D06 KAVB e.a., visie regionaal beleid Duin- en Bollenstreek 2.0.pdf

Betreft: omgevingsvisie Duin- & Bollenstreek Hillegom, 15 november 2021 A/9/205 Geachte Raadsleden, geachte collegeleden, Met trots bieden wij u onze visie aan als input voor de Omgevingsvisie van de Duin- & Bollenstreek. Zoals u zich wellicht nog weet te herinneren, was de aanleiding een discussie in de media over de zogenaamde paardenweidjes en de 2e Klasse bollengrond. Naar aanleiding daarvan zijn we het gesprek aangegaan met stichting Waarom Weg? en met de politiek. In de afgelopen jaren is er veel veranderd. De druk op grond neemt toe. Woningbouw, natuur, infrastructuur, etc. hebben allemaal een grondbehoefte in zich. Een agrarisch ondernemer vraagt om duidelijkheid. De investeringen die gedaan moeten worden zijn groot en een ondernemer vraagt om een betrouwbare overheid, zeker als het gaat om Ruimtelijke Ordening. In overleg met de 5 gemeenten hebben de KAVB, LTO Noord, AJDB en nog een aantal andere partijen de samenwerking gezocht en is er besloten om een gezamenlijke visie vanuit de gehele landbouwsector te maken die als input voor de omgevingsvisie van de regio kan dienen. Wij realiseren ons ook en vragen dan ook aan de gemeenteraden en de colleges dat onze visie om aanpassing van de ISG afspraken vraagt. De oorspronkelijke afspraken met de GOM bijvoorbeeld moeten tegen het licht worden gehouden.

De opdracht aan de GOM moet mogelijk bijgesteld gaan worden als we de doelstellingen willen gaan halen. Deze visie willen wij graag met u bespreken tijdens de behandeling in de commissie als er van uw kant vragen zijn. De sector wil graag meedenken en een partner zijn in de vraagstukken die spelen in onze regio.

Met vriendelijke groet, Jaap Bond, Voorzitter KAVB

Rik Pennings bestuurder LTO Duin- & Bollenstreek

Johan Verschoor bestuurder KAVB Kring Bloembollenstreek

Allan Visser Bestuurder Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

Bijlage: Omgevingsvisie Duin- & Bollenstreek 2021

Visie regionaal beleid Duin- en Bollenstreek 2.0 9 september 2021

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

Aanleiding Hoewel de visie op de toekomst van de land- en tuinbouw in de Duin- en Bollenstreek nog geen 3 jaar oud is (integraal bijgevoegd), zijn wij van mening dat het toch tijd is voor een nieuwe, aangescherpte visie op met name het regionale (ruimtelijke) beleid.

Proces We zijn bij de totstandkoming van onze visie niet over een nacht ijs gegaan, maar zorgvuldig te werk gegaan. Allereerst hebben we een zogenaamde ‘stuurgroep’ gevormd, met daarin een tiental representatieve ondernemers uit onze regio.

Bovenop de autonome ontwikkelingen in de land- en tuinbouwsectoren en -cluster in onze regio, zoals ook in voornoemde visie beschreven (toename kapitaalsintensiviteit, toename toegevoegde waarde, duurzaamheid, innovatie, samenwerking (binnen en buiten sector), ketenverkorting/-integratie, schaalvergroting, automatisering, mechanisatie, robotisering, afname middelengebruik, verbetering kwaliteit bodem en water en biodiversiteit), is sprake van een toenemende druk op de ruimte (en daarmee grondprijs), als gevolg van onder meer (plannen voor) woningbouw, recreatie, klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit, drinkwaterwinning, bedrijventerreinen en mobiliteit. Ook ervaren veel van onze leden dat het huidige beleid steeds meer knelt.

Deze stuurgroep heeft onder meer een enquête opgesteld, met daarin de onderwerpen die volgens hen het belangrijkste zijn. Deze enquête is verspreid onder de leden van AJDB, KAVB, LTO Noord en Royal Anthos in de regio. De deelname aan de enquête was uitstekend, zowel inhoudelijk als qua representativiteit qua leeftijden, locaties en subsectoren. Met name het aantal jonge respondenten (ca. 1/3 van de 68 deelnemers) springt in het oog! De uitkomsten van de enquête zijn besproken in de stuurgroep en op een ledenavond van AJDB, KAVB en LTO Noord op 26 mei jl. Tussendoor is op 12 mei gesproken met een tiental veehouders in de regio, zodat ook hun ideeën op de juiste manier in de visie verwoord worden.

