D18 ISD, basisdienstverlening Schuldhulpverlening en convenant Lokale Overheid.pdf

Aan Van Onderwerp Datum Ter

: Het Dagelijks Bestuur : Afdeling beleid : Basisdienstverlening schuldhulpverlening : Oktober 2024 : Kennisneming

Samenvatting Het kabinet en samenwerkingspartners hebben in maart 2024 het gezamenlijk plan om de schuldhulpverlening in Nederland nog verder te versterken ondertekend. Het plan, de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening, leidt tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. In deze notitie leest u wat de basisdienstverlening schuldhulpverlening inhoudt en welke invloed het heeft op de uitvoering van schulddienstverlening binnen de ISD Bollenstreek. Voorstel: Deze notitie over de basisdienstverlening schuldhulpverlening ter kennisgeving aan te nemen. Inleiding Met het plan ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ (hierna te noemen: basisdienstverlening) wil de overheid een toegankelijker hulpaanbod creëren dat in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen, een bodem in het hulpaanbod. Het ministerie SZW, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Nederlandse vereniging van volkskrediet (NVVK) en Divosa hebben hiertoe een gezamenlijk plan ontwikkeld. Deze bestuurlijke afspraken zijn onderdeel van de ambitie van het kabinet om in 2030 het aantal mensen met schulden gehalveerd te hebben. Invoering van de basisdienstverlening moet ervoor zorgen dat het aantal mensen dat met gemeentelijke hulp duurzaam schulden oplost toeneemt.

De basisdienstverlening schuldhulpverlening vloeit niet voort uit een wetswijziging maar uit bestuurlijke afspraken. De ISD Bollenstreek geeft hier gehoor aan. Daarnaast conformeert de ISD Bollenstreek zich aan deze afspraken door het lidmaatschap van de NVVK . De basisdienstverlening geldt voor alle gemeenten in Nederland. Invoering van de basisdienstverlening versterkt de schulddienstverlening bij de ISD Bollenstreek. Voor de invoering van de basisdienstverlening is geen beleidswijziging nodig. In deze notitie leest u welke elementen uit de basisdienstverlening al worden uitgevoerd door de ISD Bollenstreek en welke stappen nog gezet moeten worden. De planning is om begin 2025 de eerste 8 elementen in werking te hebben. Hiernaast zijn er nog elementen die landelijk gezien nader onderzocht moeten worden en waarvan de invoeringstermijn nog niet bekend is. 1. Elementen basisdienstverlening De basisdienstverlening omvat 20 elementen. Een deel van deze elementen wordt al uitgevoerd door de ISD Bollenstreek. Een deel volgt namelijk al uit de (aanbevolen) verplichtingen vanuit de NVVK. Als NVVK lid heeft de ISD Bollenstreek dit al geïmplementeerd. Een deel van de elementen is nog in ontwikkeling en wordt op een later tijdstip ingevoerd (zie bijlage 1).

De volgende 8 elementen van de basisdienstverlening worden direct ingezet (of zijn al ingezet): 1. Convenant Lokale overheid: Het uitgangspunt van het convenant is dat overheidscrediteuren (zo ook de ISD Bollenstreek als schuldeiser) meewerken aan een schuldregeling door incassomaatregelen stop te zetten en bij voorbaat akkoord te gaan met een aflosvoorstel voor een schuldregeling. Het Convenant Lokale Overheid maakt het proces van minnelijke schuldhulpverlening efficiënter en zorgt voor maatschappelijk verantwoord incasseren. Het biedt inwoners schuldrust, sneller financiële stabiliteit en toekomstperspectief. Het bespaart de lokale overheid als schuldeiser tijd en onnodige incassokosten. Alle lokale overheden en uitvoeringsorganisaties kunnen zich aanmelden voor het sluiten van het convenant: gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden op het gebied van belastingheffing of sociale kredietverlening. Zowel de ISD Bollenstreek als de 4 ISD-gemeenten zijn nog niet aangesloten bij het Convenant Lokale overheid. In een aparte notitie (Convenant lokale overheid oktober 2024) ontvangt u een onderbouwd voorstel over aansluiting van de ISD Bollenstreek op het Convenant Lokale Overheid. 2. Zonder drempels: De aanmelding voor schuldhulpverlening voor mensen met (problematische) schulden faciliteren zonder drempels (zonder veel papierwerk).

