D13.1 Bijlage Notitie mantelzorgcompliment HLT 2022.pdf

Notitie mantelzorgcompliment 2022 Inleiding In de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) 2015 staat mantelzorgwaardering voor gemeenten als wettelijke taak benoemd. In de wijze waarop de gemeente mantelzorgers waardeert, is de gemeente vrij. In de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen worden mantelzorgers gewaardeerd door een VVV-bon van € 100,00 en de Dag van de Mantelzorg1. Met mantelzorgwaardering laten gemeenten zien dat zij de inzet van mantelzorgers erkennen en waarderen. Nevendoelen zijn het in beeld krijgen van mantelzorgers, het ophalen van signalen, het kunnen informeren en ondersteunen van mantelzorgers. Mantelzorgers kunnen de VVV-bon ophalen tijdens een informele bijeenkomst. Op deze manier is er onderling contact en uitwisseling mogelijk tussen mantelzorgers en met de mantelzorgadviseurs, wethouders en beleidsmedewerkers. Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd door deze aandacht en de speech van de wethouder. Mantelzorgers zijn in het algemeen tevreden over de huidige waardering in Lisse, Hillegom en Teylingen, maar er is ook een deel dat hiervan geen gebruik maakt en/of liever ondersteuning ontvangt. In de bijlage zijn de visie op mantelzorg en resultaten van evaluaties opgenomen. Verschillende gemeenteraadsleden in Hillegom hebben aangegeven dat ze ondernemers meer zouden willen betrekken bij het mantelzorgcompliment.

In Lisse kwam vanuit gemeenteraadsleden het geluid dat ze graag de VVV-bon houden. Mantelzorgers zijn hierover tenslotte tevreden. Ook de Adviesraden Sociaal Domein adviseerden om die reden de waardering te houden zoals deze is. In Teylingen zijn door de raad vragen gesteld over de mantelzorgpas in Noordwijk en of dit iets zou kunnen zijn voor de mantelzorgers in Teylingen. We hebben daarom onderzocht hoe we de waardering vanaf 2022 willen vormgeven.

Mogelijkheden om mantelzorgers te waarderen Verschillende opties belicht: 

Geldbedrag In 2020 heeft WelzijnsKompas vanwege corona gekozen voor het mantelzorgcompliment in de vorm van een geldbedrag dat op de rekening werd gestort. Dit was een behoorlijke administratie. Het uitreikmoment werd hierbij gemist. Een geldbedrag wordt als extra inkomen gezien en gaat mogelijk ook eerder op aan ‘huishoudgeld’ en wordt minder gezien als cadeau.



VVV-bon Deze bon wordt al sinds 2016 als mantelzorgcompliment aan mantelzorgers gegeven. Deze is te besteden bij diverse lokale ondernemers, landelijke ketens en bij een aantal webwinkels. De bon is ook te gebruiken voor uitjes. Deze bon is onbeperkt geldig. Vrijwel alle mantelzorgers ervaren deze bon als echte waardering voor hun inzet. De ervaring is dat het aantal fysieke winkels waarbij de VVV-bon kan worden ingeleverd afneemt, het aantal internetaanbieders neemt toe. Welzijn Teylingen geeft bij de VVV-bon als tip mee dat deze eventueel kan worden ingewisseld voor een andere bon naar keuze bij Primera (denk bijvoorbeeld aan bol.com of een ‘belevingsbon’, een bon voor uitjes).



Bon lokale ondernemers Er is geen algemeen verkrijgbare bon van lokale ondernemers in de HLT-gemeenten. Er is wel de HLTsamen cadeaubon die medewerkers van HLTsamen al een aantal jaar als kerstcadeau ontvangen. Dit is op basis van afspraken tussen de ondernemersverenigingen en HLTsamen. Deze bon is een jaar geldig, omdat de afspraak is dat het geld zo snel mogelijk bij de ondernemers terecht komt. Juridisch gezien is het mogelijk te kiezen voor een inlevertermijn van drie jaar. Er is geen lijst van deelnemende ondernemers, maar eigenlijk alle ondernemers die zijn aangesloten bij de ondernemersverenigingen doen mee. De afspraak is dat deelnemende ondernemers een poster op hun raam hangen. De ondernemer declareert bij HLTsamen als de bon is ingeleverd. Dit vraagt administratie, maar hiervoor is binnen HLTsamen al een structuur. We kunnen budget overhevelen vanuit het budget waardering mantelzorger naar HLTsamen hiervoor. Het is mogelijk een iets aangepaste bon te maken voor mantelzorgers. Het is ook mogelijk na te gaan of mantelzorgers deze bon

