Document · PDF

C03 Stichting Vrienden van Oud Hillegom, zienswijze beleid gemeentelijke monumenten.pdf

Gemeenteraad 11 december 2025, gemeente HillegomBij agendapunt: 6: Ingekomen stukken1.788 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

STICHTING VRIENDEN VAN OUD HILLEGOM Stationsweg 131 2182 BK Hillegom

Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hillegom cc aan de Gemeenteraad van Hillegom Postbus 32 2180 AA Hillegom Hillegom, 2 december 2025 Betreft: Zienswijze concept-beleidskader gemeentelijke monumenten Z-25-469985 Geacht College van Burgemeester en Wethouders, Geachte leden van de gemeenteraad, Als Stichting Vrienden van Oud Hillegom zetten wij ons al decennialang in voor het behoud van het bouwhistorisch en cultuurhistorisch erfgoed van Hillegom. Inmiddels is wel duidelijk dat het erfgoed een onmisbare pijler vormt onder de identiteit en ontwikkeling van ons dorp.

Ons erfgoed verdient betere bescherming Mede door een verouderd monumentenbeleid en beperkte belangstelling vanuit de gemeente is Hillegom één van de dorpen met het laagst aantal monumenten, wat geen recht doet aan de historische waarde van het dorp. Het is daarom positief dat dit probleem nu wordt onderkend en wij complimenteren wethouder Hoekstra met het initiatief om het monumentenbeleid van de gemeente Hillegom te vernieuwen. Ondanks deze positiviteit vinden wij het resultaat van dit nieuwe monumentenbeleid teleurstellend, doet ook dit beleid geen recht aan de historische waarde van ons dorp en wordt de forse achterstand van Hillegom qua monumenten op geen enkele wijze ingehaald. Hierdoor voelen wij ons genoodzaakt om een zienswijze hierover in te dienen. Op verzoek van de gemeente Hillegom is het CultuurHistorisch Genootschap in 2022, in samenwerking met Oud Hillegom, gestart met een grondige inventarisatie van panden met mogelijke cultuurhistorische waarde. Deze opdracht werd verleend door de toenmalige Erfgoedcommissie HLT, die daartoe door de gemeente was benaderd. De speciaal samengestelde werkgroep heeft circa 1000 panden beoordeeld, waarvan het overgrote merendeel reeds sinds 2006 op de zogenoemde MIP-lijst (Monumenten Inventarisatie Project) stond vermeld.

Na toepassing van de selectiecriteria van Stichting Dorp, Stad en Land, om goede vergelijkingen te waarborgen, zijn 458 panden als waardevol aangemerkt. Uit deze groep zijn vervolgens 48 panden door de werkgroep voorgedragen voor aanwijzing als gemeentelijk monument.

Verhoging van de waarderingscriteria: onverklaard en onnodig beperkend Tot onze verbazing moeten wij constateren dat in het concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 de waarderingsmatrix van Stichting Dorp, Stad en Land (DSL) – een gerenommeerde en door de gemeente zelf ingehuurde erfgoedadviesorganisatie – om financiële redenen éénzijdig door de gemeente is aangepast en verzwaard. Waar DSL in haar rapport (2024) nog uitging van een bepaalde, beproefde waarderingssystematiek, is deze in het beleidskader eenzijdig door B&W aangescherpt, zonder dat er sprake is van onafhankelijk onderzoek of een onderbouwde motivatie door de gemeente. De grenswaarden voor potentiële monumenten zijn verhoogd: www.vriendenvanoudhillegom.nl | info@vriendenvanoudhillegom.nl KvK 411 68 187 | RSIN 803 705 621 | IBAN: NL67 RABO 0328170 607

STICHTING VRIENDEN VAN OUD HILLEGOM Stationsweg 131 2182 BK Hillegom

•

kerken en villa’s moeten nu minimaal 17 punten behalen;

•

woonhuizen, winkels en agrarische gebouwen, waaronder bollenschuren, minimaal 16 punten.