Met een aanmeldproces zonder drempels ontzorgen we inwoners en voorkomen we dat zij zich niet (kunnen) aanmelden of gaandeweg uitvallen. In 2023 heeft de ISD Bollenstreek de laagdrempelige toegang bij schulddienstverlening ingevoerd. Een eerste gesprek vindt plaats binnen 10 werkdagen. Voor dit gesprek hoeft de inwoner geen gegevens mee te brengen. 3. Begeleiding start direct: Het starten van begeleiding vanaf het eerste gesprek. Het allereerste contact met inwoners is essentieel. Door begeleiding te bieden vanaf het eerste gesprek, wordt verbinding gemaakt met inwoners en voorkomen we dat inwoners uitvallen tijdens deze fase. Er hoeft niet gewacht te worden met het starten van begeleiding tot een inwoner verder in een schuldhulpverleningstraject komt. Het begeleidingstraject bij de ISD Bollenstreek zal door de invoering van dit element verder ontwikkeld en versterkt worden. 4. VISH: Gemeenten sluiten aan op Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH). De Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH) zorgt voor snelle schuldrust bij inwoners met schulden. (Gerechts-)deurwaarders raadplegen het systeem voor het uitbrengen van een dagvaarding. Daarin zien ze of de inwoner schuldhulpverlening krijgt. Zij informeren hun klant (de schuldeiser) dat er schuldhulpverlening is aangevraagd en adviseren om af te zien van verdere stappen.

Gemeenten geven via VISH op een veilige manier aan deurwaarders door dat een inwoner een schuldhulpverleningstraject heeft. De ISD Bollenstreek is reeds aangesloten op VISH.

5. Begeleidingstraject: Het bieden van een begeleidingstraject. Onderdeel hiervan is financiële begeleiding op maat (coaching, training, ondersteuning, budgetbeheer, bewind), waarbij wordt gekeken wat iemand nodig heeft. Met een begeleidingstraject wordt samen met de inwoner gewerkt aan financiële gezondheid. Zo kunnen inwoners na afronding van het traject zo goed mogelijk zelf verder en wordt terugval voorkomen. Op dit moment wordt het begeleidingstraject (budgetcoaching) nog niet standaard bij alle schulddienstverleningstrajecten ingezet. Door de invoering van de basisdienstverlening wordt begeleiding standaard aangeboden aan alle klanten schulddienstverlening gedurende het gehele traject van schulddienstverlening, zowel in een minnelijke schuldregeling (Msnp) als wettelijke schuldregeling (Wsnp). Het element begeleiding wordt in de komende periode verder uitgewerkt en ingevoerd. De groepstraining Omgaan met geld kan door de inzet van individuele begeleiding vervallen. Vooralsnog wordt ervan uit gegaan dat de begeleiding ingezet kan worden binnen de huidige formatie schulddienstverlening 6. Schuldenknooppunt: Aansluiten op het Schuldenknooppunt (platform voor gegevensuitwisseling in de schuldhulp), zodat zo snel mogelijk naar een schuldregeling gewerkt kan worden. Het Schuldenknooppunt werkt met gestandaardiseerde digitale berichten.

Het zorgt voor een efficiënte en veilige manier van gegevensuitwisseling. Het Schuldenknooppunt verbindt en maakt het schuldregelingsproces sneller. De ISD Bollenstreek is aangesloten op het schuldenknooppunt maar werkt hier nog niet actief mee. De komende periode wordt dit verder uitgerold. Zodra het schuldenknooppunt actief is, kan het Collectief schuldregelen ook van start. Op deze manier kan er optimaal gebruik gemaakt worden van de collectieve afspraken met schuldeisers. 7. Saneringskrediet en VTLB: Het standaard bieden van een saneringskrediet met een aflostermijn van 18 maanden en waarbij de afloscapaciteit wordt berekend op basis van het vrij te laten bedrag (Vtlb). Door het standaard aanbieden van een saneringskrediet krijgt de inwoner meer rust en overzicht en ontvangen alle schuldeisers direct bij de start van het traject het af te lossen bedrag. Vanaf 2023 heeft de ISD Bollenstreek de mogelijkheid om saneringskredieten aan te bieden aan inwoners in een problematische schuldsituatie. Bij een schuldregeling wordt eerst gekeken of een saneringskrediet mogelijk is om de problematische schuldsituatie op te lossen. Dit past al in de lijn van de basisdienstverlening waarbij een saneringskrediet standaard aangeboden wordt. In sommige situaties is een saneringskrediet niet passend en kan schuldbemiddeling nodig zijn.

