D07 Dorp, Stad en Land, jaarverslag 2025

Breugel | Venray B ergen op Zoom Kapelle Zundert | Nuenen, Gerwen en Nederwetten | Helmond Vlis singen | (lid per 2024) B orsele | Eindhoven Reimerswaal | Geldrop-Mierlo | Horst aan de Maas Woensdrecht Sluis | Venlo Hulst Terneuzen JAARVERSLAG 2025 Hillegom IKC de Giraf Het plan omvat een veelzijdig programma met een lagere school, kinderdagverblijf en sport zaal, zorgvuldig ingepast in een park achtige setting aan de Rem brandt- singel in Hillegom. De school manifesteert zich als een tweelaags volume met een bak stenen gevel en sluit daarmee goed aan op de overwegend baksteen archi tec- tuur uit de jaren zeventig in de om ge ving. De gymzaal is hoger, maar sluit qua mate- ri a li s ering en volumewerking lo gisch aan op het hoofdgebouw. In inten sief overleg tussen adviescommissie, steden bouw en archi tect is gewerkt aan vriendelijke en trans pa ran te gevel beelden, zowel aan de en tree als aan het water. Door een don ke- re plint en lichtere boven bouw oogt het ge bouw lager, terwijl variatie in kozijn- hoog tes en zitplekken aan trekke lijke tus sen ruim tes creëren. In samen hang met de toe komstige her in rich ting van school plein en groen voegt het gebouw zich van zelf sprekend in de wijk.

Noordwijk Nieuwbouw op de Space Campus Direct naast ESA–ESTEC op het Space Business Park verrijst Giotto, een appartementen- complex met 69 woningen bedoeld voor tijdelijke huisvesting van medewerkers van ESA–ESTEC en andere bedrijven op de Space Campus. Het ontwerp sluit aan op de aan- wezige ‘Space-architectuur’ door dieptewerking, lichte materialen als aluminium en een futuristische vormtaal. Tegelijk is bewust gekozen voor een contrasterende, war- me re sfeer in het omliggende landschap en in de gemeenschappelijke ruimten. Een duin land schap verwijst naar Noordwijk, terwijl binnen warme materialen en gedeelde ver blijfs plekken een aangenaam woonmilieu creëren. Het project toont hoe vraag naar tijde lijke woningen voor internationale kenniswerkers kan samengaan met een zorg vul- dige inpassing in een bedrijventerrein. De commissie heeft vooral geadviseerd over het waar maken van de beoogde architectonische kwaliteit tot op het niveau van detaillering en materialisatie. Leiden Huis van Leyden Met de vergunningverlening komt de trans for matie van Rijksmonument Huis van Leyden een stap dichterbij. Het com - plex, bestaande uit een 17e- en 18e- eeuws stadspaleis en een school ge bouw uit 1924, wordt zorgvuldig ge res tau reerd en uitgebreid om een thuis te bie den aan een col lectie religieuze kunst uit de Lage Landen.

De nieuwe ruim ten voor ten toon- stel lin gen, educatie, studie, on der zoek en een stilteruimte worden ge or dend rond binnentuinen en patio’s, met een nieuwe entree aan het Pieters kerk hof. Archi tecten, Erfgoed Leiden en Om stre- ken en de commissie voerden in ten sief over leg over de rol van de ver schil len de tijds lagen. Het resultaat belooft een hoog- waardige toevoeging aan het cultu re le aanbod van de stad te worden. Katwijk Uitbreiding Het Spinozahuis Rijnsburg Het Spinozahuis in Rijnsburg, rijks monu- ment en voormalig woonhuis van filosoof Benedictus de Spinoza, is uitgebreid om de groeiende bezoekers stroom beter te faciliteren. De nieuwe entree, ontworpen door Archi tec ten buro Marcel van Dijk en gereali seerd door aannemersbedrijf Van Egmond, biedt ruimte voor ontvangst, museum winkel en koffiecorner. De offi- ciële opening vindt plaats in april 2026. Het museum, sinds 1899 een plek voor reflec tie en debat, verbindt Spinoza’s gedachtengoed met actuele maat schap- pe lijke vragen. De uitbreiding ver sterkt de historische kwaliteit van het pand en cre- eert ruimte voor eigentijdse pre sen ta ties. Zo blijft het museum een toe gan ke lijke en inspirerende plek waar bezoekers worden uitgenodigd na te denken over vrijheid, tolerantie en democratie.

Oegstgeest Herbestemming Koningin Julianaschool en nieuwbouw Leo Kannerschool Bij Park Endegeest staat de voormalige Koningin Julianaschool, een karakteris - tiek school gebouw uit de jaren twintig dat al langere tijd leegstaat. Begin 2025 gaf de ge meente opdracht voor een her stel- plan waarin renovatie van het bestaan de ge bouw, nieuwbouw voor de Leo Kanner Onder wijs groep en herinrichting van het terrein zijn gecombineerd. Atelier Tomas Dirrix ontwierp het nieuwe schoolgebouw en Donker Design het land schaps plan. Het markante hoofdgebouw wordt ge- reno veerd en aangevuld met een nieuw volume dat zorgvuldig aansluit bij de oor- spron ke lijke architectuur. De commissie werd vanaf een vroeg stadium betrokken bij de planvorming en besprak in meer- dere bij een komsten de ont wikkeling van het definitief ontwerp. Dit ontwerp kreeg in 2025 een positief advies. T eylingen Dijkwoningen Spijkerboor Bij camping Spijkerboor in Warmond zijn dertien nieuwe dijkwoningen vergund. In de gesprekken is steeds benadrukt dat de ligging aan de Kagerplassen vraagt om terughoudende architectuur. De wo- ningen zijn daarom iets terugliggend op de dijk geplaatst, zodat de silhouetlijn van het landschap behouden blijft. Met ver grijs de houttinten en zandkleurige ko zijnen sluiten ze aan bij zowel de dijk als de be bou wing op het terrein.

Balkons en de tails zijn sober uitgevoerd om het gevel beeld rustig te houden, ook vanaf het water. De opzet zorgt voor een natuurlijke over gang tussen recreatie terrein, dijk en open water en voegt een ingetogen vorm van wonen toe aan deze landschappelijke plek. Lisse Woonwijk Viersteeg Achter de Vuursteeglaan verrijst een nieu- we wijk met 82 woningen, passend bin nen het voormalige bollengebied. Twee voor - name woonhuizen vormen de entree naar het plan en verbinden het bestaan - de lint met de nieuwe buurt. Samen met omwonenden, gemeente en ande re be - trokkenen is een ruimte lijk even wichtige opzet gemaakt die klimaat adap tief, ener- giezuinig en toekomst be sten dig is. De wijk krijgt een verzorgde steden bouw- kundige structuur met veel ruim te voor groen en ontmoeting, waar door een di - vers woonmilieu ont staat. In de beelden zijn zowel de vogel vlucht van de wijk als het aanzicht van de twee en tree woningen te zien, die de nieuwe buurt een herken - bare en zorg vuldige uit straling geven. 1 3 5 6 7 2 4 26 JAARVERSLAG 2025 Voorschoten Starrenburg III Aan de zuidzijde van Voorschoten ver rijst een ontwikkeling met 356 wo - ningen als ste den bouwkundig vervolg op Star ren burg I en II. Het plan vormt de af- ron ding van de bebouwde kom rich ting de Duiven voorde Corridor en de over- gang van de Veurseweg naar de Vliet en Vliet land.

De opzet bestaat uit drie deel- ge bieden: Strandwal, Zuider eiland en Vliet oevers. Voor het gebied zijn een be- stem mings plan, steden bouw kun dig plan, uit wer kingsplan en beeldkwaliteitplan vast gesteld. In 2025 dienden Van Egmond Archi tecten de eerste aanvragen voor wo- ningen en woon gebouwen in. Leidschendam Voorburg Kindcentrum Ruysdael, duurzaam compact kindcentrum Aan de Van Ruysdaellaan verrijst Kind- cen trum Ruysdael – een compact modern en duur zaam schoolgebouw van 1.580 m² met sporthal op een groene kavel van 5.122 m², waar eerder Basisschool Ma - ria Berna dette stond. De groene zone wordt vergroot en de waterloop wordt ver lengd, terwijl drie buitenruimtes voor kleuters en onderbouw, voor midden- en boven bouw en voor kinderopvang ook buiten schooltijd toegankelijk blijven. Speel meubilair en bestrating van de oude school worden hergebruikt. De gevel van ther misch verduurzaamd hout en los- maak baar metselwerk biedt ruimte aan zon ne luifels, nestkasten en geïntegreerde planten bakken. De commissie waardeert de duur zame materialen, het hergebruik van elementen en de manier waarop de ge kleur de gevelbekleding van de voor ma- li ge school een plek krijgt in het interieur.