1

De Dag van de Mantelzorg wordt in deze notitie verder buiten beschouwing gelaten.

daadwerkelijk besteden, maar dit is een vrij intensieve klus. De ervaring met de HLTsamenbonnen is dat 95% wordt ingeleverd. De bonnen worden uiterlijk begin november besteld. Dit past mooi bij de huidige deadline voor het aanvragen van het mantelzorgcompliment, namelijk uiterlijk 1 november. Een onzekere factor bij deze variant is dat jaarlijks wordt bekeken of dit het kerstcadeau is voor de HLT-medewerkers. Mocht dit niet zo zijn, kunnen we hier niet op meeliften en zijn aparte afspraken nodig met ondernemersverenigingen en intern bij HLTsamen. 

Mantelzorgpas In Noordwijk krijgen mantelzorgers een mantelzorgpas. Hierop staat een bedrag dat mantelzorgers bij aangesloten ondernemers kunnen besteden en mantelzorgers kunnen korting krijgen. Noordwijk besteedt dit uit aan Groupcard. Kosten voor de mantelzorgpas via Groupcard zijn € 14 per mantelzorgpas. Groupcard legt hiervoor contact met de lokale ondernemers, zorgt ervoor dat het bedrag erop staat en herinnert mantelzorgers eraan dat ze de waarde besteden. In Noordwijk staat ook de Zorgpauze op de pas. De Zorgpauze biedt huishoudelijke hulp en diverse vormen van respijtzorg. De respijtregelingen ‘Huishoudelijke Hulp Toelage. Ondersteuning voor mantelzorgers’ in Hillegom en Lisse en de Regeling Ondersteuning Mantelzorg en Respijtzorg in Teylingen bieden ook maatwerk, dat niet te combineren is met een pas. Ondanks de positieve ervaringen in Noordwijk zijn er meer redenen die niet pleiten voor de invoering van een mantelzorgpas in HLT: o De pas wordt jaarlijks automatisch opgeladen als iemand nog steeds mantelzorger is. Dit combineert niet met het uitreikmoment, dat zo wordt gewaardeerd. o Mantelzorgers kunnen de pas na het gebruiken van het ‘compliment’ zelf opladen om met korting te kopen. De ervaring van een ondernemer in Noordwijk is, dat hiervan soms misbruik wordt gemaakt.

o Een nadeel is een extra administratiesysteem erbij, dat extra administratieve lasten geeft voor de welzijnsorganisaties. o Het vraagt om een speciale voorziening bij de ondernemers om de pas te kunnen scannen. Bij de start van de HLT-bonnen is ook aan een pas gedacht, maar ondernemers in HLT stonden niet open hiervoor.

Betrekken van ondernemers bij het mantelzorgcompliment Andere manieren (dan via een mantelzorgpas of bon) om ondernemers te betrekken zijn:  Ondernemers vragen om een pakketje of goody bag namens de ondernemers om toe te voegen aan het mantelzorgcompliment.  Het aanbieden van een reclamekaart of glossy van lokale ondernemers om mantelzorgers te motiveren de bon bij lokale ondernemers te besteden.  Ondernemers vragen om kortingsbonnen en deze voegen bij het mantelzorgcompliment. Ondernemers zullen hier zeker voor openstaan, is de inschatting van de betrokken HLTmedewerkers bij de HLTsamen cadeaubon. Ondernemers kunnen laten zien dat ze maatschappelijk betrokken zijn en krijgen hierdoor mogelijk ook meer oog voor mantelzorgers in hun eigen organisatie.

Pluim voor jonge mantelzorgers In Hillegom en Lisse is in 2021 een pilot uitgevoerd met complimenten voor jonge mantelzorgers: de Pluim. Een cadeaubon van € 30,00 naar keuze. Jonge mantelzorgers in de leeftijd van 8 tot en met 17 jaar kwamen hiervoor in aanmerking en konden kiezen tussen een bon van Top1 Toys Hillegom, Bioscoop Floralis Lisse, Game Mania Noordwijk, Fashion cheque, Readshop Hillegom, AKO Lisse. De pilot is geslaagd. Er waren 51 aanvragen die zijn gehonoreerd. Deze waren gelijk verdeeld over de gemeenten Hillegom en Lisse. Het uitreikmoment werkte ook bij de Pluim goed. Ruim 30 jonge mantelzorgers hebben zelf de bon opgehaald. De jongeren waren blij met hun gekozen bon en het bedrag. De Pluim wordt gezien als goede manier om jonge mantelzorgers te bereiken. Jongeren werden uitgenodigd om voortaan naar activiteit ‘Get Together’, de maandelijkse activiteit voor jonge mantelzorgers te komen. De samenwerking tussen WelzijnsKompas en Welzijnskwartier werkt hier goed. Het is goed te weten dat bij jonge mantelzorgers wat andere criteria worden gehanteerd. Niet alle jongeren hebben veel concrete zorgtaken; wel vaak veel zorgen om degene die ziek is in het gezin.