Het Vtlb wordt aangehouden voor de berekening van de afloscapaciteit en, als dat bedrag 0 is, wordt € 0,00 aflosvoorstel aangeboden. Een nul-aanbod gaat altijd gepaard met passende financiële begeleiding. De ISD Bollenstreek werkt met het nulaanbod met begeleiding en heeft dit al in een aantal dossiers ingezet. a. Saneringskrediet voor ondernemers In de basisdienstverlening is het verstrekken van een saneringskrediet algemeen gebruikelijk. Deze lijn kan doorgetrokken worden voor ondernemers.

In 2023 is de NVVK een pilot gestart met saneringskredieten voor ondernemers. Deze pilot wordt naar verwachting eind 2024 door de NVVK geëvalueerd. Aan de hand van de ervaringen kan besloten worden om in de toekomst ook voor ondernemers binnen de ISD-gemeente standaard saneringskredieten aan te bieden. Hierbij zal ook aandacht moeten zijn voor de relatie met een saneringskrediet voor ondernemers op basis van de Bbz. b. Saneringskrediet voor jongeren Aansluiting bij het Jongeren perspectief fonds wordt onderzocht. Bij deze aanpak koopt de gemeente de schulden van jongeren af via een saneringskrediet. Met de jongere worden afspraken gemaakt over terugbetaling. Dat kan in plaats van geld ook door iets terug te doen. De uitwerking van deze vorm van saneringskredieten vindt in een later stadium plaats. 8. Ook begeleiding bij WSNP: Het bieden van begeleiding aan inwoners die een Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp)traject (gaan) volgen. Gemeenten ondersteunen inwoners bij de aanvraag en het doorlopen van het Wsnp-traject om zo uitval te voorkomen. Dit kan onder andere bestaan uit begeleiding bij het aanleveren van stukken voor de aanvraag, het voorbereiden op de zitting en meegaan naar een toelatingszitting. Daarnaast wordt tijdens het gehele Wsnp-traject financiële begeleiding geboden, soortgelijk aan de begeleiding in de minnelijke schuldregeling (Msnp).

Op dit moment wordt vanuit de ISD Bollenstreek geen begeleiding geboden aan mensen in een Wsnp-traject. Dit element wordt door de ISD Bollenstreek in de komende periode verder uitgewerkt en ingevoerd. 2. Aanpassingen NVVK De ISD Bollenstreek is lid van de NVVK. Per 1 juli 2024 is de gedragscode Schuldhulpverlening van de NVVK gewijzigd. De wijziging heeft betrekking op: - Vtlb als ondergrens. Hierdoor wordt het mogelijk een nul-aanbod (geen afloscapaciteit) aan schuldeisers te doen onder voorwaarde van begeleiding van de klant. Schuldeisers wordt hierbij gevraagd na akkoord direct finale kwijting te verlenen. - De definitie van problematische schuldsituatie uit de Faillissementswet te hanteren voor de vaststelling van een problematische schuldsituatie waardoor de termijn van 36 maanden voor een problematische schuldsituatie blijft gehandhaafd. Deze wijzigingen sluiten aan bij de basisdienstverlening. De ISD Bollenstreek heeft de bovengenoemde wijzigingen al geïmplementeerd. 3. Juridisch kader De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is een kaderwet. De elementen in de basisdienstverlening zijn geen wetswijziging, maar bestuurlijke afspraken binnen decentrale kaders. Een beleidsaanpassing is niet nodig om de basisdienstverlening te implementeren en uit te voeren.

Wel wordt de basisdienstverlening meegenomen in het nieuw te vormen beleidsplan schuldhulpverlening dat vanaf 2026 moet ingaan. 4. Cliëntenraad Deze notitie wordt de cliëntenraad ter kennis gebracht.

5. Financiën Het Rijk stelt vanaf 2024 structureel € 40 miljoen beschikbaar om onder andere de basisdienstverlening te kunnen implementeren. Een aantal direct in te voeren elementen zijn aansluitingen bij systemen waarvoor vergoedingen betaald moeten worden. Een deel, zoals Schuldenknooppunt, VISH, BKR is al verwerkt in de begroting 2025 van de ISD Bollenstreek. Een deel van de elementen van de basisdienstverlening is nog in ontwikkeling. Indien noodzakelijk wordt dit later meegenomen in een begroting(swijziging). 6. Evaluatie Niet van toepassing. 7. Communicatie Interne communicatie Medium Medewerkers kwaliteit (o.a. werkinstructie aanpassen) Medewerkers KCC Medewerkers PC

Ja

Externe communicatie Medium Persbericht Tekst website Folder (indien van toepassing) Publicatie gemeentepagina Externe relaties (bv adviesraden) Brief klanten Officiële bekendmaking via WEP

Ja

8. Privacy Niet van toepassing.

Nee

Toelichting

X

X X Nee X X X

X X X X X

Toelichting

Bijlagen: Bijlage 1 schema Elementen basisdienstverlening schuldhulpverlening.

