D21 VBdP, afschrift brief aan college over weidevogels in Vosse- en Weerlanerpolder.pdf

Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hillegom Postbus 32 2180 AA Hillegom

Betreft: de weidevogels in het natuurreservaat Vosse- en Weerlanerpolder Hillegom, 29 april 2026

Geacht College, Graag willen wij uw aandacht vragen voor de weidevogels in het natuurreservaat Vosse- en Weerlanerpolder. Sinds 2022 is het aantal territoria steltlopers onder de weidevogels te weten de grutto, tureluur, kievit en scholekster (verder te noemen de weidevogels) flink afgenomen in het natuurreservaat van de Vosse- en Weerlanerpolder. Met nog 2 broedparen grutto in 2025 dreigt onze nationale vogel uit deze polder te verdwijnen. Ook met het aantal broedparen tureluur en kievit is het zorgwekkend gesteld (zie bijlage 1 tabel en grafiek). De gegevens zijn ontleend aan de monitoring volgens de BMP-W methode door de ecoloog van DNatuur verricht in opdracht van het Zuid-Hollands Landschap en de gemeente Hillegom. Bezitters van (on)gelijnde honden, wandelaars, joggers en ruiters op een gedeelte van het wandelpad en op het daarnaast gelegen ruiterpad zorgen voor flinke verstoring van de broedende vogels in het natuurreservaat, hetgeen onder meer bijdraagt aan de jaarlijkse achteruitgang van de weidevogels. Deze bezoekers zijn hoofdzakelijk afkomstig uit de omliggende wijken. De recreatieve druk is door nieuwbouwwijk Vossepolder en de fietsbrug over de Weerlanervaart aanzienlijk toegenomen. Door de komst van de wijk Tuindorp in Patrimonium zal het natuurreservaat voor de weidevogels en overige vogels in het broedseizoen nog verder onder druk komen te staan.

Het bestemmingsplan Vosse- en Weerlanerpolder is in 2012 vastgesteld. Op bladzijde 4 staat ‘aanleiding voor dit bestemmingsplan vormt het plan voor de herinrichting van de Vosse- en Weerlanerpolder tot natuurgebied. De hoofddoelstelling is de ontwikkeling van natuur. Daarnaast wordt dat gebied tevens voor extensief recreatief medegebruik ingericht.’

1

Om de rust van de broedende weidevogels beter te waarborgen willen wij u verzoeken om een gedeelte van het wandel- en ruiterpad in het broedseizoen (15 maart tot 15 juli) voortaan voor alle bezoekers af te sluiten. Het betreft het gedeelte van het pad vanaf de ingang nabij scouting Tjarda tot voorbij de brug over de kleine Leek. In het broedseizoen heeft het Zuid-Hollands Landschap voor dit gedeelte van het pad in 2025 en 2026 al een hondenverbod ingesteld (zie bijlage 2). Door een kleine aanpassing aan het Poda-hekwerk bij de ingang halverwege de Oude Weerlaan kunnen ruiters door het hekwerk, zoals nu al het geval is bij het andere Poda-hekwerk nabij scouting Tjarda. Volgens ons zou deze afsluiting tijdens het broedseizoen recht doen aan de uitspraak van de Raad van State op 24 februari 2016 over de gebiedsinrichting Vosse- en Weerlanerpolder waarbij zij aan de omgevingsvergunning hebben toegevoegd dat er passende maatregelen getroffen moeten worden indien uit de monitoring blijkt dat de weidevogelstand (steltlopers) ten gevolge van de gevraagde activiteiten (o.a. recreatieve activiteiten) achteruitgaat (zie noot 1, blz. 3). Dit is sinds 2022 het geval, zoals uit de broedgegevens blijkt (zie bijlage 1 tabel en grafiek).

