D05 CultuurHistorischGenootschap Duin- en Bollenstreek, jaarverslag 2021.pdf

Van:

CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek <chg.duinenbollenstreek@gmail.com>

Onderwerp: Bijlagen:

CHG Jaarverslag 2021 CHG Jaarverslag 2021.pdf

Aan de bij het CHG aangesloten organisaties, leden CHG Werkgroepen, college- en raadsleden in de Duinen Bollenstreek, provinciale en gemeentelijke ambtenaren erfgoed en vertegenwoordigers van natuur en agrarische belangenorganisaties. Waarde allemaal, Het jaar is bijna om. Tijd voor bezinning en reflectie. Bijgaand het CHG jaarverslag 2021. Wat aan de late kant, maar de inhoud is actueel genoeg om de geschetste lijnen te kunnen doortrekken naar 2022 en 2023. De problematiek, die ons bezighoudt, blijft actueel. Zeker in 2023 als de discussie over de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek (ISG) meer fundamenteel zal worden gevoerd.. Neem de tijd om het verslag eens door te bladeren en vraag u af, als bestuurder, of u in het verleden wel het beste voor heeft gehad met onze mooie streek, het landschap en het erfgoed. Of bepaalde besluiten toch niet anders hadden moeten lopen. Dat er grenzen zijn. Maak u volgend jaar los van de bestuurlijke discipline en bedenk of het wereldwijd unieke karakter van de Duin-en Bollenstreek nu echt nog verder moet worden aangetast. Stapje voor stapje, totdat de streek met zijn oude landschappelijke waarden onherkenbaar is geworden voor de generaties na u. Wij wensen u prettige dagen en een goed 2023. Namens het CHG bestuur, met vriendelijke groet, Alfred Pop, voorzitter 1

-Met vriendelijke groet, De gek oppelde afbeelding k an niet worden weergegev en. Het bestand is mogelijk v erplaatst, heeft een andere naam gek regen of is v erwijderd. Controleer of de k op peling v erwijst naar het juiste bestand en de juiste locatie.

Het bestuur van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek www.chg-duinenbollenstreek.nl

2

CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek secretariaat: 1e Havendwarsstraat 4a, 2161 HG Lisse internet: www.chg-duinenbollenstreek.nl e-mail: chg.duinenbollenstreek@gmail.com

JAARVERSLAG 2021

CULTUURHISTORISCH GENOOTSCHAP DUIN- EN BOLLENSTREEK

December 2022 1 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Jaarverslag 2021

CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Inhoud

Algemeen

-

Inleiding Cultuurhistorische schatkamer Missie CHG

pagina 3 3 4

1. Jaar 2021

1.1 1.2 1.3 1.4

2. Werkgroepen

2.1 Werkgroep Cultuurhistorische Atlas Duin- en Bollenstreek 2.2 Werkgroep Ruimtelijke Ordening 2.3 Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed 2.4 Werkgroep Historisch Groen

Kernactiviteit Aangesloten organisaties Regiobijeenkomsten Werkgroepen

4 4 5 5

5 6 8 11

3. Provinciale erfgoedlijnen

12

4. Bestuur

12

5. Financiën

12

Onderkomen CHG De Vergulde Zwaan 1e Havendwarsstraat 4a, Lisse

www.chg-duinenbollenstreek.nl e-mail: chg.duinenbollenstreek@gmail.com 2 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Algemeen Inleiding De Duin- en Bollenstreek is een uniek gebied, waar verschillende bijzondere landschappen te vinden zijn en waar goed te zien is waar de mens het landschap naar zijn hand heeft gezet. Aan de westkant liggen de Noordzee en de duinen met de kustdorpen, die van vissersdorpen tot moderne badplaatsen zijn uitgegroeid. Ten oosten daarvan liggen de strandwallen, waarlangs de dorpen ontstonden en waar in de 18e eeuw de vermogende stedelingen hun landgoederen aanlegden. Op de afgegraven duingebieden kwam in de 19e eeuw de bloembollencultuur tot Niet afgegraven duingebied. stand. Dit zanderijlandschap met zijn zeldzame patroon van hoge wegen, rechte zandsloten en bollenschuren is uniek in de wereld. Verder naar het oosten gaat het zandgebied over in het veenweide- en plassengebied.

