D09 Weidevogelgroep ANLV Geestgrond jaarverslag.pdf

Verzonden:

dinsdag 7 juni 2022 09:56

Onderwerp: Bijlagen:

informatie aan de HLT-raden Eerste rapport nieuwe Weidevogelgroep ANLV Geestgrond.docx; Verslag weidevogelgroep ANLV Geestgrond 2021.pdf

Beste Griffie, Hierbij het verslag 2021 en een inleidend stukje van de Weidevogelgroep ANLV Geestgrond met het verzoek deze informatie te delen met de HLT-raden. Zou deze informatie kunnen worden toegevoegd aan de raadsmail? Namens de Weidevogelgroep alvast bedankt. Met vriendelijke groet, Werkorganisatie HLTsamen Ivo van der Lee Groenbeheerder Team Beheer, Buitenruimte Aanwezig op: Ma, Di, Wo, Do, Vr Telefoon: 14 0252

1

Eerste rapport nieuwe Weidevogelgroep ANLV Geestgrond Vanuit de De Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging (ANLV) Geestgrond is een nieuwe weidevogelgroep ontstaan, die zich inzet voor het beschermen van de weidevogels. Vanuit deze vereniging, die zich al sinds 1998 inzet voor behoud en versterking van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer in de Duin- en Bollenstreek, was al langer aandacht voor onder andere de bollenvogels, met name de patrijs. Deze nieuwe weidevogelgroep heeft onlangs een eerste rapport opgesteld met een verslag van de bevindingen over hoe het is gesteld met de boerenlandvogels als de grutto’s, kieviten, tureluurs, scholeksters en andere bijzondere vogels zoals de watersnip, gele kwikstaart en slobeend. En over de praktijkervaringen met de aanpak van het uitgesteld maaien, waarbij vooral de samenwerking tussen boeren en de weidevogelwachters van groot belang blijkt te zijn om tot een veilige broed omgeving te komen voor de weidevogels. Via de Groene Klaver werd in 2021 een beheerpakket afgesloten voor de firma C. Duineveld uit Lisse. Hiermee krijgt de boer een compensatie voor het uitgestelde maaien zodat de vogels rustig kunnen broeden achterin het weiland. in het seizoen van 2022 zijn ook de Boerderijen van Pennings in Warmond, Elsbroekerwei in Hillegom en Van Dijk in Voorhout aangesloten bij deze aanpak.

“We kunnen spreken van een zeer succesvol eerste seizoen waarin we te maken hebben gehad met flinke aantallen broedparen. Bovendien is er een goede samenwerking tussen de coördinator en het deelnemende bedrijf. Er zijn volop mogelijkheden tot het vergroten van het aantal tellocaties en deelnemende bedrijven. We kijken uit naar weer een succesvol broedseizoen in 2022!” Aldus de conclusie van de Weidevogelgroep. Bijgaand vindt u het ‘Verslag Weidevogelgroep ANLV Geestgrond 2021’

Verslag Weidevogelgroep ANLV Geestgrond 2021

Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Geestgrond 1

Inhoud Inleiding .................................................................................................................................3 1.

Coördinatie en ondersteuning ........................................................................................4

2.

Maatwerk .......................................................................................................................5

3.

Evaluatie van de effectiviteit van de maatregelen..........................................................6

4.

Doelen voor 2022............................................................................................................7

5.

Ontwikkeling en aanbevelingen voor 2022.....................................................................8 5.1 Ontwikkeling .........................................................................................................8 5.2 Aanbevelingen.......................................................................................................8 5.3 Omgevingsvisie......................................................................................................9

6.