Het zou tevens recht doen aan het gemeentelijk en provinciaal beleid, en de ambities en koers voor de weidevogels in het broedseizoen in de Vosse- en Weerlanerpolder. De gemeente Hillegom heeft een inspanningsverplichting en draagt verantwoordelijkheid voor de natuurwaarden en de broedresultaten van de weidevogels in Hillegom met name in het natuurreservaat van de Vosse- en Weerlanerpolder (zie noot 2, blz. 4). Ook DNatuur die de monitoring van de broedvogels uitvoert namens het Zuid-Hollands Landschap en de gemeente Hillegom doet in zijn rapport ‘Weidevogels van de Weerlaner Polder 2025’ de volgende aanbevelingen: Gemeente/Zuid-Hollands Landschap: • Experimenteer met afsluitingen van wandelpaden. De afsluiting voor honden in 2025 lijkt een zeer positief effect te hebben • er is een grens aan de natuurlijke draagkracht van het gebied. Beperk daarom de recreatie en handhaaf de regels. Bijlage: Rapport Weidevogels van de Weerlaner Polder 2025 (zie bijlage 3. pag. 8). Door ons voorstel kunnen bezoekers alsnog hun ‘rondje polder’ doen, omdat de overige wandel- en ruiterpaden toegankelijk voor hen blijven in het vogelbroedseizoen. Zo kunnen zij blijven genieten van dit waardevolle unieke natuurrecreatiegebied, en wordt ook de rust en stilte ten behoeve van de vogels die broeden in het natuurreservaat in acht genomen. Wij wachten uw besluit met belangstelling af.

2

Bijlagen 1. Tabel en grafiek stellopers onder de weidevogels in het natuurreservaat Vosse- en Weerlanerpolder 2010 tot en met 2025. 2. Kaartje begrenzing veenweidegebied Vosse- en Weerlanerpolder inclusief bedrijven en woningen. 3. Rapport Weidevogels van de Weerlaner Polder 2025, DNatuur.

Cc gemeenteraads- en burgerleden van de gemeente Hillegom Het Zuid-Hollands Landschap DNatuur Het Milieuoverleg Duin- en Bollenstreek (het MODB) Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland Klankbordgroep Vosse- en Weerlanerpolder Natuurlijk Hillegom

Noten Noot 1

Uitspraak van de Raad van State op 24 februari 2016 Relevante passage in de uitspraak van de Afdeling: 5. Het hoger beroep is gegrond. De aangevallen uitspraak dient te worden vernietigd voor zover de rechtbank heeft nagelaten zelf voorziend een voorwaarde aan de omgevingsvergunning te verbinden met betrekking tot de jaarlijkse monitoring van de weidevogels in het gebied en de in aansluiting daarop zo nodig te treffen maatregelen. Doende hetgeen de rechtbank zou behoren te doen, zal de Afdeling met toepassing van artikel 8:72, derde lid, aanhef en onder b, van de Algemene wet bestuursrecht zelf in de zaak voorzien en de volgende voorwaarde aan het besluit van 2 september 2014 verbinden: "Vergunninghouder draagt er zorg voor dat jaarlijks, in ieder geval tot 2020, door een deskundige op het gebied van weidevogels de in het gebied aanwezige weidevogels worden geteld en geregistreerd en dat daarvan verslag wordt gedaan in een rapport, een en ander conform het Broedvogel Monitoring Project W (BMP-W). Indien uit de monitoring blijkt dat de weidevogelstand ten gevolge van de gevraagde activiteiten afneemt, worden passende maatregelen getroffen.

Daarbij wordt bezien of het noodzakelijk is het wandel- en beheerpad aan de zuidzijde van het gebied en het westelijk fietspad, geheel of gedeeltelijk, af te sluiten in het broedseizoen." De Afdeling bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde gedeelte van het besluit van 2 september 2014. 6. Het voorgaande betekent dat voor de gevraagde activiteiten de volgende voorwaarden gelden. De voorwaarden die het college heeft verbonden aan de omgevingsvergunning van 3 december 2013, de voorwaarden die de rechtbank in haar uitspraak aan die vergunning heeft verbonden en de hiervoor onder 5 vermelde voorwaarde die in deze uitspraak aan die vergunning is toegevoegd.