Dit uitte zich in de afgelopen jaren, ook onder onze leden, onder meer in kritiek op de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij Duin- en Bollenstreek. In overleg met de wethouders RO van de vijf samenwerkende gemeenten in onze regio hebben wij deze kritiek ‘op de scheidsrechter’ vertaald in voorstellen hoe spelregels verbeterd kunnen worden. Met deze verbeterde spelregels kan de scheidsrechter straks ook weer beter functioneren. Wij hopen daarom dat de gezamenlijke overheden in onze regio, net als burgemeester Wienen een decennium geleden, de handschoen oppakken en met de benodigde verbeteringen aan de slag gaan.

De eerste of tweede conceptversie van de visie is voorgelegd aan diverse relevante partners in de regio, zoals de sectorpartijen die deelnemen in het Sectorplatform Bloembollen (BKD, CNB, Hobaho, Keukenhof, Royal Anthos, Vertify, Wageningen UR), Bedrijfsleven Bollenstreek, EBDB, ANLV Geestgrond, Rabobank en Greenport Duin- en Bollenstreek. De uitkomsten van deze afstemming zijn indien nodig verwerkt in deze visie of worden meegenomen in het vervolgtraject, waarin we hopen onze visie verder uit te (laten) werken.

Als sector hebben wij de koppen bij elkaar gestoken en opgeschreven hoe volgens ons duurzaam toekomstperspectief voor onze internationale topsector ook in onze historische regio mogelijk blijft.

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

VISIE REGIONAAL BELEID |

2

| D U I N - E N B O L L E N S T R E E K 2 .0

Inleiding Zorgvuldig werken op basis van de meest actuele kennis en techniek met oog voor de omgeving. Dat uitgangspunt hanteren onze ondernemers als het gaat om hun bedrijfsvoering en het milieu. Duurzaamheid is al decennialang een belangrijk speerpunt voor de sector. Gezondheid van planten, dieren en mensen; mineralen, water, energie en reststoffen zijn de onderwerpen waar ondernemers en hun organisaties veel tijd en aandacht aan besteden – en met resultaat. Via onderzoek en voorlichting is de afgelopen decennia veel kennis verkregen over een zo duurzaam mogelijke productie. Zo is de bloembollensector er in geslaagd om de milieubelasting van de sector in de afgelopen jaren met 80% terug te brengen. Toch is dit geen reden om achterover te leunen. Samen met haar leden zetten AJDB, KAVB en LTO Noord zich ook de komende jaren in voor een nog meer duurzame sector, op basis van diverse concrete actieplannen en programma’s.

uitzondering op dit principe door middel van maatwerk, uiteraard onder de geldende voorwaarden voor bollengrondcompensatie. Verbinding tussen teelt en bebouwing In lijn met het voorgaande vinden wij het ook belangrijk dat de relatie tussen het areaal bollengrond in en om de regio (ruimere definitie dan op dit moment gehanteerd wordt) en de oppervlakte bebouwing van onze bedrijven hersteld wordt. Zo zorgen we voor een verbinding tussen teelt en bebouwing. Wel zijn wij van mening dat het plafond qua maximale oppervlakte bedrijfsbebouwing dat in de huidige regeling gehanteerd wordt niet meer van deze tijd is en dus kan verdwijnen. Dit betekent dat bedrijven die wél voldoende hectares hebben om >6.000 m2 bedrijfsbebouwing te realiseren niet meer automatisch van de maatwerkregeling gebruik hoeven te maken. Ook willen we, ruimhartiger dan in de huidige situatie het geval is, het areaal bollengrond op grotere afstand van de bedrijven in de regeling kunnen betrekken en ook voor bedrijven die activiteiten anders dan teelt met bollen doen (broeierij, handel, verwerking, transport en logistiek) ontwikkelingen eenvoudiger maken. Zij maken immers onderdeel uit van het cluster dat we samen vormen en zorgen door hun activiteiten ervoor dat zij het teeltareaal in stand houden en ‘verwaarden’.

