250116 - Presentatie Gemeentelijke monumenten.pdf

Presentatie Evaluatie omgang gemeentelijke monumenten 16 januari 2025 Julia Scheffer Team Beleid en advies Domein Ruimtelijke ontwikkeling

Aanleiding • Ambitie coalitieakkoord 2022 – 2026 • Aangenomen motie bij de vaststelling van de ‘Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024’ op 1 februari 2024

2

Gemeentelijke monumenten • Hillegom telt 7 rijksmonumenten en 22 gemeentelijke monumenten • Gemeentelijke monumenten zijn niet alleen woonhuizen • Voor het wijzigen van gemeentelijke monument is een omgevingsvergunning nodig • De Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit (GACO) adviseert het college over het wel/niet afgeven van een omgevingsvergunning • Gemeentelijke woonhuismonumenten kunnen subsidie aanvragen 3

1. Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024 2. Evaluatie: Leren van de ervaringen van eigenaren van gemeentelijke monumenten 3. Aanwijzen gemeentelijke monumenten 4. Subsidieverordening

4

1 5

Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024

Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024 • De ‘Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024’ werd op 1 februari 2024 vastgesteld • Gaat over het aanwijzen van cultureel erfgoed dat van bijzonder belang is voor de gemeente vanwege cultuurhistorische betekenis • Regelt o.a. de bevoegdheden tot aanwijzing monumenten, gang van zaken bij aanwijzing en omschrijft waarvoor een omgevingsvergunning nodig is • Vervallen van het instemmingsvereiste voor aanwijzing door eigenaren • Bevoegdheid aanwijzen dorpsgezicht en monument niét gedelegeerd aan het college • Motie aangenomen 6

2 7

Evaluatie Leren van de ervaringen van eigenaren van gemeentelijke monumenten

Enquête onder eigenaren gemeentelijke monumenten • Verzonden aan eigenaren van 13 woonhuismonumenten • Respons: 11/13 • 2 VvE’s en 9 eigenaren volledige monument • Algemene vragen, subsidieregeling, aanvraag omgevingsvergunning, controle instandhoudingsplicht • 21 vragen (multiple choice en open vragen) • Anonieme verwerking

8

Enquête: Algemeen U woont in een gemeentelijk monument. Heeft dit effect op uw woonplezier? 18% 27% 9%

9%

36%

Ja. Het heeft een positief effect. Nee. Het heeft geen effect. Ik woon niet zelf in het gemeentelijk monument.

9

Ja. Het heeft een negatief effect. Geen mening / dat weet ik niet

Toelichting subsidieregeling •

Eigenaren van woonhuismonumenten kunnen jaarlijks teruggave van het eigenarendeel van de onroerendezaakbelasting krijgen.

•

De subsidie wordt slechts verstrekt als:

a. de eigenaar aantoont lid te zijn van de Monumentenwacht Zuid- Holland of een soortgelijke instantie; b. de eigenaar minimaal eens in de twee jaar een kopie van een inspectierapport over het woonhuismonument van de onder a. genoemde organisatie aan het college overlegt; c. het woonhuismonument naar het oordeel van het college voldoet aan redelijke eisen vanuit een oogpunt van monumentenzorg en voldoet aan andere wettelijke voorschriften die aan het pand moeten worden gesteld.

10

Rapport Monumentenwacht Zuid-Holland • Bij een onderhoudsinspectie worden de zichtbare elementen van het monument beoordeeld op gebreken. • Hersteladvies en advies over het hersteltermijn. • Lidmaatschap Monumentenwacht 35 euro per jaar. • Kosten inspectierapport (€ 325 - € 810) wordt bepaald o.b.v. woonoppervlak. • Kosten worden gedragen door eigenaar.

11

Enquête: subsidieregeling (1/6)

Bekend met subsidieregeling?

18%

Eerder subsidie ontvangen?

27%

73% 82%

Ja

12

Nee

Ja

Nee

Enquête: subsidieregeling (2/6) Reden voor het niet doen van een subsidieaanvraag

13

Enquête: subsidieregeling (3/6) • In hoeverre heeft de subsidie volgens u bijgedragen aan…

14

Enquête: subsidieregeling (4/6)

"Ik krijg liever een deel van mijn restauratiekosten, onderhoudskosten of kosten voor verduurzaming vergoed, dan een subsidie ter hoogte van de onroerendezaakbelasting voor mijn pand" “De regeling is ondoelmatig. In ons geval gaat het grootste deel van de subsidie naar de Monumentenwacht”

9%

“Het onderhoud is erg duur, de subsidie nu staat niet in verhouding tot de administratieve last en kosten. En de zekerheid van autonomie na inspectie” 36%

55%

“Kosten van inspectie ook vergoeden. Nu zijn kosten daarvan een groot deel van de subsidie. Dus geld wordt nu nauwelijks gebruikt voor verbetering woning”

15

Eens Geen mening

Oneens

“Rapport monumentenwacht minder vaak vragen niet twee jaarlijks, maar 3 of 4 jaarlijks”

Enquête: subsidieregeling (5/6) • Denkt u in de toekomst een aanvraag te gaan doen voor subsidie vanuit de gemeentelijke subsidieregeling?