Cultuurhistorische schatkamer Elementen uit de geschiedenis van de Duin- en Bollenstreek zijn terug te vinden in het landschap en de bebouwing, zoals ruïnes, kastelen, buitenplaatsen, monumentale bollenvilla's, boerderijen en bollenschuren. Ook de bodem herbergt nog vele archeologische schatten. De Duin- en Bollenstreek kan met recht een cultuurhistorische schatkamer genoemd worden, waarvan de waarde door velen (nog) wordt onderschat. Het is belangrijk dat de essentiële waarden van de Duin- en Bollenstreek zorgDe Zanderij bij het Lokhorsterduin, Hillegom. vuldig bewaard blijven. Op deze manier blijft er een link met het verleden en kunnen de generaties na ons het landschap blijven begrijpen en er zich thuis voelen. Voor Nederland is de streek van onschatbare waarde. Dit is belangrijk in een snel veranderende wereld.

3 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Missie CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek De cultuurhistorische en landschappelijke waarden bepalen in belangrijke mate de huidige identiteit, leef- en belevingskwaliteit van de Duin- en Bollenstreek. Vanaf de 17e eeuw is het gebied voortdurend aan verandering door de mens onderhevig geweest. Veel oude landschappen en kenmerkende bebouwing zijn verdwenen. Opgegaan in de vaart der volkeren door ontginning, inpoldering, afgravingen, in cultuur brengen van gronden, landbouwmechanisatie, infrastructuur en bewoning. Er zijn echter nog heel veel streekeigen gebieden om te beschermen. Weliswaar niet ongerept, maar karakteristiek en waardevol. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat met deze waarden rekening wordt gehouden bij planologische ontwikkelingen van de streek en in de omgevingsvisies en dat deze karakteristieke gebieden op cultuurhistorische waardenkaarten van de gemeenten de aandacht krijgen die zij verdienen. Het CHG staat er voor met zijn missie: MISSIE: "BEHOUDEN EN BESCHERMEN VAN HET WERELDWIJD UNIEKE KARAKTER VAN DE DUIN- EN BOLLENSTREEK”

JAAR 2021 1. ORGANISATIE 1.1 Kernactiviteit Het CHG wil landschappelijke en cultuurhistorische aangelegenheden op provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau behartigen door met lokale en regionale erfgoedorganisaties samen te werken. Hierdoor ontstaat een breed platform voor behoud en herbestemming van het cultuurhistorisch erfgoed en bescherming van het unieke landschap. Het CHG participeert in gemeentelijke, regionale en provinciale gremia op het gebied ruimtelijke ordening, landschap en erfgoed. Ook laat het CHG regelmatig van zich horen in gemeentelijke erfgoedcommissies, met name als het gaat om bollenerfgoed en behoud van waardevol landschap. Door de cultuurhistorische waarden van de streek met nieuwe ruimtelijke inzichten en gemeentelijke omgevingsvisies te verbinden probeert het CHG het landschap, het gebouwd erfgoed en het historisch groen te behouden voor de toekomst. Anticiperen op ruimtelijke ontwikkelingen is een kernactiviteit van het CHG.