Zoeterwoude De Nieuwe Bernardusschool De Nieuwe Bernardusschool in Zoeter- woude vervangt na bijna vijftig jaar het oude schoolgebouw en biedt een toe komst be sten dige, energie zuinige leer- om ge ving voor onderwijs, kinder op vang, voor school en buiten schoolse op vang. Het kind centrum is ontwikkeld in op- dracht van SCOL en SKZ, ontworpen door BRIQUE Architecten en gerealiseerd door Bouw bedrijf Huurman onder direc tie- voe ring van Alphaplan. Adviseurs als ICS Advi seurs, M3E, Goudstikker-De Vries en Schulte & Lestraden droegen bij aan de kwa li teit, met proces begeleiding door de ge meen te Zoeter woude. Het ont werp ver bindt school en natuur via orga ni sche vor men die aansluiten op het park, terwijl de boven bouw reageert op de struc- tuur van de wijk. Het om lig gen de park en school plein worden ook heringericht. De school vormt een groen hart voor de buurt, een veilige, duur zame plek waar leren, spelen en ont moeten samen komen. 9 10 11 Nieuwkoop Herbestemming monumentale boerderij Bij de herbestemming en restauratie van de boerderij aan de Westveensekade voer de de commissie intensief overleg met eige naar en architect, terwijl twee ont wik ke lingen samenvielen: de aan- wij zing tot ge meentelijk monument en een ei gen doms overdracht.

De nieu - we eige na ren onder zochten hoe hun ge bruiks wen sen te combineren waren met de monu ment status, die onder voor- waar den juist ruimte bood voor split sing in twee woon eenheden. Daar mee kregen de leeg staan de stallen van het achter huis een duur zame functie en werd het be houd struc tu reel geborgd. Met flexi bi li teit en crea ti vi teit is een ont werp ont staan waar- in woon wensen en erf goed samen komen, resul te rend in een toe komst be sten dig pro gram ma dat de be staan de kwaliteiten ver sterkt. Kaag en Braassem Julianalaan op het Kaageiland De Julianalaan vormt een bijzonder dorps lint met een sterke eigen identiteit. Het beperkte verkeer dat via de pont het eiland bereikt, beweegt zich door deze smal le en dicht bebouwde straat, waar par keren een terugkerend vraagstuk is. De aanvrager combineerde deze opgave met het verduurzamen en uitbreiden van de woning, waarbij het grootste deel van het hoofd gebouw behouden bleef. Dat duur zame uitgangspunt werd door de com mis sie gewaardeerd. Het oor spron- ke lijke plan had een sterke hoofdopzet, maar vroeg om aandacht vanwege de im- pact op de omgeving. Met gerichte kaders kon de aanbouw ondergeschikter worden vormgegeven en bleef de herken baarheid van het hoofd volume behouden. Het aan- ge paste ontwerp is positief beoor deeld.

Alphen aan den Rijn Woongebouw, Noordpoolsingel Bij de ontwikkeling van het nieuwe woon gebouw langs het spoor heeft de com mis sie Om gevingskwaliteit een be- lang rijke rol gespeeld. De commissie sprak waar de ring uit voor het plan en ad vi seer de voor al over de zorgvuldige in- pas sing van het gebouw in de omgeving. Daar bij lag de focus op de groene plint met woningen, die een zachte overgang naar het park gebied creëert, en op het be wa ken van de ambi ties voor materiaal- en kleur gebruik in de gevel. Dankzij deze ad vi sering sluit het grote bouwvolume beter aan bij de omgeving en blijft de be- oog de kwaliteit gewaarborgd. 1312 14 Leiderdorp Pinksterbloem 92 appartementen De nieuwbouw aan de Pinksterbloem in Leiderdorp toont hoe een verouderde woon- locatie kan uitgroeien tot een toekomstbestendige en groene leefomgeving. Rijnhart Wonen reali seerde hier, naar ontwerp van Ab Veerbeek en met een landschapsplan van Peter Verkade Landschapsarchitect, drie moderne gebouwen met in totaal 92 energie- zuinige sociale huurwoningen. De duurzame, gasloze appartementen dragen bij aan een bijna energie neutrale wijk en versterken de sociale woningvoorraad. De open bare ruimte kreeg een groene impuls met wadi’s, een raingarden, een buurttuin en een na - tuurinclusief binnen gebied dat water opvangt, biodiversiteit stimuleert en ont moe ting bevordert.

Buurt bewoners leverden waardevolle inbreng, zichtbaar in elemen ten als wild stroken en rietoevers. Daarnaast omvat het plan tien zorgwoningen voor bewoners met een lang durige zorgvraag, die dankzij professionele ondersteuning en het Volledig Pakket Thuis zelfstandig kunnen wonen in een veilige, comfortabele omgeving. 8 27 JAARVERSLAG 2025 Midden-Delfland Nieuwbouw Maaslandse Zoom De nieuwe woonbuurt Maaslandse Zoom, ontworpen door Kokon Architecten, sluit aan op zowel het dorp als het om lig gen- de land schap en krijgt een herkenbare identi teit door de samenhang in archi - tectuur, steden bouw en groen. De buurt heeft een klein schalige, informele en dorpse sfeer met rustige straatjes en zicht op het open land schap. Het vele groen draagt bij aan bio diversiteit, gezondheid en ont moe ting en stimuleert bewoners om buiten te bewegen. De gemeenteraad stelde een Beeldkwaliteitplan vast dat rich ting geeft aan de ruimtelijke kwaliteit van de woningen en de openbare ruimte. De advies commissie toetst de plannen aan dit Beeldkwaliteitplan, zodat een heden daagse vorm van landelijk wonen ont staat, waarin architectuur, landschap en gebruik samen komen. Waddinxveen Nieuwbouwwoningen PuurSuyt PuurSuyt vormt het tweede deelgebied van ’t Suyt, waar in totaal 160 woningen worden gerealiseerd in een zorgvuldig ont worpen woonomgeving.

In 2025 won Waaijer Projectrealisatie de tender voor 73 woningen, waarbij Dorp, Stad en Land deelnam aan de beoordeling. Het plan bestaat uit herkenbare woon milieus die samen hang vertonen door natuur- veran da’s, dakoverstekken en vlon ders die ontmoeting stimuleren. Duur zaam- heid en natuurinclusiviteit zijn integraal onder deel van het ont werp, zichtbaar in onder meer nest voor zieningen en verti- caal groen. De woningen worden volgens Passief huis-principes gebouwd en vor- men samen een toekomstbestendige wijk met een sterke landschappelijke inbed - ding. Westland Sluisgebouw Na een verkeersongeval waarbij de gevel van het Sluisgebouw werd beschadigd, bleek renovatie van zowel de gevel als de ach ter liggende constructie noodza - kelijk. Met voor lichting en adviezen van de com mis sie is de restauratie van het monu ment zorg vuldig voorbereid en uit - gevoerd. De in gre pen zijn afgestemd op de karak te ris tie ke uit straling en historische onder delen van het gebouw, waardoor het Sluis ge bouw weer volledig is hersteld en toe komst be sten dig is gemaakt. Bodegraven-Reeuwijk Integraal Kindcentrum Nieuwerbrug aan de Rijn In het afgelopen jaar adviseerde de Advies commissie Ruimtelijke Kwaliteit over het plan IKC De Brug. De commissie is zeer positief over de positionering cen- traal op de kavel en de groene in bed ding rond om.