3

Noot 2

Provinciaal en Gemeentelijk beleid met betrekking tot de weidevogels in de Vosse- en Weerlanerpolder In 2022 heeft de Provincie Zuid-Holland de VWP aangemerkt als beschermingscategorie 2 belangrijk weidevogelgebied. https://cio.overheid.nl/dc-2024-12046/2. De Provincie Zuid-Holland heeft deze beschermingscategorie omschreven: De ambitie voor belangrijk weidevogelgebied is het behouden en versterken van de waarde van het gebied voor weidevogels. De waarden zijn: de weidevogeldichtheid en de potentie daarvoor, de aanwezige condities voor weidevogels zoals het graslandgebruik, de waterhuishouding met relatief hoge grondwaterstanden, de openheid en de rust van het gebied. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn alleen mogelijk als: • De kenmerken en de (potentiële) kwaliteiten van het weidevogelgebied in stand blijven of worden versterkt; • Oppervlakte, kwaliteit en samenhang van het gebied in stand blijven of worden vergroot.

(Zie onder het kopje nadere uitwerking) https://omgevingsbeleid.zuid-holland.nl/omgevingsvisie/beleidskeuzes/0dbdffe4-293f-4863-a7dc4f7684da6c10 Gemeentelijk beleid In de Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom 2030 (actualisatie 2025) heeft de gemeente Hillegom de koers van de Vosse- en Weerlanerpolder en de Oosteinderpolder uiteengezet met betrekking tot de natuurwaarden: ‘We willen de geschiktheid van ons weidegebied voor weidevogels en andere natuurwaarden verder vergroten, in de eerste plaats door er de rust te bewaren en het weidelandschap open te houden. Het gaat niet goed met de Nederlandse weidevogels, terwijl ons land internationaal gezien van groot belang is voor een soort als grutto. Bescherming van weidevogelgebieden - zelfs als ze relatief klein zijn zoals de Hillegomse polders - is daarom belangrijk. Het realiseren van extra waterberging kan bijdragen aan de natuurwaarde van het gebied, waarbij van belang is dat de karakteristieke structuren in stand blijven. Ook agrarisch natuurbeheer kan bijdragen aan de bescherming van de natuur in de polders en de weidevogels in het bijzonder.’ In 2025 is het ontwerp-Programma Landelijk Gebied Duurzame Greenport Duin- en Bollenstreek gepresenteerd door de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen, Noordwijk en Katwijk.

In het programma wordt onder meer de Vosse- en Weerlanerpolder (VWP) vermeld voor behoud van graslanden als weidevogelgebied in de Duin- en Bollenstreek: ‘Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de natuurwaarden in de Elsbroekerpolder (NNN), Vosse- en Weerlanerpolder (weidevogelgebied) en Oosteinderpolder. Voor deze – en de overige – veehouderijgebieden geldt dat voortdurend verduurzaamd wordt op tal van aspecten en dat (passend) recreatief medegebruik en biodiversiteit van de graslanden bijdragen aan een aantrekkelijker landschap.’

4

Steltlopers onder de weidevogels in het natuurreservaat van de Vosse- en Weerlanerpolder

Natuur reservaat

Begrenzing veenweidegebied Vosse- en Weerlanerpolder inclusief bedrijven en woningen Begrenzing Natuurrecreatiegebied Vosse- en Weerlanerpolder in beheer van het Zuid-Hollands Landschap Begrenzing Natuurreservaat – broedgebied van de (weide)vogels Het wandel- en ruiterpad in het natuurrecreatiegebied Poda-hekwerken om fietsers/e-bikers te weren van het wandel-ruiterpad Locatie Fietsbrug over de Weerlanervaart tussen de Vossepolder en de Oude Weerlaan Fiets- en ruiterroute over de Oude Weerlaan en door het natuurrecreatiegebied Het gedeelte van het wandel-ruiterpad dat Vereniging Behoud de Polders afgesloten zou willen zien worden in het vogelbroedseizoen voor alle bezoekers. Het betreft het wandel-ruiterpad vanaf de ingang nabij scouting Tjarda tot voorbij de brug over de kleine Leek. In het broedseizoen heeft het Zuid-Holland Landschap voor dit gedeelte van het pad al een hondenverbod ingesteld.

