3. Rapportage Beinvloedbare Begroting Hillegom.pdf
Tekst van het document
Beïnvloedbaarheid begroting
1/63
RAPPORT
Beïnvloedbaarheid begroting Gemeente Hillegom Hillegom – 17 april 2025
GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG
Beïnvloedbaarheid begroting
2/63
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 ...................................................................................................................... 3 Inzicht in de begroting ..................................................................................................... 3 1.1
Aanleiding en opdracht ................................................................................... 3
1.2
Analyse ........................................................................................................... 3
1.3
Personeelskosten en overhead ....................................................................... 4
1.4
Rapportage ..................................................................................................... 5
1.5
Handreiking voor gebruik van de rapportage .................................................. 5
1.6
Getalnotatie .................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2 ...................................................................................................................... 7 De opgave ........................................................................................................................ 7 2.1
Financiële opgave ........................................................................................... 7
Hoofdstuk 3 ...................................................................................................................... 8 Totaaloverzicht ................................................................................................................ 8 3.1
Beïnvloedbaarheid totale begroting ................................................................ 8
3.2
Beïnvloedbaarheid per begrotingsprogramma ................................................ 8
3.3
Keuzemogelijkheden....................................................................................... 9
3.4
Impact van de maatregelen .......................................................................... 11
Hoofdstuk 4 .................................................................................................................... 12 Inzicht per programma .................................................................................................. 12 4.1
Samenleven .................................................................................................. 12
4.2
Leefomgeving ............................................................................................... 13
4.3
Bedrijvigheid, Bestuur en Algemene dekkingsmiddelen ................................ 15
4.4
Belastingmaatregelen ................................................................................... 15
Bijlage 1 ......................................................................................................................... 17 Bijlage 2. Maatregelen.................................................................................................... 19
Beïnvloedbaarheid begroting
3/63
HOOFDSTUK 1
Inzicht in de begroting 1.1
Aanleiding en opdracht
De gemeente Hillegom staat voor een structurele financiële opgave van minimaal € 2,6 miljoen voor de meerjarenbegroting 2026-2029. Hiervoor is de gemeente op zoek naar zoekrichtingen voor maatregelen. Deze maatregelen kunnen gefaseerd worden ingevoerd, zodat de begroting uiterlijk per 2029 structureel in evenwicht is. Om het bestuur in staat te stellen overwogen lange termijn keuzes te maken, biedt deze rapportage inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting. Per domein en per gemeenschappelijke regeling (GR) wordt gericht gezocht naar alle mogelijke knoppen om aan te draaien. Berenschot is gevraagd alle zoekrichtingen en mogelijke knoppen te inventariseren. Dit doen wij door alle onderdelen van de begroting te onderzoeken. In dit rapport worden de belangrijkste uitkomsten uit dit onderzoek samengevat en gepresenteerd. Onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0-meting, bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd, zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering.
1.2
Analyse
De analyse die we hebben uitgevoerd, heeft een financieel-technisch karakter. De uitkomsten van de analyse moeten dus ook vanuit dat perspectief bekeken worden. Concreet betekent dit het volgende: •
De wettelijke taak is het uitgangspunt. We gaan uit van datgene wat de gemeente wettelijk moet doen. Eigen beleid dat door de gemeenteraad is vastgesteld, kan worden aangepast of bijgesteld. We houden dus geen rekening met de kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld bovenop wettelijke eisen; uitgangspunt is dat deze zijn aan te passen.
•
De gemeente heeft naar de buitenwereld toe verwachtingen gecreëerd door afspraken te maken, convenanten te sluiten, beschikkingen af te geven, etc. Ons startpunt is dat de gemeente deze lopende afspraken nakomt – ook als het theoretisch mogelijk is lopende verplichtingen of subsidies voortijdig te beëindigen. Deze optie hebben we niet meegenomen in de analyse. Wel staat het de gemeente natuurlijk vrij om na afloop van een contract- of subsidieperiode geen nieuwe subsidie aan te gaan. Deze mogelijkheden hebben we wél meegenomen in de analyse.
•
Sommige uitgaven hebben direct gerelateerde inkomsten. Als die uitgaven niet worden gedaan, vervallen bijbehorende inkomsten (bijvoorbeeld een subsidie of specifieke uitkering). Deze gevallen hebben we zo veel mogelijk in kaart gebracht, met als vertrekpunt dat dan de ruimte niet beïnvloedbaar is.
•
De analyse is uitgevoerd op basis van de taakvelden uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Deze taakvelden bestaan vaak weer uit meerdere onderliggende taken. Als op het niveau van het taakveld de begrotingsbedragen voor 50% beïnvloedbaar zijn, zijn wij ervan uitgegaan dat dit voor alle onderliggende taken geldt. In de praktijk kan dit genuanceerder liggen en kunnen individuele subtaken afwijken. Voor een beoordeling van een individuele taak of prestatie is het dus nodig om de achterliggende context te kennen.
Beïnvloedbaarheid begroting
•
4/63
We hebben niet gekeken naar politieke wenselijkheid en haalbaarheid, etc. De analyse is feitelijk en technisch. Als de gemeenteraad zou besluiten een alternatieve aanwending te willen, moet ook gekeken worden naar (aanpassing van) de bestaande doelstellingen, maatschappelijke effecten en effecten op het werkgeverschap. In de beschrijving hebben wij zo veel mogelijk aangegeven om welke kaders het gaat. Een beoordeling van de beïnvloedbare ruimte kan dus ook niet uitsluitend cijfermatig plaatsvinden, maar moet altijd gebeuren in combinatie met de inhoudelijke beoordeling.
1.3
Personeelskosten en overhead
Bij de kosten voor het in dienst hebben van medewerkers (personeelslasten) hanteren we als uitgangspunt dat personeelslasten en overhead samenhangen met de taak die uitgevoerd wordt. Als de inzet op een taak beïnvloedbaar is, zijn de personeelslasten dat in beginsel ook. Omdat medewerkers niet van de ene op de andere dag op andere taken ingezet of ontslagen kunnen worden, gaan we bij de beïnvloedbare ruimte voor medewerkers uit van maximaal het natuurlijk verloop; dit is 10% per jaar. In een voorbeeld voor een taak die 25% beïnvloedbaar is, ziet het er als volgt uit: Jaar
Beïnvloedbaarheid personeelslasten
Beïnvloedbaarheid overige lasten
2025
10%
25%
2026
20%
25%
2027
25%
25%
2028
25%
25%
2029
25%
25%
In de praktijk betekent dit dat de beïnvloedbare ruimte in de loop van de jaren zal oplopen.
HLTsamen Gemeente Hillegom heeft het merendeel van het personeel en de personeelskosten ondergebracht in HLTsamen. Daardoor zijn directe personeelskosten in omvang beperkt, maar de bijdragen aan HLTsamen worden in het dashboard als personeelskosten aangemerkt. Voor de analyse van de personeel en overhead bij de gemeente Hillegom maken we gebruik van het principe dat de organisatie meebeweegt op de keuzes in taken. Door rekening te houden met de toedeling van personeel aan de verschillende taakvelden en de verhouding tussen programmabudget en personeelsbudget is het besparingseffect berekend op personeel als gevolg van besparingen aan taken conform de omvang van de inventarisatie. Hierbij is een plafond aangehouden per jaar van een percentage natuurlijk verloop van 10% zoals hierboven toegelicht. Daarbovenop is rekening gehouden met het standaardpercentage overhead van 28% dat HLTsamen in rekening mag brengen. Van het meebewegen van kosten voor de organisatie HLTsamen is alleen sprake als daadwerkelijk keuzes in producten worden gemaakt in een bepaald programma. Hierbij zullen de cumulatieve effecten van alle deelnemende gemeenten in HLTsamen in ogenschouw genomen moeten worden voor de beoordeling van de haalbaarheid van de bezuinigingen door HLTsamen.