De kapvorm en lichte krom ming aan de dorpszijde versterken het dorp- se karakter, terwijl de polder zijde een hel der, robuust, op afstand her ken baar sil houet biedt. De commissie roemt de zorg vul dige detail lering en ziet de vol- le dig houten draagstructuur, het groene dak en de inzet op energie neutra li teit als voor beeld stellend. Ook de kli maat adap- tie ve in richting van de open bare ruim te sluit aan bij de ambities van be stuur en ge meen te. De commissie waar deert dit als een overtuigend in ge past, duur zaam ge bouw dat passend is in de om ge ving en de kwaliteit van de leef om ge ving ver- groot. Lansingerland Gebiedsontwikkeling Wilderszijde blok 36 / gebouw RIV A Aan de rand van deelgebied Waterwijk staat RIVA, een woongebouw met 23 appar te menten dat precies in de zich - tas ligt van de wijkontsluitingsweg die de deel gebieden van Wilderszijde met elkaar ver bindt; dankzij de zorgvuldige geleding en het materiaalgebruik heeft het gebouw aan alle zijden een voorge - velkwaliteit en zorgt het forse volume toch voor een prettige, bijna kleinschalige ver schij nings vorm. Pijnacker-Noordorp Hoofdkantoor Fugro Het door Cepezed ontworpen hoofd kan- toor van Fugro vormt een samen han gend en sem ble met het be staan de Tech Center en is, dankzij de trans p aran te plint en zorg vuldige zicht lijnen, ste vig ver an kerd in de groene omgeving.

De ar chi tec tuur sluit aan op de kleur stelling van het Tech- Center door verti cale ele men ten van corten staal en naald houten la mel len, die samen met de royale dag licht toe treding een warme en mense lijke schaal geven. Ook in de tuin komt de duur zaam heids- am bi tie tot uiting, met een ont werp dat is ge ïn spi reerd op het sla gen land schap van het Groene Hart en een ingenieus sys- teem voor regen water opvang. Zo ontstaat een cam pus die van zelf sprekend onder - deel is van het land schap. Het ontwerp kende vanaf de start een hoog kwaliteits- en am bitie niveau. Het overleg richtte zich daar om op het behouden en zorgvuldig uit werken van deze ambitie 16 17 Maassluis Gebiedsontwikkeling Wilgenrijk Eigengoed Eigengoed vormt het nieuwe maatschappelijke hart van Wilgenrijk, de groeiende woon- wijk waar ruimte is voor circa 600 huishoudens. Binnen dit ensemble van zorg vuldig ont wor pen gebouwen komen een kinderdagverblijf, een medisch centrum en horeca- voor zieningen samen rond een groene binnenplaats die uitnodigt tot ontmoeting in alle seizoenen. Het erf verwijst in zijn opzet naar historische Maassluise erven, met een com bi natie van herkenbare landelijke vormen en eigentijdse architectuur. De gebouwen zijn zo ontworpen dat binnen en buiten in elkaar over lopen en een vanzelfsprekende ver binding ontstaat tussen bewoners, bezoekers en professionals.

De locatie heeft een rijke geschiedenis van werk en innovatie, waardoor Eigengoed zich ontwikkelt tot een plek waar nieuwe initiatieven kunnen wortelen. Met deze invulling krijgt Wilgenrijk een duurzaam en toekomstbestendig voorzieningencentrum dat zowel functioneel als soci - aal van betekenis is voor de wijk en de omgeving. 2019 15 18 21 28 JAARVERSLAG 2025 Vlaardingen Goede Buren In de nieuwe wijk U-district op het voor- malig Unileverterrein verrijzen twee woon torens voor starters en een- tot twee persoons huishoudens, met een ster- ke focus op collectieve voorzieningen. De hoge toren heeft op elke verdieping een ge deel de woonruimte met keuken die per laag ver springt en zo de gevel ver leven- digt; bovenop ligt een grote collec tieve ruim te met dakterras. Daarnaast zijn er een ge zamen lijke fietsenstalling, was- ruim te en logeerkamers in het lage blok. De torens vormen een familie van elkaar, maar ver schil len in hoogte en materiaal: de hoge toren heeft keramische gevel ele- men ten in betongrijs, de lage toren wordt af ge werkt met bamboe. Veel aandacht is besteed aan het gevel element dat raam, venti latie rooster, frans balkon en zitbank combi neert en daarmee het interieur karak ter geeft. Op de begane grond liggen com mer ciële functies. Het ontwerp sluit aan op het stedenbouwkundig plan door zijn vernuftige eenvoud.

Schiedam S’MAAK Aan het Stationsplein verrijst S’MAAK, een nieuw woongebouw dat door Stats Archi tecten is ontworpen als eigen- tijd se stads poort voor Schiedam. Het pro gram ma bestaat uit diverse typen appar te men ten, stads woningen en in de plint een mix van horeca en kantoren. De vorm geving ver wijst naar de Schiedam - se molens en wordt gekenmerkt door zorg vuldig mate ri aal ge bruik en scherpe detail lering. De gevel archi tectuur laat toren en plint lo gisch in elkaar overgaan, met een af ge schuin de en uit kragende hoek die het ont werp een herken baar silhouet geeft. Samen met het tegen over- gelegen Terras aan de Schie ontstaat een nieuwe woon om ge ving die de stadsen - tree vanuit het station versterkt en de plek een duidelijke impuls geeft. Vijfheerenlanden (UT) Multifunctioneel Centrum Voor de herontwikkeling van de Boomgaard-locatie Hagestein is een stedenbouwkundi- ge visie en beeldkwaliteitplan opgesteld waarin het versterken van verbindingen tussen het dorp en het omliggende landschap, zoals recreatieplas Everstein en het Hagensteinse Bos, een belangrijk uitgangspunt vormt. Een nieuw Multifunctioneel Centrum met school, kinder dag verblijf, buitenschoolse opvang, sportzaal en dorpshuis vormt hierin een cen trale ontmoetingsplek.

Op verzoek van de commissie presenteerde atelier PRO het ontwerp in een vroeg stadium zodat de inpassing in maat en schaal zorgvuldig kon worden afgewogen. Parkeren, buitenruimtes en bijgebouwen vroegen specifieke aan- dacht om de groene structuur te behouden. In gezamenlijk overleg is gezocht naar een opti male opzet. Dit heeft geleid tot een overtuigend resultaat waarin schaalgeleding het grote volume een vriendelijk karakter geeft en houten gevels de verbinding met de groe- ne omgeving versterken. Zuidplas Swanladriehoek De nieuwe woonbuurt in de Swanla drie hoek omvat 212 woningen in ver schil len de typen en ligt in de Zuid - plaspolder, een van de laagste punten van Neder land waar klimaat verandering een direc te ruim te lijke opgave vormt. Archi tec tuur Maken werkte vanuit vier belof tes die rich ting geven aan het plan: ver groting van het groene oppervlak, bio based bouwen, natuur inclusieve en klimaat adap t ieve ver bij zon de ringen en één sa men hangende archi tec tuur taal. De ge kozen opzet maakt verantwoord bou - wen in dit kwets bare landschap moge lijk en resul teert in een zorgvuldig ont wor- pen wijk waar in duurzame keuzes en archi tec to ni sche kwaliteit elkaar ver- ster ken.

Het plan is behandeld in zowel het Q-team als de commissie en geldt als voor beeld hoe een integrale benadering kan leiden tot een toe komst bestendige en aan trek ke lijke woon omgeving. Capelle aan den IJssel Plan Elimkerk Voor het interieur van de Elimkerk, een ge meen te lijk monument, heeft de erf- goed com missie ingezet op behoud van de karak te ristieken in combinatie met zorg- vul di ge ver nieuwingen. Omdat de isolatie aan de bin nen zijde wordt aan gebracht, blijft het ex te rieur onaan getast. Het plan is her zien: een deel van de kerk banken wordt her ge bruikt en een deel vervangen door com for ta bele banken in dezelfde op stel ling, zodat de serene sfeer be hou- den blijft. De kolom men struc tuur blijft zicht baar en de nieuwe voor zet wanden wor den ge plei sterd en voorzien van een sub tiel pa troon met sym bo liek van het getal twaalf. Tijdens het locatie bezoek heeft de com missie samen met de initia- tief ne mers op los singen verkend die nu lei den tot een toe komst bestendig en res- pect vol ver nieuwd interieur. Krimpenerwaard DIKA-terrein Het voormalige Dika-terrein in Schoon hoven heeft een grote vernieu - wing gekre gen. Op de plek van de oude fabriek staan nu drie moderne woonge - bouwen met in totaal 81 woningen. De ligging tussen de Lek en het historische centrum geeft de nieuwe wijk een open en groene kwali teit.