1.2 Aangesloten organisaties Het CHG telde aan het einde van het verslagjaar 19 lokale aangesloten organisaties: - Atlantikwall Museum Noordwijk - Stichting Vrienden van Dever - Stichting Vrienden van Oud Hillegom - Stichting Beheer Park Rusthoff - Historische Vereniging Oud Lisse - Genootschap Oud Noordwijk - Vereniging De Oude Dorpskern Noordwijk - Stichting Oud Sassenheim - Stichting Beheer Kasteel Teylingen - Genootschap Oud De Zilck

- Stichting Vrienden van het Overbosch - Vereniging Dorpsbehoud Noordwijkerhout - Stichting Noordwijkerhout Van Toen - Museum Engelandvaarders - Historische Kring Voorhout - Stichting Kasteel Keukenhof - Streekmuseum Veldzicht - Museum De Zwarte Tulp - Historisch Genootschap Warmelda

Het CHG onderhoudt contacten met Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Geestgrond (ANLV Geestgrond), AWN Archeologie (Afdeling 6, Rijnstreek), Genootschap Oud Katwijk/ Museum Katwijk en Vereniging Behoud de Polders (Hillegom).

4 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

1.3 Regiobijeenkomsten Het CHG organiseert tweemaal per jaar een regiobijeenkomst (voorheen “afgevaardigdenbijeenkomst“) met de aangesloten leden en ambtenaren erfgoed van de vier gemeenten in de Duin- en Bollenstreek. Vanwege de coronapandemie konden de geplande voorjaars- en najaarsbijeenkomst geen doorgang vinden. Wel is onder de aangesloten leden een enquête uitgezet over Immatereel Erfgoed om een beeld te krijgen van tradities, gebruiken en gewoonten in de Duin- en Bollen-streek. De verkregen informatie is in 2022 verspreid onder de aangesloten leden en gepresenteerd tijderns de regiobijeenkomst van 18 mei 2022.

CHG Enquête 2021 over Immaterieel Erfgoed. Foto: Tobbetjesteken in Sassenheim,1935.

1.4 Werkgroepen Het CHG heeft vier werkgroepen, waarin vrijwilligers uit de dorpen in de Duin- en Bollenstreek participeren. De meeste vrijwilligers zijn verbonden aan een lokale historische vereniging of erfgoedorganisatie. - De Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed zet zich in voor behoud en herbestemming van historische bollenschuren, landschuurtjes en overig bollenerfgoed en beheert de Beeldbank Bollenerfgoed. - De Werkgroep Cultuurhistorische Atlas Duin- en Bollenstreek beheert de digitale Cultuurhistorische Atlas. Hierin zijn duizenden waardevolle elementen opgenomen, zowel in het landschap (het buitengebied) als in de dorpen. - De Werkgroep Ruimtelijke Ordening volgt de planologische ontwikkelingen in de Duin- en Bollenstreek en onderneemt via het bestuur actie richting gemeenten en provincie indien nodig. - De Werkgroep Historisch Groen richt zich op behoud, herstel en heraanleg van hagen, heggen en bosschages, en komt op voor behoud van oude bosgebieden, koebosjes en zandsloten. De werkgroep zet zich ook in voor het landschappelijk inpassen van nieuwe bollenschuren met streekeigen groen. 2. WERKGROEPEN 2.1 Werkgroep Cultuurhistorische Atlas Duin- en Bollenstreek In 2016 is de Cultuurhistorische Atlas van de Duin-en Bollenstreek online gekomen.

Dankzij de inzet van veel vrijwilligers is het gelukt vele cultuurhistorische gegevens te verzamelen en in te voeren in een database. Talrijke cultuurhistorische objecten kunnen nu online worden opgezocht en gecheckt. De Atlas wordt periodiek geactualiseerd en aangevuld. De werkgroep kent per gemeente teams van lokale deskundigen. Hillegom is de eerste van de drie HLT gemeenten die een Cultuurhistorische Waardenkaart (CHWK) samenstelt. In het verslagjaar heeft de Erfgoedcommissie van Hillegom het verzoek gekregen van de gemeente om gebouwd erfgoed te waarderen. Alvorens dit te doen heeft de Erfgoedcommissie van VvOH/CHG Werkgroep bezig met waarderingswerkzaamheden erfgoed Hillegom.

