D06 VAB, nieuwsbulletin maart 2025.pdf

VUILAFVOERBEDRIJF DUIN- EN BOLLENSTREEK

Nieuwsbulletin d.d. 31 maart 2025 Geachte leden van de raad, Met dit nieuwsbulletin informeren wij u over de laatste stand van zaken met betrekking tot de aanwezigheid van lachgascilinders in het huishoudelijk rest- en grofafval, de bodemprocedure tegen de Staat en de second opinion van advocatenkantoor TeekensKarstens naar de juridische haalbaarheid van het aanspannen van een rechtszaak tegen AEB Amsterdam voor het weigeren van niet vooraf geshredderd huishoudelijk afval door de VAB gemeenten (Noordwijk, Hillegom, Lisse, Teylingen en Katwijk •

Lachgas: Bodemprocedure tegen de Staat

Inleiding Sinds begin 2023 valt lachgas onder de Opiumwet, daarmee geldt er in Nederland een lachgasverbod. Veel lachgascilinders belanden sindsdien in het afval wat leidt tot ontploffingen in de (afval)verbrandingsinstallatie (AVI), met een direct gevaar voor de medewerkers. Deze ontploffingen hebben bovendien tot grote schade aan enkele afvalverbrandingsovens geleid en tot forse extra kosten in de keten. De jaarlijkse kosten voor verwijdering uit de openbare ruimte en van milieustraten, €16 miljoen, vallen toe aan gemeenten. Ook de kosten voor verwijdering uit het restafval komen bij gemeenten op het bord: meer dan € 40 miljoen per jaar. Gemeenten moeten die onvoorziene uitgaven uit algemene middelen bekostigen of inwoners ervoor laten opdraaien via een verhoging van de afvalstoffenheffing. Bodemprocedure: wat ging vooraf en wat is de stand van zaken? De branchevereniging van afval inzamelende bedrijven en gemeenten NVRD heeft sinds begin 2023 meermaals het kabinet dringend om maatregelen verzocht. Op 13 september jl. stuurde een groot aantal van de bij de NVRD aangesloten publieke bedrijven en gemeenten een brief aan het Rijk, en kondigden aan zonder passend antwoord over te gaan tot dagvaarding.

Op 9 december 2024 stond de volgende reactie op afvalonline: Milieustaatssecretaris Chris Jansen en staatssecretaris van Jeugd, preventie en sport Vincent Karremans herhalen dat het kabinet de problemen met lachgascilinders in de afvalsector “zeer serieus” neemt, maar zich niet verantwoordelijk acht. Omdat er geen sprake is van gewijzigde feiten of omstandigheden, ziet de Staat geen aanleiding om hun huidige standpunt over de problemen met lachgascilinders in de afvalsector te wijzigen en te voorzien in een financiële tegemoetkoming voor de afvalsector. Dat de huidige problemen in de afvalsector onvoldoende voorzien waren, erkent de Staat. Maar de beide staatssecretarissen geven aan dat deze ook niet voorzienbaar waren. Want bij aanvang van het wetgevingsproces (december 2019) maakten marktpartijen nog gebruik van hervulbare cilinders en hanteerden zij daarvoor een informeel retoursysteem. Verder ontving het kabinet Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek: `s-Gravendamseweg 77, 2215 TG Voorhout, Postbus 123, 2215 ZJ Voorhout website: www.vuilafvoerbedrijf.nl, IBAN: NL04.BNGH.02851.20336, KvK: 50.43.86.70 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

2/3

in de consultatieronde vanuit andere stakeholders en uitvoeringsorganisaties geen signalen over deze problematiek. De VAB gemeenten maken deel uit van de deelnemende partijen en worden in de procedure tegen de staat vertegenwoordigd door Meerlanden. De Staat heeft op 19 februari 2025 een Conclusie van antwoord ingediend bij de Rechtbank Den Haag in reactie op de dagvaarding. De Staat ‘concludeert tot niet-ontvankelijkheid van Eiseressen in hun vorderingen althans tot integrale afwijzing daarvan’. De rechtbank plant nu een zitting. De verwachting is dat de zitting in de loop van het komende halfjaar zal plaats vinden. Parallel aan dit juridische traject richting de staat, starten Huisvuilcentrale (HVC) en Afval Energie Centrale (AEB) met een eigen procedure richting de Staat. Ook zij gaan de Staat een dagvaarding sturen en tevens een incidentele vordering tot voeging met de procedure die de NVRD aanhangig hebben gemaakt. De 5 VAB gemeenten voeren ter verwerking hun huishoudelijk restafval af naar AEB. HVC/AEB voeren dus een zelfstandige procedure richting de Staat maar hun advocaten en die van de NVRD hebben hierover wel contact met elkaar gelegd en zullen afstemmen in het belang van de procedure waar nodig. Zo versterken ze elkaar in de procedures en onderhouden goed onderling contact.

