8. Omgevingsvisie m.e.r.pdf

In de praktijk betekent dit dat per ontwikkeling beoordeeld wordt wat op dat moment haalbare mogelijkheden zijn voor binnenstedelijke ontwikkeling. Uitbreiding in het buitengebied (scenario 2) Het derde scenario betreft de uitbreiding van het woningaanbod waarbij naast de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden ook woningbouw buiten het bestaand stedelijk gebied mogelijk wordt gemaakt. Conform de eerdere visie van de gemeente komt het gebied tussen de Pastoorslaan en de Stationsweg als eerste in aanmerking voor omvorming naar woongebied. Uit de participatieronde voor de Omgevingsvisie in 2016/2017 is gebleken, dat het gebied van deze locatie duidelijk de voorkeur heeft voor woningbouw in vergelijking met de locatie van De Zanderij. De locatie tussen de Pastoorslaan en de Stationsweg is dan ook in de omgevingsvisie opgenomen als reservelocatie, als onderdeel van het deelgebied Duurzame Bloementuin.

Blad 51 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Voor de greenportwoningen is geen specifieke locatie in het buitengebied aangewezen voor ontwikkeling. In de omgevingsvisie is aangegeven dat het clusteren van Greenportwoningen alleen is toegestaan indien het aansluitend aan de kern is, kleinschalig is, niet ten koste gaat van de karakteristiek van het deelgebied en bijdraagt aan de opgenomen ambities. In de effectbeoordeling wordt bij

scenario 2 uitgegaan van woningbouwontwikkeling op de locatie tussen de Pastoorslaan en de Stationsweg. Aan het eind van dit hoofdstuk (paragraaf 13.3) wordt nog nader ingegaan op de clustering van greenportwoningen.

Effecten van de scenario’s op de leefomgeving In deze paragraaf worden de scenario’s beoordeeld op de effecten op de leefomgeving, zoals dit ook gedaan is voor de ambities van de verschillende deelgebieden. Dezelfde kleurenschaal wordt hier ingezet om te beoordelen welke kansen op positieve effecten of risico’s op negatieve effecten dit scenario voor woningbouw met zich mee brengt.

Sociale duurzaamheid

Veiligheid

Fysieke duurzaamheid

Cultuurhistorie Landschap Natuur Bodem en water Energie en klimaat

Economische duurzaamheid

Wonen en woonomgeving Voorzieningenniveau Bedrijvigheid en werkgelegenheid Bereikbaarheid Toerisme en recreatie

Blad 52 van 59

Scenario 2

Sociale cohesie

Scenario 1

Gezondheid

Nulscenario

Leefomgevingsaspect

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Sociaal-culturele duurzaamheid Gezondheid Voor het nulscenario worden geen significante effecten op de gezondheid verwacht. Er worden hiermee geen duurzaamheidmaatregelen mogelijk gemaakt, maar ook geen nieuwe, vervuilende ontwikkelingen toegestaan. De woningbouw van de andere twee scenario’s zorgt voor een toename van het verkeer en daardoor een verslechtering van de luchtkwaliteit en een toename van de geluidbelasting ter plaatse. Maar doordat hier bedrijvigheid vervangen wordt door energieneutrale woongebieden, wordt er een licht positief effect verwacht. In scenario 2 zal de uitbreiding met woningbouw in het buitengebied zoveel extra verkeer genereren dat de gezondheidseffecten per saldo licht negatief uitvallen. Sociale cohesie Geen uitbreiding en aanpassing van het woningaanbod heeft als gevolg dat het woningaanbod in de toekomst niet meer aansluit bij de wensen van de woningzoekenden. Zij zullen ergens anders op zoek gaan naar woningen en de gemeente verlaten. De sociale binding met de gemeente en tussen inwoners onderling zal hierdoor afnemen. Toevoeging van woningen die aansluiten op de vraag van de markt zorgt ervoor dat inwoners in Hillegom blijven wonen, waardoor er een sterke binding met de gemeente blijft bestaan. Veiligheid Het nulscenario heeft geen effecten op veiligheidsaspecten.

Bij het herontwikkelen van bedrijventerreinen ontstaan positieve effecten doordat ongunstig of onveilig gelegen bedrijven verplaatst worden naar minder bewoonde gebieden. Ook zal door de afname van het vrachtverkeer in de woongebieden de verkeersveiligheid verbeteren. Voor scenario 1 en 2 zijn er nauwelijks verschillen in deze effecten.