5 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Hillegom de HLT Erfgoedcommissies aangeboden de lijst van de gemeente te actualiseren en aan te vullen met elementen in het buitengebied. De HLT Erfgoedcommissies hebben hiermee ingestemd. Eind 2021 is een werkgroep aan de slag gegaan, bestaande uit vertegenwoordigers van Vrienden van Oud Hillegom (VvOH) en van het CHG. Het CHG werkte eerder mee aan de CHWK’en van Katwijk en Noordwijk. Een groot aantal gegevens in de CHG Atlas zijn geactualiseerd en aangevuld. Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO) heeft de gegevens in een GIS-systeem gezet en doorgegeven aan de gemeenten. In het verslagjaar is er met Vereniging Oud Lisse overleg geweest over de samenstelling van het CHG Atlasteam voor de gemeente Lisse. Het Lissese Atlasteam is in het voorjaar van 2021 met zijn werkzaamheden begonnen. De inventarisaties en updates moesten in zeer korte tijd worden uitgevoerd. Dit is gelukt. Erfgoed Leiden en Omstreken heeft de gegevens verwerkt in het GISsysteem. Ook voor Teylingen zal een CHG Atlasteam worden gevormd, bestaande uit vrijwilligers uit Sassenheim, Voorhout en Warmond, voorgedragen door de lokale cultuurhistorische verenigingen. De CHWK van Teylingen staat bij de gemeente in de planning voor 2024. Atlas Syllabus In 2020 is bijzonder veel werk is verricht door de beheerder van de Cultuurhistorische Atlas.

Voor de Atlasvrijwilligers is toen een Instructiesyllabus geschreven over de ontstaansgeschiedenis van de Atlas en met beschrijvingen van de werkprocessen. Deze syllabus is voorzien van foto’s, kaarten en tabellen. Hiermee is een belangrijke stap gezet om vrijwilligers te kunnen begeleiden in hun werkzaamheden voor de Atlas. www.cultuurhistorieduinenbollenst reek.nl

2.2 Werkgroep Ruimtelijke Ordening De Werkgroep Ruimtelijke Ordening is in 1997 opgericht om de ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke ordening te volgen en om desgewenst actie te ondernemen. Vooral om het belang te benadrukken van behoud en bescherming van landschap en erfgoed. Dit probeert de werkgroep te realiseren door bijdragen te leveren aan omgevingsvisies, omgevingsplannen, structuur- en bestemmingsplannen. Het CHG participeerde in 2021 in klankbordgroepen en bij inspraakbijeenkomsten over ontwerp versies, dan wel actualisaties van de omgevingsvisies van Katwijk, Noordwijk en Hillegom. De actualisaties zijn een jaarlijks terugkerend gebeuren.

Het CHG is geen voorstander van de bouw van Greenportwoningen op kwetsbare plekken en waar mooie zichtlijnen worden ontnomen. Veenenburgerlaan, Hillegom.

6 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Indien nodig dient het CHG een zienswijze in en maakt het gebruik van het inspreekrecht bij de gemeenteraden en raadscommissies om het belang van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden in de streek onder de aandacht te brengen. Gedurende het verslagjaar is hier vele malen uitvoering aan gegeven. Regelmatig is de pers benaderd om ons standpunt onder een breder publiek kenbaar te maken. Het CHG vervult ook een regie- en hulpfunctie t.b.v. de aangesloten organisaties op het gebied van ruimtelijke ordening. Greenportwoningen In de uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek zijn heldere afspraken gemaakt over de woningbouw in de komende jaren. Het CHG loopt daar niet voor weg, maar zal blijven ageren tegen de bouw van Greenportwoningen in het lint of op kwetsbare plekken, omdat dit ten koste gaat van zichtlijnen en open ruimtes. Om dit te voorkomen opteert het CHG voor plannen om deze woningen geconcentreerd in of direct aansluitend aan de bebouwingscontouren te bouwen. Door middel van de manifesten ‘Grenzen in zicht’ (december 2019) en ‘Bezint eer u begint’ (maart 2022) is bij gemeenteraden en de politiek aandacht gevraagd voor deze problematiek. In het verslag over 2020 schreven wij nog dat het resultaat van onze inspraakinspanningen vaak nihil was, omdat met name bij Greenportwoningen, gemeenten optimaal gebruik maakten van de ruimte in de regelgeving.