Omdat het gebied buitendijks ligt, zijn de gebouwen op een verhoogd dek ge plaatst zodat bewo - ners waterveilig wonen en het maaiveld groen kan blijven. De open bare ruimte is opnieuw ingericht met klimaat adaptieve maatregelen, nieuwe wandel routes en het zichtbaar ge maak te bastion. Het parkeer- terrein biedt ruim te voor 217 duur zame parkeer plaat sen met water door la ten de bestra ting en een deel auto. Het project vormt nu een aan trek ke lijke stads entree waar histo rie, water veilig heid en modern wonen samen komen. Gorinchem Gevelrestauratie Hoogstraat De architect is op inspirerende wijze het gesprek aangegaan met de commissie over de restauratie van een van de meest waar de vol le historische gevels in de bin- nen stad van Gorinchem. Dit overleg kreeg extra diepgang door een geza men lijk bouw plaats bezoek, waarbij het ge sprek tot op de steiger werd voortgezet. Hoe wel behoud van een monu ment een hel der uit gangs punt lijkt, bracht de res tau ra tie van rijks monument Hoog straat 7 op de - tailniveau verschillende dilem ma’s met zich mee. Met name de kalk stenen orna- menten vroegen om grote zorg vul dig heid. Het verwijderen van af blad de rend schil- derwerk kon scha de ver oor zaken aan het historische mate ri aal.

Voor al bij de karakteristieke kopjes in de voor gevel benadrukte de com mis sie het belang van conservering boven herstel of re con struc- tie, gezien de ge laagde en deels historisch onduidelijke oorsprong. 2423 2522 26 27 28 29 29 | 30 | 31 | 32 Molenlanden | Hardinxveld-Gies sendam | Sliedrecht | Papendrecht Verduurzaming met respect | Markant bedrijfsgebouw | Kantoor baggerbedrijf | Kantoor Fokker De rijksmonumentale boerderij aan de | In | opdracht | van | de | gemeente De B oerHet nieuwe kantoor van Fokker pre- Dorpsweg 55 is al lange tijd in gebruik als | Hardinxveld-Giessendam | is | een | quick- | Op een markante plek aan de | senteert | zich | met | een | rustige | en woonboerderij met twee woningen. De | scan | uitgevoerd | naar | de | cultuurhis-Beneden-Merwede | verrijst | een | nieuw | ingetogen | archi | tec | tuur | van | Grassoderid- voormalige stal is rond 1990 verbouwd | torische | waarden | van | Rivierdijk 586, | kantoor ge bouw | voor | baggerbedrijf der_architecten | die | zorgvuldig | aansluit volgens de toenmalige woonwensen, met | het | voormalige | hoofd | kantoor | en | de De | Boer | aan | de | Indus | trie | weg | 30. | Het op de | bestaande ge | bouwen van Fokker.

schoon | metselwerk, | niveauverschillen | personeelsruimte | van | scheeps werf drie | laagse | gebouw | be | staat | uit | een | recht-Aluminium | gevel | panelen | in | verschillen- en | nieuwe | gebinten. | De | huidige | eigena- | De Merwede. | Het | gebouw | heeft | een hoekige | plint | waar boven | een | uit | kra | gend de afmetingen en kleuren geven de gevel ren willen de boerderij verduur | zamen | hoge | cultuurhistorische | waarde | door | volume | met | zachte | ronde | hoeken | ligt . | een | gelaagde | rit | miek | die | het | gebouw en | aan | passen | aan | eigentijds | comfort . | Na | zijn belangrijke rol in de ontwikkeling | De | gevels | krijgen | een | hori | zon | tale | ran-een | eigen | karak | ter | geeft . | Reclame-uitin- be | oor deling van de monumentwaarden | van | de | lokale | scheepsbouw | en | als | gro- | ke | ritmering | door | ge | pro | fileerde | lijs | ten gen zijn in nauwe samen werking met de is vastgesteld dat de verbouwing uit de | te werk gever in de twintigste eeuw. De | die zoninstraling tem | pe | ren. De materia- | ont | wer | pers be | paald en afgestemd op de jaren | negentig | een | herkenbaar | tijds-mar kante | ligging | aan | de | Rivierdijk, | de | li | sering | is | licht | en | open | met | veel | glas, archi | tecto | ni | sche | uitstraling.

| De | totale beeld toont, maar niet essentieel is voor | func | tio | nele | wederopbouwarchitectuur waardoor | het | gebouw | een | rus | ti | ge | en com | po | sitie | vormt | een | helder | en | zorg | vul- de | monu | ment | waarde. | In | overleg | met | de uit | de | jaren 1950 | en | de | karakteristieke elegante uitstraling krijgt op deze bijzon-dig | uit ge | werkt | geheel | waarop | altijd | iets com | mis | sie is een plan ontwikkeld dat | lucht brug | dragen | bij | aan | die | betekenis. | dere locatie aan het water. | nieuws te ont dek | ken valt . ruim | te biedt voor een nieuwe indeling en | On | danks | latere | wijzigingen | is | de | hoofd- dat de karakteristieke lage zijgevels met | op | zet grotendeels intact gebleven, met het | doorlopende | rieten | dak | behoudt . | De | een waar de volle gevelcompositie en achter gevel | krijgt | een | nieuwe | opzet | die | beton | struc | tuur. | De | quickscan | wijst | op ver | wijst naar traditionele boerderijen in | hoge | waarden, | waarbij | voor | eventuele de | Alblasserwaard, | met | hoge | houten | ge- | aan wij | zing als gemeentelijk monument pot dek sel | de | gevels | die | het | historische een bredere erfgoedinventarisatie van in- ensemble versterken. | dus | tri | ële | en | naoorlogse | bouwkunst | in | de gemeen | te wenselijk is.

33 | 34 | 35 Hendrik-Ido-Ambacht | Ridderkerk 4 appartementen op de | Arbeiderswoningen Ringdijk 4e verdieping Kraanspoor 1 | De rij van elf arbeiderswoningen aan de Op | de | vierde | verdieping | van | het | mar- | Ringdijk | uit | 1907, | sinds | 2022 | gemeente- kante gebouw aan Kraanspoor 1 worden | lijk monument, wordt geken | merkt door twee ap | par | te | menten gesplitst in vier. De | een | sterke | seriematige | samen | hang | in nieuwe | indeling | sluit | nauw | aan | op | het | plinten, borst | weringen, spek banden, rol- ont | werp waarover eerder positief was | lagen | en | pironnen. | In | 2025 | behandelde ge | ad vi | seerd door de commissie, en past | de com | missie meerdere vergunning aan- zorg vuldig binnen de bestaande struc- | Alblas serdam | vragen | en | stelde | zij | richt | lijnen | op | om tuur. Het gebouw dankt zijn karakter | Restauratie en verduurzaming monument | consequent | te | kunnen | adviseren. | Na | een aan | de | indus | tri | ële | geschiedenis | van | de | korte | his | to | ri | sche | duiding | is | per | bouw- loca | tie, | zicht baar | in | de | naam, | robuuste De commissie heeft dit jaar geadviseerd over de verbouwingsplannen voor het gemeente- | kun | dig | onder deel | vastgelegd | hoe | wordt hoofd vorm en strakke lijnen.