Beïnvloedbaarheid begroting
1.3.1
5/63
Taakanalyse en efficiency
Uitgangspunt van het onderzoek is een analyse van de wettelijke taken van de gemeente Hillegom. We hebben primair gekeken naar de vraag waar de gemeente Hillegom keuzeruimte heeft in het wel, minder of niet uitvoeren van eigen taken en wettelijke taken. Mogelijkheden om efficiënter te werken (dezelfde taken uitvoeren met minder mensen en middelen) hebben we niet primair in de analyse meegenomen. In enkele gesprekken zijn er wel mogelijke zoekrichtingen genoemd met betrekking tot taken. Waar dat aan de orde was, hebben we die specifiek benoemd.
1.4
Rapportage
Deze beknopte schriftelijke rapportage bevat de hoofdlijnen uit onze analyse. Per programma tonen we de belangrijkste onderwerpen waar beïnvloedbare ruimte zit (op basis van de financieeltechnische analyse). De inschatting is gemaakt aan de hand van een modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte die in het budget aanwezig zou moeten zijn. De modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte kan niet één-op-één vertaald worden naar te bezuinigen bedragen. De inschatting gaat uit van uitvoering van het gemeentelijke takenpakket op het absolute minimum, waarbij ook zeer vergaande keuzes gemaakt zouden moeten worden. De inschatting van de beïnvloedbare ruimte komt voor rekening van Berenschot en vormde het vertrekpunt voor het inventariseren van zoekrichtingen voor mogelijke besparingen. In samenspraak met medewerkers van de gemeente Hillegom hebben we geïnventariseerd welke zoekrichtingen er binnen de budgetten zijn. Die zoekrichtingen zijn zo veel mogelijk als concrete maatregel beschreven en voorzien van een toelichting, het beleid dat eventueel aangepast moet worden, de potentiële besparing en mogelijke gevolgen. De complete duiding van de maatregelen is opgenomen in Bijlage 2.
1.5
Handreiking voor gebruik van de rapportage
Voor de gemeente Hillegom voerden wij een onderzoek uit naar, kort gezegd, ‘de vrije ruimte in de begroting’. Om dit systematisch en geobjectiveerd te doen, hanteren we het begrip ‘beleidsvrijheid’. Hoe meer beleidsvrijheid, hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Vanuit dit perspectief maken we onderscheid in wettelijke taken, convenanttaken (eigen afgesloten convenanten, inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaan nuances. In bijlage 1 hebben we deze theoretische uitgangspunten verder uitgewerkt. De inschatting die we vervolgens hebben gemaakt, is modelmatig tot stand gekomen. Hierdoor hebben we geen rekening gehouden met de vraag of de taak op dit moment al op een sober niveau wordt uitgevoerd; we zijn uitgegaan van een gemiddelde taakuitvoering binnen de gemeente Hillegom vergelijkbaar met het gemiddelde niveau in Nederland. We hebben in de cijfermatige inschatting ook geen rekening gehouden met bezuinigingen die recentelijk zijn doorgevoerd. Er kunnen verschillen zitten tussen de door ons gemaakte inschatting en de feitelijke invulling vanuit de mogelijke maatregelen die samen met medewerkers van de gemeente Hillegom is gemaakt. Het kan voorkomen dat onze inschatting vooraf hoger is omdat wij verdergaande maatregelen ook meerekenen als beïnvloedbaar.
Het gaat dan bijvoorbeeld om verdergaande of radicalere keuzes zoals het niet meer aanbieden en onderhouden van voorzieningen. Denk hierbij aan het afstoten van parken, het afsluiten van wegen zonder adressen of het sluiten van voorzieningen. Bij enkele producten schatten wij de beïnvloedbare ruimte lager in dan de geïnventariseerde maatregelen. De verklaring hiervoor is dat wij de primaire inschatting op het niveau van de
Beïnvloedbaarheid begroting
6/63
bovenliggende productgroep maken en dan evenredig verdelen over de onderliggende producten. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan (zowel hogere als lagere inschattingen). Deze kanttekeningen maken dat onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0meting, bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd, zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering. In de rapportage hebben we steeds aangegeven waar bedragen voortkomen uit een inschatting op basis van ons model en waar zoekrichtingen samen met medewerkers van de gemeente Hillegom tot stand zijn gekomen.
1.6
Getalnotatie
Getallen hebben we in dit rapport als volgt genoteerd: •
Bedragen boven € 100.000 worden afgrond op € 0,1 miljoen. Dus € 1.688.000 wordt € 1,7 miljoen.
•
Bedragen onder € 100.000 worden niet afgerond maar voluit geschreven. Dus € 78.000.
Door afrondingen kunnen optellingen niet kloppen: •
€ 165.000 + € 145.000 + € 240.000 = € 550.000 = € 0,6 miljoen.
•
€ 0,2 miljoen + € 0,1 miljoen + € 0,2 miljoen = € 0,6 miljoen.
Beïnvloedbaarheid begroting
7/63
HOOFDSTUK 2
De opgave 2.1
Financiële opgave
De omvang van het bedrag en de bijhorende maatregelen die nodig zijn voor een sluitende begroting is hoger dan alleen het begrotingssaldo. De huidige begroting is uitgangspunt, aangevuld met: inschattingen van investeringen en ontwikkelingen van uitgaven; scenario’s herverdeling gemeentefonds; scenario’s ontwikkeling inkomsten vanuit Rijksoverheid ‘ravijn’; parameters bepalen m.b.t. loon-, prijs-, en rente indexen (en vastzetten). Daarnaast tellen Ambities van de Raad en college mee: voortvloeiend uit coalitieakkoord; structurele consequenties raadsbesluiten. De opgave van de gemeente Hillegom ziet er op basis van het huidige beeld als volgt uit: Totale begrotingsopgave Structurele saldo incl. moties en amendementen
2025
2026
2027
2028
114.314
-1.794.804
-2.247.168
-1.842.029
Resultaat septembercirculaire 2024
438.537
5.448
113.190
96.554
Resultaat decembercirculaire 2024
-174.618
164.602
239.054
300.806
Resultaat na circulaires Rijk
378.233
-1.624.754
-1.894.924
-1.444.669
Genomen en nog geplande raadsbesluiten Ontwikkelingen Bestuurlijke ambities (n.a.v. coalitieakkoord of raadsopdracht) Bestuurlijke wensen (in onderzoek) Totale begrotingsopgave
-4.500
-7.000
-48.115
-48.115
-1.367.028
-1.792.376
-1.875.053
-2.025.053
0
-31.460
-31.460
-31.460
PM
PM
PM
PM
-993.295
-3.455.590
-3.849.552
-3.549.297
Figuur 1 Financiële opgave
De regel Aanvullende mutaties is een saldo van diverse posten, zoals voorziening onderhoud, actualisatie beheerplannen, correcties op de begroting, toe te voegen personele functies, etc. De regel Onzekerheden en stelposten bestaat uit strategische opgaven en taakstellingen. De begrotingsopgave inclusief onzekerheden bedraagt 3,8% tot 4,6% van de totale begroting, dat is aanzienlijk aangezien de beïnvloedbaarheid van een begroting doorgaans tot circa 20% bedraagt. Dat is weliswaar vier keer zoveel, maar in de praktijk komt het pakket aan technische keuzeopties al iets lager uit en bovendien betreft het dan álle mogelijke besparingsopties, inclusief hele zware maatregelen met grote impact.
Beïnvloedbaarheid begroting
8/63
HOOFDSTUK 3
Totaaloverzicht 3.1
Beïnvloedbaarheid totale begroting
In de analyse is de beïnvloedbaarheid van de programmabegroting 2025 van de gemeente Hillegom onderzocht. De onderstaande tabel toont de mate van beïnvloedbaarheid op lange termijn, zowel structureel als incidenteel. Dit is de ruimte zoals deze door Berenschot modelmatig is ingeschat (zie bijlage 1.1 Theoretische basis), daarbij wordt ook rekening gehouden met voor gemeente Hillegom specifieke verplichtingen en kapitaallasten. De beïnvloedbaarheid van de begroting neemt toe, van 13% in 2025 tot 14% in 2028. In absolute bedragen neemt het beïnvloedbare bedrag iets toe van € 9 miljoen in 2025 naar € 10 miljoen in 2028. Bedragen x € 1,0 mln.