Conclusie.......................................................................................................................10

Bijlage 1

Waarnemingen Rooversbroekpolder 2021 ..........................................................11

Bijlage 2

Waarnemingen De Bonte Kriel 2021 ...................................................................11

Bijlage 3

Waarnemingen Poelpolder Zuid 2021 .................................................................13

Bijlage 4

Waarnemingen Hellegatspolder 2021 .................................................................14

Auteurs:

Jeroen en Annemarie Koppert 2

Inleiding De grutto is één van de Icoonsoorten onder de boerenlandvogels in Zuid-Holland; een aansprekende diersoort waarvan het voorkomen aangeeft hoe goed een gebied er ecologisch voorstaat. Ze zijn kenmerkend voor het Zuid-Hollandse landschap en specifiek voor de weidegebieden in de Duin- en Bollenstreek. Als het goed gaat met de grutto, kievit, scholekster en tureluur is er blijkbaar een goede biotoop voor insecten en boerenlandvogels. ANLV Geestgrond heeft in 2021 voor het eerst maatregelen voor boerenlandvogels bevorderd door middel van uitgesteld maaibeheer in delen van de Rooversbroekpolder en polder Bonte Kriel. Tegelijkertijd zijn de aantallen grutto’s en andere boerenlandvogels in de polders tussen Lisse en Sassenheim gemonitord. Vanwege de grote aantallen nesten is in de Rooversbroekpolder aanvullend kuikenbeheer aangevraagd en verkregen. Uit de waarnemingen is op te maken dat de polders tussen Sassenheim en Lisse zeer in trek zijn bij de verschillende soorten boerenlandvogels. Gedurende het voorjaar worden er in de Bollenstreek, met name in het poldergebied tussen Sassenheim en Lisse, gedurende de afgelopen 34 jaar levensvatbare populaties grutto’s, kieviten, tureluurs, scholeksters en tal van andere bijzondere boerenlandvogels zoals de watersnip, gele kwikstaart en slobeend waargenomen. De populatie grutto’s staat onder druk.

Daarom neemt de Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Geestgrond het initiatief om, met financiële steun vanuit het ANLB en de medewerking van deelnemende bedrijven, de monitoring en bescherming van de boerenlandvogels en met name de grutto’s in de Bollenstreek te verbeteren, waar het met name zal gaan om het weidevogelgebied in de verschillende polders in de Duin- en Bollenstreek. In dit rapport worden de resultaten en effecten van de acties voor de boerenlandvogels in de Rooversbroekpolder en polder Bonte Kriel voor 2021 weergegeven. Dat gebeurt met aanbevelingen hoe boerenlandvogels en met name de grutto nog beter beschermd kunnen worden en welke aspecten daarvoor nog verbeterd kunnen worden.

3

1. Coördinatie en ondersteuning In de Duin- en Bollenstreek vormen vrijwilligers en boerenbedrijven de basis voor de weidevogelbescherming. Vrijwilligers weten waar de vogels broeden en houden contact met de boerenbedrijven. Een goede relatie en regelmatig contact tussen vrijwilliger en boer is essentieel om de legsels en jongen van weidevogels te beschermen. Het monitoren van de weidevogels gebeurt op basis van vrijwilligheid. In het kerngebied Duin- en Bollenstreek worden ANLB overeenkomsten gesloten tussen boerenbedrijven en het agrarisch collectief De Groene Klaver. Het collectief zorgt voor een vergoeding aan boeren als ze voor weidevogels de juiste maatregelen nemen op de juiste plek. De groep vrijwillige weidevogelbeschermers is verenigd in de weidevogelgroep ANLV Geestgrond. De groep heeft een coördinator die de vrijwilligers binnen die groep aanstuurt. Deze groepscoördinator is tevens de contactpersoon voor het collectief, De Groene Klaver. Het collectief werkt daarbij nauw samen met de provincie, andere agrarische collectieven, waterschappen en gemeenten. De Groene Motor (onderdeel van Zuid Hollands Landschap) faciliteert vrijwilligers door middel van het delen van kennis (cursus en opleiding), veldbegeleiding, overleg met gemeenten en waterschappen en het beschikbaar stellen van materialen (mandjes, nestbeschermers, stokken, flyers, etc.).

De Groene Klaver zorgt ervoor dat de financiering voor de weidevogelbescherming en de maatwerkregelingen geregeld zijn.