• Update en stand van zaken inrichten gezamenlijke shredderlocatie op het AEB terrein Omdat maatregelen vanuit het kabinet uitblijven om de grote hoeveelheid lachgascilinders in het afval tegen te gaan, is afvalverwerker AEB Amsterdam genoodzaakt extra maatregelen te nemen. Onlangs is er op het AEB-terrein een lachgasloods geopend in nauwe samenwerking met Gemeente Amsterdam en Meerlanden. Meerlanden is voor ons een partner in MeerVAB. De VAB gemeenten hebben in de VAB begroting voor 2025 het shredderen van huishoudelijk restafval begroot. Een deel van begrote bedrag is gebruikt om de shredderinstalatie mee te financieren. Het meefinancieren van de shredderinstallatie zorgt ervoor dat de kosten per ton vanaf 2026 met zo’n 30% omlaag zullen gaan. Dit initiatief helpt niet alleen om de risico’s van lachgascilinders te verminderen, maar ook om de verwerking binnen de gegeven omstandigheden zo kostenefficiënt mogelijk uit te voeren. In de lachgasloods wordt gemeentelijk restafval versnipperd. Eventuele lachgascilinders worden verwijderd of onschadelijk gemaakt. •

Second opinion TeekensKarstens

Juridische toetsing (Second opinion) door TeekensKarstens. De VAB gemeenten maken momenteel extra kosten omdat het AEB heeft geëist dat al het restafval moet worden geshredderd voordat het AEB het aangeboden restafval ter verbranding accepteert. In de raadsinformatie brief van november 2024 hebben we u geïnformeerd dat we op dit besluit van het AEB een juridische toets gaan uitvoeren. De vraag die gesteld is, is of het AEB het rechtstreekse aanleveren van afval van het VAB

3/3

(zonder shredderen) op basis van de contractafspraken kan weigeren en of de extra eisen die het AEB stelt, juridisch houdbaar zijn. Deze check op juridische houdbaarheid heeft inmiddels plaatsgevonden. Het starten van een juridisch traject lijkt in dit geval een lage scoringskans te hebben. In het advies van 7 november 2024 is TeekensKarstens ingegaan op de vraag of GR VAB de eenzijdige wijziging in de acceptatievoorwaarden van AEB tegen zich moet laten gelden. Zoals zij hebben toegelicht in het advies, menen zij dat GR VAB zou kunnen betogen dat dat niet het geval is, onder meer omdat de aangescherpte voorwaarden er in de praktijk toe zouden leiden dat het vinden van een (duurzame) oplossing voor de problematiek van lachgascilinders in het huishoudelijk afval geheel voor rekening en risico van GR VAB (en andere gemeenten) zou komen. Daarvan zou je (kort gezegd) kunnen zeggen dat dat niet alleen maatschappelijk gezien onwenselijk is, maar ook niet redelijk in de contractuele context.

De vraag of een juridische procedure tegenover AEB haalbaar zou zijn, is een andere vraag dan die voor advies voorlag, waarbij ook in ogenschouw dient te worden genomen dat het maatschappelijke debat nog niet is voltooid. In algemene zin geldt dat hoe meer onzekerheid er bestaat over een maatschappelijk probleem en mogelijke oplossingen daarvoor, hoe lastiger het voor een rechter zal zijn om in een concreet geval een knoop door te hakken over bij wie die verantwoordelijkheid ligt. De haalbaarheid van een juridische procedure laat zich daarom moeilijk bepalen. Het advies van TeekensKarstens is om samen met AEB en eventuele andere betrokkenen een oplossing te vinden voor voornoemde problematiek. Door gezamenlijk (AEB, Gemeente Amsterdam, Meerlanden en de VAB gemeenten) te investeren in een eigen shredderinstallatie zijn we bovendien indirect een samenwerking aangegaan met AEB. Een rechtszaak aanspannen tegen een partner waar we ook mee samenwerken is niet aan te raden en door de samenwerking zullen uiteindelijk de shredderkosten in 2026 met zo’n 30% dalen ten opzichte van 2025. Alles afwegende is het VAB hierin meegegaan met het voorstel van TeekensKarstens om samen met AEB te zoeken naar een oplossing voor het gezamenlijke probleem.