Grond is de basis Grond is de basis van onze bedrijfsvoering. Op onze grond bouwen we, letterlijk en figuurlijk, onze bedrijven. Zonder langjarige zekerheid over duurzaam agrarisch grondgebruik kunnen we niet investeren om verder te verduurzamen en te vernieuwen. We vinden het daarom van het grootste belang dat het ijzeren minimale areaal 1e klas bollengrond van 2.625 hectare én de ca. 200 hectare 2e klas bollengrond in de regio behouden blijft én – zie ook hierna – kwalitatief verder verbeterd wordt.

Ruimtelijke ontwikkeling als sleutel voor verduurzaming Het lijkt misschien logisch en je kan van ondernemersorganisaties ook niet anders verwachten dan dat wij van mening zijn dat alle bedrijven in het land- en tuinbouwcluster met toekomstperspectief in onze regio ook ontwikkelingsmogelijkheden moeten hebben, zo veel als mogelijk is op hun huidige vestigingslocatie(s), tenzij zij zelf expliciet anders willen (zie bijvoorbeeld hierna over glastuinbouwconcentratiegebieden). Deze ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden maken het mogelijk dat ook geïnvesteerd wordt in maatregelen om de bedrijfsvoering verder te verduurzamen. Zonder ontwikkelingsmogelijkheden geen investeringen en zonder investeringen staat alles stil én gaat dus de facto achteruit, met alle negatieve gevolgen van dien. Overigens kan het volgens ons niet zo zijn dat verduurzaming in alle gevallen een voorwaarde voor

Dit standpunt betekent niet dat elke m2 bollengrond voor altijd als bollengrond bestemd en gebruikt moet blijven, maar wel dat er te allen tijde gecompenseerd moet worden voor gebruik en bestemming van bollengrond voor andere doeleinden, zodat het areaal netto intact blijft. De combinatie van beide voorgaande standpunten betekent ook dat er wat ons betreft in principe altijd gehandhaafd moet worden op onjuist gebruik van bestemmingen, zeker waar het gaat om (grotere) gebouwen die niet op de juiste wijze gebruikt worden. Voor kleine, niet meer bruikbare snippers teeltareaal zien wij ruimte voor een (door de overheden te maken)

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

VISIE REGIONAAL BELEID |

3

| D U I N - E N B O L L E N S T R E E K 2 .0

ontwikkeling is. Soms kán een bedrijf niet verder verduurzamen dan het op dit moment al doet en niet alle deelaspecten van de bedrijfsvoering zijn altijd 1 op 1 te koppelen aan verduurzaming. Het goed gebruiken van de huidige maatwerkprocedure kan bijdragen aan de genoemde verduurzaming en ontwikkeling van bedrijven. Specifiek voor zogenaamde ‘nevenactiviteiten’ bij bedrijven vragen wij u deze ruimhartiger en eenvoudiger te faciliteren dan op dit moment helaas het geval is. Wij denken hierbij onder andere aan verblijfsrecreatie op/ bij bedrijven en verkoop aan huis van eigen geteelde of bewerkte producten (huisverkoop).

bescherming door de overheid verdient, vanwege alle extra maatschappelijke bijdragen die zij levert. Als sector hebben wij onze milieubelasting de afgelopen decennia al enorm teruggebracht en er zijn nog veel meer mogelijkheden om dit, met een klein beetje hulp, nog verder te doen. Innovatie werkt integraal ook op andere thema’s positief door en kost een fractie van uitkopen. Trappenberg-Kloosterschuur als enige duurzame glastuinbouwconcentratiegebied Op dit moment zijn in onze regio drie gebieden aangewezen als glastuinbouwconcentratiegebied: Zijlhoek-De Woerd en Trappenberg-Kloosterschuur in de gemeente Katwijk en Rooversbroekpolder in de gemeente Lisse.