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

Weidevogels van de Weerlaner Polder 2025 Aan de noordrand van Hillegom is een polder met een manege, wandel- en fietspaden, bankjes. Zo is er ruimte om te wandelen voor mensen uit het bedrijventerrein en de nieuwe wijk ernaast. En de hond heeft ook frisse lucht nodig.. Toch is de Weerlaner polder veel meer dan een ruim park. Voor een aantal dieren en planten is dit een belangrijk leefgebied, een thuis. Dieren en planten die ruimte en rust nodig hebben, zoals de grutto en de slobeend. Rust en ruimte die op veel plaatsen zijn verdwenen door infrastructuur, bedrijfsterreinen en woningbouw. De gemeente Hillegom en stichting Het Zuid Hollands Landschap proberen hier zowel mens als natuur een plezier te doen door een goed weidevogelland te combineren met wandel- en fietspaden. Dat gaat goed, maar het vereist veel maatwerk. DNatuur helpt hierbij door monitoring van weidevogels en advisering over het beheer van de polder. Dit kort verslag is daar een onderdeel van.

1

MONITORING Om op verantwoorde wijze te meten hoe het gaat met de vogels in het gebied heeft DNatuur de afgelopen jaren een monitoring op basis van BMP-B telling uitgevoerd: een gestandaardiseerde telmethode voor weidevogels waarbij vanaf openbare plaatsen met kijker, telescoop en gehoor wordt gezocht naar vogels en het gedrag wordt genoteerd (bijvoorbeeld: tureluur, nestindicerend gedrag). Bovendien wordt in het reservaat in mei en juni actief gezocht naar vogels met jongen. Door gebruik van deze methode kan het gebied worden vergeleken met landelijke cijfers, maar kunnen ook verschillende jaren en verschillende momenten in het broedseizoen worden vergeleken. Tijdens de 6 veldbezoeken zijn ook veldadviezen gegeven zodat ook tijdens het broedseizoen kon worden gereageerd op de actuele situatie. In het broedseizoen is er zeer regelmatig contact over het gebied tussen gemeente, boswachters en teller.

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

WEIDEVOGELGEBIED DE WEERLANER POLDER IN 12 JAAR Al vele decennia bezoeken weidevogels de Weerlaner polder. De geschiktheid van het gebied varieerde naar gelang het gebruik van de grond: soms werden percelen gebruikt als grasland, soms als kwekerij, soms als paardenwei. Sinds 2014 is een deel van de polder bestemd als weidevogel broedgebied en is er het een en ander veranderd in de polder (lijst is niet compleet): V

V

V

V

V

V

V

V

V

V

V

V

in 2014 werd de herinrichting afgerond, waarbij een deel voor weidevogels werd bestemd, maar waarbij ook fiets- en wandelpaden werden gerealiseerd, waaronder een struinpad (dicht in het broedseizoen) door de weilanden in 2014 werd een deel van de polder in beheer gegeven bij Stichting Het Zuid Hollands Landschap (ZHL) in 2017 werd voor het eerst plas dras gebied gerealiseerd aan de oostzijde van het reservaat in 2022 werd door middel van een gedeeltelijke herinrichting in een ander (westelijk) deel van het gebied een hogere waterstand gerealiseerd sinds 2014 is de oppervlakte pitrus en riet in het reservaat flink toegenomen (hoeveel precies is niet bekend) sinds 2014 is door erosie aan de zijde van de leek veel land verdwenen de gevlekte orchis is verveelvoudigd in aantal in het gebied, van 1100 exemplaren naar vele duizenden in 2024 is een nieuwe wijk gerealiseerd in de aangrenzende (Vosse-)polder, waardoor mogelijk de bezoekersaantallen van de polder zijn toegenomen in 2024 zal een brug naar de nieuwe woonwijk worden aangelegd, waardoor de paden van de Weerlaner polder waarschijnlijk drukker worden, onder andere door hondenuitlaters in 2025 is een deel van het wandelpad afgesloten voor honden in het broedseizoen en er is een baggerdepot gemaakt op een perceel buiten de gemeentelijke gronden (reservaat en de manegepercelen) wordt vaak maar weinig rekening gehouden

met broedende vogels of vogels met jongen de laatste jaren is een perceel van een particulier op eigen initiatief ingericht als plas- dras, een mooie ontwikkeling!

2

WEIDEVOGELWEER

Het weer in het voorjaar is heel belangrijk voor het broedsucces van weidevogels. Het voorjaar van 2025 kenmerkte zich door droogte en warmte, waardoor over het algemeen er weinig insecten waren.