Het komt daarnaast vaak voor dat er door een zieke ouder, broer of zus minder aandacht is voor de jonge mantelzorger. De Pluim wordt daarvoor als een mooie manier gezien. Als ervoor wordt gekozen de Pluim blijvend aan te bieden, zal dit in de toekomst uit hetzelfde budget komen als het compliment voor volwassenen.

Uitgangspunten bij het opstellen van de nieuwe aanpak     

Aansluiten bij wensen van mantelzorgers zelf; keuzemogelijkheid voor mantelzorgers; betrekken van lokale ondernemers; het uitreikmoment behouden om een contactmoment te houden met de mantelzorgers; beperken van administratieve lasten bij betrokken mantelzorgadviseurs en ondernemers.

Aanpak voor het mantelzorgcompliment vanaf 2022 Mantelzorgers hebben de keuze tussen de bon van lokale ondernemers en de VVV-bon. We kunnen daarmee nagaan wat de voorkeuren van mantelzorgers zijn, de lokale ondernemers onder de aandacht brengen van de mantelzorgers en vice versa. In het voorjaar gaan we in overleg met de lokale ondernemers over hun eventuele extra bijdrage voor mantelzorgers (denk aan een goody bag of kortingsbonnen). We stimuleren op deze manier besteding van de bon bij lokale ondernemers. De waarde van de bonnen voor volwassenen is €100,00. Hiervoor is in de drie gemeenten voldoende budget (welzijn/waardering mantelzorger). Uitgangspunt bij het aanvragen van het compliment is de woonplaats van de zorgvrager. Dit blijft het uitgangspunt, omdat dit ook in omringende gemeenten zo is en zo alle mantelzorgers in aanmerking komen voor een compliment. Als een mantelzorger verder weg woont, is een lokale bon mogelijk minder interessant, hoewel de mantelzorger in de HLT-gemeenten komt om mantelzorg te verlenen. Een keuzemogelijkheid biedt mantelzorgers te kiezen wat het beste past. Een Pluim voor jonge mantelzorgers in alle drie de gemeenten Hillegom en Lisse gaan door met het aanbieden van de Pluim aan jonge mantelzorgers op de manier waarop dit in 2021 is aangeboden. Teylingen start met het aanbieden van een Pluim aan jonge mantelzorgers in 2022.

Welzijn Teylingen wil zich in 2022 inzetten om een aanbod voor jonge mantelzorgers te creëren in samenwerking met Welzijnskwartier. Door het aanbieden van een Pluim komen jonge mantelzorgers in beeld van de welzijnsorganisaties.

Bijlage Visie in doelenboom per gemeente: De doelenboom is in 2017-2018 ontwikkeld met mantelzorgers, zorg- en welzijnsorganisaties in de HLT-gemeenten. Deze doelenboom is niet formeel vastgesteld, maar wel gebruikt bij het vormgeven van mantelzorgbeleid. In de doelenboom is per gemeente een visie geformuleerd. Hillegom: Mantelzorgers hebben zeggenschap over de ondersteuning die zij zelf krijgen en medezeggenschap over de zorg die de zorgvrager ontvangt. Lisse: Mantelzorgers voelen de ruimte en hebben de keuze hun leven in te richten zoals ze dat zelf willen. Teylingen: Mantelzorgers kunnen balanceren tussen zorg, werk en tijd voor zichzelf. De visie impliceert eigen keuzes van de mantelzorger. Evaluaties compliment Afgelopen jaren zijn diverse onderzoeken gedaan om te bekijken in hoeverre de huidige mantelzorgondersteuning en –waardering aansluit bij de behoeften van mantelzorgers. Uit de onderzoeken in Lisse en Hillegom blijkt dat mantelzorgers blij zijn met de huidige waardering (VVV-bon van € 100,00 en Dag van de Mantelzorg). Met de Dag van de Mantelzorg worden in Lisse en Hillegom ongeveer 80 mantelzorgers gewaardeerd, in Teylingen zijn dit er 120. Dit zijn vooral oudere mantelzorgers die zorgen voor een partner. De niet-bezoekers geven aan nauwelijks behoefte te hebben aan een ontmoetingsdag2. De Dag van de Mantelzorg laten we verder rusten.