Binnen deze | lijk | monu | ment | aan | de | Dam | 67, | een | markant | voorbeeld | van | Delftse | School-architectuur | be | oor deeld. Aan | bouwen aan voor- en con | text | vormen | de | vier | apparte | menten binnen de weder op | bouw kern van Alblasserdam. In nauw en constructief overleg met de | zij | gevels zijn uit ge | sloten vanwege de een pas | sen | de toe voeging aan het stedelijk aan vrager | adviseerde | de | commissie | het | zorgvuldig | herstellen | van | de | historische | waar- | monu men tale | waar | den, | terwijl | uit brei- woon | pro | gram | ma. De ingreep verhoogt de den | en | het | reconstrueren | van | het | oorspronkelijke | gevelbeeld. | Zij | prees | de | ambitie | om | ding | aan | de | achter | zijde | mogelijk | blijft . effi | ciën | tie van | het gebruik | en behoudt de ver duurzaming te combineren met het wegnemen van verstorende ingrepen uit het ver- | Deze aan | pak biedt ruimte voor gebruik karak | teris | tieke | uitstraling | van | het | pand, leden, | zodat | het | monument | zijn | karakteristieke | uitstraling | terugkrijgt . | De | commissie | en | draagt | tege | lijk | bij | aan | het | behoud | van dat | een | iconische, | bijna | machineachtige | sprak | waardering | uit | voor | de | respectvolle | aanpak, | die | niet | alleen | het | pand | toe | komst- | de karak | te | ri | stieke eenheid van het blok.

kwali | teit heeft . | bestendig maakt , maar ook bijdraagt aan het versterken van het dorpsgezicht . Daar | mee komt een einde aan de periode van leegstand en wordt de betekenis van dit beeld | be- palen | de gebouw opnieuw zichtbaar in de omgeving. 30 JAARVERSLAG 2025 Krimpen aan den IJssel Clubgebouw DCV Het nieuwe clubgebouw van DCV, ont worpen door Slangen + Koenis archi- tec ten, ligt centraal op het herin ge richte sport complex en wordt omringd door een groen voorplein dat fungeert als ont moe- tings plek en speelgebied. Op de be ga ne grond liggen de kleedruimten, het secre - tariaat en een fitnessruimte. De kan tine met keuken bevindt zich op de eerste ver- dieping en opent zich via een grote glazen pui naar een terras met uit zicht op de velden. Een brede trap met groene helling verbindt de kantine direct met het plein. Het gebouw heeft een hel de re hoofdvorm met twee lagen en een zadel dak. Stra - tegische af schui ningen en over stek ken zorgen voor een van zelfs preken de ori - entatie. Een door lopende mate ri aal band versterkt de archi tec to ni sche compositie en geeft het gebouw een herkenbaar pro- fiel. Hoeksche Waard Winkel naar woning Architectenbureau RoosRos uit Oud Beijerland ontwerpt regelmatig in de Hoek sche Waard, waardoor collegiaal over leg met de commissie gebruikelijk is.

Dit plan wordt gezien als een geslaag - de her ont wik keling van een voormalige win kel naar een woningbouwplan met zorg vul dige in passing. Met de architect is vooral ge sproken over de aansluiting op de om geving, de bouwhoogte en de gele- ding van het bouw blok. Door de al zij di ge oriën tatie is het plan prominent aan wezig in het centrum en vroeg het om een zorg- vuldige uit wer king. Van wege de na bij heid van monu menten is ook de erf goed com- missie be trokken bij de advi se ring. In samen werking met archi tect en initia- tief nemer is het ont werp naar een hoger kwaliteits niveau gebracht Zwijndrecht Ambulancepost & Trainings- centrum Albert Schweitzer Ziekenhuis De nieuwe ambulancepost met trainings- functie nabij het AS-ziekenhuis vormt een zorgvuldig ontworpen toe voe ging aan het zorgcluster. De lig ging vraagt om een gebouw dat functio neel, helder en her- ken baar is. Het ontwerp onderscheidt over tuigend de verschillende functies in de massa opbouw, met overzichtelijke volumes en een logische opzet. De gevels zijn rustig en eenduidig uitgewerkt, met materiaal- en kleurkeuzes die passen bij de omgeving en bijdragen aan een toe- gan ke lijke uitstraling. De doorlopende luifel band verbindt het gebouw visueel en versterkt de herkenbaarheid in de open bare ruimte.

Door aansluiting te zoeken bij het ziekenhuis en tegelijk een eigen identiteit te behouden, ontstaat een even wichtig en overtuigend concept. Nissewaard Nieuwbouw 145 appartementen Het bouwplan van De Zwarte Hond Archi- tec ten bestaat uit een langwerpig ge bouw en een toren die samen de entree vanaf het Schepenpad naar het stads cen trum mar ke ren; de aanvraag betreft het lang- wer pi ge volume. Het gebouw heeft een twee laag se stedelijke plint met daar boven terug liggende apparte menten, waar door een levendig straat beeld ont staat waarin ook de openbare fiet sen stal ling met gla- zen puien een rol speelt. Ex ter ne fac to ren zoals geluid zijn zicht baar verwerkt in de af wis se ling van ge slo ten gevels en open, sculp tu rale delen. De ver want schap met de toekomstige toren zorgt voor een ste- vige wand langs het metro station en een uitnodigende toe gang tot het stads cen- trum, een aan pak die door de commis sie wordt ge waar deerd. Barendrecht Woningen Vrouwenpolder Bij het plan Bloei voor Vrouwenpolder is de commissie al betrokken in de tender- fase. Het plan is daarna meerdere malen in de commissie besproken. Hier bij is met name geadviseerd over hand haven van de oor spronkelijk in schets fase getoonde ar chi tec tonische kwali tei ten van het plan in de uitwerking.

De com missie is positief over de wijze waar op de architect en ont- wik ke laar het plan hebben verbeterd in de uit werking. Zij kijkt uit naar de reali- sa tie. Voorne aan Zee Herbestemming kerk naar appartementen In de voormalige 16 e-eeuwse kruiskerk, waar van het koor, het dwarsschip en de toren bewaard zijn gebleven, worden twee woningen gerealiseerd met een gezamen lijke ruimte in het koor. De com- mis sie begeleidde het plan intensief, met aandacht voor de balans tussen nieuwe ingrepen, verduurzaming en het monu- men tale karakter. Ook het voor malige kerk hof vroeg om een zorg vul dige in- rich ting, waarbij openheid en zicht lijnen behouden zijn en de contouren van het verdwenen schip subtiel in de ver har ding zijn gemarkeerd. Na jaren van leegstand is een ontwerp ontstaan dat toe komst- waarde geeft aan het rijks monu ment en een nieuwe tijdslaag toe voegt zonder het historische gebouw te domineren. Goeree-Overflakkee Menheerse Erf Het plan voor Menheerse Erf is uitgebreid voorbereid met een beeldkwaliteitplan waar in zowel de archi tec tuur als de in- rich ting van de open bare ruimte zijn vast ge legd. De vast stelling verliep soepel. Daar na is het plan in delen uit gewerkt door ver schil len de architecten, waarbij de com mis sie steeds de kwali teiten uit het beeld kwaliteit plan heeft bewaakt.

Door ge wij zig de uit gangs punten en aan- pas sin gen in het om ge vings plan was voor en ke le ge bou wen een aan vul len de schets ses sie nodig om samen tot pas - sende op los sin gen te komen. Inmiddels zijn meer de re ge bou wen vergund en zijn de eer ste bouw werk zaam heden ge - start, waar mee de ont wik ke ling zichtbaar voort gang krijgt. Albrandswaard Nieuwbouw in historisch dijklint De commissie bracht advies uit over de nieuw bouw binnen bestemmingsplan Sonne heerdt. Afstemming op het histori- sche dijklint werd van groot belang ge acht, vooral met betrekking tot gevel- com po sitie, en trees, raam ver houdingen en dak op bouw. Door gerichte adviezen is het ont werp staps gewijs versterkt met klas sie ke gevel ver hou dingen, ver- fijn de mate ri a li se ring en een betere land schap pe lijke in pas sing. Uiteindelijk be oor deel de de com mis sie het plan po - sitief en was in prin cipe ak koord, en formu leerde aan vul lende aan dachts- punten om de ruim te lij ke kwali teit en de relatie met het dorps lint te borgen.