DE WEERLANER VOGELS De Weerlaner polder is al heel lang een plek voor boerenlandvogels. Het terrein is na jaren divers gebruik in 2014 heringericht als recreatie/natuur terrein. In 12 jaar is het aantal broedende vogels (territoria) met golfbewegingen meer dan verdubbeld (afb.1, van ongeveer 75 territoria in 2014 naar 163 in 2024, voor alle territoria van de telperiode zie bijlage 1). Een groot deel van deze vogels broedt in het gebied dat wordt beheerd door Het Zuid Hollands Landschap, maar ook de overige delen van de Weerlaner polder bieden plaats aan vogels (afb. 2 en 3). 111 van de 163 vogels heeft een territorium in het ZHL terrein. Opvallend is het gruttoterritorium buiten het ZHL-gebied in 2025 (afb. 2), maar ook de toename van andere soorten in de noordwesthoek van het gebied valt op.

Afb. 1: Aantallen vogelterritoria (alle soorten en alleen provinciale doelsoorten) in de Weerlaner polder sinds 2014.

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

soort

ZHL

Bergeend

2

Gele Kwikstaart

3

Graspieper

1

Grauwe Gans

2

Grote Canadese Gans

19

Grutto

2

Kievit

37

Kleine Karekiet

4

Kokmeeuw

6

Krakeend

6

Kuifeend

4

Nijlgans

2

Rietgors

1

Rietzanger

2

Scholekster

3

Slobeend

3

Soepgans

1

Tureluur

11

Wilde Eend

2

Totaal Resultaat

111

Afb. 3: Aantallen territoria binnen het ZHL weidevogelreservaat 2025

De soorten kennen een eigen ontwikkeling, die iets zegt over de wisselwerking tussen leefgebied, omgeving en vogelsoorten. We kijken daarom naar 3 groepen: Provinciale doelsoorten, Eenden en Grote watervogels. Afb. 2: Territoria van vogels in de polder. Hoewel het reservaat belangrijk is voor broedende vogels, zijn deze ook er buiten waargenomen.

3

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

4

Provinciale Doelsoorten We beginnen bij de in het gebied voorkomende provinciale doelsoorten (grutto, kievit, tureluur, scholekster, slobeend, graspieper, gele kwikstaart). In afb. 4 is te zien dat vooral de kievit, maar ook de tureluur en gele kwikstaart in de loop der jaren een stijgende trend vertonen. Soorten als grutto, scholekster en slobeend vertonen een neerwaartse trend. De totale aantallen provinciale doelsoorten nemen in de loop der jaren wel toe, vooral door de soms grote aantallen kievit. Een reservaatsgebied als de Weerlaner polder zou een brongebied moeten zijn met een overschot aan grutto’s. Dat lukt op dit moment niet, hoewel de polder in 2025 al iets meer grutto’s een plek bood als in 2024. De toename van kievit (liefhebber van kaal land) in combinatie met de snelle afname van gruttoterritoria laat zien dat het gebied: 1. 2.

te kort gras heeft tot in mei, wat vooral kieviten als broedvogel aantrekt maar grutto’s veel minder mogelijk te weinig voedsel (wormen) in de bodem bevat voor volwassen grutto’s

Afb.4: provinciale doelsoorten in de loop der jaren

3.

mogelijk te weinig voedsel op kruiden en grassen bevat voor jonge grutto’s 4. mogelijk te veel verstoring kent (door mens, rovers of concurrerende soorten) waardoor grutto’s elders gaan broeden De toename van de aantallen kieviten is op zich een positieve ontwikkeling, omdat de kievit landelijk gezien een sterke achteruitgang kent. De kievit en de grutto iets verschillende habitateisen, met een beperkte overlap: V V

V

Te weinig gras in april: meer kieviten, minder grutto’s. Meer gras ( ongeveer 10 cm) in april: grutto’s en kieviten voelen zich thuis Veel gras (>15 cm) in april: kievit neemt in aantal af.

De huidige geringe grasgroei (van 5 cm in april) in het reservaat heeft als nadeel dat de grutto verdwijnt, maar dat de kievit in aantal toeneemt.