Deze beleidsmatige aanscherping is niet gestoeld op inhoudelijke argumenten en wijkt af van eerdere gemeentelijke kaders, waaronder de DSL-matrix die in 2021 nog werd toegepast in het Omgevingsplan Buitengebied en Zanderij. Ook de Werkgroep Cultuurhistorische Waardenkaart Hillegom (2022) heeft haar onderzoeksrapport gebaseerd op die matrix Door deze eenzijdige verhoging van de grenswaarden vallen veel potentiële gemeentelijke monumenten nu af, waaronder ook veel bollenerfgoed, ondanks het feit dat DSL deze panden wél als monumentwaardig heeft beoordeeld. Volgens DSL zouden 38 panden in Hillegom als gemeentelijk monument kunnen worden aangewezen; met de nieuwe gemeentelijke criteria blijven er nog slechts 14 over. Daarmee ontstaat er een onaanvaardbaar risico dat waardevolle panden worden gesloopt, aangetast of verbouwd zonder voldoende waarborgen hiertegen. In feite wordt de bescherming van erfgoed – nota bene panden die reeds door een deskundige, onafhankelijke instelling als monumentwaardig zijn bestempeld – onzeker en willekeurig. Voor wat betreft bollenschuren staat dit haaks op de eerdere toezeggingen van de gemeente dat de bescherming van bollenschuren verbeterd zal worden. Hierover krijgt u meer informatie in de zienswijze van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- & Bollenstreek, die wij ook van harte onderschrijven.

Inhoudelijke kritiek op de waardestelling Hoewel wij waardering hebben voor de door Stichting Dorp, Stad en Land gehanteerde beoordelingscriteria, plaatsen wij inhoudelijke kanttekeningen bij enkele waardebepalingen door de vertegenwoordigers van eerdergenoemde stichting. Hun expertise op het gebied van monumentale gebouwen staat buiten kijf, maar naar onze mening is de lokaalhistorische waarde van bepaalde panden in Hillegom mogelijk onderschat, mede door een beperkte historische kennis van het dorp. Zo kent het rapport een hoge waarde toe aan Leidsestraat 114, terwijl de bollenschuur (nummer 112) hierachter een lage waardering krijgt, ondanks de onderlinge samenhang en de hoogwaardige ensemblewaarde. Een vergelijkbare situatie doet zich voor bij Kwekerij Veelzorg. In een eerder rapport werd deze locatie als een monumentale kwekerij aangemerkt met het advies tot aanwijzing als beschermd dorpsgezicht. In het huidige rapport wordt echter elke pand afzonderlijk beoordeeld, waardoor volgens ons de ensemblewaarde onvoldoende tot uiting komt en het geheel als monumentaal zou moeten worden gekwalificeerd. Daarnaast roept de lagere waardering van de schuren van Koninklijke Van Zanten aan de 1e Loosterweg ten opzichte van de bollenschuur op Kwekerij Veelzorg veel vragen bij ons op. Tot slot wijzen wij op Hoofdstraat 180.

Ongeveer vier jaar geleden kende een rapport van Stichting Dorp, Stad en Land dit pand deels een hoge monumentale waarde toe, waarop de toenmalige Erfgoedcommissie HLT heeft geadviseerd het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. In het huidige rapport ontvangt het echter een lage waardering, waarvoor geen duidelijke verklaring wordt gegeven. Op basis van bovenstaande constateringen achten wij de huidige waarderingen onvoldoende inzichtelijk, niet representatief en niet goed te onderbouwen. www.vriendenvanoudhillegom.nl | info@vriendenvanoudhillegom.nl KvK 411 68 187 | RSIN 803 705 621 | IBAN: NL67 RABO 0328170 607

STICHTING VRIENDEN VAN OUD HILLEGOM Stationsweg 131 2182 BK Hillegom

Bescherming van panden met middelwaarde en lage waarde Nu de aandacht voornamelijk uitgaat naar de aanwijzing tot gemeentelijk monument, bestaat het risico dat panden met een middel- of lage waarde onderbelicht blijven. In eerdere bestemmingsplannen genoten deze panden beperkte bescherming als “karakteristiek bouwwerk”. Deze bescherming bood het college de mogelijkheid om bijvoorbeeld sloop van Villa Santwyck tegen te houden. Op basis van nieuwe Omgevingswet kunnen panden onderstaande waarde meekrijgen: Slopen bouwwerk Veranderen bouwwerk

Zorgplicht

Vergunningen

Vergunningsverlening Vrijstellingen

Lage waarde Nee, evt. vrijstelling door B&W Nee, evt. vrijstelling door B&W

middelwaarde Nee, evt. vrijstelling door B&W Nee, evt. vrijstelling door B&W

Alleen verplichting maatregelen te nemen om beschadiging of vernieling te voorkomen Alleen vergunningsverlening benodigd op niet vergunningsvrije activiteiten

Alleen verplichting maatregelen te nemen om beschadiging of vernieling te voorkomen