Foto: Renée Koppert

4

2. Maatwerk Om jonge weidevogels groot te krijgen, is meer nodig dan alleen de traditionele nestbescherming. Dankzij de werkwijze van de boerenbedrijven is er maatwerk mogelijk voor weidevogels als kievit, grutto, wulp, scholekster, tureluur, etc. Door het maatwerk van de boer kunnen voor deze vogels speciale beschermingszones worden aangelegd. De coördinator van Weidevogelgroep ANLV Geestgrond maakt – op de locaties waar dat effectief is – afspraken met betreffende boerenbedrijven en deze worden vastgelegd in een overeenkomst tussen de coördinator en het boerenbedrijf in kwestie. Voorafgaand aan bewerkingen op het perceel waar een maatregel is getroffen, is er contact met de betreffende vrijwilliger(s). Voor de weidevogels als bv. grutto, wulp, tureluur, scholekster en kievit is een zogenaamde rustzone gecreëerd .Dit is een oppervlakte grasland (rand- of blokvormig) waarin het maaien wordt uitgesteld. Hierdoor neemt de kans op verstoring en predatie af en komen meer legsels uit. Een rustzone biedt de jonge weidevogels de gewenste dekking en foerageermogelijkheden. Hierdoor worden meer jongen vliegvlug. Een rustzone wordt uitsluitend aangelegd wanneer door weidevogelbeschermers is vastgesteld dat een nest van een kritische weidevogelsoort aanwezig is. De rustzone is minimaal 12 meter breed en per weidevogelnest 0,1 tot 1 ha groot.

Er is vanaf het moment dat een nest wordt aangetroffen een rustzone aanwezig voor een periode van minimaal 4 weken. Als na deze periode nog jongen aanwezig zijn, dan blijft de zone intact tot het moment dat er geen jonge weidevogels meer aanwezig zijn.

Foto: Paul Venderbosch, bebroed nest van kievit

5

3. Evaluatie van de effectiviteit van de maatregelen Agrarische ondernemers die in 2019 reeds deelnamen Fa. Duineveld

Maatregel in Maatregel in Vergoeding 2021 2022 Uitgesteld Uitgesteld beheervergoeding maaibeheer maaibeheer Last minute Uitgesteld beheervergoeding kuikenbeheer maaibeheer Tabel 1: Maatregelen die ondernemers troffen voor de verbetering van de biotoop voor de boerenlandvogels De effectiviteit van maatregelen kan uiteindelijk alleen gemeten worden in de aantallen boerenlandvogels in de streek. Omdat er geen telgegevens beschikbaar zijn van voorgaande jaren, is 2021 het uitgangspunt voor de monitoring. In de bijlage zijn de specifieke telgegevens per polder en per soort duidelijk weergegeven. Voor de tellingen van grutto’s is de polder tussen Sassenheim en Lisse opgesplitst in deelgebieden met een eigen naamgeving (zie Tabel 2). Een langere reeks tellingen is nodig om een eventuele trend waar te nemen. Cluster nr. 1 2 3 4 5 Totaal Tabel 2:

Territoria broedparen 2021 Polder de Bonte Kriel 4 Poelpolder Zuid 4 Hellegatspolder 2 Rooversbroekpolder 17 Lisser Poelpolder 1 36 Aantal territoria van broedparen van de grutto in 2021. Locatie van cluster

Vanaf 2021 zijn o.a. de grutto, scholekster, kievit, tureluur en gele kwikstaart gemonitord. Doel van deze waarnemingen is om het aantal broedparen (en daarmee territoria) van deze vogels systematisch te volgen, zodat veranderingen over meerdere jaren betrouwbaar te meten zijn. Er is geteld in kleinere gebieden. Aantallen waarnemingen medio feb-medio juni 2021 Belangrijkste soorten Gele kwikstaart Grutto Kievit Scholekster Slobeend Tureluur 6