Kievit (foto: Arnold meijer)

Kievit (foto: Arnold meijer)

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

Op de langere termijn is het belangrijk dat in het gebied verschillende soorten weidevogels voorkomen, omdat ze elkaar aanvullen in gedrag. De grutto kan niet zonder andere soorten. Het ZHL is zich hiervan bewust en werkt samen met de pachter aan meer mest, bestrijding van pitrus, een goed waterpeil en extensieve begrazing om een goed weidevogelmozaiek te vormen.

Kleine watervogels Omdat de provinciale doelsoorten vooral bestaan uit steltlopers en zangvogels (op de slobeend na), is het goed om ook naar de aantallen eenden en andere kleine watervogels in het gebied te kijken. Deze groep bevat veel gevoelige soorten en het Nederlandse polderlandschap is met haar vele sloten belangrijk voor eenden. Daarnaast zegt het voorkomen of wegblijven van eendensoorten iets over de rust in een gebied. In afb. 5 zien we dat sinds 2014 het aantal broedende eenden in het gebied ongeveer is toegenomen, maar dat ook hier een afname is sinds topjaar 2022, toen het gebied erg nat was door herinrichting. De sterke toename is vooral toe te schrijven aan de landelijk ook toegenomen krakeend. Het is opvallend dat de slobeend iets afneemt in aantal, terwijl de andere rustzoekende

afb. 5: Verloop van aantallen territoria van kleine watervogels sinds 2014

eend, de zomertaling, nog steeds niet voorkomt in het gebied. Opvallend is de vestiging van de kokmeeuw in het gebied.

Grote watervogels In het afgelopen decennium neemt het aantal ganzen in het gebied flink toe. Dat is ook duidelijk als we naar de territoria uit de tellingen van de afgelopen 10 jaren kijken (afb. 6): V

V V

sinds 2017 neemt het aantal ganzen toe, met een opvallende aantalsexplosie in 2022 sinds 2022 neemt het aantal ganzen gestaag af de groep soepganzen (benaming voor kruisingen tussen boeren- en grauwe gans) neemt jaarlijks iets toe, het grootste aantal getelde soepganzen in een telronde was dit jaar 90

In sommige jaren behandelt de boswachter in het ZHL reservaat de ganzeneieren zodat ze niet uitkomen. Dit om een te sterke invloed van ganzen op het grasland te beperken. Voor de grauwe en canadese gans lijkt dit effect te hebben.

Afb. 6: Territoria ganzen (soepganzen zijn meestal niet als territoriaal geteld maar als verblijvende groep)

5

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

Invloed van ganzen op overige vogels Het is heel lastig gebleken om een direct verband te vinden tussen aantallen ganzen en aantallen weidevogels en eenden. In het veld is niet waar te nemen dat ganzen en steltlopers elkaar verjagen. Toch is er het vermoeden dat ganzen een negatieve invloed hebben op aantallen weidevogels: V

V

V

V

Ganzen eten in de winter veel gras weg. In gangbaar agrarisch land is dat vaak geen probleem, want door mest en perceelsontwatering in het voorjaar groeit het gras snel en vindt de grutto weer voldoende hoog gras voor een nest. In veel reservaten is echter sprake van geen tot zeer beperkte bemesting, gecombineerd met natte percelen in de winter en het voorjaar. Het gras gaat dan pas na de broedperiode van de grutto groeien, waardoor de grutto ofwel met weinig dekking broedt, ofwel elders gaat broeden. Sommige soorten ganzen, zoals nijlgans en canadese gans, zijn erg territoriaal en beschermend ten opzichte van de jongen. Mogelijk veroorzaken deze zo veel onrust dat steltlopers het broedsel verlaten of niet beginnen De snelle achteruitgang van de grutto in de Weerlaner polder begon precies op het moment (2022) dat het aantal ganzen piekte De jaarrond in de polder levende soepgans (mix van grauwe en boerengans) neemt in aantal toe: de groep is tot 90 exemplaren groot. Deze ganzen eten en poepen het hele jaar in het gebied en vormen het leefgebied van de andere vogels

Weren van honden In 2025 is voor het eerst een deel van het wandelpad in het broedseizoen afgesloten voor honden. In afb. 7 en 8 is een ‘voor-na’ situatie weergegeven. Het effect van de afsluiting voor honden in 2025 lijkt opvallend zichtbaar, de vogelterritoria van doelsoorten liggen veel dichter bij het wandelpad. Echter, het is maar een vergelijking van 2 jaren en dat is geen betrouwbare tijdsperiode om iets te zeggen over effecten op vogels. Deze voor-na vergelijking kan berusten op andere factoren zoals weer, plantengroei of toeval. Boerenganzen (foto: Arnold meijer)