BG 2026
BG 2027
BG 2028
Totaal begroting
€ 69
€ 70
€ 69
Beïnvloedbaar (%)
13%
14%
14%
Beïnvloedbaar (€)
€9
€ 10
€ 10
Structureel
€9
€ 10
€ 10
Incidenteel
€0
€0
€0
3.2
Beïnvloedbaarheid per begrotingsprogramma
De volgende grafiek toont de verschillende beleidsprogramma’s van de gemeente Hillegom in de begroting 2026. De beleidsprogramma’s verschillen zowel qua omvang als in beïnvloedbare ruimte. Programma 3. Bedrijvigheid (57%) heeft procentueel gezien een hoge beleidsvrijheid ten opzichte van de andere programma’s. In absolute bedragen loopt de beïnvloedbaarheid in 2026 op van minder dan € 1 miljoen tot € 5 miljoen per programma. In het algemeen neemt de beïnvloedbaarheid van budgetten in de loop van de jaren toe, doordat contractuele verplichtingen (zoals subsidies of aanbestedingen) aflopen.
Beïnvloedbaarheid begroting
9/63
In het volgende hoofdstuk worden per programma de grootste beïnvloedbare producten en de desbetreffende zoekrichtingen toegelicht. De percentages boven de staven corresponderen met de beïnvloedbare ruimte per programma (blauwe deel van de staaf).
3.3
Keuzemogelijkheden
Het totaalbedrag aan concrete keuzemogelijkheden (zoekrichtingen) dat naar voren is gekomen in de gesprekken met de organisatie varieert van € 8,4 mln. in 2026 tot € 9,4 mln. in 2028. Dat is 16% van de totale begroting in 2026. In totaal zijn 217 verschillende maatregelen aangebracht. Hier bovenop kunnen nog meebewegende kosten voor personeel en overhead worden gerekend, afhankelijk van de gekozen maatregelen. Daarmee is in 2026 nog maximaal € 1,6 miljoen gemoeid. Dit is in de navolgende figuren toegelicht. Bovenop deze maximaal € 1,55 miljoen leidt een doorwerking in de overhead van 28% tot een aanvullend besparingspotentieel van € 0,53 miljoen.
Beïnvloedbaarheid begroting
10/63
Een andere doorsnede op het totaal is het onderscheid tussen kostenbesparende maatregelen (40%), inkomens verhogende maatregelen (43%) en besparingen op de Gemeenschappelijke regelingen 17%). Voor deze laatste categorie geldt dat het advies van de FKGR (6% besparing) is doorgerekend.
Beïnvloedbaarheid begroting
3.4
11/63
Impact van de maatregelen
Bij het bepalen van de keuzes in maatregelen is het effect een belangrijk weegmiddel. Daartoe onderscheiden wij keuzes die als ‘laaghangend fruit’ te typeren zijn (A), bestuurlijke keuzes met beperkte impact (B) en fundamentele keuzes met grote maatschappelijke impact (C). Daarnaast hebben we de categorie GR ingevoegd. Alle geïnventariseerde maatregelen zijn ingedeeld in één van deze vier categorieën. Dit levert het volgende beeld op:
Binnen de (sub-) totalen uit de tabel bestaat nog een verscheidenheid wat betreft de impact (van laaghangend fruit tot maatregelen met grote maatschappelijke impact). ‘Laaghangend fruit’ betreft slechts 8% van het totaalbedrag, dat geeft aan dat er hoe dan ook sprake zal zijn van een stevige impact van de bezuinigingsmaatregelen. ` Tot slot hebben we de opbrengst van de maatregelen ingedeeld naar impact per programma en taakveld. Hieruit blijkt dat het in het programma samenleving grotendeels om fundamentele keuzes gaat en maatregelen bij GR’en. Bij Leefomgeving zijn veel bestuurlijke keuzes te maken met beperktere impact. In de Algemene dekkingsmiddelen zijn bestuurlijke keuzes te maken. Dit betreft de hoogte van de lokale lasten.
Beïnvloedbaarheid begroting
12/63
HOOFDSTUK 4
Inzicht per programma In dit hoofdstuk wordt de beïnvloedbaarheid per programma toegelicht. Hierbij worden voor de activiteiten met de grootste beïnvloedbare ruimte de zoekrichtingen en maatschappelijke gevolgen benoemd. We richten ons op de maatregelen met de meeste bijdrage aan de beïnvloedbare ruimte, en bespreken de genoemde zoekrichtingen (keuzemogelijkheden). Dit doen we voor drie grootteklassen.
Zoals in hoofdstuk 3 is beschreven, de maatregelen betreffen kosten exclusief personele lasten. Dit kan vervolgens tot hogere besparingen leidden als ook de personeelskosten en overhead meebewegen.
4.1
Samenleven
Programma 1. Samenleven bestaat uit zeven onderdelen. In de begroting 2026 is de gemiddelde beïnvloedbare ruimte van deze onderdelen 8% van in totaal € 33 miljoen, met relatief grote verschillen tussen de onderdelen. Door het afnemen van verplichtingen en variërende incidentele lasten in de begroting stijgt de beïnvloedbaarheid van 2025 tot 2028 beperkt, door verplichtingen die langdurig vastliggen (in ieder geval tot en met 2028). Productgroep
BG 2026
BG 2027
BG 2028
1. Vitaliteit
37%
38%
38%
2. Talentontwikkeling
25%
23%
24%
3. Zorg voor elkaar
23%
24%
25%
4. Werk en inkomen
7%
7%
7%
5. Opvoeden en opgroeien
10%
10%
10%
6. Thuiswonen
10%
11%
11%
7. Hulp bij meedoen
10%
9%
9%
Keuzeopties > 50.000 euro (Samenleven) Van de totale besparingsmogelijkheden in programma 1. Samenleven van € 2,6 miljoen in 2026, wordt het merendeel (€ 2,1 miljoen) gevormd door maatregelen boven de € 50.000. Er is slechts
Beïnvloedbaarheid begroting
13/63
één maatregel uit de categorie ‘laaghangend fruit’. Twee maatregelen betreffen een fundamentele keuze, op het gebied van sportaccommodaties (Vitaliteit) en toegang/eerstelijnsvoorzieningen (Hulp bij meedoen). Vijf maatregelen betreffen (6%) taakstellingen voor Gemeenschappelijke Regelingen, de bestuurlijke opdrachten om deze bedragen in te vullen en hard te maken lopen thans nog. In totaal is hier in 2026 € 1,3 miljoen aan maatregelen mee gemoeid. Product
Maatregel
Type
Impact
Sportaccommodaties
Sluiten de Vosse
Kostenbesparend
C. Fundamentele keuze
642.000
Volksgezondheid
Bijdrage aan GR Hecht
GR
GR
104.000
Arbeidsparticipatie
Bijdrage aan GR KDB
GR
GR
146.000
Inkomensregelingen
Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek
GR
GR
372.000
Gesloten plaatsing
Bijdrage aan GR SOZ
GR
GR
315.000
Begeleiding (WMO)
Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek
GR
GR
372.000
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (7)
Stopzetten investeringen in kwaliteit Voor ieder 1 Scherper begroten budget ‘bijdrage aan adviezen door derde’
Kostenbesparend
C. Fundamentele keuze
98.000
Kostenbesparend
A. Laaghangend fruit
84.000
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (7)
2026
Overige maatregelen (Samenleven) In programma 1 worden nog negen maatregelen genoemd tussen € 25.000 en € 50.000. Drie maatregelen zijn relatief eenvoudig te nemen, waarvan twee scherper begroten betreffen (lucht in de begroting). Verder is de impact groter (impact B en C) of onzeker (GR). Product Sportbeleid en activering Samenkracht en burgerparticipatie (3) Samenkracht en burgerparticipatie (3)
Inkomensregelingen Inkomensregelingen Inkomensregelingen Jeugdhulp begeleiding Onderwijsbeleid en leerlingzaken Beschermd wonen (WMO)
Maatregel Scherper begroten sportbeleid en activering Stoppen met Mantelzorgwaardering
Type Kostenbesparend
Impact A. Laaghangend fruit
2026 30.000
Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
26.000
Stoppen met activiteiten in het kader van Kostenbesparend eenzaamheid: inspiratiegroep omzien naar elkaar/Website herkeneenzaamheid.nl Stoppen met Volwassenfonds Sport en Kostenbesparend cultuur Stoppen met regeling Stichting Leergeld Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
30.000
B. Bestuurlijke keuze
43.000
C. Fundamentele keuze
49.000
Stoppen Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek
Kostenbesparend
C. Fundamentele keuze
40.000
GR
GR
41.000
Scherper begroten budget Regionale Educatieve Agenda (REA) Laten vervallen budget preventie
Kostenbesparend
A. Laaghangend fruit
40.000
Kostenbesparend
A. Laaghangend fruit
41.712
Tenslotte zijn er nog 22 kleinere maatregelen die tellen op tot €169.000. Dit betreft vooral lagere subsidies of vergoedingen, een groot aantal wordt aangemerkt als categorie B. Bestuurlijke keuze.