Veehouderij en graslanden als extra kleur van de Duin- en Bollenstreek Van oudsher en nog steeds wordt het gebruik van gronden in onze regio voor teelt van bloembollen, bolbloemen, knollen, bomen en vaste planten, struiken en zomerbloemen afgewisseld met graslanden, die grotendeels gebruikt worden door veehouders. Wij zijn van mening dat ook deze sector bestaansrecht heeft en derhalve recht op bestaanszekerheid heeft. Ook voor veehouders geldt dat dit bestaansrecht begint met zekerheid over de gebruiksmogelijkheden van hun grond. Daarom vinden wij het belangrijk dat graslanden, zeker de zogenaamde waardevolle graslanden in onze regio in principe behouden blijven voor agrarisch gebruik. Als gebruik als grasland niet meer mogelijk of wenselijk is, moet gebruik ten behoeve van bijvoorbeeld bollenteelt of een van de andere voornoemde sierteeltactiviteiten wat ons betreft voorrang krijgen boven andere functies.

Wij zijn van mening dat van deze drie gebieden op termijn alleen Trappenberg-Kloosterschuur toekomst heeft als glastuinbouwconcentratiegebied. De beide andere gebieden zijn in hun huidige omvang al te klein en hebben te veel achterstallig onderhoud en concurrentienadelen vergeleken met Trappenberg-Kloosterschuur en andere glastuinbouwconcentratiegebieden elders in de omgeving van onze regio. Wel geldt uiteraard dat goed omgegaan moet worden met de bedrijven die op dit moment in Zijlhoek-De Woerd en Rooversbroekpolder gevestigd zijn. Voor Trappenberg-Kloosterschuur geldt dat de komende jaren alles op alles gezet zal moeten worden, zowel qua ruimtelijke ordeningsbeleid als energievoorzieningen als ook qua herstructurering en vernieuwing, om überhaupt als enige duurzame glastuinbouwgebied in onze regio te kunnen blijven bestaan. Ons standpunt wordt ondersteund door en komt overeen met de uitkomsten van de gebiedsvisie glastuinbouw die in 2020 en begin 2021 door Greenport Duin- en Bollenstreek opgesteld is.

Voor een integrale visie op het toekomstperspectief voor de veehouderij in de Duin- en Bollenstreek verwijzen wij naar de (bijgevoegde) visie die deze sector enkele jaren geleden heeft gemaakt. Actuele onderwerpen die (extra) aandacht verdienen zijn ontwikkelingen in verband met het stikstofdossier en de toegenomen belangstelling voor producten van en activiteiten op en om de boerderij. Deze laatste categorie nevenactiviteiten heeft baat bij een ruimhartiger en adequater gemeentelijk ruimtelijke ordeningsbeleid. Ten aanzien van het stikstofdossier zijn wij van mening dat de veehouderijsector niet aan de markt overgeleverd en in de uitverkoop gedaan moet worden, maar juist

Ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen Op dit moment wordt de regionale bedrijven­terreinen­ behoefte onderzocht. Als uit dit onderzoek blijkt dat er behoefte is aan één of meerdere nieuwe bedrijventerreinen, zijn wij van mening dat daar ruimte voor moet zijn in de regio, zeker als ook de agrarische bedrijvigheid daar behoefte aan heeft, maar dan niet op

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

VISIE REGIONAAL BELEID |

4

| D U I N - E N B O L L E N S T R E E K 2 .0

1e klas bollengrond. Onze inschatting is dat niet voor alle bedrijven in ons cluster genoeg ruimte en mogelijkheden op de huidige bedrijfslocaties beschikbaar zijn. Herstructurering (opwaarderen en optimaliseren) of uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen kan voor deze – en andere – bedrijven, zoals mogelijk ook logistieke overslagpunten, een goede oplossing zijn én bijdragen aan verbetering van de ruimtelijke kwaliteit ter plaatse van de huidige locatie. Hierbij kijken wij niet alleen naar het maaiveld, maar ook ‘omhoog en omlaag’ naar meer verticaal uitbreiden, als een logisch gevolg van de beperkte en waardevolle open ruimte in onze regio.

huisvesting óf decentrale huisvesting bij bedrijven zelf, maar voor beide voornoemde mogelijkheden. Alleen op deze manier is het huisvestingsvraagstuk volgens ons op te lossen, zowel voor de internationale medewerkers zelf als voor andere doelgroepen, die nu als het ware ‘in de weg gezeten’ worden door de internationale medewerkers. Volgens ons kan een goed toegepaste herstructurering of herverkaveling, zowel van bedrijven die hoofdzakelijk in de open grond telen als van bedrijven met meer gesloten teeltsystemen, helpen om enerzijds groeiende bedrijven ruimte te geven en anderzijds het landschap te verfraaien en zaken als biodiversiteit, bodem en waterkwaliteit te verbeteren.