In 2021 constateerden wij dat, mogelijke mede door ons acteren, dit onderwerp nadrukkelijker op de politieke agenda’s is gekomen. Het CHG verwacht dat Greenportwoningen en de Greenportontwikkelingsmaatschappij (GOM) in gemeenteraden steeds meer onderwerp van discussie gaan worden.

CHG Manifest ‘Grenzen in zicht’ richt zich o.a. op de problematiek van Greenportwoningen.

Overlegplatform Greenport RO Gedurende het verslagjaar was het CHG vertegenwoordigd in de bijeenkomsten van het Overlegplatform Greenport Ruimtelijke Ordening en het Greenport House Overleg. In het Overlegplatform Greenport RO, dat vier keer per jaar wordt georganiseerd, bespreken vertegenwoordigers van gemeenten, de provincie, het Hoogheemraadschap Rijnland initiatieven met betrekking tot RO met vertegenwoordigers van belangenorganisaties in de streek. In het Overlegplatform Greenport RO heeft het CHG in 2021 regelmatig zijn visie gegeven op initiatieven die op gespannen voet staan met de regelgeving, de zogenaamde ‘maatwerkconstructies’.

Het CHG is geen voorstander van functiewijziging van bollenschuurcomplexen in het buitengebied van een agrarische bestemming naar een niet-agrarische bestemming. Pastoorslaan, Hillegom.

7 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Het CHG realiseert zich dat door schaalvergroting en overnames een klein aantal groeiende bloembollenbedrijven extra bedrijfsruimte nodig heeft. Binnen het Overlegplatform Greenport RO, denkt het CHG kritisch, maar ook constructief mee aan deze ruimtevraag, die veelal op gespannen voet staat met de regelgeving. Het CHG heeft herhaalde malen moeten constateren dat economische belangen zwaarder wogen dan het belang van het in stand houden van cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Energietransitie Nederland zal moeten verduurzamen en ook dat zal vragen om ruimte. Het wordt wel eens de ‘grote verbouwing van Nederland’ genoemd. Ook dit onderwerp heeft onze aandacht gevraagd. Het energielandschap met mogelijk hoge of veel kleinschalige windturbines en weiden met zonnecollectoren mag niet ten koste gaan van de ruimtelijke kwaliteit van de Duin- en Bollenstreek. Daarnaast is aandacht gevraagd voor de gevolgen van de energietransitie op de inrichting van het landschap. Het CHG benadrukte daarbij dat prioriteit moet worden gegeven aan dubbelgebruik (daken) en aan aanleg van voorzieningen langs bestaande rijks- en provinciale infrastructuur.

Het CHG is gekant tegen de komst van zonneweiden in de Duin- en Bollenstreek. Leeuwenhorsterhoek, Noordwijk.

Mobiliteit Het niet doorgaan van de Duinpolderweg heeft in 2021 geleid tot een adempauze in het denken over het verbeteren van de mobiliteit in het noordelijk deel van de Bollenstreek. Het doortrekken van de 2e Poellaan naar de A44, een mogelijke Noordelijke Ontsluitingsroute, een aansluiting van de N206 met de N207 met mogelijk een vertakking naar station Hillegom en een westelijke randweg bij Hillegom zullen ongetwijfeld op de politieke agenda’s terugkomen bij provincie en regiobestuurders. Het CHG volgt de plannen, weegt ze op hun merites met het nut- en noodzaakprincipe als leidraad, maar zal de cultuurhistorische en landschappelijke belangen van de streek blijven benadrukken. Gedurende het verslagjaar werden de reacties van het CHG op mobiliteitsvraagstukken regelmatig opgepakt door de lokale en regionale kranten.