4.2
Leefomgeving
Programma 2. Leefomgeving bestaat uit vijf onderdelen, de totale beïnvloedbare ruimte in de begroting 2026 in het model komt neer op 12% van in totaal € 21 miljoen. De aangeleverde maatregelen hebben een totaal bedrag aan keuzeopties van € 1,6 miljoen in 2026. Dit bedrag loopt af naar € 1,3 miljoen in 2028. In 2026 is er ook de mogelijkheid om de grondexploitatie Dunant Staete stop te zetten. Dit levert een incidentele besparing op van € 1,1 miljoen. Het stopzetten van deze grondexploitatie is niet opgenomen in het totaal bedrag van de keuzeopties.
Beïnvloedbaarheid begroting
Productgroep Gebiedsontwikkeling Openbare orde en veiligheid
BG 2026
BG 2027
BG 2028
21% 8%
28% 12%
35% 14%
Openbare ruimte en duurzaamheid Verkeer en vervoer
5% 21%
5% 20%
6% 21%
Wonen
37%
36%
15%
14/63
Keuzeopties > 50.000 euro (Leefomgeving) De grootste opties in programma 2. Leefomgeving zijn in totaal 11 maatregelen met bij elkaar € 1,0 miljoen aan besparingen. Van de categorie ‘laaghangend fruit’ vallen maar drie regels in deze grootste categorie: het verlagen van het budget voor adviezen door derden (RO) en twee keer het aanpassen van een afschrijvingstermijn. De meeste grote maatregelen vallen onder Verkeer en vervoer. Bij Milieubeheer is de 6% taakstelling van ODWH opgenomen.
Overige maatregelen (Leefomgeving) In de categorie met kleinere bedragen zijn negen maatregelen genoemd, met een totale waarde van €288.000. Het gaat desondanks om keuzes met grote of fundamentele impact. Product Ruimtelijke ordening
Maatregel Type Schrappen budget Bijdrage aan/adviezen Kostenbesparend door derden Milieubeheer Stoppen met de bouwjaren aanpak Kostenbesparend levert een besparing van €30.000 op Milieubeheer Schrappen van budget voor het Kostenbesparend ondersteunen van lokale initiatieven levert een besparing van €35.000 op Milieubeheer Stoppen met de energiecoaches levert Kostenbesparend een besparing op van €25.000 Milieubeheer Schrappen budget communicatie Kostenbesparend energietransitie bespaart €25.000 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Verlagen investering in vaste planten en Kostenbesparend beplanting € Openbaar groen en (openlucht) recreatie Verminderen subsidie aan speeltuinen Kostenbesparend
Impact B. Bestuurlijke keuze
2026 30.000
B. Bestuurlijke keuze
30.000
B. Bestuurlijke keuze
35.000
B. Bestuurlijke keuze
25.000
B. Bestuurlijke keuze
25.000
B. Bestuurlijke keuze
37.000
B. Bestuurlijke keuze
28.613
Verkeer en vervoer
B. Bestuurlijke keuze
44.073
B. Bestuurlijke keuze
33.428
Verkeer en vervoer
Schrappen budget Bijdrage aan/adviezen Kostenbesparend door derden (€ 44.073 Herinrichting Prinses Irenelaan Kostenbesparend
In het programma Leefomgeving zijn relatief veel kleine maatregelen genoemd: 39 regels met een totaalbedrag van € 288.000. Ook in dit programma gaat het om relatief veel opties die als B. bestuurlijke keuze worden aangemerkt.
Beïnvloedbaarheid begroting
4.3
15/63
Bedrijvigheid, Bestuur en Algemene dekkingsmiddelen
De beïnvloedbaarheid van Programma 3. Bedrijvigheid bedraagt 57% in 2026 op een begroting van bijna € 1 miljoen. Programma 4. Bestuur en ondersteuning is voor 4% beïnvloedbaar (op het totaalbedrag € 3 miljoen). Algemene dekkingsmiddelen (€ 9 miljoen begroting) komen in het model op 10% beïnvloedbaar. Productgroep
BG 2026
BG 2027
BG 2028
Lokale economie
64%
67%
69%
Regionale economie
53%
56%
71%
Bestuur en Regionale samenwerking
5%
5%
5%
Dienstverlening
4%
4%
4%
Algemene middelen
10%
20%
20%
Keuzeopties > 50.000 euro De 3 programma’s kennen zes grote keuzeopties. De grootste bedragen vallen bij Belastingen, dit betreft dan ook maatregelen om inkomsten te vergroten in plaats van kosten verlagen. Product
Maatregel
Type
Impact
Economische promotie
Overig
Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
96.405
Economische ontwikkeling
Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
157.237
Belastingen overig
Bijdrage Projecten Uitvoeringsprogramma Economic Board Duin- en Bollenstreek Invoeren Hondenbelasting
Inkomensverhogend B. Bestuurlijke keuze
110.000
Belastingen overig
Invoeren Toeristenbelasting
Inkomensverhogend B. Bestuurlijke keuze
75.000
Belastingen overig
ximalisering OZB opbrengsten onbenutte belastingcapaciteit Procentuele verhoging diverse belastingen
Inkomensverhogend B. Bestuurlijke keuze
2.998.950
Inkomensverhogend B. Bestuurlijke keuze
250.973
Belastingen overig
2026
Overige maatregelen Ook zijn er nog vijf kleinere maatregelen tussen € 25.000 en € 50.000, met relatief grote impact. Product Economische promotie
Economische promotie Economische ontwikkeling Overhead Overhead
Maatregel De kosten voor evenementen doorbelasten aan de organisatoren van het evenement Bloemencorso
Type Impact Inkomensverhogend B. Bestuurlijke keuze
2026 46.000
Kostenbesparend
C. Fundamentele keuze
44.591
Exploitatiebijdrage St. Greenport Duinen Bollenstreek Advertentiekosten gemeenteberichten bezuiniging Advertentiekosten gemeenteberichten
Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
36.000
Kostenbesparend
A. Laaghangend fruit
30.471
Kostenbesparend
B. Bestuurlijke keuze
29.250
In de groep met keuzeopties tot € 25.000 komen tot slot 31 verschillende maatregelen naar voren, met een totaalbedrag van € 221.000 in 2026.