42 3837 3936 40 41 43 31 JAARVERSLAG 2025 Zeeland Noordwijk Lisse Teylingen Katwijk Oegstgeest Leiden Zoeterwoude Alphen aan den Rijn Lansingerland Rotterdam Albrandswaard Hoeksche Waard Zwijndrecht Ridderkerk Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Dordrecht Drimmelen Geertruidenberg Waalwijk Heusden Vught Meierijstad Land van Cuijk Bergen (L.) Venray Horst aan de Maas Venlo Gennep Son en Breugel Eindhoven Laarbeek Helmond Geldrop-Mierlo Loon op ZandOosterhout Dongen Hardinxveld-Giessendam Alblasserdam Capelle aan den IJssel Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel Zoetermeer Waddinxveen Bodegraven-Reeuwijk Woerden Nieuwegein Houten Culemborg West Betuwe Montfoort IJsselsteinOudewater Lopik Vijfheerenlanden Molenlanden Gorinchem Altena Zaltbommel Maasdriel ‘s-Hertogenbosch Oss Zuidplas Gouda Leiderdorp Wassenaar Voorschoten Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Westland Rijswijk Delft Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Voorne aan Zee Nissewaard Goeree-Overflakkee Schouwen-Duiveland Noord-Beveland Tholen Bergen op Zoom Woensdrecht Roosendaal Steenbergen Moerdijk Halderberge Rucphen Zundert Etten-Leur Breda Gilze en Rijen Tilburg Veere Middelburg Vlissingen Sluis Borsele Goes Kapelle Reimerswaal Hulst Terneuzen VlaardingenMaassluis Schiedam Hillegom Haarlemmermeer Aalsmeer Uithoorn De Ronde Venen Kaag en Braassem Nieuwkoop Nuenen, Gerwen en Nederwetten Op deze

overzichtskaart vindt u een selectie van onze werkzaamheden uit 2025. Voor iedere gemeente die lid is van onze vereniging, hebben we één opvallend bouwplan geselecteerd waarover de commissie van Dorp, Stad en Land adviseerde. Variërend van advies over kleine verbouwingen tot grote herbestemmingsplannen en de aanleg van nieuwe wijken. 45 46 52 32 JAARVERSLAG 2025 Noordwijk Lisse Teylingen Katwijk Oegstgeest Leiden Zoeterwoude Alphen aan den Rijn Lansingerland Rotterdam Albrandswaard Hoeksche Waard Zwijndrecht Ridderkerk Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Dordrecht Drimmelen Geertruidenberg Waalwijk Heusden Vught Meierijstad Land van Cuijk Bergen (L.) Venray Horst aan de Maas Venlo Gennep Son en Breugel Eindhoven Laarbeek Helmond Geldrop-Mierlo Loon op ZandOosterhout Dongen Hardinxveld-Giessendam Alblasserdam Capelle aan den IJssel Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel Zoetermeer Waddinxveen Bodegraven-Reeuwijk Woerden Nieuwegein Houten Culemborg West Betuwe Montfoort IJsselsteinOudewater Lopik Vijfheerenlanden Molenlanden Gorinchem Altena Zaltbommel Maasdriel ‘s-Hertogenbosch Oss Zuidplas Gouda Leiderdorp Wassenaar Voorschoten Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Westland Rijswijk Delft Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Voorne aan Zee Nissewaard Goeree-Overflakkee Schouwen-Duiveland Noord-Beveland Tholen Bergen op Zoom Woensdrecht Roosendaal Steenbergen

Moerdijk Halderberge Rucphen Zundert Etten-Leur Breda Gilze en Rijen Tilburg Veere Middelburg Vlissingen Sluis Borsele Goes Kapelle Reimerswaal Hulst Terneuzen VlaardingenMaassluis Schiedam Hillegom Haarlemmermeer Aalsmeer Uithoorn De Ronde Venen Kaag en Braassem Nieuwkoop Nuenen, Gerwen en Nederwetten 47 48 49 51 54 53 44 50 33 JAARVERSLAG 2025 Tholen Hoeve Reijgersburgh Hoeve Reijgersburgh aan de Provincialeweg 5 in Sint-Maartensdijk, een zeer karakteris- tiek Rijksmonument, ondergaat een grondige verbouwing waarbij ook een deel van de aan bouw wordt vernieuwd. De commissie werd vroeg in het proces uitgenodigd om het pand te bezoeken en zo de bouwkundige en bouwfysische uitdagingen goed te be- grij pen. Tijdens de rondgang zijn onder meer de ovalen kozijnen, het metselwerk en de histori sche betimmeringen besproken. De te vervangen aanbouw wordt hersteld met een onder geschikte uitbreiding die qua materiaal en detaillering aansluit op het monu - ment en de hoofdvorm respecteert. Na een periode van uitwisseling tussen ont werper en commissie is een evenwichtig plan ontstaan dat de monumentale waarden ver sterkt en toekomst bestendig maakt.

Schouwen-Duiveland Herinrichting centrum De herinrichting van het centrum van Burgh-Haamstede heeft geleid tot een samen hangende openbare ruimte met ver nieuwde beplanting, bestrating, meu- bi lair, verlichting en windschermen rond horeca terrassen. De commissie dacht in meer dere fasen mee over de ruim te- lij ke kwa li teit en de uitwerking van het ont werp. Door deze afstemming is een resul taat bereikt dat past bij de schaal van het dorp en de wensen van om wo- nen den en gemeente. Het centrum heeft een her ken bare en toe komst be sten dige uit straling gekregen die de verblijfs- kwaliteit versterkt. Noord-Beveland Nieuwbouw villa Kamperland Nabij de haven van Kamperland, direct aan het Veerse Meer, wordt een vrij - staande woning ge bouwd bin nen een gebied dat bestaat uit eigen tijd se, plat af ge dekte nieuwbouw woningen. Deze woning vormt één van de laatste toe - voegingen aan dit en sem ble en sluit qua architectuur logisch aan op de be staan de context. Door een zorgvuldig lijnen spel en een heldere gevelopbouw wordt het rela tief forse volume visueel opgesplitst, waardoor de woning een passende schaal krijgt in relatie tot de om lig gen de bebou- wing. Het resultaat is een ingetogen en harmonieuze toevoeging aan dit inmid - dels gerealiseerde woongebied.

Veere Nieuwbouw radartoren Dishoek De nieuwbouw van de radartoren in de duinen van Dishoek is vanaf de start meerdere keren met de commissie besproken, van de initiatieffase tot aan de vergunningaanvraag. In overleg met architect en initiatiefnemers lag de nadruk op een ontwerp dat aansluit bij het Zeeuwse duin- en strandlandschap. Het scheermesschelp-inspiratiebeeld is duidelijk herkenbaar in de vorm en in de huid van de toren, waardoor deze functionele toren zich zorgvuldig voegt in het landschap. In de laatste fasen is het concept tot in detail door - gezet, onder meer in de vormgeving van de toegangsdeur en ventilatieopeningen. Het project toont hoe ontwerpkwaliteit kan groeien door constructieve gesprekken tussen commissie, architect en initiatiefnemers, resulterend in een hoogwaardig en breed ge - dragen eindresultaat. Goes Muraltmuur De Muraltmuur is een vroeg twintigste- eeuwse betonnen dijkverhoging, ont- wik keld door ir. R.R.L. de Muralt. Op de Zeeuwse dijken is ca. 120 kilo meter van dit systeem aangelegd. Na de waters- nood ramp van 1953 bleek de constructie on vol doende, waarna veel Muraltmuren ver dwe nen door dijkversterkingen. De res te ren de delen hebben nu rijks monu- men tale bescherming. Voor de aan leg van een wandelroute tussen het recre atie park en het strand is gezocht naar een oplos - sing die de muur behoudt en beleef baar maakt.

In overleg met de com mis sie is gekozen voor een beperkte ver wij de ring en een museale opstelling van het ver- wijderde deel nabij de dijk over gang. Zo blijft de Muraltmuur zicht baar en wordt het belang ervan onder de aan dacht gebracht. Kapelle Geschakelde woningen aan het Fluitketeltje KortGeytenbeek architecten ontwierp twee geschakelde woningen die logisch voort bouwen op de bestaande reeks twee laagse volumes onder een lesse- naars dak. De ritmiek van de bestaande be bouwing is zorgvuldig doorgezet en in de hoek situatie is het volume meebewo - gen met de weg, wat de beëindiging van de rij vanzelfsprekend maakt. De nieuwe woningen sluiten aan op het bestaande karak ter en voegen een eigen, passende identi teit toe. De commissie waardeerde de zorg vuldige uitwerking en het hoog- waar dige materiaalgebruik. Het plan vol doet aan het vastgestelde beleid en draagt bij aan een samenhangende en kwali tatief sterke woonomgeving. 4544 46 48 4947 34 JAARVERSLAG 2025 Borsele Restauratie Rijksmonumen- tale Boerderij Het plan voor het restaureren van een rijksmonumentale boerderij met varkens- kot en bakkeet is in de loop van 2024 en begin 2025 een aantal keren besproken, waarbij de commissie samen met de RCE ook een locatiebezoek heeft gebracht. Bij de planvorming was een bouwhistoricus betrokken en een restauratiedeskundige, waardoor het plan uitgebreid was onder- bouwd.