6

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

7

Als het uitwijken van vogels gestopt is door deze afsluiting, zou dat door de volgende factoren kunnen komen: V

V V

V

V

de aanwezigheid van honden maakt de weidevogels nerveus honden betreden toch soms het weiland de afsluiting voor honden zorgt er voor dat in dat deel van het gebied veel minder mensen komen een groter deel van de polder is minder interessant voor wandelaars met honden omdat er minder wandelmogelijkheden zijn de polder wordt minder door hondenbezitters van verder weg bezocht omdat in media is geuit dat een deel van de wandelpaden tijdelijk is afgesloten voor honden

afb. 7: weidevogelterritoria 2024 in zuidelijk deel met toegang voor honden langs pad

afb. 8: weidevogelterritoria 2025 in zuidelijk deel na afsluiting (rood gearceerd) pad voor honden gedurende broedseizoen

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

V

CONCLUSIE Het gaat nog goed met de Weerlaner polder. De aantallen kieviten blijven hoog, het aantal eenden neemt toe en er zijn regelmatig nieuwe broedgevallen zoals de gele kwikstaart en diverse rietvogels. Opvallend is de vestiging van de kokmeeuw: niet zo vaak een weidevogel. Dit kan goed uitpakken -de kokmeeuw is een felle verdediger van het broedgebied- maar ook slecht: er zijn gevallen bekend waarin kokmeeuwen weidevogelkuikens op aten. Er lijkt voor veel doelsoorten een achteruitgaande trend in te zetten. Het ZHL werkt aan het ombuigen van deze trend, maar er zijn een aantal zaken die nog een probleem vormen: V

V

V

V V

V

te hoge recreatiedruk: waarschijnlijk heeft het afsluiten van een deel van het wandelpad voor honden een positief effect op de broedvogels in het gebied, maar naar verwachting zal het gebied met ruimte en rust mensen (met honden) blijven trekken het boerenlandvogelreservaat kan eigenlijk niet zonder de omliggende percelen en dat maakt de vogelpopulatie kwetsbaar er komen steeds meer soepganzen, maar ook de andere soorten nemen in een langjarige trend toe in aantal. Het schudden van eieren lijkt wel enig effect te hebben op grauwe en canadese gans er is weinig zicht op predatie door huiskatten pitrus is veel aanwezig en maakt de biotoop minder geschikt voor onder andere grutto’s er is te veel erosie van slootkanten

HOE VERDER DE KOMENDE JAREN?

V

V

V

V

V

Uitgaande van de wens tot behoud van weidevogels (inclusief de grutto) in de Weerlaner polder, is het volgende nodig:

Gebiedsbreed: V

V

V

gemeente/ZHL: licht (nieuwe) omwonenden voor over het unieke karakter van het gebied het broedseizoen en het effect dat loslopende katten en honden kunnen hebben op broedende vogels gemeente/ZHL: Experimenteer met afsluitingen van wandelpaden. De afsluiting voor honden in 2025 lijkt een zeer positief effect te hebben

gemeente: probeer weidevogelbeheer in de hele polder te realiseren. Dat dan door verkoop aan de gemeente, maar het loont ook om te overleggen met Collectief De Groene Klaver over toepassing van beheersubsidies (Agrarisch Natuur Landschaps Beheer) die mensen stimuleren om actief natuur/weidevogelbeheer toe te passen op hun grond gemeente/ZHL: er is een grens aan de natuurlijke draagkracht van het gebied. Beperk daarom de recreatie en handhaaf de regels karpers zorgen in het gebied voor veel erosie, samen met de Amerikaanse rivierkreeft. Naast de kosten voor oeverherstel is er een enorme achteruitgang in biodiversiteit in en rond het water door deze soorten. Het is nodig deze soorten te bestrijden en oevers te herstellen