Fysieke duurzaamheid Cultuurhistorie Het nulscenario heeft geen effect op de cultuurhistorische aspecten. Er vinden geen ontwikkelingen plaats die effect hebben op de cultuurhistorisch waardevolle aspecten. Dit is anders bij scenario’s 1 en 2. Doordat bij het eerste scenario geen significante uitbreiding van het bebouwd gebied plaatsvindt worden er geen effecten verwacht op archeologische waarden. Maar met name bij de greenportwoningen wordt sterk ingezet op verbetering van de ruimtelijke kwaliteiten, waardoor er positieve effecten zijn op de cultuurhistorische waarden. Bij woningbouw in het buitengebied vinden er significante ingrepen in de bodem plaats die archeologische waarden aan kunnen tasten. Nieuwe uitbreiding kan bovendien de zichtbaarheid van de historie van Hillegom verminderen. Deze effecten heffen de positieve effecten op cultuurhistorie door ruimtelijke kwaliteitsverbetering in de linten weer op.

Blad 53 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Landschap Op het moment dat er geen uitbreiding van het woningaanbod (greenportwoningen) plaatsvindt, is er ook geen financiële basis voor ruimtelijke kwaliteitsverbetering voor bijvoorbeeld de Greenport. Ontwikkeling van deze woningen is nodig om financiële ruimte te creëren voor investeringen in het landschap. Bij scenario 1 ontstaat er hierdoor financiële ruimte om investeringen in het landschap te doen, zonder dat de woningbouw de zichtbaarheid en beleving van het landschap direct aantast, zoals dat bij woningbouw in het buitengebied (scenario 2) het geval is. De mogelijke investeringen in het landschap wegen niet op tegen de negatieve effecten van woningbouw in het buitengebied. Natuur Bij een afname van het aantal inwoners, nemen ook de negatieve effecten op de natuur af. Er zijn minder verkeersbewegingen en natuurgebieden worden minder vaak betreden. Bij scenario 1 wordt alleen reeds bestaand stedelijk gebied omgevormd tot woongebied, waardoor er geen directe aantasting van natuurgebieden plaatsvinden. Doordat hierdoor bedrijvigheid of andere stedelijke voorzieningen verdwijnen worden er per saldo geen effecten verwacht door uitstoot van schadelijke stoffen of betreding van natuurgebieden. Bodem en water Bij de scenario’s voor woningbouwontwikkeling treden effecten op voor bodem en water.

Bij binnenstedelijke ontwikkeling is geen sprake van toename van verharding, maar is er wel een toename van het gebruik van water en de verstoring van de bodem. De herontwikkeling van een bedrijventerrein naar woningbouwlocatie biedt mogelijkheden om eventuele verontreinigingen te saneren en de bodemkwaliteit te verbeteren. De negatieve effecten van uitbreiding van het stedelijk gebied voor het watersysteem wegen niet op tegen de kansen die dit biedt om de bodemkwaliteit ter plaatse te verbeteren. Energie en klimaat Een afname van het aantal inwoners en de activiteiten binnen de gemeente zorgt ook voor een afname van de vraag naar energie. Het aandeel duurzame energie verandert niet op het moment dat het aantal inwoners afneemt, maar doordat er geen woningbouwontwikkeling plaatsvindt, wordt er ook een gedeelte van financiële draagvlak gemist. Dit remt de ontwikkeling van duurzame energieopwekking. Bij woningbouw ontwikkeling in scenario 1 en 2 is er de mogelijkheid om het aandeel duurzame energie te vergroten door financieel draagvlak voor opwekking te creëren. Het totale energieverbruik neemt wel toe, maar doordat er energieneutraal wordt gebouwd levert dit geen negatieve effecten op. Wonen en woonomgeving De grootste effecten van de scenario’s treden op bij het omgevingsaspect wonen en woonomgeving.

Met het nulscenario worden geen aanpassingen gedaan aan de bestaande woningvoorraad, waardoor de kwaliteit hiervan verslechterd en niet meer voldoet aan de toekomstige vraag vanuit de woningmarkt. Bij de twee scenario’s waarbij wel gebouwd gaat worden is ruimte om het aanbod passend te maken bij de actuele woningmarkt en de woonomgeving kwalitatief te verbeteren.

