier NCJ NCJ kennis kennis en en innovatie innovatie

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

56

1.

Bronnen

8. Bijlagen

8.2.

ActiZ, GGD GHOR & NCJ (2021). Toekomstagenda Publieke gezondheid voor jeugd.

2. Albers, P., & Kruijter, H. (2022). Pleidooi voor praktische wijsheid in het sociale domein. 3.

Andersson Elffers Felix (AEF). (2021). Ontwikkelen over de grenzen heen.

4.

Canoy, Smelik & Ham. (2023) Zorgzame buurten.

5.

E:M+MA. (2024). Samenwerking sociaal en medisch domein: Een verkenning.

6.

Heijn, P. (2024). Eerst het samen leven, dan de gezondheidszorg.

7.

Hiemstra en de Vries (2024). Adviesrapport – Een toekomstbestendige JGZ I DG&J.

8. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). (2023). Samenwerken aan de jeugdgezondheidszorg van de toekomst. 9.

Jeugdzorg Nederland (2024). De stand van de jeugdzorg 2024.

10.

Katalys en Motivaction (2023). Inzet bewoners voor hun leefomgeving.

11. Kruiter, A., Albers, P., & Meiberg, F. (2023). Mag niet bestaat niet. Doorbreek defensieve routines, help mensen beter. 12. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). (2023) Hervormingsagenda Jeugd. 13. Movisie. (2002) Wat werkt bij het stimuleren van vrijwillige inzet en actief burgerschap. 14.

Movisie.& Verwey Jonker Instituut (2024). Gespreksmodel sociale basis.

15. Movisie & Verwey Jonker Instituut (2024). De sociale basis versterken, investeren in de toekomst. 16.

Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) et al (2024) Staat van het gezin 2024.

17. Nederlands Jeugdinstituut (NJI). (2019). Het groeiend zorggebruik. Nederlands Jeugdinstituut. 18. Nederlands Jeugdinstituut (NJI). (2022). Opgroeien doe je samen. Nederlands Jeugdinstituut. 19. Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ) & Nederland Zorgt voor Elkaar. (2023). Een houdbare samenleving in 2040; het onontbeerlijke samenspel met zorgzame gemeenschappen. 20.

Partijen Integraal Zorgakkoord. (2024). Visie eerstelijnszorg 2030.

21.

Prinsen, B., & Dam, P. (2013). Investeren in opgroeien en opvoeden loont!

22.

Raad Volksgezondheid & samenleving (RVS). (2023). Kinderen uit de knel.

23. Toezicht Sociaal Domein. (2023). Handreiking: stimulerend toezicht op samenwerking. 24.

Van Dijk & Hermens. (2023). Triple TreaT, een perfecte context voor de power with.

25. Verdonck, Klooster & Associates (2012). Kosteneffectiviteit van de jeugdgezondheidszorg. 26.

   



VNG. (2024). Richtinggevend kader: toegang sociaal domein.



Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

57

Proces beschrijving

8. Bijlagen

8.3.

In 2022 heeft ActiZ Jeugd haar strategische koers “Samen investeren voor jeugd en gezin. Een kompas om te komen tot bondgenootschap voor gezonde generaties” gepubliceerd. Op basis van dit kompas heeft ActiZ Jeugd meer dan 60 persoonlijke gesprekken gevoerd met maatschappelijke organisaties in het werkveld van jeugd en gezin. De gesprekspartners waren het er unaniem over eens: het stelsel is vastgelopen en Nederland ontbeert een integrale visie of beleid als het gaat om zorg en ondersteuning aan jeugd en gezin en dat stelsels, financiën en structuren aan de basis liggen van deze situatie. Op basis daarvan heeft ActiZ Jeugd het initiatief genomen te komen tot de voorliggende handreiking. De afgelopen 2,5 jaar zijn ook hiervoor diverse gesprekken gevoerd. Van verkennend van aard tot toetsend en met diverse partners en ‘kritische vrienden’. Hierna volgt een overzicht van de partners waarmee is gesproken en/of wie gevraagd zijn op eerdere concepten of onderdelen te reflecteren: Partners

NCJ AJN KAM+G Next Level Jeugdartsen V&VN Sociaal Werk Nederland PO-Raad Pharos Movisie Associatie Wijkteams Branche maatschappelijke kinderopvang (BMKO) Nederlands Jeugdinstituut (NJI) Jeugdzorg Nederland VWS (directie Jeugd en directie Publieke gezondheid) VNG (Jeugd en Publieke gezondheid) GGD GHOR Nederland Ouders & Onderwijs (Sch)ouders Voor werkende ouders LOC Federatie voor gezondheid Ieder(in) LSA Bewoners

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

58

8. Bijlagen

Gemeenten

Gemeente Den Haag Gemeente Woerden Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid Holland Zuid

Informele initiatieven

Homestart Steungezinnen Buurtgezinnen #Opladers

Leden ActiZ Jeugd

SAG-Adam Verian JGZ Kennemerland CJG Den Haag Groeii Cordaan (Bestuur ActiZ Jeugd): JGZ ZHW Jong JGZ CJG Rijnmond Icare JGZ Yunio JGZ Almere Thuiszorg West Brabant/JGZ Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Kritische vrienden

René Peeters (Opmaat en Groei) Charles Laurey, bestuurder/adviseur (o.a. de Alliantie Wijkverpleging) Marc Roosenboom (Gezonde focus) Margje Mahler (bestuurder Sensire) Jan Smelik (Nederland Zorgt voor elkaar) Marius Buiting (Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg)

Colofon © November 2024 Deze handreiking is gemaakt door ActiZ Jeugd op basis van gesprekken met en/ of input van diverse partners, leden van ActiZ Jeugd en kritische vrienden (Zie H8.3 procesbeschrijving). Copyright Deze uitgave mag zonder toestemming van ActiZ voor niet-commercieel gebruik worden gedownload. Afzonderlijk gebruik van het beeldmateriaal is niet toegestaan. Voorts alle rechten voorbehouden. Disclaimer Deze uitgave is met grote zorgvuldigheid en met gebruikmaking van de meest actuele gegevens tot stand gekomen. Het is evenwel niet geheel uitgesloten dat de informatie in deze uitgave onjuistheden en/of onvolkomenheden bevat. ActiZ aanvaardt geen aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade ontstaan door eventuele onjuistheden en/of onvolkomenheden. Aan de inhoud van deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.

   





Aan de slag met kansrijk partnerschap Dienend aan jeugd en gezin

59

   

