D21 College, raadsbrief Prognose en Ontwikkelingen Jeugdhulp 2021.pdf

Hillegom

Raadsbrief Prognose en Ontwikkelingen Jeugdhulp 2021 aan: datum:

de raad van de gemeente Hillegom 16 februari 2021

zaaknummer: Z-21-166831 datum collegevergadering: 16 februari 2021 portefeuillehouder: Jan van Rijn behandelend ambtenaar: Madeleine Heitmeijer embargo: ☐ Inhoud mededeling De gemeenten in Holland Rijnland werken samen om de specialistische jeugdhulp verder te transformeren, de kwaliteit te waarborgen en de kosten beheersbaar te houden. De stijgende uitgaven aan jeugdhulp drukken sterk op de gemeentelijke voorzieningen en zetten de financiële positie van gemeenten zwaar onder druk. In december 2020 sprak het regionale portefeuillehoudersoverleg Jeugd over de financiële prognose jeugdhulp 2021. Met deze brief informeren wij hierover. Landelijk beeld Vlak voor de kerst verscheen het langverwachte onderzoeksrapport van AEF over de structurele tekorten jeugdhulp bij gemeenten dat in opdracht van het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is gemaakt. Het rapport bevestigt dat gemeenten sinds de decentralisatie van de jeugdzorg structureel te weinig middelen van het Rijk krijgen om de jeugdhulptaken uit te voeren. Dit is een belangrijke mijlpaal in de jarenlange lobby die onze gemeente samen met de regiogemeenten en de VNG voert. Het onderzoek laat zien dat gemeenten in 2019 landelijk zo’n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan dat ze aan middelen ontvangen. De conclusies sluiten aan bij de knelpunten en de aanpak in onze regio.

Naar aanleiding van het rapport wordt door de VNG met het Rijk gesproken over de compensatie van gemeenten, toekomstige budgetten, en de verbetermogelijkheden bij gemeenten. Het gesprek over structureel budget en maatregelen zal tijdig worden afgerond, zodanig dat de opbrengsten een zwaarwegende inbreng zijn voor de kabinetsformatie. Als Rijk en VNG er onderling niet uitkomen, wordt een commissie van wijzen benoemd om tot arbitrage over te gaan. Het regionale beeld Tekort Jeugdhulp 2021 Medio 2020 ontstond er op basis van de op dat moment bekende informatie het beeld dat in 2020 en 2021 tekorten zouden ontstaan ten opzichte van de vastgestelde regionale begroting. Wij hebben u voor de zomer geïnformeerd over de acties die extra zijn ingezet om de tekorten te beperken. Er is een voorlopige prognose van de jeugdhulpkosten 2021 opgesteld. Door de toenemende hulpvraag (meer kinderen), toenemende complexiteit van de hulpvraag (langer in zorg) en, tariefstijgingen als gevolg van loon en prijsontwikkelingen en landelijke afspraken, laat de regionale programmabegroting jeugdhulp voor 2021 een geprognosticeerd tekort zien van €5,4 miljoen. Voor gemeente Hillegom zou dit betekenen dat de uitgaven jeugdhulp 2021 met €300.811 toenemen.

In het regionale portefeuillehouderoverleg Jeugd van 16 december 2020 hebben de portefeuillehouders besloten om de begroting vooralsnog niet op te verhogen. Daarmee bevestigen we het standpunt dat het PHO in juli 2020 heeft ingenomen, namelijk dat het stelsel onhoudbaar is en er bijgestuurd moet worden om de continue opwaartse druk op de gemeentelijke begrotingen te verlagen. Het vooralsnog niet verhogen van de begroting kan gevolgen hebben voor de hulpverlening. De wachtlijsten en cliëntenstops bij jeugdhulpaanbieders kunnen de komende tijd toenemen. Afgesproken is om in april 2021 op basis van een geactualiseerde prognose opnieuw een afweging te maken over het al dan niet ophogen van de begroting. De volgende overwegingen spelen hierbij een rol: Reeds ingezette beleidsmatige maatregelen  De richting die in de Programmaplannen en het Inkoopplan staat, sluit aan op de knelpunten die in de prognose naar voren komen;  In juli 2020 is door het portefeuillehouders overleg jeugd besloten tot enkele begrotingsmaatregelen (bijv. inzet begeleiding beperken). Deze zijn uitgevoerd of in uitvoering. De eerste effecten gaan we pas in 2021 zien en zijn daardoor nog niet in de prognose verwerkt. Mogelijk valt de daadwerkelijke realisatie hierdoor lager uit. Voor de prognose in april 2021 streven we naar een doorrekening van maatregelen.