Blad 54 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Economische duurzaamheid Voorzieningenniveau Om een groot en divers aanbod aan voorzieningen te houden in de gemeente, is er voldoende draagkracht nodig in de omgeving. Voor bijvoorbeeld sportverenigingen gaat het om potentiële leden, voor detailhandel is het besteedbaar inkomen hiervoor bepalend. Door de woningvoorraad niet uit te breiden, zal het draagvlak steeds verder afnemen en daarmee het aanbod aan voorzieningen. Bedrijvigheid en werkgelegenheid Voor het nulscenario worden geen effecten verwacht op de bedrijvigheid binnen de gemeente. Bij de andere twee scenario’s wordt daarentegen bedrijventerrein herontwikkeld tot woongebied, waardoor de ruimte voor bedrijven afneemt. Toename van het aantal inwoners zorgt wel voor een uitbreiding van het aanbod aan personeel, wat gunstig is voor het vestigingsklimaat van Hillegom. Bereikbaarheid Door uitbreiding van het aantal woningen nemen de verkeersintensiteiten toe, waarbij de grootste effecten optreden op het wegen binnen het stedelijk gebied. De bereikbaarheid van voorzieningen neemt hierdoor af. Het uitplaatsen van bedrijven uit de woongebieden heeft positieve effecten op de bereikbaarheid. Bij scenario 1 heffen deze effecten elkaar op, bij het tweede scenario zal er per saldo een toename van het verkeer zijn. Toerisme en recreatie De effecten op toerisme en recreatie zijn in geen van de drie scenario’s groot.

Alleen bij het tweede scenario neemt de omvang van het buitengebied af en is er hierdoor minder ruimte voor recreatie. Dit ruimtebeslag kan ook ten koste gaan van ruimte voor toeristische of recreatieve voorzieningen, maar dit effect is beperkt.

Greenportwoningen in het buitengebied Voor de greenportwoningen is in de omgevingsvisie de voorwaarde gesteld, dat eerstelijns bebouwing langs de linten en clustering van deze woningen aan de rand van het bestaand stedelijk gebied mogelijk is. Dit betekent dat bij kleinschalige clustering van deze woningen stedelijke ontwikkeling plaats kan vinden op bollengronden (deelgebied Duurzame bloementuin) of waardevolle natuurgebieden (deelgebied Hollandse weides). Deze ontwikkeling kan wel voor significant negatieve effecten voor toerisme en recreatie zorgen. Deze koers voor de greenportwoningen heeft hierdoor mogelijk grote negatieve effecten op de leefomgeving dan scenario 2, waarbij alleen woningbouw in het gebied tussen de Pastoorslaan en de Stationsweg mogelijk gemaakt wordt.

Blad 55 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Het behalen van de doelstelling De effectbeoordeling uit de vorige paragraaf is met name bedoeld om aan te geven welke effecten op treden als er nieuwe woningbouw mogelijk gemaakt wordt. Vanzelfsprekend wordt met het nulscenario niet voldaan aan doelstelling voor de woningbouw, maar de effectbeoordeling toont ook aan dat dit scenario bovendien negatieve effecten heeft op andere aspecten van de fysieke leefomgeving. Om meerdere redenen is dit scenario daarom ongewenst. De gemeente geeft prioriteit aan binnenstedelijke ontwikkeling en de effectbeoordeling ondersteunt dit. Dit is het scenario met beste gemiddelde score. Herontwikkeling van binnenstedelijke locaties tot woongebieden en het benutten van locaties langs de linten voor greenportwoningen is daarom de eerste strategie om te voorzien in een passend woningaanbod. Gezien de beperkte mogelijkheden voor binnenstedelijke ontwikkeling en de ambities ten aanzien van de groennorm en de inrichting van de openbare ruimte is het naar verwachting niet mogelijk om hier te voorzien in de geschatte woningbehoefte van ruim 850 woningen. Wel zal steeds op basis van de meest actuele situatie allereerst gezocht worden naar (nieuwe) beschikbare inbreidingslocaties. Ook voor de greenportwoningen is waarschijnlijk onvoldoende ruimte binnen de reeds bebouwde locaties langs de linten.