1 159 601 393 3 69

4. Doelen voor 2022 De doelstellingen voor 2022 bouwen voort op 2021. 1. Bestendigen van de deelname van de betrokken veehouderij en uitbreiding met nieuwe bedrijven uit de Duin- en Bollenstreek. 2. Formuleren van tenminste twee toepasbare maatregelen die in aanmerking komen voor een bijdrage uit agrarisch natuurbeheer, ter verbetering van de biotoop van de grutto/boerenlandvogels: uitgesteld maaien (zie foto hieronder), mozaïek maaien, plasdras aanleggen. 3. Voortzetting van de boerenlandvogelwaarnemingen. Het werven en instrueren van nieuwe vrijwillige veldwerkers is een belangrijk aspect hiervan. 4. Formuleren van vervolgdoelen met betrekking tot een betere bescherming van de boerenlandvogels en met name de grutto in de Duin- en Bollenstreek. 5. Voorlichting en educatie over boerenlandvogels en met name de grutto voor alle betrokken partijen (Gemeente Lisse en Teylingen in het bijzonder). 6. Het plaatsen van twee informatieborden op nader te bepalen locaties in de polders tussen Sassenheim en Lisse.

Foto: Jeroen Koppert Uitgesteld maaibeheer percelen aan de Middenweg, Rooversbroekpolder.

7

5. Ontwikkeling en aanbevelingen voor 2022 5.1 Ontwikkeling Het Bruto Territoriaal Succes (BTS = het aantal families geteld in mei/juni gedeeld door het aantal broedparen geteld eind april) van de grutto is niet meegenomen in het rapport. Dat maakt het lastig de gegevens uit de waarnemingen te interpreteren. Een belangrijke doelstelling voor 2022 is dan ook om BTS tellingen uit te voeren om uitkomsten van waarnemingen op een wetenschappelijke manier vast te leggen. In een vervolgproject kan deze informatie mogelijk verzameld en op kaart worden weergegeven. 5.2 Aanbevelingen Het bemesten met ruige mest en kruidenrijk grasland zijn maatregelen die mogelijk opgenomen kunnen worden in het actieplan boerenlandvogels, evenals het aanleggen van een plasdras middels greppels. In 2021 is de monitoring bijgehouden middels registraties in Boerenlandvogels.nl. Om een betere interpretatie voor de aantallen mogelijk te maken zouden BTS tellingen een te prefereren methode zijn.

Foto: Jeroen Koppert Grutto jong net uit het ei in de Rooversbroekpolder

8

5.3 Omgevingsvisie De polders tussen Lisse en Sassenheim betrekken in de omgevingsvisie van de Gemeente Lisse, het gaat met name om de Rooversbroekpolder en polder De Bonte Kriel (Sassenheim). Mogelijk dat in 2022 de percelen kunnen worden uitgebreid naar de Hellegatspolder en Poelpolder Zuid.

Bron: Omgevingsvisie Lisse 2040 (vastgesteld 25-11-2021)

N.B.: Waarnemingen zoals getoond in de bijlage en in dit rapport laten zien dat de meeste weidevogels zijn waargenomen in de polders De Bonte Kriel, Rooversbroekpolder en in iets mindere mate in de Hellegatspolder en Poelpolder Zuid.

Foto: Jeroen Koppert Grutto ouder op de uitkijk in de Rooversbroekpolder 9

6. Conclusie We kunnen spreken van een zeer succesvol 1e seizoen waarin we te maken hebben gehad met flinke aantallen broedparen. Bovendien is er een goede samenwerking tussen de coördinator en het deelnemende bedrijf. Er zijn volop mogelijkheden tot het vergroten van het aantal tellocaties en deelnemende bedrijven. We kijken uit naar weer een succesvol broedseizoen in 2022!

Foto: Bas Duineveld

10

Bijlage 1

Waarnemingen Rooversbroekpolder 2021

Bron: LandschappenNL , Boerenlandvogelmonitor

11

Bijlage 2

Waarnemingen De Bonte Kriel 2021

Bron: LandschappenNL , Boerenlandvogelmonitor 12

Bijlage 3

Waarnemingen Poelpolder Zuid 2021

Bron: LandschappenNL , Boerenlandvogelmonitor

13

Bijlage 4

Waarnemingen Hellegatspolder 2021

Bron: LandschappenNL , Boerenlandvogelmonitor 14

© ANLV Geestgrond 2022

15