4.4
Belastingmaatregelen
Bij het inventariseren van maatregelen in de belastingen is gerekend met het ‘redelijk peil’. Om in aanmerking te komen voor een extra bijdrage uit het Gemeentefonds, de artikel 12 Financiële verhoudingswet procedure, moet de gemeente een redelijk niveau hebben voor eigen inkomsten. Om te bepalen of een gemeente hiervoor in aanmerking kan komen moet het een minimaal percentage aan belastingen heffen. Dit niveau is voor de begroting 2025 vastgesteld op 0,1595%. Rekening houdend met de bekende WOZ-waarde en de geraamde OZB-opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit OZB voor 2025 € 2.998.950. Op het moment dat een procentuele stijging van het OZB-tarief wordt overwogen, zou dit leiden tot onderstaande extra opbrengsten:
Beïnvloedbaarheid begroting
Belastingsoort Onroerende Zaakbelasting
16/63
1%
5%
10%
15%
25%
56.300
281.500
563.000
844.500
1.407.500
Met betrekking tot overige belastingsoorten is gerekend met een procentuele verhoging conform onderstaande tabel: Belastingsoort
5%
10%
15%
25%
Precariobelasting
550
1.100
1.650
2.750
21.250
42.500
63.750
106.250
23.678
47.357
71.035
118.392
4.050
8.100
12.150
20.250
666
1.333
1.999
3.331
50.194
100.390
150.584
250.973
Secretarieleges* Leges omgevingsvergunningen** Begrafenisrechten Marktgelden Totaal
* De secretarieleges kennen het principe van maximumtarieven. Deze ruimte kan alleen worden benut voor zover de tarieven niet op het wettelijk maximum zijn vastgesteld. ** Deze heffing kent het wettelijk kader van maximaal kostendekkend. De hier berekende theoretische ruimte kan alleen benut worden voor zover deze niet kostendekkend zijn en er tevens ook werkelijke kosten kunnen worden toegerekend. Het potentieel aan OZB ten opzichte van het redelijk peil en de overige belastingsoorten zijn meegenomen in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen.
Beïnvloedbaarheid begroting
17/63
Bijlage 1 Theoretische basis Voor de gemeente Hillegom voert Berenschot een onderzoek uit waarbij kort gezegd ‘de vrije ruimte in de begroting’ wordt onderzocht. Om dit systematisch en geobjectiveerd te onderzoeken wordt vertrokken vanuit het begrip beleidsvrijheid. Hoe meer beleidsvrijheid, hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Kijkend door deze bril wordt onderscheid gemaakt in wettelijke taken, convenanttaken (eigen afgesloten convenanten, inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaat nuance. In deze notitie wordt een framework beschreven waarmee zo objectief mogelijk naar de taakindeling van de gemeente wordt gekeken en een conceptueel model wordt uitgewerkt waarbij modelmatig en als vertrekpunt de vrije ruimte wordt bepaald. Dit krijgt later inkleuring en nuancering door vervolgstappen uit te werken. Het resultaat van deze stappen is een basisanalyse van de beschikbare ruimte in de begroting. De basisanalyse verrijken we in vervolgens met specifieke informatie per beleidsterrein, zoals het eigen beleid van de gemeente. Hierbij verfijnen we ook taakvelden naar individuele activiteiten. Definitie beleidsvrijheid Beleidsvrijheid is een ruim en breed begrip. Er is geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid.
Voor dit onderzoek wordt aangesloten bij de definitie van de Raad voor het Openbaar Bestuur (2019) van beleidsvrijheid: “De mate waarin de uitkomsten van beleid tussen (overheden) mogen verschillen. Waar het kort gezegd om gaat, is om vast te stellen in welke mate (overheden) in staat worden gesteld om eigen afwegingen te maken over de inzet van hun middelen en daarmee zelfstandig de uitkomsten van het beleid mogen en kunnen bepalen.” Beleidsvrijheid kan inzichtelijk gemaakt worden door consequent na te gaan in hoeverre de betrokken overheid vrij is om zelf de beleidsdoelen te bepalen. Dit kan worden afgeleid uit wat in wet- en regelgeving is bepaald over met name de taak en de beleidsdoelen. Bij de taak gaat het erom of dit een wettelijke taak is of een aanbevolen taak of een eigen initiatief. De mate waarin nauwkeuriger is bepaald hoe de taak moet worden uitgevoerd, aan welke eisen de besluitvorming moet voldoen en hoe er al dan niet moet worden samengewerkt, geeft een indicatie in welke mate de gemeente vrij is zelf de uitkomst van het beleid te bepalen. Als het Rijk bepaalt dat een gemeente een taak moet uitvoeren, dan is de beleidsvrijheid per definitie kleiner.
De mate waarin de gemeente vrij zelf haar beleidsdoelen en daarmee verbonden taak kan vaststellen, wordt bepaald door de mate waarin zij zelf aanvullende regels kan stellen, gehouden is aan uitvoeringsregels, regels over besluitvorming en/of zij vrij is te kiezen in de samenwerking. Dit kan per onderdeel variëren van geheel vrij, wenselijk, dwingend tot verplicht. De vormen waarin dit tot uitdrukking komt zijn handreikingen of kaders, als een lichte vorm van sturing, overgaand in richtlijnen of modellen, die al meer dwingend zijn, tot verplichtingen (ROB 2019). Deze manier van werken is vervat in een framework beleidsvrijheid.
Beïnvloedbaarheid begroting
18/63
Framework beleidsvrijheid Voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid wordt aangesloten bij het eerder door de Tilburg University en B&A Groep ontwikkelde framework voor beleidsvrijheid (B&A Groep & Tilburg University 2006). In dit framework zijn de dimensies taak, beleidsdoelen, regelgeving, samenwerking en toezicht uitgewerkt (zie figuur 1). In de uitwerking van dit model is door B&A Groep een totaalconclusie per beleidstaak getrokken. De Raad voor het Openbaar Bestuur stelt dat de taak en het doel het vertrekpunt en het zwaartepunt zijn bij het bepalen van de beleidsvrijheid. De overige dimensies vormen nuanceringen op de hoofdindeling die, aldus de ROB, op die wijze ontstaat (zie ook p.49 e.v., beleidsvrijheid geduid). In dit onderzoek wordt hierbij aangesloten voor de inkleuring van het begrip beleidsvrijheid. Hierbij zijn taak, beleidsdoel, regelgeving en samenwerking als relevante dimensies genomen; toezicht is hierbuiten gelaten. Hierbij wordt aangesloten bij de argumentatie van de ROB: “De vorm van toezicht beperkt niet de beleidsinhoudelijke vrijheid. Toezicht is een afgeleide van de normen die er gelden voor het beleid.”
Figuur 1: Framework Beleidsvrijheid (bron: Tilburg University, B&A Groep 2006; ROB 2019)
Beïnvloedbaarheid begroting
19/63
Bijlage 2. Maatregelen 1. SAMENLEVEN
1.1
Vitaliteit
Sportaccommodaties Maatregel 1: Stoppen/verlagen subsidie Stichting De Zanderij (2027 € 0 - € 268.260) structureel De gemeente subsidieert Stichting De Zanderij. De stichting beheert en exploiteert het sportpark. Minder budget kan leiden tot achterstallig onderhoud aan velden, gebouwen en apparatuur, wat de veiligheid en gebruiksvriendelijkheid vermindert en op langere termijn hogere kosten betekent. Om de subsidie te compenseren moeten lidmaatschapsgelden omhoog. Daarmee wordt sporten minder toegankelijk. Dat heeft weer effect op gezondheid, welzijn en sociale cohesie. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Maatregel 2: Sluiten zwembadcomplex en sportaccommodatie De Vosse (2027 ~ € 642.000, excl. incidentele kosten) Het is niet reëel om het gehele complex te sluiten, in dat geval ontstaat er een tekort aan een sporthal en sportzaal en kan de gemeente haar wettelijke taak niet uitvoeren. Enkel het sluiten van het zwembadcomplex brengt een besparing, maar hoe hoog deze exact is, vraagt nader onderzoek. Het sluiten en afstoten van het zwembad heeft grote gevolgen voor Hillegom en haar inwoners. Zij moeten uitwijken naar andere zwembaden in omliggende gemeenten. Bewoners verliezen een plek om te zwemmen, sporten, en recreëren. Vooral gezinnen met kinderen, ouderen, en mensen met een laag inkomen worden hierdoor geraakt. Daarnaast biedt zwemmen een laagdrempelige manier van lichaamsbeweging en is het een ontmoetingsplaats voor mensen. Medewerkers van het zwembad verliezen hun baan. Alternatieve zwembaden in de omgeving kunnen te ver weg zijn of te duur, waardoor een deel van de gemeenschap wordt uitgesloten. Incidentele kosten om de boekwaarde af te waarderen zijn hierin niet meegenomen.