18%

9%

73%

Ja

16

Nee

Misschien

Conclusies uit enquête subsidieverordening (6/6) •

Bijna alle eigenaren van woonhuismonumenten maken gebruik van de subsidieregeling

•

Voornaamste reden voor het niet doen van een subsidieaanvraag is onbekendheid met de regeling

•

Groot deel van eigenaren geeft aan dat de subsidie in (zeer) beperkte mate bijdraagt aan het onderhouden van de technische staat van het monument en het voorkomen van grootschalige restauratie

•

Inspectierapport Monumentenwacht wordt door meerdere eigenaren gezien als te duur in verhouding tot te ontvangen subsidie.

•

55% van de respondenten heeft een voorkeur voor vergoeding van een deel van restauratiekosten, onderhoudskosten of kosten verduurzaming.

17

Enquête: Aanvraag omgevingsvergunning (1/1) • Omgevingsvergunningsvergunning omgevingsplanactiviteit ‘monumenten’ en omgevingsplanactiviteit 'bouwen’ • GACO adviseert college over wel/niet verlenen omgevingsvergunning • Ervaring dienstverlening gemeente en GACO overwegend neutraal • Traject aanvraag omgevingsvergunning voor monumenten loopt naar behoren Omgevingsvergunning aangevraagd

Omgevingsvergunning gekregen

36%

64% 100%

18 Ja

Nee

Ja

Nee

Enquête: Controle naleving instandhoudingsplicht (1/1)

Wist u dat de gemeente elke twee jaar de staat van uw monument controleert?

Hoe ervaart u het dat de gemeente elke twee jaar de staat van uw pand controleert?

18% 9% 55%

45%

64%

Ja

19

Nee

Zeer positief Negatief

Positief Zeer negatief

Neutraal

3 20

Aanwijzen gemeentelijke monumenten

Stand van zaken potentiële monumenten • In 2021 geeft het college opdracht aan de erfgoedcommissie om gebouwd erfgoed te inventariseren • Erfgoedcommissie vormt een werkgroep • Eind 2022 levert werkgroep rapport op: 458 gebouwen, waarvan 48 voordrachten voor gemeentelijke monumentenstatus • Erfgoedcommissie adviseert nader onderzoek potentiële monumenten • Gemeente laat onderzoek doen: 38 panden met hoge monumentale waarde.

21

Waarderen monumenten • Waarderingsmatrix maakt complexe waarden inzichtelijk en kwantificeerbaar t.b.v. een zo objectief mogelijke afweging. • Grenswaarden bepaling doet recht aan de verschillende categorieën en typen bouwwerken • Niet alleen bollenvilla’s, maar evenwichtig monumentenbestand 22

Categorie

Licht

Middel Hoog (GM)

A. Openbare en religieuze gebouwen

9 - 12

13 – 15

16 - 24

B. Villa’s

9 – 12

13 - 15

16 - 24

C. Woonhuizen, winkels en kantoren

8 – 11

12 – 14

15 – 24

D. Boerderijen, bollenschuren en overige agrarische gebouwen

8 – 11

12 – 14

15 - 24

Waarderingsmatrix Dorp, stad en land

4 23

Subsidieverordening

Gemeente

Subsidie

Toelichting

Kosten lidmaatschap en rapport Monumentwacht

Hillegom

Teruggave eigenarendeel OZB

-

Eigenaar

Lisse, Oegstgeest

Geen subsidie

-

N.v.t.

Teylingen

Onderhoud en restauratie

50% van subsidiabele kosten.

N.v.t.

Onderhoud: max. € 2.500,eens per drie jaar. Restauratie: max. € 5.000,Eens per vijf jaar. Noordwijk

Onderhoud en restauratie

50% van subsidiabele kosten. Onderhoud en restauratie max. € 7.500. Eens per vijf jaar.

Bloemendaal

Onderhoud en restauratie

50% van subsidiabele kosten. Onderhoud: max. € 2.000,Restauratie: max. € 6.000,Eens per vijf jaar. Budget wordt gelijkelijk verdeeld.

24

College betaalt kosten abonnement en eens per 4 jaar kosten inspectie.

Geen lidmaatschap/rapport

Grove schatting kosten subsidie o.b.v. OZB • Afgelopen jaren werd er ongeveer € 14.000,- aan subsidie verleend. • Gemiddeld ontvingen eigenaren € 700,- (een object met VvE telt meerdere eigenaren) • Grove inschatting van kosten subsidie o.b.v. teruggave OZB bij aanwijzing 38 nieuwe gemeentelijke monumenten: 38 x € 700,- = € 26.600 extra

25

Subsidie voor onderhoud en restauratie Kleine meerderheid eigenaren heeft een voorkeur voor vergoeding van een deel van restauratiekosten, onderhoudskosten of kosten verduurzaming.

Voordelen

Nadelen

Voorkeur merendeel eigenaren

Complexer in uitvoering eigenaren en ambtenaren

Doelmatige besteding subsidie

Tijdsintensiever

•

Gemeente Teylingen reserveert jaarlijks € 25.000,- voor 64 gemeentelijke monumenten.

Geen onderscheid woonhuismonument/ monument

•

Dit verhoudt zich tot € 23.500,voor 60 gemeentelijke monumenten in gemeente Hillegom.

•

26

Gangbaar in de regio Minder aanvragen, maar hogere subsidie per aanvraag

Hoe nu verder… • Actualiseren subsidieverordening • Besluitvorming gemeentelijke monumenten

27