Door B&W Ja, alle vrijstellingen die genoemd zijn in de Omgevingswet

Hoge waarde Nee, evt. vrijstelling door B&W na advies door de Erfgoedcie. Nee, evt. vrijstelling door B&W na advies Erfgoedcie. Het bouwwerk mag niet worden ontsierd of in gevaar gebracht Alleen verplichting maatregelen te nemen om beschadiging of vernieling te voorkomen

Het is verboden zonder omgevingsvergunning een cultureel erfgoedactiviteit te verrichten, behalve die onder vrijstellingen zijn genoemd Door B&W

Het is verboden zonder omgevingsvergunning een cultureel erfgoedactiviteit te verrichten, behalve die onder vrijstellingen zijn genoemd

Ja, bij aanbouwen die beperkt zijn in hoogte en zicht en dakkapellen die beperkt zijn in hoogte en breedte

Alleen noodzakelijke, reguliere werkzaamheden die zijn gericht op het behoud van de monumentale waarde. Detaillering, profilering, vormgeving, materiaalsoort en kleur mogen niet gewijzigd worden

Door B&W na advies Erfgoedcie.

Zoals eerder vermeld, heeft een werkgroep van het CHG en Oud Hillegom zich in de afgelopen jaren toegelegd op het inventariseren van panden en heeft deze 458 gebouwen geclassificeerd volgens bovengenoemde waarderingscategorieën. Mogen wij aannemen dat deze waarden integraal worden opgenomen in het Omgevingsplan, zodat ook deze waardevolle panden adequaat worden beschermd?

www.vriendenvanoudhillegom.nl | info@vriendenvanoudhillegom.nl KvK 411 68 187 | RSIN 803 705 621 | IBAN: NL67 RABO 0328170 607

STICHTING VRIENDEN VAN OUD HILLEGOM Stationsweg 131 2182 BK Hillegom

Beschermde gebieden In opdracht van de gemeente zijn ook onderzoeken gedaan naar waardevolle gebieden zoals het Lokhorsterduin en het gebied rond de Oude Hillegommerbeek. We weten dat in ieder geval het gebied rond de Oude Hillegommerbeek als zeer waardevol door Stichting Dorp, Stad en Land wordt aangemerkt. Helaas zien we in dit monumentenbeleid hierover niets terug, waardoor een (verdere) aantasting van dit zeer waardevolle gebied tot de mogelijkheid blijft behoren.

Conclusie en verzoek Het huidige concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten 2026 is qua uitwerking teleurstellend en betekent voor het bollenerfgoed en andere monumentwaardige panden in Hillegom zeker geen verbetering in hun bescherming. De vastgestelde puntenscores en criteria zijn niet proportioneel, niet herleidbaar tot inhoudelijk onderzoek, financieel ingegeven en sluiten niet aan op de unieke historische context van Hillegom. Namens de Stichting Vrienden van Oud Hillegom verzoeken wij u dan ook met klem om: 1. De door de gemeente opgehoogde grenswaarden te heroverwegen en deze weer in lijn te brengen met de waarderingsmatrix van DSL; 2. Enkele panden her te beoordelen op basis van hun ensemblewaarde en lokaalhistorische waarde (zie hiervoor bijlage 2); 3. Hierdoor te waarborgen dat een groter aantal monumentwaardige panden daadwerkelijk in aanmerking kan komen voor gemeentelijke monumentenbescherming. Hierbij ook het verzoek aan de gemeenteraad om hiervoor extra gelden ter beschikking te stellen. 4. Zorg te dragen dat ook de panden met een middel- en lage waarde in het omgevingsplan worden opgenomen 5. Zorg te dragen voor bescherming van waardevolle gebieden die door Stichting Dorp, Stad en Land als zodanig zijn gewaardeerd.

Alleen dan kan worden voldaan aan de toezeggingen uit het verleden en kan Hillegom het erfgoed beschermen dat zo essentieel is voor de identiteit en geschiedenis van ons dorp. Met vriendelijke groet, Stichting Vrienden van Oud Hillegom

WM (Wilbert) Koops Voorzitter

www.vriendenvanoudhillegom.nl | info@vriendenvanoudhillegom.nl KvK 411 68 187 | RSIN 803 705 621 | IBAN: NL67 RABO 0328170 607

STICHTING VRIENDEN VAN OUD HILLEGOM Stationsweg 131 2182 BK Hillegom

Bijlage 1: Lijst van panden met hogere waarderingscriteria, die tegen het advies van Stichting Dorp, Stad & Land, niet als gemeentelijk monument worden aangemerkt.