Sportbeleid en activering Maatregel 1: Scherper begroten (2026 € 30.000) structureel Op deze taakomschrijving is sprake van onder uitputting. Zonder impact kan het begrote bedrag worden bijgesteld.
Beïnvloedbaarheid begroting
20/63
Maatregel 2: Stoppen/verlagen subsidie campagnevoering PandoNetwork voor Healty Hillegom (2027 € 0 - € 68.000) structureel Het PandoNetwork voert projecten uit voor Healthy Hillegom. De inzet is om de gezonde keuze de makkelijke keuze te maken. Dit zijn preventiemaatregelen. Verlagen van de subsidie betekent minder projecten en minder zichtbaarheid. Daarmee neemt het effect van preventieve af. Voor het verminderen van de subsidie zijn gesprekken met het PandoNetwork nodig om de mogelijkheden in kaart te brengen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Maatregel 3: Stoppen/verlagen subsidie Sportsupport Kennemerland (2027 € 0 - € 193.000) structureel De inzet van een buurtsportcoach heeft voor de gemeente veel toegevoegde waarde. Met name op het gebied van sociale cohesie, gezondheid, en participatie. Buurtsportcoaches maken sport en beweging toegankelijk voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, financiële situatie of fysieke capaciteiten. Ze stimuleren een actieve leefstijl, wat bijdraagt aan het verminderen van gezondheidsproblemen zoals obesitas, diabetes en stress. Daarnaast brengen zij verschillende groepen samen, zoals kinderen, ouderen, nieuwkomers, en mensen met een beperking. Dit versterkt de onderlinge verbondenheid in buurten. Door sportactiviteiten te organiseren, bieden buurtsportcoaches een positieve invulling van vrije tijd, wat jongeren kan afhouden van risicogedrag. Daarnaast ondersteunen buurtsportcoaches sportverenigingen en scholen met kennis, netwerk en organisatiekracht. Ze fungeren als schakel tussen verenigingen, scholen, wijkorganisaties en de gemeente, wat samenwerking vergemakkelijkt. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Maatregel 4: Stoppen met Regionaal regisseur aangepast sporten (2027 € 6.000) structureel Stoppen met deze subsidie betekent minder coördinatie en ondersteuning voor inwoners met een beperking om te sporten. Daarmee wordt de kans op eenzaamheid en verminderde gezondheid en welzijn vergroot. Het stoppen heeft ook invloed op de subsidie van andere gemeenten.
Volksgezondheid Maatregel 1: Bijdrage aan Hecht € 104.000
1.2
Talentontwikkeling
Cultureel erfgoed Maatregel 1: Afbouwen subsidieverstrekking (€ 2.750; € 5.500; € 8.250) Impact, bestuurlijke keuze. € 11.000,- hebben we nodig voor het geven van subsidie aan eigenaren van gemeentelijke woonhuismonumenten. Daarmee geven we uitvoering aan: de gemeentelijke afspraken voor gemeentelijke monumenten in de subsidieverordening (beïnvloedbaar).
Beïnvloedbaarheid begroting
21/63
Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zal de zorg voor gemeentelijk erfgoed afnemen. Er is geen compensatie meer voor de verplichting van de eigenaar om het eigendom in stand te houden. Het effect op de eigenaren kan groot zijn. Er dient rekening gehouden te worden met een afbouwperiode van 4 jaar.
Maatregel 2: Beperken taken gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit (€ 4.500; € 4.500; € 4.500) Impact, bestuurlijke keuze. Op het moment dat de gemeentelijke adviescommissie enkel nog uitvoering geeft aan de wettelijke verplichting voor rijksmonumenten in de omgevingswet, zou een besparing kunnen worden gerealiseerd. Dit zou betekenen dat geen uitvoering meer gegeven kan worden aan: •
de gemeentelijke afspraken voor gemeentelijke monumenten in de erfgoedverordening (beïnvloedbaar).
•
de gemeentelijke afspraken voor karakteristieke panden in het omgevingsplan (beïnvloedbaar).
•
de gemeentelijke afspraken voor gemeentelijk beschermd dorpsgezicht in de erfgoedverordening en omgevingsplan (beïnvloedbaar).
Maatregel 3: Schrappen werkbudget (€ 10.000; € 10.000; € 10.000) Impact, bestuurlijke keuze. Een deel van het budget hebben we nodig als werkbudget. Daarmee geven we uitvoering aan: het laten uitvoeren van incidenteel onderzoek en advies op het gebied van gemeentelijk erfgoed (beïnvloedbaar). De uitgaven verschillen per jaar. Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zal de zorg voor gemeentelijk erfgoed afnemen. Het maatschappelijk effect kan groot zijn. Belangenverenigingen op het gebied van erfgoed zijn mondig. Erfgoed van Hillegom is deel van haar uitstraling en identiteit.
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Maatregel 1: opheffen van de kunstcommissie (2027 € 2.600) structureel De kunstcommissie is een adviescommissie voor beeldende kunst in de buitenruimte. De commissie geeft gevraagd en ongevraagd advies. De adviescommissie bestaat uit professionals die beoordelen welke vereisten er zijn voor het plaatsen van kunst in de buitenruimte. Als beeldende kunst in de openbare ruimte niet meer wordt gefinancierd, worden er geen kunstwerken meer geplaatst. Het advies van de Kunstcommissie is in dat geval niet meer nodig.
Maatregel 2: minder of geen wisselende kunstcollectie meer in het gemeentehuis van Hillegom (2027 maximaal € 15.000) structureel Betreft kosten voor Kunstuitleen, die kunst van voornamelijk lokale kunstenaars uitlenen tegen een vergoeding. Het gaat om de kunstinrichting van het gemeentehuis. Er worden schilderijen bij de Kunstuitleen gehuurd die jaarlijks worden gewisseld. Dit is ter verfraaiing van het gemeentehuis.
Beïnvloedbaarheid begroting
22/63
Eventuele schade aan de geleende schilderijen wordt ook uit dit budget betaald. Als er minder of geen kunst meer wordt geleend bij de Kunstuitleen, steunt de gemeente Hillegom haar lokale kunstenaars minder en zullen de muren van het gemeentehuis kaler zijn.
Maatregel 3: geen nieuwe beeldende kunst plaatsen in de openbare buitenruimte (2027 maximaal € 35.920) structureel Er lopen nog 2 kunstprojecten, waar contracten met kunstenaars zijn afgesloten. Deze projecten kunnen niet worden geannuleerd. Vanaf 2027 zijn er geen verplichtingen. Als dit budget vervalt, kunnen er vanaf 2027 geen nieuwe beeldende kunstwerken worden geplaatst in de openbare buitenruimte. De verfraaiing van de leefomgeving gaat hiermee achteruit. Sociale cohesie als gevolg van een kunstwerk stopt hierbij ook.