2.3 Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Werkgroep Bollenerfgoed De Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed werkt sinds 1997 aan behoud en bescherming van bollenschuren en ander bollenerfgoed. Sinds 2007 maakt de Werkgroep deel uit van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek. Vanwege de corona-pandemie is ook in 2021 een aantal vergaderingen van de Werkgroep online gehouden, maar het werk aan behoud en herbestemming heeft hieronder niet geleden In de gerestaureerde bollenschuur aan de Heereweg 423 in Lisse komen vier woonappartementen. 8 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Advisering Hoofdtaak van de Werkgroep Bollenerfgoed is het adviseren over behoud en herbestemming van bollenschuren en ander bollenerfgoed. Wij denken mee over waardestelling, bescherming, restauratie, herontwikkeling en planologische inpassing. Daarover hebben we regelmatig contact met eigenaren van bollenschuren, overheden, erfgoedcommissies, projectontwikkelaars, architecten, bouwbedrijven en makelaars. Ook in 2021 heeft dat weer geleid tot een aantal zorgvuldig behouden en herbestemde bollenschuren en tot restauratieprojecten die nog gaande zijn. De Werkgroep Bollenerfgoed was in 2021 o.a. betrokken bij de bollenschuren Bartenweg 19, Leidsestraat 122, 154-156 en 278, Nieuweweg 7 en Weeresteinstraat 171 (Hillegom); Heereweg 423 en Stationsweg 1-3 (Lisse); Langevelderweg 37c (Noordwijkerhout); Douzastraat 2 (Noordwijk); Bijdorpstraat 41 en Teijlingerlaan 69 (Sassenheim); Jacoba van Beierenweg 49, 93 en 120, Loosterweg 8 en Teylingerlaan 13 (Voorhout). Nieuwe website en Beeldbank Bollenerfgoed gepresenteerd Op 15 juli 2021 zijn de nieuwe website www.bollenerfgoed.nl en de daarin geïntegreerde Beeldbank Bollenerfgoed gepresenteerd. De gegevens van inmiddels ruim 700 objecten in onze database zijn hierdoor online beschikbaar gekomen en voor iedereen te raadplegen.

Je kunt de gebouwen zoeken op een kaart van de Duin- en Bollenstreek of ze in de beeldbank selecteren op plaats, type, monumentenstatus en andere kenmerken. De gegevens worden de komende jaren verder aangevuld. De website en de database met gegevens van de Beeldbank Bollenerfgoed zijn gebouwd door het Noordwijkse bedrijf Lined. De totstandkoming is mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het Themafonds Digitalisering Erfgoedcollecties Zuid-Holland en dankzij subsidies van Fonds 1818 en de J.C. Ruigrok Stichting.

Oud-voorzitter Joop Zwetsloot en huidig voorzitter Piet Goemans van de Werkgroep Bollenerfgoed presenteerden op 15 juli 2021 de nieuwe website en Beeldbank Bollenerfgoed: www.bollenerfgoed.nl,

Regionale Collectie Bollenschuren De Werkgroep spant zich speciaal in voor de bollenschuren in de Regionale Collectie Bollenschuren (RCB-lijst), die voor de Duin- en Bollenstreek van regionaal belang zijn. Sinds de actualisatie in 2020 telt de RCB-lijst in totaal 100 bollenschuren. Daarvan hebben er 62 bollenschuren monumentenbescherming: 11 rijksmonumenten en 51 gemeentelijke monumenten, plus 4 beeldbepalende panden. Daarnaast zijn buiten de RCB-lijst nog 19 bollenschuren als gemeentelijk monument of beeldbepalend pand aangewezen. Helaas hebben nog steeds 38 van de 100 bollenschuren op de RCB-lijst geen formele bescherming. De Werkgroep blijft bij de gemeenten pleiten voor bescherming van deze panden, als gemeentelijk monument of als beeldbepalend pand. Cultuurhistorische Waardenkaarten Mogelijk krijgen sommige bollenschuren nog een vorm van bescherming via de Cultuurhistorische Waardenkaarten, die momenteel in veel gemeenten worden gemaakt. Daarom volgt de Werkgroep 9 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