Deze dag voorziet in een behoefte van een specifieke groep en de kosten zijn relatief laag. Het aantal uitgereikte complimenten neemt jaarlijks toe. In 2018 werden er in Lisse en Hillegom samen 624 complimenten uitgereikt en in 2020 waren dit er 673. De mantelzorgers geven aan dat een geldbedrag een goed alternatief kan zijn, een regionale winkelpas wordt minder gewaardeerd. De groepsgerichte ontmoetingsmomenten bij de uitreiking worden zeer gewaardeerd. In Teylingen zijn in 2018 345 complimenten uitgereikt, in 2019 382 en in 2020 waren dit er 345. Hier geen stijging tussen 2019 en 2020. Hier is geen duidelijke verklaring voor. Teylingse mantelzorgers over waardering3: Meeste mantelzorgers waarderen het mantelzorgcompliment in de vorm van de VVV-bon. Een enkele vindt het teveel gedoe, formulier aanvragen/downloaden, invullen en het compliment persoonlijk ophalen. Veel van de mantelzorgers delen de bon met het gezin (kinderen) of andere familieleden/buren. Iedereen ervaart waardering en erkenning door het compliment. Enkelen (4) zouden contant geld willen krijgen. Algemene reactie: geen andere vorm bedenken, prima zo! In 2019 is in Teylingen 3 keer een uitgifte van het mantelzorgcompliment geweest. Door dit meerdere keren te doen is er genoeg tijd en aandacht voor de mantelzorger.

Uitgifte vindt plaats in de namiddag en vroege avond, zodat mensen die overdag werken ook de gelegenheid hebben om het compliment persoonlijk te komen ophalen. Tijdens de uitgifte van het mantelzorgcompliment vindt er een gesprek plaats. Mantelzorgers ervaren dit als prettig om hun situatie te delen of komen met praktische vragen. (Indicatie aanvraag, hulpmiddelen etc.). Vooral de persoonlijke aandacht wordt als prettig ervaren. Aanbevelingen vanuit Teylingen: Persoonlijk aanschrijven van alle geregistreerde mantelzorgers is erg effectief. Het gebruik van de VVV-bon wordt niet als altijd makkelijk ervaren. VVV-bon is ook inwisselbaar bij Primera. Daar kunnen mantelzorgers kiezen voor een andere bon, bijvoorbeeld bol.com. Signaal vanuit Hillegom/Lisse: de bestedingsmogelijkheden voor de VVV-bon zijn online uitgebreid, maar offline juist verminderd, doordat winkeliers en ondernemers uit het straatbeeld verdwijnen. Dit is een verarming voor de oudere mantelzorgers. Mantelzorgers kunnen zich overigens ook door andere zaken gewaardeerd voelen. Bij de sessies over de doelenboom zijn mantelzorgers in gesprek geweest met raadsleden. Dit hebben mantelzorgers zeer gewaardeerd, zij voelden zich serieus genomen en gezien. WelzijnsKompas Hillegom Lisse - Waardering en ondersteuning mantelzorg. Aanbevelingen voor Hillegom en Lisse, juni 2020 2

3

Evaluatie mantelzorgcompliment 2019, Welzijn Teylingen

In 2020 kon de Dag van de Mantelzorg niet doorgaan en hebben alle geregistreerde mantelzorgers in Hillegom en Lisse en de mantelzorgers van Zorgbalans de Bollenstroom en Langeveldshof een attentie per post ontvangen (kaart en koek). In Teylingen is een bladcadeau via de post verspreid. Beide acties werden door mantelzorgers gewaardeerd. In plaats van het uitreikingsmoment van mantelzorgcomplimenten in Teylingen, zijn de complimenten door adviseurs zo veel mogelijk aan huis bezorgd in de coronatijd. Dit was arbeidsintensief, maar leverde zeker goede gesprekken op met mantelzorgers over de situatie waar ze inzaten op dat moment. In Hillegom en Lisse is gekozen voor het overmaken van een geldbedrag. Dit was administratief meer werk (o.a. het verzamelen van rekeningnummers) en het uitreikmoment werd gemist.