Het plan is gaandeweg gewijzigd van de inpassing van recreatiewoningen naar eigen bewoning met mogelijkheden voor inwoning van de kinderen met gezin. De commissie heeft positief geadviseerd en haar waardering uitgesproken voor de zorgvuldige aanpak deze restauratie en gedeeltelijke herbestemming, met name vanwege de zeer beperkte aantasting van de langsgevels van de wagenschuur door nieuwe gevelopeningen en dakramen. Reimerswaal Revitalisatie Oesterput 13 Voor Oesterput 13 is een vernieuw - bouw plan op gesteld dat de bijzondere cul tuur his to rische betekenis van het oester puttengebied versterkt. Het initia tief richt zich op een zorgvuldige op- waar de ring van bestaande gebouwen en buiten ruimten, aan sluitend op het Beeld- kwali teit plan Oester putten 2015 met zijn na druk op sobere materia len, lage volu- mes en zichtlijnen naar de Ooster schel de. Twee nieuwe gebouwen bieden plaats aan vijf tien twee per soons kamers, ter wijl een atelier en ont bijt zaal de be zoe kers- be le ving ver rij ken. De proe ve rij aan de Haven dijk krijgt een trans pa rant nieuw volume waarin hout en glas de sfeer bepa len. De ver nieuw bouw ondersteunt de vitali teit van de oestersector en ver- sterkt de beleving van het maritieme erf goed. Daar mee vormt dit project een bete ke nis volle pilot voor kleinschalige re cre a tie en her ont wik ke ling binnen dit karak te ris tieke landschap.

Sluis Retranchement – Nieuwbouw woonhuis Aan de Schenkelweg 2 realiseerde ALDO Architects een bijzonder woonhuis dat is geïn - spireerd op de vestingwallen en verdedigingswerken rond Retranchement. Het woonhuis is vormgegeven als een bakstenen sculptuur die stevig is verankerd in het landschap, waarbij zichtlijnen, bezonning en landschappelijke structuren het ontwerp hebben be - paald. De ontwerper betrok de commissie gedurende meerdere vergaderingen bij het zorgvuldig doorlopen proces en stond open voor suggesties. De ruimtelijke randvoor - waarden uit het omgevingsplan zijn op een elegante wijze verwerkt zonder het concept te verzwakken. De commissie waardeert zowel het ontwerp als het intensieve proces dat heeft geleid tot een overtuigend eindresultaat. T erneuzen Aanpassen entree bibliotheek Aan de Markt in Axel wordt gewerkt aan plannen om de pleinen rond het voormalige ge- meentehuis te herinrichten, waarbij het noordelijke plein een aantrekkelijkere en meer uitnodigende uitstraling krijgt. Omdat de bibliotheek op de begane grond een regionale functie heeft en toe is aan een interieurupgrading, wil men de entree verplaatsen om beter aan te sluiten op het vernieuwde plein. Het eerste ontwerp voorzag in een entree in de oksel van het gebouw, maar dit bleek architectonisch niet passend.

Tijdens een locatiebezoek is samen met gebruiker en gemeente een betere oplossing gevonden: een nieuwe entree op de kop van het gebouw aan de noordzijde. Deze variant wordt nu verder uitgewerkt en laat zien dat constructief overleg op locatie snel tot een breed gedragen en kwalitatief passend plan leidt. Hulst Panoramatoren Hedwigepolder Het idee van de Panoramaheuvel ontstond doordat veel grond vrijkwam bij de aanleg van het gebied. Door deze grond te hergebruiken, wordt geld en CO₂ bespaard. De heuvel biedt een mooi uitzicht en ruimte voor recreatie. Alle voorzieningen zijn samen op één plek, waardoor de natuur eromheen rustig blijft. De commissie is bij de advisering van alle planonderdelen betrokken geweest en heeft veel waardering voor de zorgvuldige wijze van aanpak en de hoge architectonische kwaliteit van het plan.

525150 5453 35 JAARVERSLAG 2025 Noord-Brabant Noordwijk Lisse Teylingen Katwijk Oegstgeest Leiden Zoeterwoude Alphen aan den Rijn Lansingerland Rotterdam Albrandswaard Hoeksche Waard Zwijndrecht Ridderkerk Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Dordrecht Drimmelen Geertruidenberg Waalwijk Heusden Vught Meierijstad Land van Cuijk Bergen (L.) Venray Horst aan de Maas Venlo Gennep Son en Breugel Eindhoven Nuenen, Gerwen en Nederwetten Laarbeek Helmond Geldrop-Mierlo Loon op ZandOosterhout Dongen Hardinxveld-Giessendam Alblasserdam Capelle aan den IJssel Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel Zoetermeer Waddinxveen Bodegraven-Reeuwijk Woerden Nieuwegein Houten Culemborg West Betuwe Montfoort IJsselsteinOudewater Lopik Vijfheerenlanden Molenlanden Gorinchem Altena Zaltbommel Maasdriel ‘s-Hertogenbosch Oss Zuidplas Gouda Leiderdorp Wassenaar Voorschoten Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Westland Rijswijk Delft Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Voorne aan Zee Nissewaard Goeree-Overflakkee Schouwen-Duiveland Noord-Beveland Tholen Bergen op Zoom Woensdrecht Roosendaal Steenbergen Moerdijk Halderberge Rucphen Zundert Etten-Leur Breda Gilze en Rijen Tilburg Veere Middelburg Vlissingen Sluis Borsele Goes Kapelle Reimerswaal Hulst Terneuzen VlaardingenMaassluis Schiedam Hillegom Haarlemmermeer Aalsmeer Uithoorn De Ronde Venen Kaag en Braassem Nieuwkoop Bergen Limburg Op

deze overzichtskaart vindt u een selectie van onze werkzaamheden uit 2025. Voor iedere gemeente die lid is van onze vereniging, hebben we één opvallend bouwplan geselecteerd waarover de commissie van Dorp, Stad en Land adviseerde. Variërend van advies over kleine verbouwingen tot grote herbestemmingsplannen en de aanleg van nieuwe wijken. 57 59 58 6056 55 36 JAARVERSLAG 2025 Noordwijk Lisse Teylingen Katwijk Oegstgeest Leiden Zoeterwoude Alphen aan den Rijn Lansingerland Rotterdam Albrandswaard Hoeksche Waard Zwijndrecht Ridderkerk Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Dordrecht Drimmelen Geertruidenberg Waalwijk Heusden Vught Meierijstad Land van Cuijk Bergen (L.) Venray Horst aan de Maas Venlo Gennep Son en Breugel Eindhoven Nuenen, Gerwen en Nederwetten Laarbeek Helmond Geldrop-Mierlo Loon op ZandOosterhout Dongen Hardinxveld-Giessendam Alblasserdam Capelle aan den IJssel Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel Zoetermeer Waddinxveen Bodegraven-Reeuwijk Woerden Nieuwegein Houten Culemborg West Betuwe Montfoort IJsselsteinOudewater Lopik Vijfheerenlanden Molenlanden Gorinchem Altena Zaltbommel Maasdriel ‘s-Hertogenbosch Oss Zuidplas Gouda Leiderdorp Wassenaar Voorschoten Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Westland Rijswijk Delft Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Voorne aan Zee Nissewaard Goeree-Overflakkee Schouwen-Duiveland Noord-Beveland Tholen Bergen op

Zoom Woensdrecht Roosendaal Steenbergen Moerdijk Halderberge Rucphen Zundert Etten-Leur Breda Gilze en Rijen Tilburg Veere Middelburg Vlissingen Sluis Borsele Goes Kapelle Reimerswaal Hulst Terneuzen VlaardingenMaassluis Schiedam Hillegom Haarlemmermeer Aalsmeer Uithoorn De Ronde Venen Kaag en Braassem Nieuwkoop Bergen Limburg 62 61 37 55 | 56 B ergen op Zoom | Moerdijk Verpleeghuis en Hospice | Sporthal Vaandelweg 1 Het | ontwerp | voor | het | nieuwe | verpleeghuis | en | hospice | aan | de | Gasthuisstraat | 4 | is | een | De | nieuwe | sporthal | aan | de | Vaandelweg | wordt | door | de | gemeente | Moerdijk | gerealiseerd zorg | vuldig | uitgewerkt | ensemble | dat | zich | vanzelfsprekend | voegt | in | de | wijk. | Eigentijdse | naar | ontwerp | van | Wind | Architecten | en | Adviseurs | uit | Drachten | en | vormt | een | belangrij- bak steen volumes met een rustige, heldere gevelindeling en zorgvuldig gekozen metsel- | ke aan vulling op de sportvoorzieningen bij Zwembad De Bosselaar. Het gebouw is via werk | verbanden | creëren | een | vriendelijke, | herkenbare | uitstraling. | Variatie | in | hoogtes | en | een prijs vraag geselecteerd en biedt ruimte aan de groeiende sportbehoefte van stad en volumes, gecombineerd met royale glaspartijen op de begane grond, levert een uit | no- | scholen.