Reservaatspercelen ZHL (adviezen deels gelijk aan 2024): V

V

8

blijvend: zorg dat het gebied voldoende wordt bemest, minimaal 10 ton en maximaal 15 ton ruige mest per jaar per hectare. Zo blijft het bodemleven gezond en bevat de bodem voldoende voeding voor grasgroei in het voorjaar. Als ruige of vaste mest niet beschikbaar is, kan beter drijfmest worden gebruikt dan helemaal geen mest. in 2025 is gestart met beweiding in het broedseizoen. Beweiding zorgt voor (micro) verschillen tussen en binnen percelen, waar vogels van profiteren. zorg dat er gedurende alle mogelijke maanden buiten het broedseizoen enige begrazing is, liefst door koeien (dit kan niet als het te nat is, dan lopen koeien de grasmat kapot en groeit er meer pitrus) zorg dat er vanaf 15 februari het (oude) oostelijk plas dras aanwezig is om de weidevogels eten en rust te bieden bij aankomst in Nederland verhoog de waterstand in het nieuwe hoogwatergebied pas later, eind maart. Het gras heeft dan gelegenheid om al iets te groeien zodat het gebied aantrekkelijker wordt voor de broedende grutto. De waterstandverhoging in het westelijk plas dras is niet hoger dan 20-30 cm onder maaiveld (alleen water in de greppel, niet op het land). Op die manier blijft het bodemleven beschikbaar voor weidevogels, zonder dat er nesten onderlopen monitor weidevogels, ganzen, pitrus/grasland en insecten-

leven V

V

V

V

zorg dat het gebied niet aantrekkelijk is voor ganzen, voor zover dat mogelijk is. Ganzen broeden graag in wat hogere begroeiing zoals pitrus en zuring. Deze soorten zouden zo vele mogelijk moeten worden bestreden en gemaaid, ook in de winter. naast het schudden van eieren zou het goed zijn om de groep soepganzen (verwilderde dieren) helemaal uit het gebied te verwijderen herstel of maak greppels met een regelbaar waterpeil, zodat het waterpeil in het voorjaar hoog kan zijn en daarna zo snel mogelijk laag, Een van de oorzaken van pitrusgroei is stagnerend water gedurende langere tijd zet de extensieve begrazing in percelen waarin geen vogels broeden vanaf mei voort zoals afgelopen jaar, in overleg met een weidevogeldeskundige

Duijvenboden Natuur Kort Rapport 251202 december 2025 • www.dnatuur.nl

9

BIJLAGE 1: ALLE TERRITORIA VANAF 2014. Soort Bergeend

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1

1

0

1

1

1

1

1

3

2

4

0

0

1

Brandgans

0

Casarca

2025 2 0

1

Gele Kwikstaart

0

0

0

0

0

1

1

2

3

0

0

Graspieper

1

1

1

0

0

1

0

2

0

0

0

1

4

1

8

11

10

26

17

15

5 30

Grauwe Gans Grote Canadese Gans

3

7

6

11

11

41

34

29

Grutto

8

6

6

7

7

9

10

9

4

3

1

3

Kievit

21

12

15

22

35

33

37

39

63

43

40

49

1

5

Kleine Plevier

4

1

2

1

2

1

1

1

0

1

Knobbelzwaan

0

1

0

0

0

1

1

1

1

1

5

6

Kleine Karekiet 1

0

Kokmeeuw Krakeend

6

7

3

11

5

11

13

6

23

19

16

11

Kuifeend

4

4

2

6

4

4

6

6

9

6

5

4

4

7

3

2

2

19

15

1

1

1

4

3

4

4

2

2

Meerkoet Nachtegaal

1

Nijlgans Rietgors

2

Rietzanger

1

1 0

0

1

4

4

Scholekster

8

5

6

3

4

7

3

3

4

5

6

4

Slobeend

6

7

2

5

4

8

10

5

9

4

6

3

2

22

19

0

3

17

16

18

13

15

Soepgans

0

Tjiftjaf

1

Tureluur

15

Visdief

1

9

12

10

15

2

26

16

0

2

Waterhoen

0 1

Wilde Eend

19

Witte Kwikstaart

1

12

8

2

0

8

totaal territoria

75

57

49

78

92

119

127

124

268

206

156

163

totaal doelsoorten

59

40

42

47

65

85

77

77

99

73

66

78