Aan Van Onderwerp Datum Ter

: Het Dagelijks Bestuur : Afdeling Beleid : Convenant Lokale overheid : Oktober 2024 : Besluitvorming

Samenvatting Door de invoering van de basisdienstverlening schuldhulpverlening wordt de toegang tot het hulpaanbod en een eenduidig hulpaanbod in alle gemeenten bevorderd. Een van de elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening is het convenant Lokale Overheid. Dit element kan direct ingevoerd worden. Een lokale overheid kan schuldeiser zijn door een (terug)vordering te hebben op een inwoner. Bij problematische schulden, kan het tot stand brengen van een minnelijke schuldregeling een oplossing zijn voor de schulden van de inwoner. Door ondertekening van het convenant Lokale overheid gaat de ISD Bollenstreek als schuldeiser op voorhand akkoord met het aflosvoorstel in een minnelijke schuldregeling. Voorbehoud kan gemaakt worden bij schulden waarbij fraude, grove opzet of andere belemmeringen spelen. Het convenant leidt tot minder administratie en kosten voor de ISD Bollenstreek en voor de inwoner is sneller duidelijkheid en schuldenrust. In deze notitie wordt gevraagd om te besluiten het convenant Lokale overheid te ondertekenen. Voorstel: - Instemmen met het sluiten van het convenant Lokale Overheid tussen de ISD Bollenstreek en de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) waardoor medewerking aan een minnelijke schuldregeling wordt bevorderd. - Advies aan ISD-gemeenten om deelname aan convenant Lokale Overheid te overwegen.

Inleiding Met het plan basisdienstverlening schuldhulpverlening (hierna basisdienstverlening) wil de overheid een toegankelijker en eenduidiger hulpaanbod voor mensen met schulden creëren dat in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. De basisdienstverlening is vastgelegd in een bestuurlijk akkoord tussen het ministerie SZW, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Nederlandse vereniging van volkskrediet (NVVK) en Divosa De basisdienstverlening bestaat uit diverse elementen die direct, op middellange- of lange termijn ingezet kunnen worden. Het Convenant Lokale overheid is een element dat direct ingevoerd kan worden. De invoering van basisdienstverlening is verder uitgewerkt in aparte notitie aan het dagelijks bestuur (oktober 2024). Inhoud 1. De ISD als schuldeiser Het convenant Lokale Overheid heeft betrekking op de rol van de lokale overheid als schuldeiser. Dit geldt voor gemeenten, waterschappen als gemeenschappelijke regelingen. De ISD Bollenstreek is zowel als uitvoerder van schulddienstverlening als in de rol van schuldeiser betrokken bij het schuldregelingsproces. In deze notitie wordt ingezoomd op de ISD als schuldeiser. In situaties kan het voorkomen dat aan een klant van de ISD Bollenstreek te veel uitkering voor levensonderhoud is verstrekt. Het bedrag dat te veel betaald is, wordt bij de klant teruggevorderd.

Er kan ook sprake zijn van een andere terugvordering zoals een Bbz-krediet.

2. Convenant lokale overheid Het Convenant lokale overheid staat niet op zichzelf. Het is een onderdeel van de bredere aanpak die hulp bij schulden moderniseert en versnelt. De andere procesversnellers zijn saneringskrediet en schuldenknooppunt. De onderdelen saneringskrediet en schuldenknooppunt worden bij de ISD Bollenstreek al uitgevoerd of zijn in ontwikkeling. Door ondertekening van het convenant Lokale Overheid stopt een lokale schuldeiser het incassotraject en gaat op voorhand akkoord met het aflosvoorstel dat gedaan wordt door een NVVK-lid. De schuldregelende instantie is lid van de NVVK en voldoet daarmee aan de kwaliteitseisen die gesteld worden aan het lidmaatschap. Er moet sprake zijn van een problematische schuldsituatie en het aflosvoorstel is het maximaal haalbare voor de betreffende inwoner. Bij fraude, grove opzet en andere bijzonderheden/belemmeringen kan de lokale overheid aangeven niet automatisch akkoord te gaan en het aflosvoorstel te willen overwegen. De inzet van het Convenant Lokale Overheid maakt het proces van minnelijke schuldhulpverlening efficiënter en zorgt voor maatschappelijk verantwoord incasseren. Het convenant wordt ondertekend door de lokale overheid (ISD Bollenstreek) en de NVVK als brancheorganisatie voor schuldregelaars. Het convenant heeft een looptijd van 1 jaar en kan stilzwijgend worden verlengd.