de ontwikkelingen rondom de gemeentelijke Waardenkaarten, de Omgevingsvisies en Omgevingsplannen op de voet. In 2021 hebben wij in CHG-verband meegewerkt aan de totstandkoming van de Cultuurhistorische Waardenkaarten van de gemeente Hillegom, Lisse en Katwijk. Bollenschuren na 1945 De inventarisatie van bollenschuren uit de periode 1945-1960 is in 2021 voortgezet. Inmiddels zijn meer dan honderd na-oorlogse bollenschuren toegevoegd aan de Beeldbank Bollenerfgoed. Hiervan zullen er ongeveer 25 uitgebreider worden beschreven op basis van typologie en architectuur. Dit leidt tevens tot meer kennis over de ontwikkelingen in het drogen, bewaren en behandelen van bloembollen. Bollenschuur aan de Zeestraat 83A in Noordwijkerhout, gebouwd in 1959.

Publiciteit, lezingen en educatie Vanwege de corona-pandemie zijn in 2021 vrijwel geen lezingen, excursies en presentaties georganiseerd. De publiciteit voor behoud en herbestemming van bollenerfgoed via onze eigen website, via de media en social media is wel gewoon doorgegaan. In het jubileumboek Kijk! 25 jaar BOEi (2021) werd aandacht besteed aan de geslaagde herbestemming van Kwekerij Veelzorg in Hillegom, waarmee de Werkgroep Bollenerfgoed zich intensief heeft beziggehouden. Zwarte Tulp Prijs Omdat vanwege de corona-maatregelen geen openbare bijeenkomsten konden worden georganiseerd, konden de Werkgroep in 2021 wederom geen Zwarte Tulp Prijs uitreiken. Er is wel een winnaar van de Zwarte Tulp Prijs 2021 gekozen. De eigenaren van deze bollenschuur zullen de prijs in 2022 uitgereikt krijgen.

Landschuurtje aan de Leeweg in Noordwijkerhout, ingestort in 2021.

Landschuurtjes Het gaat helaas niet goed met de bescherming van landschuurtjes. Het project Bulbs & Breakfast, dat het opknappen van drie landschuurtjes in Noordwijkerhout en Voorhout behelst, is in 2021 in problemen gekomen. Het landschuurtje aan de Leeweg nabij no.12 is ingestort, als gevolg van het verwijderen van de dakbedekking. Bij de eigenaren van de andere landschuurtjes ontstond twijfel over de herbestemmingsmogelijkheden als B&B en de beoogde exploitant haakte af. In 2022 zal in overleg met de Greenport Ontwikkelings Maatschappij (GOM) en de samenwerkende Bollenstreek-gemeenten gezocht wordden naar andere mogelijkheden om een deel van de landschuurtjes te behouden.

Vrienden van het Bollenerfgoed De Werkgroep kan het werk doen mede dankzij bijna 30 Vrienden van het Bollenerfgoed. Deze bedrijven, particulieren en organisaties steunen het werk van de Werkgroep Bollenerfgoed met een bijdrage van € 100 of € 200 per jaar. Het geld wordt besteed aan advisering, onderzoek, ondersteuning, publiciteit, de Zwarte Tulp Prijs en andere activiteiten.

10 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

2.4 Werkgroep Historisch Groen De werkgroep Historisch Groen is in 2017 opgericht vanuit het besef en de noodzaak meer aandacht te besteden aan historisch “Groen en Blauw”. De werkgroep richt haar aandacht ook op historische (zand)slotenpatronen en op het “inpakken” van bollenschuren in het landschap. In 2021 is er met diverse instanties in de Duin- en Bollenstreek wederom veel overleg geweest over uiteenlopende landschapszaken. Vaak had dit betrekking op ontwerp omgevingsvisies en omgevingsplannen bij diverse gemeenten. Ook heeft er informeel overleg plaatsgevonden met raadsleden.

Het CHG pleit voor landschappelijke inpassing van bollenschuren met streekeigen groenvoorzieningen.