De verwachting is dat met deze maatregelen €1,3 miljoen bespaard kan worden. De prognose  Het is nog niet mogelijk om het financiële effect van de bijsturingsmaatregelen te berekenen. Vrijwel alle maatregelen kosten tijd om uit te werken, in te voeren en uiteindelijk financieel effect te laten hebben. Aanvullende maatregelen 2021 We zijn goed op weg met de uitwerking en invoering van de maatregelen die in de zomer van 2020 zijn afgesproken. Echter, het duurt even voordat de genomen maatregelen en uitwerking van het inkoopplan effect hebben. Aanvullend op de hiervoor genoemde maatregelen zetten we in op enkele maatregelen waarvan we verwachten dat die effect gaan hebben op een duurzaam evenwicht tussen inhoudelijke en financiële kaders:

1. Beleidsmatige maatregelen/ ambtelijke taskforce jeugdhulp In aanvulling op de begrotingsmaatregelen en het inkoopplan wordt verder ingezet op relatie met toegang, huisartsen en gaan we jeugdhulp beter afbakenen: wat is jeugdhulp, wat hoort bij ‘normaal’ opgroeien en wanneer is de hulpvraag van een kind beter op zijn plek binnen de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarnaast stellen we met de regiogemeenten een Taskforce in om bovenstaande en nieuwe maatregelen uit het Inkoopplan versneld uit te werken. Doel is om te onderzoeken op welke wijze de kosten van de jeugdhulp op een zo kort mogelijke termijn in lijn gebracht kunnen worden met de begroting en te blijven voldoen aan onze zorgplicht. 2. Nee tenzij-regeling voor acute hulpvragen We willen waarborgen dat de kinderen en gezinnen die de zorg en ondersteuning nodig hebben dit ook (blijven) krijgen en dat onze gemeente kan blijven voldoen aan de zorgplicht voor kwetsbare inwoners. Daarom is de zogenaamde nee tenzij-regeling in het leven geroepen. Met deze regeling

zorgen we ervoor dat kinderen met een acute hulpvraag worden geholpen, ondanks de financieel knellende situatie. Verbetering bedrijfsvoering en beter inzicht Om sneller een actueel beeld te kunnen krijgen van de financiële situatie zetten we in op de doorontwikkeling van het prognosemodel en versterking bedrijfsvoering TWO: 1. Prognose Sinds 2019 werkt de TWO Jeugdhulp met het digitale berichtenverkeer voor zorgtoewijzingen en facturatie van jeugdhulp door aanbieders. Dit berichtenverkeer is een belangrijke bron van data die de komende periode beter benut kan worden. Om voldoende zicht en grip te krijgen op de kostenontwikkeling van de jeugdhulp werken we een prognosemodel. Hiermee krijgen we doorlopend inzicht in de financiële prognose van de jeugdhulp, waardoor bijsturen op de kosten eerder mogelijk is. 2. Versterken bedrijfsmatige aanpak jeugdhulp We maken een speerpunt van het versterken van de bedrijfsmatige aspecten. Te denken valt aan extra focus voor aanpak zorgfraude, controles op de zorgfacturatie, buitenproportionele winstuitkeringen en externe audits bij jeugdhulpaanbieders. Vervolg De prognose toont nogmaals aan dat het stelsel onhoudbaar is. Er moet steeds geld bij terwijl dit niet leidt tot grotere effectiviteit. Met een ontoereikend budget vanuit het Rijk staan wij voor een complexe opgave.

Het AEF-rapport steunt ons in het beeld dat bijsturing nodig is op zowel financieel als inhoudelijk vlak. Ook wanneer het rijk extra middelen beschikbaar stelt blijft de noodzaak om de transformatie door te zetten onverminderd bestaan. De komende maanden gaan we aan de slag met bovenstaande aanpak en maatregelen. Daarbij zullen we waarborgen dat de kinderen en gezinnen die de zorg en nodig hebben deze ook (blijven) krijgen en dat onze gemeenten kunnen blijven voldoen aan de zorgplicht voor kwetsbare kinderen en gezinnen. Op basis van de geactualiseerde prognose die in april wordt opgeleverd wordt in mei een voorstel voorgelegd aan het PHO. Op basis van de prognose en het effect van de maatregelen wordt opnieuw afwogen wat er nodig is om te komen tot een financieel en inhoudelijk duurzaam evenwicht. We zullen u daarover nader informeren.