Maatregel 4: Stoppen/verlagen subsidie De Kulturele Raad (2027 € 0 - € 72.617) structureel De stichting cultuurbeleving Hillegom (Kulturele Raad) biedt inwoners van Hillegom diverse culturele activiteiten, cursussen en theaterprogramma’s. Het wegvallen van deze subsidie betekent een verschraling van het culturele aanbod in Hillegom. De huidige overeenkomst loopt t/m 2025. Het pand kan verkocht worden en de andere maatschappelijke en culturele huurders moeten een ander (commercieel geprijsde) ruimte moeten zoeken. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Maatregel 5: Stoppen subsidie Hillegomse Muziekschool (2027 € 217.862) structureel Hillegomse muziekschool kan met de subsidie een divers en betaalbaar programma op het gebied van muziek voor kinderen en volwassenen aanbieden. Met het wegvallen van de subsidie is er geen bestaansrecht meer voor de muziekschool. Muziekonderwijs is dan niet meer toegankelijk voor het merendeel van de inwoners. Ook een gedeeltelijke bezuiniging is niet mogelijk voor de Muziekschool. Dit is in 2021 al onderzocht. Daaruit blijkt dat er 20+ personeel in vaste dienst is (wat hoge wettelijke transitievergoedingen heeft), is er een huurverplichting met het Fioretti College voor gebruik van het pand en heeft de Muziekschool vanuit de gemeente de opdracht gekregen breed en laagdrempelig toegankelijk te zijn (zoals in lijn met de doelen van de MAG). Met een gedeeltelijke bezuiniging zijn al deze verplichtingen niet meer mogelijk en zou de Hillegomse Muziekschool geen bestaansrecht meer hebben. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Media Maatregel 2: Openingstijden bibliotheek verminderen (2027 PM) structureel Een bezuiniging op de subsidie aan de bibliotheek heeft een grote impact op het bestaan van de bibliotheek en de rol die de bibliotheek vervult voor haar inwoners. Met ingang van 2026 heeft de gemeente een zorgplicht voor de bibliotheek. De gemeente moet zorgdragen voor een volwaardige bibliotheek. Dit is een wettelijke verplichting: ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevorderen van lezen en literatuur,
Beïnvloedbaarheid begroting
23/63
organiseren van ontmoeting en debat, laten kennismaken met kunst en cultuur. Bezuinigen op de openingstijden van de bibliotheek verzwakt de bibliotheek en daarmee ook de kwaliteit van zorg vanuit de gemeente. De bibliotheek wordt minder toegankelijk voor de inwoner, terwijl de bibliotheek een steeds belangrijkere maatschappelijke partner is. De precieze contouren voor de aankomende zorgplicht zijn nog niet duidelijk. Dat maakt dat nu nog niet te zeggen valt of er op bijvoorbeeld openingstijden mág worden bezuinigd. We verwachten eind 2025 de definitieve wet onder ogen te krijgen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Maatregel 2: minder activiteiten (2027 PM) structureel De bibliotheek organiseert verschillende activiteiten voor uiteenlopende doelgroepen. Als dit wegvalt, worden er minder (diverse) doelgroepen bereikt. Dit staat haaks op de wettelijke taken van de bibliotheek, die juist moet zorgen voor onder andere ontmoeting, ontwikkeling en informatie. Bij het verminderen van bepaalde activiteiten moet eerst nader onderzoek worden gedaan naar de (financiële) gevolgen, voordat met zekerheid kan worden gesteld hoe hoog de besparing zal zijn. De gemeente moet zorgen voor een volwaardige bibliotheekvestiging. Bezuinigen op de activiteiten van de bibliotheek verzwakt de bibliotheek en daarmee ook de kwaliteit van zorg vanuit de gemeente. De precieze contouren voor de aankomende zorgplicht zijn nog niet duidelijk. Dat maakt dat nu nog niet te zeggen valt of er op bijvoorbeeld openingstijden mág worden bezuinigd. We verwachten eind 2025 de definitieve wet onder ogen te krijgen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.
Onderwijshuisvesting Maatregel 1: Verlaging budget vergoeding niet verzekerde schade - Totaal (€ 14.500; € 14.500; € 14.500) Geen of minimale impact, laaghangend fruit. In de afgelopen jaren zijn onderstaande budgetten niet (volledig) benut. Het budget kan met € 14.500 worden verlaagd zonder directe impact. Hier is wel een risico aan verbonden, kosten kunnen zich onverwachts toch voordoen. Het eigen risico van de gemeente is € 2.500 per schadegeval en glasschade is niet verzekerd. 1. 64201205.20 SCH/PO Mariastraat 30 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 1.400; € 1.400; € 1.400) 2. 64201210.20 SCH/PO Prinses Irenelaan 32 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 1.000; € 1.000; € 1.000) 3. 64201220.20 SCH/PO Willem de Rijkelaan 13 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 1.000; € 1.000; € 1.000) 4. 64201225.20 SCH/PO Guido Gezellelaan 3-5 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 1.300; € 1.300; € 1.300) 5. 64201230.20 SCH/VO Van den Endelaan 5a-b (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 8.000; € 8.000; € 8.000) 6. 64201235.20 SCH/PO Abellalaan 74 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 600; € 600; € 600) 7. 64201240.20 SCH/PO Weerlaan 22 (H) – Vergoeding niet verzekerde schade (€ 1.200; € 1.200; € 1.200)
Beïnvloedbaarheid begroting
24/63
Maatregel 2: Invoeren minimaal kostprijs dekkende huur bij verhuur leegstand in bestaande schoolgebouwen Geen wettelijk kader, extra activiteit: Wanneer bij nieuwbouw van een school ook gebouwd wordt voor kinderopvang, worden de bouwkosten voor de kinderopvang onder strikte voorwaarden door de gemeente voorgefinancierd. Hoewel de gemeente primair niet verantwoordelijk is voor het realiseren van ruimtes voor kinderopvang, is de gemeente wel gebaat bij voldoende opvangplekken. De voorgefinancierde kapitaallasten worden als huurlasten terugontvangen door de gemeente. In bestaande schoolgebouwen wordt geen huurvergoeding gevraagd bij verhuur van leegstand aan kinderopvang. Dit kan oneerlijke concurrentie tot gevolg hebben. Alsnog een vergoeding in de vorm van huur innen levert baten op. Voor commerciële partijen is het mogelijk een marktconforme huur op te leggen. Hier moet beleid voor komen. Minimale impact, bestuurlijke keuze: Kinderopvang zijn instellingen met een commercieel oogmerk. Het in rekening brengen van huur past bij hun aangeboden activiteiten. Het in rekening brengen van huur heeft mogelijk invloed op het aanbod indien een kinderopvangorganisatie besluit niet langer gebruik te maken van de leegstaande ruimten in een schoolgebouw.
Openbaar basisonderwijs Maatregel 1: Vergoeding aantal klokuren bewegingsonderwijs beperken tot wettelijke aanspraak gebaseerd op aantal leerlingen per 1 oktober voorafgaand jaar van toekenning Wel wettelijk kader, niet strikt: scholen geven jaarlijks aan hoeveel klokuren bewegingsonderwijs zij willen laten inroosteren voor het daaropvolgende schooljaar. Jaarlijks blijkt dat een aantal scholen meer klokuren aanvragen dan waar zij wettelijk aanspraak op kunnen maken gezien het aantal leerlingen. Zowel de wettelijke klokuren als de extra klokuren worden ingeroosterd in de sportaccommodaties. De gemeente bekostigd alle klokuren. De bekostiging kan worden beperkt tot de klokuren waar een school wettelijk aanspraak op kan maken. Beperkte impact, bestuurlijke keuze: Minder beschikbare klokuren betekent voor een school dat meer leerlingen tegelijkertijd les zullen krijgen, grotere groepen. Dit heeft impact op de gymleerkracht. Scholen hebben de verplichting om 2 x per week gymles te geven ( 2 x 45 minuten voor basisonderwijs, 3 x 45 minuten voor speciaal (basis)onderwijs). Overige toelichting: Indien alleen de wettelijke klokuren worden ingeroosterd, heeft dat mogelijk consequenties voor de bezetting van de sportaccommodaties, tenzij scholen de extra uren alsnog laten inroosteren, maar zelf bekostigen.
1.3
Zorg voor elkaar
Samenkracht en burgerparticipatie Maatregel 1: Verlagen subsidie nieuwe brede welzijnsorganisatie door aanpassen opdracht (2026 PM) structureel In januari 2026 start de nieuwe brede Welzijnsorganisatie. Er worden nieuwe afspraken gemaakt binnen de subsidierelatie. Dit biedt de mogelijkheid om de subsidie te verminderen. De verlaging van de subsidie is mogelijk doordat de geplande overname mogelijk leidt tot een vermindering van overheadkosten en huisvestingslasten. Deze onderdelen hebben weinig tot geen impact.