Het convenant is gebaseerd op een uniform modelconvenant. Daarin staan de gedragsregels. Een addendum met maatwerk is mogelijk. Het convenant Lokale Overheid is de lokale tegenhanger van één overheidsconvenant. Bij één overheidsconvenant hebben 6 overheidsorganisaties (waaronder de belastingdienst, UWV en het CJIB) aangegeven op voorhand akkoord te gaan met een aflosvoorstel in een minnelijke schuldregeling waardoor er sneller duidelijkheid is voor hulpvragers en er minder overleg tussen schuldhulpverlener en overheidsschuldeiser nodig is. De ISD Bollenstreek is (nog) niet bij het Convenant Lokale overheid aangesloten. Ook de ISD-gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk hebben het convenant nog niet ondertekend. De gemeenten worden geadviseerd ook aan te sluiten bij het convenant. Voordelen en nadelen convenant De voordelen van het convenant lokale overheid op een rijtje: - Vermindering administratieve lasten doordat er minder contactmomenten nodig zijn met de schuldhulpverlener - Eerder duidelijk waar klant en schuldeiser aan toe zijn - Het convenant draagt bij aan een sociaal incassobeleid. - De kans van slagen van een schuldregeling neemt toe waarbij er toekomstperspectief is voor mensen met problematische schulden. - Het convenant past bij het uitgangspunt om uit te gaan van vertrouwen van de overheid in de burger, het aflosbedrag is het maximaal haalbare.

Nadelen van het convenant: - De ISD gaat op voorhand akkoord met het aflosvoorstel en ontvangt geen aflosvoorstel meer en moet daarmee vertrouwen op de kwaliteit van de schuldhulpverlenende organisatie die het aflosvoorstel doet. 3. Huidige situatie/tijdpad In de huidige Integrale uitvoeringsregels debiteuren ISD Bollenstreek 2023 staat in artikel 18 dat de ISD Bollenstreek meewerkt aan een schuldregeling als de verwachting is dat een belanghebbende zijn schulden niet meer zal aflossen, er zonder medewerking van de ISD geen schuldregeling tot stand komt en er gelijke berechtiging van schuldeisers is. Dit sluit aan bij het convenant Lokale overheid. Er is geen aanpassing van de uitvoeringsregels debiteuren nodig. Na instemming is ondertekening van het convenant Lokale overheid begin 2025 (of zo eerder) mogelijk.

4. Schuldenknooppunt Het schuldenknooppunt is, net zoals het Convenant Lokale overheid, een element van de basisdienstverlening. Het schuldenknooppunt zorgt voor een efficiënte en veilige manier van gegevensuitwisseling tussen schuldeiser en schuldhulpverlener. Het convenant Lokale overheid biedt de meeste voordelen wanneer er aansluiting is op het schuldenknooppunt. De aansluiting op het schuldenknooppunt voor de afdeling schuldhulpverlening als schuldregelaar wordt op dit moment verder uitgewerkt. In een later stadium kan bekeken worden of de ISD Bollenstreek als schuldeiser ook kan aansluiten bij het schuldenknooppunt en welke kosten hieraan verbonden zijn. 5. Financiën Aan het afsluiten van het convenant Lokale overheid zijn geen kosten verbonden. Indien in de toekomst besloten wordt om als schuldeiser aan te sluiten op het schuldenknooppunt kunnen hier kosten aan verbonden zijn. Dit kan in een later stadium uitgewerkt worden. 6. Evaluatie Evaluatie vindt plaats 1 jaar na het ondertekenen van het convenant. 7. Communicatie Interne communicatie Medium Medewerkers kwaliteit Medewerkers KCC Medewerkers PC

Ja

Externe communicatie Medium Persbericht Tekst website Folder (indien van toepassing) Publicatie gemeentepagina Externe relaties (bv adviesraden) Brief klanten Officiële bekendmaking via WEP

Ja

8. Privacy Niet van toepassing 9. Bijlagen Geen

Nee

Toelichting

x X x

Terugvordering en verhaal informeren Nee X X x X X X X

Toelichting