Voor de realisatie van de greenportwoningen zal daarom gekeken moeten worden naar nieuwe bouwvlakken langs de linten en kleinschalige clusters bij een kern, waarbij de effecten hiervan in beeld gebracht moeten worden Nulscenario Effecten op de leefomgeving Doelbereik

Blad 56 van 59

Scenario 1

Scenario 2

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

14

Conclusie en aanbeveling In de beoordeling van de deelgebieden zijn de belangrijkste kansen en risico’s van de ingezette koers beschreven die in omgevingsvisie opgenomen is. Om de risico’s te beperken en kansen te benutten wordt er in dit hoofdstuk ingegaan op de mogelijkheden om hiervoor regels of randvoorwaarden vast te leggen of aanvullend beleid op te stellen. Voor de effecten op de leefomgeving worden aanbevelingen gedaan om negatieve effecten te beperken door bijvoorbeeld regels plannen op te stellen waar ontwikkelingen aan getoetst moeten worden. Voor het waarmaken van de ambities worden aanbevelingen gedaan om ontwikkelingen mogelijk te maken en te stimuleren.

Effecten op de leefomgeving Sociale duurzaamheid

Middelen om nadelige effecten te beperken Vastleggen/aanwijzen van:  aard, omvang en locatie voor evenementen;  toegestane bedrijfscategorieën; Onderzoeks- en/of monitoringsplicht voor:  verkeer;  luchtkwaliteit;  geluid;  externe veiligheid;

Fysieke duurzaamheid

Vastleggen/aanwijzen van:  bouwvelden, bouwregels en zichtlijnen;  beschermde natuurgebieden;  cultuurhistorisch waardevolle objecten;  watercompensatie;  eisen t.a.v. inrichting van de openbare ruimte. Toetsen aan/door:  landschappelijk inpassingsplan;  beeldkwaliteitsplan;  stedenbouwkundige commissie. Onderzoeks- en/of monitoringsplicht instellen voor:  effecten op natuurgebieden;  archeologie;  bodemkwaliteit.

Economische duurzaamheid

Vastleggen van:  compensatieplicht voor bollengrond;  ruimte voor bedrijventerreinen.

Blad 57 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

Toetsen van/aan:  verkeerseffecten;  regionale behoefte. Faciliteren van:  nieuwe financieringsvormen.

De beschreven effecten op de leefomgeving krijgen tezamen met het afwegingskader van de omgevingsvisie een vertaling in regels en randvoorwaarden in het omgevingsplan. De Omgevingswet biedt de mogelijkheid om regels en randvoorwaarden niet direct in het omgevingsplan op te nemen, maar te koppelen aan beleidsregels of –plannen. Door de beschreven kansen en risico’s een plaats te geven in het omgevingsplan worden de leefomgevingsaspecten op een volwaardige manier meegenomen in de besluitvorming.

Aanbevelingen voor het waarmaken van de ambities Uitvoeringsprogramma duurzaamheid Om afspraken en maatregelen meer concreet uit te werken en vast te leggen wil de gemeente een uitvoeringsprogramma duurzaamheid opstellen. In dit programma wordt de ambitie voor duurzame energie, klimaatadaptatie en circulaire economie vastgelegd (100% duurzaam in 2030) met een inspanningsverplichting voor de gemeente en partners opgesteld. Het is aan te bevelen om aan dit programma concrete, meetbare doelen te koppelen, waarmee de voortgang en het bereiken van de ambities in beeld gebracht kan worden (monitoring). Woningbouwontwikkeling De ambitie voor de woningbouw betreft enerzijds het uitbreiding van het woningaanbod om zowel kwantitatief als kwalitatief aan de actuele vraag te voldoen, anderzijds is er de noodzaak om de huidige voorraad te verduurzamen en de kwaliteit van de woongebieden te verbeteren. Dat uitbreiding van het aanbod niet alleen noodzakelijk is vanwege de vraag van de markt, maar ook vanwege de effecten op duurzaamheid en het voorzieningenniveau, blijkt uit de effectbeoordeling bij de thematische uitwerking. Uitbreiding op locaties binnen het stedelijk gebied heeft daarbij de meest positieve effecten op de leefomgeving en krijgt daarom prioriteit.

Om dit te realiseren is het aan te bevelen om alle mogelijke (her)ontwikkelingslocaties in beeld te brengen en te inventariseren welke ontwikkelingen in welke omvang hier gewenst en inpasbaar zijn. Aan ontwikkeling in het buitengebied kan de voorwaarde verbonden worden dat de binnenstedelijke locaties allereerst benut moeten worden, voordat daar woningbouw plaats kan vinden. Door ten alle tijden de ontwikkelingsmogelijkheden af te stemmen op de actuele marktomstandigheden wordt voorkomen dat er gebouwd wordt voor de leegstand Voor de bouw van greenportwoningen wordt aanbevolen om nadere randvoorwaarden te formuleren voor clustering aan de rand van het stedelijk gebied en onderzoek te doen naar geschikte locatie voor deze woningbouwontwikkeling.

Blad 58 van 59

MER Omgevingsvisie Hillegom planMER voor de omgevingsvisie Heerlijk Hillegom projectnummer 0407164.00 21 september 2017 revisie 03 Gemeente Hillegom

15

Monitoring en leemtes in kennis Monitoring Voor de ambities en koers van de deelgebieden zijn geen einddoelen of concrete ontwikkelingen voorgeschreven die gehaald of gerealiseerd moeten worden. Ontwikkelingen worden getoetst aan de randvoorwaarden en regels die volgen uit de effectbeoordeling van de deelgebieden. De ambities voor duurzaamheid en woningbouw kunnen wel getoetst en gemonitord worden, maar ook hiervoor geldt dat de effecten en het doelbereik beïnvloedt worden door de randvoorwaarden en regels. De randvoorwaarden en spelregels kunnen ook wijzigen doordat nieuwe inzichten of ontwikkelingen de kwaliteiten en ambities van een gebied veranderen. Zo kunnen veranderende marktomstandigheden de noodzaak voor woningbouw verminderen, waardoor uitbreiding in het buitengebied niet meer nodig is. De ene ontwikkeling kan op die manier leiden tot een wijziging of aanscherping voor de randvoorwaarden van de volgende ontwikkeling. Om dit te monitoren heeft de gemeente in de omgevingsvisie een afwegingskader opgesteld waar initiatieven aan getoetst moeten worden. In dit afwegingskader zijn voor de relevante leefomgevingsaspecten streefwaarden benoemd, die nodig zijn om ambities waar te kunnen maken. Deze waarde moet gehaald worden of mag niet overschreden worden, omdat er anders significante negatieve effecten op de leefomgeving ontstaan.

Doordat deze waarden aangepast kunnen worden aan actuele ontwikkelingen of beleid, beschikt de gemeente hiermee over een actueel afwegingskader om de effecten op de leefomgeving te monitoren.

Leemtes in kennis Doordat dit MER voornamelijk een kwalitatieve verkenning van de effecten op de leefomgeving bevat, zijn er veel onzekerheden over de precieze gevolgen van het beleid van de omgevingsvisie. Verdere uitwerking van de visie door middel van concrete plannen of initiatieven is nodig om de exacte effecten op de leefomgeving te bepalen. Bij het beoordelen van de kansen en risico is zoveel mogelijk rekening gehouden met externe invloeden en ontwikkelingen. De actuele monitoring van de doelen en ambities, aan de hand van de streefwaarden is essentieel om te anticiperen op onzekerheden van toekomstige ontwikkelingen.

Blad 59 van 59

Over Antea Group Van stad tot land, van water tot lucht; de adviseurs en ingenieurs van Antea Group dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen en wegen, realiseren woonwijken en waterwerken. Maar we zijn ook betrokken bij thema’s zoals milieu, veiligheid, assetmanagement en energie. Onder de naam Oranjewoud groeiden we uit tot een allround en onafhankelijk partner voor bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group zetten we deze expertise ook mondiaal in. Door hoogwaardige kennis te combineren met een pragmatische aanpak maken we oplossingen haalbaar én uitvoerbaar. Doelgericht, met oog voor duurzaamheid. Op deze manier anticiperen we op de vragen van vandaag en de oplossingen van de toekomst. Al meer dan 60 jaar.

Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT T. 0655494890 E. marien.kornet@anteagroup.com

www.anteagroup.nl

Copyright © 2017 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.