Meer aandacht in beleid voor huisvesting internationale medewerkers, duurzame energie, (agrarische) biodiversiteit en herverkaveling Wij zijn van mening dat in het regionale (RO-)beleid meer aandacht moet zijn voor onderwerpen die in het huidige beleid niet of onvoldoende meegenomen zijn, zoals de huisvesting van internationale medewerkers (zie ook hierna), duurzame energie, (agrarische) biodiversiteit en herverkaveling. Door deze onderwerpen op een goede, integrale manier mee te nemen, voorkomen we dat ze als het ware ‘boven de markt blijven hangen’, met alle negatieve consequenties van dien. Specifiek voor huisvesting van internationale medewerkers geldt dat we alle mogelijkheden moeten aangrijpen om deze zeer belangrijke doelgroep voor ons cluster te behouden. Wij kiezen daarbij niet voor grootschalige centrale

Ten aanzien van het onderwerp regionale bereikbaarheid zijn wij van mening dat het zaak is dat de overheden in onze regio op niet al te lange termijn kiezen wat ze met dit onderwerp willen, zodat ook hierover duidelijkheid ontstaat, speculatie verdwijnt en bedrijven in of dichtbij mogelijke tracés weten waar ze aan toe zijn en daarop kunnen anticiperen. Zolang nut en noodzaak van nieuwe infrastructuur niet onomstotelijk bewezen is, is het opwaarderen van bestaande infrastructuur voor het grootste deel van onze achterbannen voldoende om de huidige regionale bereikbaarheid in ieder geval niet te verslechteren.

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

VISIE REGIONAAL BELEID |

5

| D U I N - E N B O L L E N S T R E E K 2 .0

CONSEQUENTIES VISIE T.A.V. REGIONAAL (RUIMTELIJK) BELEID Onderwerp

Huidig beleid

Toelichting

Grond is de basis

(Blijf) ook het areaal 2e klas bollengrond beschermen.

Verbinding tussen teelt en bebouwing

Regio waarin geteelde hectares meetellen verruimen Maximale oppervlakte bebouwing loslaten Ook voor andere, niet-teeltbedrijven uit Greenportcluster relatie met teelt meewegen Maatwerkprocedure behouden, uitvoering verbeteren en versnellen

Ruimtelijke ontwikkeling als sleutel voor verduurzaming

Meer ruimte voor nevenactiviteiten c.q. minder (ingewikkelde) voorwaarden.

Veehouderij en graslanden als extra kleur van de Duin- en Bollenstreek

Beperk marktwerking bij het uitwisselen van productierechten tussen veehouderij en overige nietagrarische activiteiten.

Trappenberg-Kloosterschuur als enige duurzame glastuinbouwconcentratiegebied

Pas de status van Zijlhoek-De Woerd en Rooversbroekpolder (op termijn) aan.

Ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen

Houd rekening met eventueel benodigde extra ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen.

Meer aandacht in beleid voor huisvesting internationale medewerkers, duurzame energie, (agrarische) biodiversiteit en herverkaveling

Nader uit te werken, maar in ieder geval:

Zorg voor passend ruimtelijk beleid in TrappenbergKloosterschuur, o.m. t.a.v. energievoorziening, huisvesting medewerkers en particuliere woningen.

Maak jaarrond decentrale huisvesting bij/van bedrijven én centrale grootschalige huisvesting mogelijk.

Bijlagen Visie LTO Noord & KAVB 2018 Visie veehouderij 2016 Visie (glas)tuinbouw Greenport Duin- en Bollenstreek 2021

Andries Middag, in opdracht van stuurgroep AJDB, KAVB & LTO Noord, gerepresenteerd door Jaap Bond, Johan Verschoor & Rik Pennings

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek

VISIE REGIONAAL BELEID |

6

| D U I N - E N B O L L E N S T R E E K 2 .0

AJDB

Agrarische Jongeren Duin- & Bollenstreek