De gevel bestaat uit lagen in verschillende materialen en kleuren met afgeronde di | gende, | kleinschalig | aandoende | zorgomgeving | op. | In | de | opzet | is | aandacht | voor | licht , hoeken, | die | het | volume | zacht | laten | aansluiten | op | de | groene | omgeving. | Transparantie, groen en tussen | ruimten: tuinen en omliggend groen maken onderdeel uit van de bele-duur | zaamheid | en | een | zorgvuldige | landschappelijke | inpassing | bepalen | de | elegante | uit- ving. De massa | opzet sluit aan op de omliggende bebouwing, terwijl de architectuur een straling van deze multifunctionele accommodatie. eigen | karakter | behoudt . | Warme | materialen, | een | rustige | compositie | en | een | doordachte in | passing vormen een basis voor een toekomstbestendige, hoogwaardige zorglocatie. 57 | 58 Etten-Leur | Rucphen Uitbreiding van school | Nieuw lid van Dorp, Stad en Land In | 2017 | werd | dit | schoolcomplex | geopend | en | toen | werd | er | ( gelukkig) | al | rekening | mee | Vereniging | Dorp, | Stad | en | Land, | opgericht | in | 1929, | verwelkomt | in | 2025 | de | gemeente gehouden in het ontwerp en constructie, dat er wel eens uitgebreid zou kunnen worden | Rucphen | als | nieuw | lid. | De | samenwerking | is | positief | gestart , | met | betrokkenheid | van in de toe komst .

Dat is nu aan de orde en er wordt een optopping voorgesteld waarbij ex- | beleidsmedewerkers, | RO-professionals | en | plantoetsers. | De | vernieuwde | Commissie tra | lokalen | en | ondersteunende | ruimte | worden | gemaakt . | In | het | oorspronkelijk | ontwerp | Fysieke | Leefomgeving | adviseert | over | erfgoedplannen. | Door | de | aanwezigheid | van | de werd gerefereerd naar de Heilig Hartkerk. Dit thema, en de geleding van het gebouw, en | gemeente tijdens vergaderingen ontstaat ruimte voor vroegtijdig overleg en inhoudelijke de deels terug liggende laag, worden in het ontwerp gerespecteerd door het maken van | afstemming met aanvragers en adviseurs. Dit draagt bij aan de kwaliteit van plannen in een | zelfstandig | kap-achtig | volume | met | een | onderscheidende | materialisering. | Een | posi- | een vroeg stadium. De organisatie van de commissie vanuit Zundert illustreert ook mooi tief resultaat voor de optopping van een bestaand gebouw. | hoe gemeenten samenwerken. 38 JAARVERSLAG 2025 Oosterhout Esdoornlaan Het plan voor de Esdoornlaan is in meerdere sessies uitgebreid met de commissie be- spro ken, waarbij stedenbouwkundige en projectleider van de gemeente Oosterhout de voort gang helder toelichtten. De architecten presenteerden hun ontwerp meermaals op in zich telijke wijze, waardoor de commissie gericht suggesties kon meegeven.

Deze zijn door de architect op uitstekende wijze verwerkt in de definitieve versie van het plan. Naast de zorgvuldig ontworpen bouwmassa’s en uitgewerkte detaillering kreeg ook de open bare ruimte nadrukkelijk aandacht. Het uitgewerkte inrichtingsplan zorgt voor een sterke samenhang op het terrein, met een heldere structuur en een kwalitatief goed ver- blijfs klimaat als resultaat. Heusden Verduurzamen monument Heusden In 2025 ontving de commissie een voorstel voor verduurzaming en verbouwing van het rijksmonument aan de Vismarkt in Heusden. Voorafgaand aan het ontwerpproces bezocht de voltallige commissie het pand om de aanwezige historische waarden vast te stellen. Ondanks latere toevoegingen is sprake van een gaaf en bijzonder ensemble, met onder meer een 16e-eeuwse kelder met kruisgewelven en diverse tijdslagen die het vroegere gebruik zichtbaar maken. De eigenaar streeft naar verduurzaming met behoud van karakteristieke elementen. De commissie is intensief betrokken, onder meer bij het zorg vul dig herleggen en zichtbaar behouden van de kindervoetjesvloer, waardoor de ge- schie de nis van het pand leesbaar blijft. Bergen (LI) Grondgebonden woningen aan de Rijksweg De Rijksweg stond afgelopen jaar in het bijzonder in de belangstelling met een aan - tal inte res san te woningbouwplannen.

Het plan van 4 woningen van architect Johan Driessen laat zien dat met bescheidenheid vaak een goede inpassing in de omgeving ver kre gen kan worden. De 4 grondgebonden woningen verwijzen sterk naar de lang- gevel boer de rijen die langs de Rijksweg vaker voorkomen. De herkenbare streekeigen be bou wings typo logie zorgen voor een overtuigende inpassing in de omgeving. Omwille van deze in passing in de omgeving vroeg de commissie ook te letten op de inrichting van het erf en de aan sluiting op de Rijksweg. Door een zorgvuldige inrichting met bestrating, be plan ting en juiste positionering van de parkeerplaatsen wordt de verwijzing naar de oude boerderijtypologie en de inpassing in de omgeving versterkt. Zundert Nieuwbouw drie zorgwoongebouwen In Rijsbergen realiseert Amarant drie zorgwoongebouwen met in totaal 84 woningen voor Specialistische Zorg en Wonen in de Wijk. De ontwikkeling vormt een kwaliteit - simpuls voor het terrein, waarbij dorpse schaal en groen karakter richtinggevend zijn. Het pro gram ma is compact georganiseerd in drie tweelaagse bouwvolumes met plat - te af dek king, wat leidt tot een vriendelijk ensemble dat goed aansluit op de omgeving. De archi tec tuur combineert verfijnd metselwerk, reliëf, subtiele texturen en passende accen ten, waardoor een frisse uitstraling ontstaat zonder institutioneel karakter.

Warme materi alen en natuurlijke tinten versterken dit beeld. De gebouwen vormen samen een geheel rond een groen binnenterrein. Door aandacht voor installaties, detaillering en materiaal keuze ontstaat een toekomstbestendig plan dat bewoners een prettige, gebor- gen woonomgeving biedt. 6059 6261 39 Samen bouwen aan onze leefomgeving Dorp, Stad en Land is een onafhankelijke en niet-commer ciële kennisorganisatie voor omgevingskwaliteit, die gemeenten adviseert in Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant. Al sinds 1929 is onze missie ‘het behouden en bevorderen van de schoon heid van dorp, stad en land, in de meest uitgebreide zin’. Met een team van circa 90 praktijkgerichte professionals in de ruimtelijke vak gebieden architectuur , erfgoed, steden bouw, land schap en natuur zetten wij ons in voor het maat schap pelijke belang van een goede omgevingskwaliteit. Groot Handelsgebouw Stationsplein 45, 3013 AK Rotterdam Unit E3.168 Postbus 29129, 3001 GC Rotterdam info@dorpstadenland.nl 010 280 94 45