Beïnvloedbaarheid begroting
25/63
Vermindering van activiteiten kan impact hebben. In het proces tot het komen van een nieuwe brede welzijnsorganisatie kan dit bekeken worden.
Maatregel 2: Stoppen met Mantelzorgwaardering (2026 circa € 30.000) structureel Door het schrappen van dit budget gaat de waardering aan mantelzorgers omlaag, terwijl dit een ambitie is in de MAG. Het risico bestaat dat mantelzorgers zich minder gewaardeerd en gezien voelen.
Maatregel 3: Stoppen met activiteiten in het kader van eenzaamheid: inspiratiegroep omzien naar elkaar/Website herkeneenzaamheid.nl (2026 € 30.000) structureel Stoppen kan leiden tot meer eenzaamheid onder ouderen en jongeren. Activiteiten die voortkomen uit de inspiratiegroep omzien naar elkaar worden niet meer georganiseerd. Dit past niet bij de ambitie om eenzaamheid te verminderen en meer mensen te laten omzien naar elkaar en mee te doen.
Maatregel 4: Stoppen met Sociale kaarten (2026 € 15.232) structureel Door het opzeggen van het contract van de sociale kaart Meedoen in Hillegom per 1 januari 2026 kan deze besparing gerealiseerd worden. Dit is contractueel mogelijk omdat de overeenkomst afloopt per 1 januari 2026. Gelet op het gebruik van de sociale kaarten is dit een reële bezuiniging, zonder directe impact op inwoners en professionals.
Maatregel 5: Stoppen of afschalen met het beschikken van kleine subsidies (2026/2027 € 0 - € 25.000) structureel A. Alzheimer Nederland (€2.000 euro) Bij het stoppen van deze subsidie aan Alzheimer Nederland wordt het Alzheimercafé niet meer georganiseerd. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. B. Werkgroep Dementie vriendelijk Hillegom (In 2025 wordt er een nieuwe subsidie aanvraag verwacht voor 2026: laatste verlening betrof een eenmalige subsidie in 2023 t.h.v. € 7.525). Bij het stoppen van deze subsidie zal de werkgroep Dementie verschillende laagdrempelige activiteiten in het kader van dementie niet meer kunnen uitvoeren. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. C. Stichting Fietsmaatjes (€ 3.000) Bij het stoppen van deze subsidie zullen er minder mensen met een beperking ermee op uit worden genomen voor een fietstochtje in en om Hillegom. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. D. Adamas inloophuis (€ 6.978)
Beïnvloedbaarheid begroting
26/63
Bij het stoppen van deze subsidie kunnen minder mensen uit Hillegom gespecialiseerde hulp en ondersteuning vinden bij het hebben van kanker. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. E.
Verminderen maatregelen voorkomen en bestrijden van discriminatie (€ 5.000)
In 2024 is aangekondigd dat dit aanvullend aanbod in 2025 en verder ter discussie staat. Inwoners, die discriminatie ervaren krijgen minder snel gehoor en hulp bij het nemen van deze maatregel.
Maatregel 6: Samenvoegen adviesraad sociaal domein (2027 €2.333) structureel Door de adviesraad samen te voegen met Lisse of met Teylingen, of voor de gehele (Duin-) en Bollenstreek kan een besparing gerealiseerd worden. Ook kan toegewerkt worden naar het samengaan met de cliëntenraad van de ISD.
Maatregel 7: Verminderen aantal leden adviesraad sociaal domein (2027 € 18.000) structureel In het instellingsbesluit Adviesraad Sociaal Domein Hillegom (ASD) staat benoemd dat de ASD uit minimaal 5 en maximaal 13 leden bestaat. Een optie is om het aantal leden te verminderen naar het minimale aantal van 5 leden, waardoor de jaarlijkse vergoeding verlaagd wordt. Bij een minimum van 4 vergaderingen per jaar levert dit een besparing op.
Maatregel 8: Opheffen van het Seniorenpodium (2027 €2.000) structureel Door het opheffen vermindert de ouderenparticipatie. De adviesraad sociaal domein krijgt geen input meer.
1.4
Werk en inkomen
Arbeidsparticipatie Maatregel 1: Bijdrage aan KDB €26.000
Inkomensregelingen Maatregel 1: Bijdrage aan ISB Bollenstreek €372.000
Maatregel 2: Scherper begroten armoedegelden (2026 € 4.000) structureel In de afgelopen jaren is er sprake van een kleine onderuitputting. Over 2023 en 2024 gaat dit gemiddeld over een bedrag van € 4.000.
Beïnvloedbaarheid begroting
27/63
Maatregel 3: Stoppen subsidie Speel-O-Theek Hillegom (2027 € 8.415) structureel De gemeente subsidieert de Speel-O-Theek. Hierdoor is het voor inwoners mogelijk om via een abonnement speelgoed te huren. Impact op duurzaamheidsaspect en een nobel initiatief, vraag is of het een taak is voor de gemeente. Vanuit zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn wisselt per subsidie.
Maatregel 4: Stoppen met Volwassenfonds Sport en cultuur (2026 € 43.000) structureel Door het stopzetten van deze regeling kunnen volwassenen met een laag inkomen minder of niet deelnemen aan sport en cultuur. Dit kan gevolgen hebben voor de gezondheid. Er maken nu +/90 volwassenen gebruik van deze regeling. Het naar beneden brengen van de inkomensgrens van 130% naar bijvoorbeeld 120 of 110% heeft weinig financieel effect. Daarnaast is er dan voor de groep werkende armen minder ondersteuning. Er is een opzegtermijn van 4 maanden voor 1 januari.
Maatregel 5: Stoppen met regeling Stichting Leergeld (2026 € 49.000) structureel Wanneer kinderen geen gebruik meer kunnen maken van deze regeling kunnen zij gezondheidsproblemen (fysiek/psychisch) ontwikkelen. Door deze regeling is het voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen mogelijk om diverse schoolbenodigdheden, fiets, laptop etc. te ontvangen. In 2023 zijn 196 kinderen en 79 gezinnen ondersteund. Het naar beneden brengen van de inkomensgrens van 130% naar bijvoorbeeld 120 of 110% heeft weinig financieel effect. Daarnaast is er dan voor de groep werkende armen minder ondersteuning. Er is een opzegtermijn van 4 maanden voor 1 januari.
Maatregel 6: Stoppen Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur (2026 € 40.000) structureel Wanneer kinderen geen gebruik meer kunnen maken van deze regeling kunnen zij gezondheidsproblemen (fysiek/psychisch) ontwikkelen. Door deze regeling is het voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen mogelijk om te sporten of cultuuractiviteit te doen. Het naar beneden brengen van de inkomensgrens van 130% naar bijvoorbeeld 120 of 110% heeft weinig financieel effect. Daarnaast is er dan voor de groep werkende armen minder ondersteuning. Er is een opzegtermijn van 4 maanden voor 1 januari.
Maatregel 7: Stoppen met Nederlandse SchuldHulpRoute (NSR)/ Geldfit (2026 € 5.000) structureel NSR/Geldift is gericht op schuldenpreventie om inwoners laagdrempelig en anoniem hulp te bieden bij het financieel zelfredzaam worden en/of het doorverwijzen naar passende schuldhulpverlening. Door dit preventieve aanbod aan te bieden, kunnen hogere kosten worden voorkomen. De gemeente heeft een overeenkomst met de NSR. Deze overeenkomst kan 2 maanden van tevoren worden opgezegd (per maart 2025)
Beïnvloedbaarheid begroting
28/63
Maatregel 8: Stoppen subsidie SchuldHulpMaatje/ Maatjes voor elkaar (2026 € 7.500) structureel Stoppen met de subsidie betekent dat schuldhulpmaatje haar werkzaamheden niet kan voortzetten. In de werkzaamheden zit overlap met Humanitas en de ISD Bollenstreek. Als Schuldhulpmaatje wegvalt wordt het hulpaanbod minder fijnmazig.