In februari is aan alle colleges en gemeenteraden in de Duin- en Bollenstreek een brief gestuurd om aandacht te vragen voor een toenemend aantal zeer grote bollenschuren dat kaal in het landschap staat. Deze schuren zijn voor de vitaliteit van de ondernemingen weliswaar belangrijk, maar zouden op aanwijzing van de gemeenten (beter) omzoomd moeten worden met bomen en groen. In mei is meegewerkt aan een groot artikel over hagen in de streek. Het interview werd gepubliceerd in het Haarlems Dagblad, Leidsch Dagblad en Noord-Hollands Dagblad. In het twee pagina's grote artikel werd aandacht besteed aan mooie historische hagen en aan hagen van jongere datum. Ook werd informatie verstrekt over de belangrijke functies die deze hagen vroeger hadden en nu nog hebben voor de streek.

In samenwerking met de Agrarische Natuur- en Landschap’s Vereniging (ANLV) is gezocht naar potentiële locaties voor hagen. Een aantal ondernemers is bereid gevonden om mee te werken. Ook de ANLV erkent al jaren het belang en de waarde van hagen in het landschap en vindt deze als kenmerkend historisch element van groot belang voor de Biodiversiteit in de Duin- Bollenstreek. Het CHG vindt hagen en heggen belangrijk voor het landschap en de biodiversiteit in de Duin- en Bollenstreek.

11 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek

Groen inventarisatie Hillegom Voor de gemeente Hillegom heeft de Werkgroep in samenwerking met de ‘Vrienden van Oud Hillegom’ in oktober een lijst opgesteld van historisch waardevolle landschappen en groene elementen. Deze lijst wordt gebruikt om uiteindelijk met de Hillegomse erfgoedcommissie een waardering vast te stellen voor te beschermen Hillegoms erfgoed, waaronder gebouwen, maar ook landschappelijk en cultuurhistorisch erfgoed in het buitengebied, t.b.v de Hillegomse Cultuurhistorische waardenkaart. 3. Provinciale erfgoedtafels De bijeenkomsten van de provinciale erfgoedlijn Trekvaarten/Hollands Welvaren en erfgoedlijn Landgoederenzone werden zoveel mogelijk door het CHG bijgewoond. Hetzij digitaal, hetzij fysiek. De ambities die deze erfgoedlijnen hebben ondersteunt het CHG van harte. Het CHG zou meer betrokkenheid vanuit de regio willen zien, zodat meer projecten in de Duin- en Bollenstreek voor subsidie worden voorgedragen. Bij de Erfgoedlijn Trekvaarten/Hollands Welvaren werd in 2021 door museum de Zwarte Tulp een project ingediend. Door omstandigheden is dit project ingetrokken. 4.

Bestuur Aan het begin van het verslagjaar bestond het bestuur uit: Alfred Pop (voorzitter), Piet Goemans (vice-voorzitter en voorzitter Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed), Rob Arnold (penningmeester en interim secretaris), Leo van Steijn (voorzitter Werkgroep Ruimtelijke Ordening), Jan de Jong (voorzitter Werkgroep Cultuurhistorische Atlas) en Wim Granneman (voorzitter Werkgroep Historisch Groen). Gedurende het verslagjaar is geen verandering opgetreden in de samenstelling van het bestuur. Het bestuur vergaderde maandelijks, behalve in de maanden maart en november. De vergaderingen vonden plaats in De Vergulde Zwaan te Lisse, waar het CHG is gehuisvest.

5. Financiën Er zijn in het verslagjaar geen financiële verplichtingen aangegaan. Er zijn geen vorderingen of schulden. De inkomsten en uitgaven zijn in evenwicht. De boeken tonen een bescheiden batig saldo. ----------------------

www.chg-duinenbollenstreek.nl (Algemeen) www.cultuurhistorieduinenbollenstreek.nl (Cutuurhistorische Atlas) www.bollenerfgoed.nl (Behoud en herbestemming Bollenerfgoed)

e-mail: chg.duinenbollenstreek@gmail.com

12 Jaarverslag 2021 Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek