2. Bijlagenboek Eindrapport Vitalere greenport.pdf
Tekst van het document
BIJLAGENBOEK Vitalere greenport en vitaler landschap Onderzoek naar de toegevoegde waarde van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport
Colofon Titel Bijlagenboek bij: Vitalere greenport en vitaler landschap: onderzoek naar de toegevoegde waarde van de ISG Evaluatie 2022 van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport 2009 & 2016
Opdrachtgever Gemeenten Katwijk, Noordwijk, Hillegom, Teylingen en Lisse
Uitvoering Els Wouda, Maartje van Lieshout, Frank Stroeken, Linde van Bets | Wing
Ontwerp en vormgeving rapport Simone Mink | Wing april 2023
2
Inhoud - Bijlagen
1.
Doelen, ambities, uitgansgspunten en pijlers uit de ISG
5
2.
Bestudeerde documenten
7
3.
Geïnterviewde partijen
11
4.
Aanwezige partijen stakeholdersessie
13
5.
Vragen enquête
15
6.
Enquêteresultaten
19
7.
Landschapsanalyse
45
8.
Mobiliteitsanalyse
139
3
4
BIJLAGE 1 Doelen, ambities, uitgangspunten en pijlers uit de ISG De primaire doelstelling voor de fysieke
onder nader te bepalen voorwaarden (waaronder
leefomgeving in het buitengebied van de Duin-
harde tijdgebonden compensatiegaranties) toestaan.
en Bollenstreek is een gemeenschappelijke inzet
»
Het totale areaal aan 1e klas bollengrond (referentie
voor het herstructureren en revitaliseren van het
rapport Heijkoop) mag niet afnemen. Dit heeft vooral
bollen- en sierteeltcomplex in samenhang met de
te maken met de ‘kritische massa’ die nodig is voor
verbetering van de natuurlijke, landschappelijke en
de hyacintenteelt, hét kernproduct van de Duin- en
recreatieve kwaliteiten: een vitale economie in een
Bollenstreek met bovendien een hoge toegevoegde
vitaal landschap.
waarde. Tijdelijke krimp is onder voorwaarden toegestaan.
Bijbehorende ambities en uitgangspunten: »
»
De economische herstructurering van de Greenport
Realiseren van de daarvoor benodigde ruimtelijke functiewijzigingen in de Duin- en Bollenstreek.
centraal staat. » » »
De gemeenten de herstructureringsopgave zullen
Het landschap wordt open(er) gemaakt conform
combineren met landschapsverbetering.
het landschapsperspectief. Nieuwe woonfuncties
De gemeenten verdergaande verrommeling van het
zijn in het buitengebied uitsluitend toegestaan
landschap tegengaan.
als deze als greenportwoning bijdragen aan de
We nemen de herstructurering in combinatie
herstructureringsopgave.
met landschapsverbetering (inclusief opruimen
»
verrommeling) spoedig en slagvaardig ter hand. Dit
Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
heeft de hoogste prioriteit. We zullen ons beleid,
»
Met het uitvoeren van de woningbouwopgave,
regelgeving en uitvoeringsorganisatie daar snel en
zoals in de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-
adequaat op afstemmen en inrichten.
Bollenstreek overeen is gekomen, de maximale
Verbetering van het landschap aan de hand van
woningbouwbijdrage van de Duin- en Bollenstreek
het Landschapsperspectief, dat functioneert als raamwerk voor sanering, intensivering en uitbreiding van greenportbedrijven.
bereikt is; »
Bij de woningbouwopgave geldt als uitgangspunt dat de eigen behoefte en de regionale behoefte,
Pijler:
zoals overeengekomen in de Gebiedsuitwerking
»
Faciliteren van de herstructurering, versterking en
Haarlemmermeer-Bollenstreek (1.500
vernieuwing van het gehele bollen-, vaste planten-
woningen), zoveel mogelijk binnen de huidige
en bloemencomplex in combinatie met verbetering
streekplancontouren komt. Uitzonderingen
van het landschap.
vormen de locaties Bronsgeest in Noordwijk, Pastoorslaan te Hillegom, de 500 Offensiefwoningen
Behoud van ten minste 2625 hectare 1e klas
en de 100 landgoedachtige woningen. De
bollengrond. Het teeltareaal blijft qua omvang
woningbouwinspanning voor de bouw voor eigen
minimaal gelijk, wordt in kwaliteit verbeterd en qua
behoefte geschiedt op basis van ‘migratie- saldo 0’,
verkaveling gemoderniseerd en geschikt gemaakt
conform het streekplan en de Nota Ruimte.
voor schaalvergroting. De landschapskwaliteit en het landschapsbeeld worden verbeterd; ontbrekende groene schakels Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
worden gerealiseerd, cultuurhistorisch erfgoed
»
De gemeenten het areaal aan 1e klas bollengrond van
c.q. elementen worden ingepast en versterkt, het
2625 hectare duurzaam moeten handhaven, hoewel
kenmerkende landschappelijke karakter van de
zij met het herstructureringsproces tijdelijke krimp
Duin- en Bollenstreek blijft behouden. 5
Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
»
»
Er komt een Ruimtebalans voor de Duin- en
Een regio zijn met een prettig woon- en leefklimaat,
Bollenstreek met constante monitoring. Daarbij
die haar inwoners ook in de toekomst voldoende,
moet het mogelijk zijn binnen bepaalde grenzen
herkenbare en uiteenlopende goed bereikbare
flexibel om te gaan met de compensatie van
woon-, werk- en recreatiemogelijkheden biedt.
bollengrond. Dit om het hele transformatieproces
»
Bijdragen aan de sociaaleconomische vitaliteit van de greenportgemeenten.
voldoende op gang te krijgen. »
De ontwikkeling van nieuwe natuur ter compensatie van het omspuiten van graslanden met
Overige pijlers en bijbehorend uitgangspunten:
natuurwaarden naar bollengrond moet geen kille
»
Bijdragen aan de verbetering van de
hectarediscussie zijn. Het gaat met name om de toe
bereikbaarheid van de gehele regio
te voegen landschapskwaliteiten, een vergroting
Holland-Rijnland. »
van de biodiversiteit en het combineren met andere
Investeringen om de bereikbaarheid te vergroten zijn hoogst urgent.
functies, zoals water en recreatie.
Bijbehorende ambities en uitgangspunten: Bedrijven die bijdragen aan de versterking van de
»
Onderscheidend zijn in de Randstad en bijdragen
Greenport krijgen de ruimte om zich te ontwikkelen
aan de internationale positionering van de Randstad.
mits wordt voldaan aan de dubbeldoelstelling voor
Hierdoor heeft de regio een toegevoegde waarde op
economische vitaliteit en landschappelijke kwaliteit
het gebied van landschap, woonmilieu en economie.
en de ontwikkeling bijdraagt aan het landschappelijk
»
Er komt een Ruimtebalans voor de Duin- en Bollenstreek met constante monitoring. Daarbij moet
karakter van de Duin- en Bollenstreek.
het mogelijk zijn binnen bepaalde grenzen flexibel om te gaan met de compensatie van bollengrond. Dit om Bijbehorende ambities en uitgangspunten: »
Primaire greenportfuncties, zoals bollencluster, vaste planten, bloemencluster en toerisme (inclusief
»
» »
het hele transformatieproces voldoende op gang te krijgen. »
De meer grootschalige veehouderijgebieden moeten
greenport gerelateerde handel en dienstverlening),
behouden blijven. Dit is zowel in het belang van
krijgen bij conflicterende ruimteclaims prioriteit
de sector als voor het beleven en beheer van het
boven niet primaire greenportfuncties, zoals overige
totale landschapsmozaïek. We moeten inzien dat
landbouw en veeteelt.
niet alle veehouderij op de graslanden in de Duin-
De glastuinbouw is een belangrijk economisch
en Bollenstreek even perspectiefvol is. Dat komt
onderdeel van de Greenport. De berekende
vooral vanwege de versnipperde en kleinschalige
ruimtebehoefte komt zo veel mogelijk binnen de
productiestructuur (zie Agrarisch structuuronderzoek
Greenport.
Veehouderijen Duin- en Bollenstreek, januari 2007).
In 2020 in een geherstructureerde en duurzame vorm
»
De sector veehouderij zit als gebied feitelijk al onder
aan concurrentiekracht gewonnen heeft.
zijn bestaansgrens. Mogelijkheden om met uitbreiding
De Greenport heeft zich heeft ontpopt als de nummer
van het areaal de noodzakelijke schaalvergroting te
één in Europa op het gebied van kennisontwikkeling,
faciliteren zijn er niet. Het loslaten van het streven om
teelt, handel en export van bollen, vaste planten,
alle veehouderij op de graslanden te behouden is een
bloemen en aanverwante producten.
van de pijnlijke maar noodzakelijke keuzes die tijdens het proces zijn gemaakt. Deze keuzes vormen de uitgangspunten bij de verdere visievorming.
Er wordt gewerkt aan een in alle opzichten duurzame
»
Greenport. Naast vermindering van emissies in bodem, lucht en water en van het gebruik van
De gemeenten integreren de wateropgave zo veel mogelijk in concrete initiatieven.
»
Bij het greenportcomplex hoort ook het huisvesten
schaarse grondstoffen en energie is het stimuleren
van een nog te bepalen beperkt aantal reguliere
van een leefbare woon-, werk- en leefomgeving van
bedrijven.
groot belang.
»
De projecten moeten haalbaar en betaalbaar zijn. 6
BIJLAGE 2 Bestudeerde documenten
Algemeen en achtergrondinformatie »
Aanbiedingsbrief Eindrapport Rekenkamercommissie Teylingen, 27 januari 2020
»
»
GOM, Raad van Teylingen, 17 augustus 2021 »
Bollenstreek 2040, Stichting Greenport Duin- en
Bollenstreek »
Klimaatneutraal 2040, Stichting Greenport Duin- en
Partners+Pröpper, 9 juli 2021
Bollenstreek, 15 juni 2020
Eindrapport Intergemeentelijke Structuurvisie Duin-
december 2009
»
oeiende Duin- en Bollenstreek, Ambtelijk Overleg Landschap Recreatie Natuur Erfgoed, 15 juni 2022 »
Uitwerking afwegingskader op basis van de nota “Niet meer doelmatig te gebruiken bollengrond” &
oeiende Bollenstreek) Identiteit-Beleving-Natuur, 31
vijf casussen, Adviesbureau Clevin, mei 2022 »
Intergemeentelijke Structuurvisie Duin- en Bollenstreek, gemeenten Noordwijk, Lisse, Katwijk, Nationale Tuinbouwagenda 2019-2030, Greenports
»
Visie Economische Agenda, Economic Board Duin- en Bollenstreek, 2016
»
Nederland, maart 2019 Niet meer doelmatig te gebruiken bollengrond, een
Visie Duin- en Bollenstreek 2020+, Visie naar voren, Vrije Ondernemers Noordwijk, November 2020
Noordwijkerhout, Teylingen en Hillegom, juli 2016
»
Startnotitie Voortzetting Gebiedsprogramma B(l)
Gebiedsprogramma Bollenstreek 2016-2020, ‘B(l) mei 2016
»
Startnotitie Greenport Duin- en Bollenstreek
Eindrapport Vervolgonderzoek ISG en GOM,
Teylingen, Noordwijkerhout, Lisse & Katwijk,
»
Samen succesvol Economische Agenda Uitvoeringsprogramma, Economic Board Duin- en
en Bollenstreek, gemeenten Hillegom, Noordwijk,
»
Raadsbrief Teylingen, Vervolgonderzoek ISG en
Duurzaam verbonden, Visie Greenport Duin- en Bollenstreek
»
»
Visie regionaal beleid Duin-en Bollenstreek 2.0, AJDB, KAVB & LTO Noord e.a., 9 september 2021
»
afwegingskader voor maatwerk in opdracht van de
Vitale Teelt 2030, Visie van de bloembollensector, 16 augustus 2018
HLT-gemeenten, Adviesbureau Clevin, mei 2022 »
»
Overdrachtsdocument raadsverkiezingen Landschap
Documenten ten behoeve van evaluatievraag 1
Recreatie Natuur Erfgoed – Identiteit, Beleving,
»
Amendement RES 1.0, Gemeente Teylingen, juni 2021
Natuur, maart 2022
»
Bestemmingsplan Buitengebied, Gemeente
Plan van aanpak Prachtige Productielandschappen Energieke Bollenstreek Fase2, Generation Energy
»
Teylingen, december 2019 »
Presentatie Bollenstreek Energieke Productielandschappen, Generation Energy, 15 juni
2021 »
Presentatie Living Lab B7 voor Overlegplatform
»
Greenport Ruimtelijke Ordening »
Presentatie visie regionaal beleid Duin-en
»
»
»
Omgevingsvisie 1.0, Gemeente Noordwijk, februari 2022
»
Raadsvoorstel Opiniërend, Vervolgonderzoek ISG en GOM, Raad van Teylingen, 23 augustus 2021
Lokale Energiestrategie, Gemeente Teylingen, januari 2022
»
Rekenkamercommissie Teylingen, Grip op GOM, Partners+Pröpper, 17 januari 2020
Lokale Energiestrategie, Gemeente Lisse, november 2021
Bollenstreek 2.0, AJDB, KAVB & LTO Noord e.a., 27 oktober 2021
Lokale Energiestrategie, Gemeente Hillegom, oktober 2021
2022 »
Geactualiseerde Omgevingsvisie, Gemeente Katwijk,
Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom (Actualisatie 2021), Gemeente Hillegom, 2021
»
Omgevingsvisie Levendig Lisse, Gemeente Lisse, januari 2022 7
»
Regionale Energiestrategie 1.0, Holland Rijnland,
»
april 2021 » »
Transitievise Warmte, gemeente Hillegom, oktober Transitievisie Warmte, Gemeente Lisse, augustus
mei 2016 »
Transitievisie Warmte, Gemeente Teylingen, » »
Warmtevisie, Gemeente Katwijk, september 2021
Holland Rijnland Regionale omgevingsagenda, Holland Rijnland, juni 2021
Documenten ten behoeve van evaluatie vraag 2 Gerealiseerde herstructurering 2010 – 2022 , GOM,
Groenprogramma 2010 – 2020, Holland Rijnland, 2021
» »
Greenport visie duurzaam verbonden, Greenport Duin- en Bollenstreek, juni 2020
Transitievisie Warmte Gemeente Noordwijk, oktober 2021
»
Gebiedsprogramma Bollenstreek 2016-2020, ‘B(l) oeiende Bollenstreek) Identiteit-Beleving-Natuur,
augustus 2021 »
Zuid-Holland, juli 201 »
2021 2021 »
Gebiedsprofiel Duin- en Bollenstreek , Provincie
Landschap Recreatie Natuur Erfgoed – Identiteit, Beleving, Natuur, gemeente Teylingen, 2022
»
Landschapsstrategie Nationaal Park Hollandse
oktober 2022
Duinen, Nationaal Park Hollandse Duinen,
»
Jaarverslagen, GOM, 2016 - 2020
september 2020
»
Meerjarenprogramma 2022-2025, GOM Duin- en
»
Bollenstreek, mei 2022 »
Plan van aanpak mobiliteitsmaatregelen, HLT Samen,
oktober 2021 »
Holland Rijnland en Provincie Zuid-Holland, oktober 2020 »
Rapport Loep op GOM, GOM, september 2020
»
Samenwerkingsovereenkomst Greenport Duin-
»
»
»
Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek
»
Voorstel Mobiliteitsmaatregelen
Lokale Energiestrategie, Gemeente Teylingen, januari 2022
»
Nationale tuinbouwagenda 2019 - 2030, Greenports Nederland, juni 2019
»
Statutenwijziging Greenport Ontwikkelings Mij B.V, KVB, 2018
Lokale Energiestrategie, Gemeente Lisse, november 2021
en Bollenstreek, Holland Rijnland, Duin- en Bollenstreek, januari 2009
Lokale Energiestrategie, Gemeente Hillegom,
Omgevingsvisie 1.0, Gemeente Noordwijk, februari 2022
»
Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom, Gemeente Hillegom, 2021
»
Omgevingsvisie Levendig Lisse, Gemeente Lisse, januari 2022
Documenten ten behoeve van evaluatie vraag 3 »
»
Actualisatie woonagenda, Holland Rijnland, april 2021
»
Amendement RES 1.0, Gemeente Teylingen, juni 2021
»
Bestemmingsplan Buitengebied, Gemeente
april 2021 »
Economische agenda Duin- en Bollenstreek,
»
Economische uitvoeringsprogramma Duin- en
»
Strategische agenda ruimte Duin- en bollenstreek,
Bollenstreek, Economic Board Duin- en bollenstreek,
Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk, en Teylingen,
2017
2021
Geactualiseerde Omgevingsvisie, Gemeente Katwijk,
»
Gebiedsagenda mobiliteit 2020 -2030, Holland Gebiedsprogramma b(l)oeiende bollenstreek,
»
Transitievisie Warmte, Gemeente Lisse, augustus 2021
»
Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout en Teylingen, mei 2016
Transitievise Warmte, gemeente Hillegom, oktober 2021
Rijnland, 2020 »
RSM Regionale strategie mobiliteit, Holland Rijnland, 2021
»
2021 »
Rijnland de blauwe lens, Hoogheemraadschap van Rijnland, januari 2021
Economic Board Duin- en bollenstreek, 2017 »
Regionale woonagenda, Holland Rijnland, maart 2018
»
Teylingen, december 2019 »
Regionale Energiestrategie 1.0, Holland Rijnland,
Transitievisie Warmte Gemeente Noordwijk, oktober 2021
»
Transitievisie Warmte, Gemeente Teylingen, 8
augustus 2021 »
Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek, Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen, maart 2022
»
Visie Greenport Duin- en Bollenstreek 2040, Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek, juni 2020
»
Visie regionaal beleid Duin- en Bollenstreek 2.0, LTO/ KAVB, september 2021
»
Vitale teelt 2030, visie bloembollensector, augustus 2018
»
Warmtevisie, Gemeente Katwijk, september 2021
»
Woonprogramma 2020 - 2024: naar een duurzaam evenwicht, Gemeente Hillegom, mei 2020
»
Woonprogramma 2020 - 2024: naar een evenwichtiger woningmarkt, Gemeente Teylingen, september 2020
»
Zuid-Hollandse Omgevingsverordening, Provincie Zuid-Holland, 2021
9
10
BIJLAGE 3 Geïnterviewde partijen
»
Hoogheemraadschap Holland Rijnland
»
Gemeente Katwijk
»
Gemeente Lisse
»
Gemeente Hillegom
»
Gemeente Teylingen
»
Gemeente Noordwijk
»
Stichting Greenport, overlegplatform Greenport
»
Groenprogramma
»
Greenport ontwikkel maatschappij (GOM)
»
Vrije ondernemers Noordwijk (VON)
11
12
BIJLAGE 4 Aanwezige partijen stakeholdersessie
»
AJDB
»
ANLV Geestgrond
»
Bedrijfsleven Bollenstreek
»
CHG
»
Elsgeesterhof
»
Energie Coöperatie Lisse U.A.
»
Energiecoöperatie Hillezon
»
Floral colors bv
»
Greenport Duin en Bollenstreek
»
Greenport Ontwikkelingsmaatschappij
»
HLT samen
»
Hoogheemraadschap Hollands Rijnland
»
KAVB kring Bloembollenstreek
»
Living Lab B7
»
LTO Noord Afd. Duin -en Bollenstreek
»
Milieu Overleg Duin- en Bollenstreek
»
MODB
»
Stichting Duinbehoud
»
Stichting Vrienden van Oud Hillegom
»
Stichting Waarom Weg
»
Taskforce Huisvesting Arbeidsmigranten
»
VON
»
Wing
13
14
BIJLAGE 5 Vragen enquête
Stakeholder enquête
9.
In welke mate zijn de ambities volgens u behaald?
Persoonlijke informatie
(Scoren op 5 puntschaal -zeer goed, goed,
1.
Wat is uw naam?
voldoende, matig, onvoldoende, vraag wordt per
2.
Vanuit welke organisatie heeft u te maken met de
doel/ ambitie uitgesplitst.)
Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG)? 3.
10. Waarom zijn de ambities volgens u wel/niet
Wat is uw relatie tot de ISG?
gehaald? (Open vraag) <Opnemen ambities> 11.
4.
Bent u bekend met de ISG? (ja/nee)
5.
Wat vindt u van de inhoud van de ISG? (Scoren op
12.
6. 7.
Ziet u nog andere effecten van de ISG dan beoogd in eerder genoemde ambities? (ja/nee)
5-punt schaal: zeer goed, goed, voldoende, matig, slecht)
Ziet u effect van de ISG in het landschap? (ja/nee) 11b - Zo ja, op welke wijze?
Algemene indruk ISG
12b - Zo ja, welke effecten? 13. Komen de ambities van de ISG overeen met
Vindt u de ISG werkbaar? Ja/Nee
ambities en doelen geformuleerd in ander beleid
6b) Waarom?
voor dit gebied? (ja/nee)
Wat is volgens u de meerwaarde van de ISG?
13b - Waarom niet?
ISG als beleidsdocument Ambities ISG » »
14. Is de ISG volgens u succesvol? (ja/nee)
de economische herstructurering van de Greenport
14b - Zo ja, waarin?
staat centraal;
14c - Zo nee, waarom niet?
de gemeenten combineren de
15. Bent u bekend met hoe de uitvoering van de ISG is
herstructureringsopgave met natuur,
georganiseerd? (ja/nee)
landschapsverbetering en recreatieve activiteiten; » »
behoud van tenminste 2625 hectare 1e klas
15b - Ja, heeft u verbeterpunten? 16. Beïnvloedt de ISG de lokale besluitvorming? (Ja/
bollengrond;
weet ik niet/nee)
het landschap wordt open(er) gemaakt conform
16b - Ja, op welke wijze?
het landschapsperspectief. De gemeenten gaan
16c - Nee, waarom niet?
verdergaande verrommeling van het landschap tegen; » »
de landschapskwaliteit en het landschapsbeeld
Greenport Ontwikkelingsmaatschappij
worden verbeterd;
17.
de woningbouwopgave zoals in de Regionale Woonagenda / Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-
»
Bent u bekend met de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM)? (ja/nee)
18. Wat vindt u van het functioneren van de GOM?
Bollenstreek (tot 2030) is opgenomen, is de maximale
(Scoren op 5-punt schaal: Erg goed, goed, neutraal,
woningbouwbijdrage van de Duin- en Bollenstreek;
slecht, erg slecht)
primaire greenportfuncties krijgen bij conflicterende
19. Is de GOM volgens u succesvol? (ja/nee)
ruimteclaims prioriteit boven niet primaire
19b - Zo ja, waarin?
greenportfuncties.
19c - Zo nee waarom niet? 20. Beïnvloedt de organisatie van de GOM de
8.
Bent u bekend met de bovenstaande ambities van
uitvoering van de ISG op een positieve manier? (ja/
de ISG? (Ja/nee)
nee) 20b - Licht toe. 15
Vervolg deelname evaluatie 21.
5.
Wilt u deelnemen aan verdiepende gesprekken en/
Kunt u dit antwoord toelichten? Waarom vindt u dit belangrijk of onbelangrijk?
of werksessies in het kader van de evaluatie? (ja/ nee)
6.
Een van de belangrijke doelen van de ISG is het
22. Wat is uw mailadres?
buitengebied tussen de gemeenten openhouden
23. Wat is uw telefoonnummer?
en rommelige/ verstorende elementen in het
24. Wilt u verder nog iets aan ons meegeven?
landschap op te ruimen. In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling: Ik merk dat het
Wij gebruiken uw gegevens enkel voor de evaluatie en
landschap en buitengebied tussen gemeenten
delen deze niet met andere partijen. Uitkomsten van de
open en opgeruimd is.
vragenlijsten worden geanonimiseerd en zijn niet naar
»
HeLemaal mee eens
personen te herleiden. Door hieronder op OK te klikken
»
Mee eens
gaat u hiermee akkoord.
»
Niet mee eens, niet mee oneens
»
Mee oneens
»
Helemaal mee oneens
Inwoners enquête 1.
Bent u bekend met de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek
2.
6.
In hoeverre vindt u dit doel belangrijk?
(ISG)?
»
Zeer belangrijk
»
Ja, ben ermee bekend
»
Belangrijk
»
Ja, heb er weleens van gehoord
»
Niet belangrijk, niet onbelangrijk
»
Nee
»
Onbelangrijk
»
Zeer onbelangrijk
De ISG is een manier voor de gemeenten om samen voldoende grond voor bollenteelt
7.
Waarom vindt u dit wel/niet belangrijk?
8.
In hoeverre bent u het eens met de volgende
beschikbaar te houden en het buitengebied open te houden. Bijvoorbeeld door oude schuren en gebouwen op te ruimen. Daarnaast werken de
stelling: de bollensector (bollenteelt, opslag,
gemeentes aan een aantrekkelijk gebied
distributie van bollen) moet voorrang krijgen in
voor recreatie door fietspaden, aanlegsteigers en
het buitengebied ten opzichte van andere
wandelroutes aan te leggen. Wat is uw eerste
sectoren en functies (bijvoorbeeld opwek van
indruk van het ISG beleid?
energie, wonen, recreatie en toerisme, etc)?
»
Zeer positief
»
Helemaal mee eens
»
Positief
»
Mee eens
»
Niet positief, niet negatief
»
Niet mee eens, niet mee oneens
»
Negatief
»
Mee oneens
»
Zeer negatief
»
Helemaal mee oneens
3.
Kunt u uw antwoord toelichten?
9.
Kunt u dit toelichten?
4.
In hoeverre vindt u belangrijk dat de gemeenten
10. Zou het overheidsbeleid voor het buitengebied
samen voldoende grond voor bellenteelt
zich nog op andere onderwerpen moeten richten
beschikbaar houden en het buitengebied open
volgens u? En zo ja, welke?
houden?
Ja, namelijk: <open>
»
Zeer belangrijk
Nee, omdat: <open>
»
Belangrijk
»
Niet belangrijk, niet onbelangrijk
»
Onbelangrijk
»
Zeer onbelangrijk 16
11.
Kunt u aangeven in hoeverre u het prettig vindt om
te wonen in de duin- en bollenstreek? »
Zeer prettig
»
Prettig
»
Niet prettig, niet onprettig
»
Onprettig
»
Zeer onprettig
12. Kunt u toelichten waarom? Wij gebruiken uw gegevens alleen voor deze evaluatie en delen deze niet met andere organisaties. Uitkomsten van de vragenlijsten worden geanonimiseerd en zijn niet naar personen te herleiden. Door hieronder op OK te klikken gaat u hiermee akkoord.
17
18
BIJLAGE 6 Enquêteresultaten
Stakeholder enquête Wat is uw relatie tot de ISG?
»
Niet meer
»
Als lid van het gemeentebestuur
»
Wij bouwen met vrijwilligers aan een altijd zichtbare
»
landschap en biodiversiteit
»
Voor het CHG is de ISG en de gemaakte afspraken
»
In het verleden aan meegedacht
uit 2009 en 2016 de ruimtelijke kaders waarbinnen
»
Als belangenorganisatie zijn we actief in deze
overheden opereren. De missie van het CHG is het
regio en hebben we er belang bij dat het ISG goed
behouden en beschermen van het wereldwijd unieke
functioneert.
karakter van de Duin- en Bollenstreek met zijn
»
Bollenstreek
»
uitzonderlijk erfgoed, cultuurhistorische landschap
binnen de ISG, ik hou in de gaten of beslissingen van
en vitale bloembollencultuur. Niet altijd is daarvoor
de gemeenteraad binnen de doelstellingen passen
voldoende aandacht. Het CHG komt voor die
en ik gebruik de kaders van de ISG bij beslissingen
belangen, die ook in de ISG beschreven staan, op.
over ruimtelijke ordening (raadsvoorstellen en
Wij wonen en werken in de ISG, als bollenkwekers
amendementen).
hebben wij vanzelfsprekend veel te maken met de ISG
»
Als gemeenteraadslid en lid werkgroep ISG/GOM
Ik volg de RO in de bollenstreek, werkte al mee aan het Pact van Teijlingen
afspraken »
Ik volg of de ruimtelijke ontwikkelingen passen
»
Teylingen
De ISG bepaalt in belangrijke mate de ruimtelijke kaders voor de Greenport en de invulling daarvan
»
als raadslid...
»
via uitnodiging mee gepraat
»
raadslid
»
In de ISG is de koers vastgelegd voor de ruimtelijke
»
raadslid gemeente katwijk
ontwikkelingen in het buitengebied. Dit beleid heeft
»
raadslid
consequenties voor de diverse landschappen en het
»
geen
erfgoed in de Duin- en Bolllenstreek, dus het is zeer
»
Mogelijk te realiseren (logiesgewijze)
belangrijk wat er in de ISG staat en op weke manier
huisvestingslocaties voor internationale
dat gehandhaafd wordt.
medewerkers (short stay)
»
Als raadslid in verhouding tot
»
Gemeenteraadslid
»
Vanuit mijn rol als beleidsmedewerker ruimtelijke
»
Wethouder RO
ontwikkeling is de ISG vaak een relevant
»
m b t ons agrarisch bedrijf
beleidsinstrument bij plannen in het buitengebied. Ik
»
inrichting /aankleding agrarisch landschap
ben veel bij plannen in het buitengebied van Hillegom
»
relatiemanager bollensector
betrokken.
»
Vanuit voorzitterschap MODB
»
Bestuurlijk en controlerend
»
Commissielid gemeente Lisse
»
Gemeenteraadslid
»
Ik ben gemeenteraadslid in Hillegom
»
Behoud Cultureel Erfgoed ( Gebouwen en
»
advies aan gemeente over ruimtelijke plannen voor
bestemmingsplanwijzigingen ivm uitvoering GOM
Landschap). »
energie transitie mogelijk maken
»
Maatschappelijk / politiek betrokken
»
Als volksvertegenwoordiger
»
Ik ben wethouder RO
»
zie vorig antwoord
milieu/duurzaamheid »
uitvoering van het herstructureringsprogramma (is onderdeel van ISG)
»
Raadslid, de ISG is het kader voor beleid/ besluitvorming
»
Bedrijfsvoering en ontwikkeling 19
»
Het ISG besteedt ook (enige) aandacht aan de natuur
»
Uitvoeren en controle
»
Beleidsmatig
»
Als belangenorganisatie zijn wij actief binnen ISG
»
Mee te maken als raadslid, kaderstellend.
»
inbreng om zo met zijn allen een energieke
Vindt u de ISG werkbaar? Ja/Nee
Ja
25 30
bollenstreek te houden »
Raadslid
»
Bestuurlijk, voorstellen aan de gemeenteraad
»
De ISG komen we iedere keer tegen in kwesties
Nee
rondom Ruimtelijke Ordening, waar wij door met name agrariërs worden aangesproken.
Waarom wel?
»
W.van Haaster
»
Belang open ruimte
»
Als bestuurder maar ook als tuinder in Trappenberg /
»
bindt alle gemeenten in bovenlokaal beleid
Kloosterschuur
»
De ISG geeft de (on)mogelijkheden voor het gebruik
»
Overlegplatform Greenport RO
»
Gebruik van het gebied
van ons buitengebied aan »
Doel is duidelijk
»
Duidelijke afspraken die belegd zijn in beleid van de
Vragen over uw algemene indruk van de ISG
verschillende overheden. »
duidelijke ruimtelijke ordeningsambitie en doelstelling
Bent u bekend met de ISG? (ja/nee)
4
»
Duidelijke visie
»
duidelijkheid voor inwoners ontwikkelaars en gemeente
»
Er is een duidelijke regisseur/uitvoerder, de spelregels zijn duidelijk en er is een
Ja
financieringsbron, daar ben ik positief over in andere
Nee
gebieden ontbreekt het daar nog wel eens aan »
gedeeltelijk, want nieuwe ontwikkelingen moeten nog worden meegenomen
»
51
ondernemingen in stand te houden »
5-punt schaal: zeer goed, goed, voldoende, matig,
Geeft richting en kaders voor (afgestemd) beleid van de Bollenstreekgemeenten.
Wat vindt u van de inhoud van de ISG? (Scoren op »
Gezamenlijke afspraken geeft duidelijkheid voor de hele streek
slecht) 25
22
20
goed instrument
»
Het is beleid dat met de deelnemende gemeenten is
»
Het is werkbaar/uitvoerbaar, maar gedateerd. Er zou een eerdere update plaats moeten vinden
10
10
»
afgesproken.
17
15
5
geeft handvaten om het landelijkgebied en de
» 5
1
gemeenten zich hebben verbonden. »
0
Het schept kaders waaraan de deelnemende Het voornaamste doel van het ISG is de
oe d Ze er g
Go ed
de Vo ld oe n
nd e vo ldo e On
Sle ch t
beschikbaarheid van eerste-klas bollengrond. Op dat punt is het ISG succesvol geweest. Voor de overige doelstellingen, waaronder de natuur, is er weinig vooruitgang geboekt. 20
»
Houd u aan gemaakte afspraken
dit noodzakelijk zou zijn voor de Greenport, maar in
»
ISG is paraplu voor programma GOM ,
werkelijkheid vinden in die loodsen allerlei andere
toetsingskader RO
activiteiten plaats. Hier wordt veel te weinig op
»
Kan niet meer beoordelen
gehandhaafd. voor b.v. bedrijfsuitbreidingniet goed
»
niet bekend met isg
gekeken wat.
»
om ieders belang te horen en te overleggen
»
Omdat het doel bereikt wordt: een open
tegenstrijdig op bepaalde punten. De financiële
bollenstreek
onderbouwing is mede veroorzaker van de ontstane
Omdat ik de voorgeschiedenis en de bedoeling van
problemen.
»
de ISG ken en kan uitleggen waarom het belangrijk is
»
»
Op papier ziet het er goed uit. De praktijk is echter
De ISG is groot en log. Het werken met de ISG voor inwoners is daarom lastig.
om aan de doelstellingen vast te houden. »
De ISG is een goed stuk, maar vaak vaag en zelfs
»
De ISG is niet meer werkbaar omdat er vanuit andere
een ander verhaal. De resultaten blijven uit.
kanten, die niet voorzienbaar waren in 2016, nog
»
Tijd voor aanpassing nu
meer druk op de ruimte is ontstaan. We noemen
»
Voldoende inhoud en duidelijk
de energiestrategie, mobiliteit, schoon (drink)water,
»
We willen graag in gesprek blijven met elkaar in deze
woningbouw. Los van deze nieuwe vraagstukken
streek.
merkt het CHG dat niet alle afspraken - het
Zeer brede vraag. De afspraken zelf zijn duidelijk,
zelfbindend karakter - goed werden nageleefd. We
maar met de inhoud zijn het niet altijd eens
noemen o.a. het voor de helft clusteren van de GOM-
»
woningen. Ook het te veel gebruik maken van het
Waarom niet?
zogenaamde ‘maatwerk’, waardoor een ontwikkeling,
»
1) de gehele regio (‘de maatschappij’) draait op voor
niet passend in de ISG wel mogelijk wordt gemaakt,
het opruimen van de verrommeling die is gecreëerd
valt op. Daarnaast zal ook de uitvoeringsorganisatie,
door de bloembollensector (in de vorm van 600
de GOM, meer transparantie moeten gaan vertonen,
GOM-woningen). 2) er zijn te veel ongewenste
zodat raadsleden hun controlerende taak naar
neveneffecten.
behoren kunnen vervullen en voor burgers ook
Achtergrond ligt in de jaren 90 van de 20e eeuw.
duidelijk wordt wat de maatschappelijke kosten zijn
Herziening na 30 jaar is goed. We zullen keuze
van het saneren van bedrijfsruimten. Afspraken,
moeten maken tussen behoud open ruimte versus
ook van de ISG, dienen daarnaast om nageleefd te
behoud van (beperkt) landbouwgrond. Kijken naar
worden. We constateren dat de naleving onvoldoende
actualisatie en beter werkbare regels lijkt zinvol.
wordt gecontroleerd, gehandhaafd. We zien niet
»
achterhaald beleid
alleen paardenweitjes die qua ha meegerekend
»
Belangrijk om richtlijnen te hebben voor het open
worden bij de 2625 ha, maar ook grote stukken
houden van de streek
tuin, die bij een woning/erf zijn getrokken maar de
beslaat gebied van 5 gemeenten, als er iets aan het
bestemming bloembollen heeft. Bovendien worden,
geheel zou moeten veranderen, dan moeten alle
onder het mom van agrarische bedrijfshuisvesting
raden akkoord gaan
t.b.v. de Greenport, vergunningen afgegeven voor
De gemeenteraden hebben de ISG wel vastgesteld,
gebouwen, die vervolgens worden verhuurd aan
maar worden veel te weinig en in een veel
bedrijven zonder agrarische bestemming. Onder
te laat stadium betrokken bij plannen in het
het mom van agrarische bedrijfshuisvesting t.b.v.
kader van de ISG en Greenport. Met name de
de Greenport worden vergunningen afgegeven voor
maatwerkconstructies en de plannen voor GOM-
gebouwen, die vervolgens worden verhuurd aan
woningen werken nadelig uit voor de openheid van
bedrijven zonder agrarische bestemming.
»
»
»
het landschap en voor het behoud van waardevolle
»
De ruimteclaims dienen beter gediend te worden
landschappen en erfgoed. Colleges en ambtenaren
middels herziene voorwaarden. De streek zit
hebben niet goed inzicht in de werkelijke
op slot en dat is niet het beoogde doel. Er dient
drijfveren van indieners van plannen. Er worden
weer dynamiek te komen, dus vandaar herziene
bedrijfsloodsen in het bollengebied gebouwd omdat
uitgangspunten voor de ISG. 21
»
»
Dusdanig omvangrijk over heel veel onderwerpen,
de ambities tot 2030 uitspreekt met een vitaal
waardoor gespreide verantwoordelijkheid zorgt dat
landschap en een vitaal bloembollencultuur
veel partijen naar elkaar kijken. Onduidelijk m.b.t.
als uitgangspunt, behoud van 2625 ha
veel aspecten buiten het werkingsgebied van de
bloembollengrond, heldere woningbouwafspraken
GOM om, bij wie ligt het om die op te pakken?
en een herstructureringsopgaven. De greenport
Geen overzicht met plannen als het gaat over
Duin- en Bollenstreek kan zo ook meer beschermd
landschapsverbeteringen versus GOM woningen
en verbeterd worden.
die in verschillende gemeentes uitwisselen (?),
»
De meerwaarde van de ISG is dat het een
plaatsvinden (?)
structuurvisie betreft die de gemeentes overlapt.
»
het gaat allemaal veel te traag en omslachtig
Het is zeer waardevol dat kwekers er ook over
»
Kwaliteit van het landschap en de biodiversiteit is
mogen meepraten. Een groot pluspunt is ook dat de
niet goed omschreven waardoor er een andere soort
bollengrond balans kan wordt bijgehouden door de
verrommeling plaats vindt.
GOM om zo dit ook te bewaken
»
Logge instantie
»
Met name in de omgeving van Noordwijk wordt
»
duidelijkheid is over het (voorgenomen) beleid van
volgebouwd met dure landelijke woningen die
de gemeenten voor zowel ondernemers, inwoners,
zowel de zichtlijnen als het buitengebied volzetten
belangenverenigingen en gemeenten.
in een grote lintbebouwing. Ook in het gebied zelf
»
behoud van hoogwaardig bollenareaal
worden veel bedrijven en bijgebouwen geplaatst.
»
behoud van de bollenstreek (oa de 2625 ha)
Daarnaast is er nauwelijks belangstelling voor sociale
»
denk dat samenwerking goed is als het doel duidelijk is
woningbouw, ecologische zones en verbindingszones voor de natuur. Zelfs voor belangrijke zichtlocaties
»
duidelijkheid
worde plannen gemaakt om ze dicht te bouwen.
»
geen idee
Bekend voorbeeld is weer Noordwijk, hoek Gooweg/
»
Samenwerking overheid met maatschappelijk middenveld.
N443. »
Niet alle gestelde doelen zijn goed meetbaar en
»
negatieve bijeffecten (zie onderzoek rekenkamer Teylingen) »
»
nooit met Teylingen dit besproken als kans om de Te algemeen frame, lokaal verdere afwegingskader teveel overleg zonder duidelijk doel
»
verouderd instrument (niet integraal) zou in de OV
»
beleid in de Bollenstreek. »
»
»
Afstemming voor de gemeenten onderling over kwaliteit en openheid van het gebied.
van gemeenten moeten landen
»
Bollengrond en Landschap
verouderd; sluit niet meer aan bij moderne eisen en
»
als het uit 2016 is en niet bijgesteld lijkt het me zonder de inhoud te kennen onvoldoende actueel
vooral sterk gericht op behoud/uitbreiding areaal
»
Wordt hoogste tijd dat de iSG herzien wordt
bollenteelt, en veel minder op andere doelstelling
»
De meerwaarde is ernaar streven dat de Duin- en
mbt omgeving
Bollenstreek open blijft en dat er ruimt blijft voor
Zie de rapporten van de rekenkamer van Teylingen
een economisch levensvatbare bollenteelt en een
en onderzoeksbureau Pröpper en Partners »
Een coherente beleidsmatige visie op de Greenport in al haar facetten
transities »
De meerwaarde is wat mij betreft gelegen in het feit dat de ISG de gemene deler is in het buitengebied-
nodig t.b.v. gelijkheid »
Behoud van het landelijk karakter van de Bollenstreek (geen verstedelijking)
RES vorm te geven »
Dat in regioverband wordt samengewerkt, er
Zou zichtbaarder moeten zijn en niet zo ambtelijk
fraaie leefomgeving met een landelijk karakter. »
Gemeenschappelijk beleid over een gemeenschappelijk gebied
Wat is volgens u de meerwaarde van de ISG?
»
geeft globaal richting aan
»
regie op een gebiedsplan dat hoog nodig is
»
Waakhond van politiek
»
De grootste meerwaarde van de ISG is dat de
»
Geeft alle betrokkenen duidelijkheid
streek met één mond, middels dit document,
»
Trachten met elkaar een vitale streek te bouwen 22
»
Duidelijkheid
»
Dat we gezamenlijke afspraken hebben bij de
ruimtelijk beleid op elkaar afstemmen in plaats van
verschillende bollengemeenten, dat je weet waar je
de problemen af te schuiven op de buurman.
»
»
aan toe bent.
»
Verband tussen gemeenten
Het schept een kader voor de hele streek, over
»
eensluidend en een middel om in bredere zin beleid
meerdere gemeentegrenzen heen. De ISG heeft
»
Het is altijd beter als aangrenzende gemeenten hun
te kunnen uitvoeren.
ook een brede reikwijdte: behoud van het open
»
Zelfde regels bij de verschillende bollengemeentes
landschap, vitale bollensector behouden, streek
»
Meerwaarde voor afstemming tussen gemeenten
toeristisch aantrekkelijk houden (of liever:
»
met elkaar niet tegen elkaar
aantrekkelijker maken), de Bollenstreek als
»
Regionale aanpak
herkenbare eenheid behouden.
»
Open houden landelijk gebied tussen de dorpen
Het biedt een redelijk kader voor de bescherming
»
Positieve grondhouding voor het openhouden
van de bollenstreek maar er zijn veel te veel
van het gebied en als richting voor alle gemeenten
ontsnappingsmogelijkheden. Denk alleen al aan
belangrijk.
het mobiliteitsplan dat door het bedrijfsleven is
»
Ruimtelijk beleid lange termijn
opgesteld. Het enorme ruimtebeslag dat daar
»
Samenwerken tussen de gemeentes
voor nodig is. Kwekers krijgen soms heel makkelijk
»
Overzicht en duidelijkheid
vergunning om uit te breiden of kwekerswoningen
»
regionaal kader; geen gemeentelijk vraagstuk
om te zetten naar burgerwoningen. Aan
»
landschappelijke inpassing wordt nauwelijks gedaan,
Bent u bekend met de bovenstaande ambities van
er is altijd wel een smoes om dat niet te doen.
de ISG? (Ja/nee)
Zorgt voor afstemming over gemeentelijke grenzen
2
heen, dezelfde spelregels, mogelijkheid om vanuit regie functie ruimtelijke zaken op te pakken en op te lossen »
er komt beleid en visie
»
De meerwaarde van de ISG is dat door de
Ja Nee
gemeenten gezamenlijk afspraken zijn gemaakt over de ondergrens van het bollenareaal (2625 hectare eersteklas bollengrond) en over de grote lijnen van de ruimtelijke ontwikkelingen. »
53
Een gebiedsvisie met betrokkenheid van de verschillende gemeenten
bollenstreek »
zelfde beleid in meerdere gemeenten
»
stabiliteit en duidelijkheid ruimtelijk beleid en regionale sturing
»
Een gemeenschappelijk kader voor de gehele regie
»
Collectief beleid in De Bollenstreek
0
iet
Behoud en versterken van bollengrond in de
ik n
»
7
W ee t
Voor alle partijen een vertrekpunt
oe d
»
8
7
Ze er g
Integraal, gemeente overschrijdend
Go ed
vraagstuk »
15
de
samenwerking tussen gemeenten in gezamenlijk
16
Vo ld oe n
»
18 16 14 12 10 8 6 4 2 0
at ig
alle gemeentes zelfde uitgangspunten
M
»
In welke mate zijn de ambities volgens u behaald?
nd e
werkt over gemeente grenzen heen
vo ldo e
Heeft geholpen de 2625 ha te beschermen
»
On
»
23
Waarom zijn de ambities volgens u wel/niet
‘verrommeling’ leidt er o.a. toe dat kleinere,
gehaald?
betaalbare bedrijfjes verdwijnen. Jonge en/
Onvoldoende:
of startende kwekers wordt daarmee de kans
»
Er zijn veel plannen en ambities, maar de uitvoering
ontnomen om überhaupt nog te kunnen beginnen
verloopt zeer traag. Er is geld beschikbaar, wordt veel
aan het opbouwen van een toekomst in onze
gesproken, geschreven en gepresenteerd, maar de
Duin- en Bollenstreek (zie bijlage 1). Dit is een
executiekracht is onvoldoende. Zeer weinig concrete
groot verlies, voor hen, maar ook voor de streek
voorbeelden van projecten die succesvol zijn..
als geheel. Als die objecten zijn opgeruimd
»
weinig resultaat geboekt
stopt de ontwikkeling van de (bloem)bollenteelt
»
Heeft tot heden weinig opgeleverd, teveel bedrijven /
definitief. Een uiterst onwenselijke situatie
gebouwen gesaneerd / geen ruimte voor starters
waarmee het voortbestaan en de uniciteit van de
Er wordt weining tot niets ontwikkeld. De streek
Duin- en Bollenstreek ernstig en onherstelbaar in
staat stil en zit op slot.
het geding komt. Het gebied wordt daarmee ook
Spreekt voor zich. Alleen behoud weinig
nog eens economisch bijzonder kwetsbaar.
vernieuwend
- Wat voor de één incourant vastgoed is, is voor
Vijf doelstellingen van GOM nader geanalyseerd:
de ander wel courant vastgoed. Ook grotere
• Behoud van 2.625 hectare 1e klas bollengrond
bedrijfspanden, die nog in prima staat zijn en
t.b.v. de hyacintenteelt Het blijkt dat GOM bij
dienst kunnen doen voor de (bloem)bollenteelt
veel sloopprojecten een negatieve grondbalans
en export, worden door GOM gesloopt. Gevolg
veroorzaakt. In bovenstaand voorbeeld wordt
is dat de doorstroming van kwekersbedrijven en
duidelijk dat er meer bollengrond verloren gaat
handelsbedrijven stokt. Ook dit is een funeste
dan er gewonnen wordt. Datzelfde beeld zien wij
ontwikkeling voor onze mooie en unieke Duin- en
bij andere projecten ook terug. Hoe meer GOM
Bollenstreek.
sloopt, des te meer bollengrond er verdwijnt. Bij
- Volgens LTO en KAVB (bron: interview LTO
het GOM-project Abeelenpark blijkt dat iedere
en KAVB Leidsch Dagblad 5 juli 2018) is er juist
woning ca. 1.400 m2 aan 1e klas bollengrond kost
behoefte aan grotere bedrijfspanden wegens de
(zie bijlage 12). Het uitgeven van ca. 600 bouwtitels
schaalvergroting in de Duin- en Bollen-streek.
voor GOM-burgerwoningen houdt dan in dat er
Waarom wordt er dan zo veel gesloopt door
ca. 800.000 m2 bollengrond definitief verloren
GOM? • Herstel van open landschapsbeeld en
gaat. Compensatie van deze bollengrond is
open vensters Bij veel projecten die worden
moeilijk te vinden in een gebied waar al grote
gesloopt blijkt dat GOM bouwtitels verkoopt aan
druk op de schaarse grond staat. GOM blijkt, hoe
de betreffende agrariër die stopt. Dat betekent
paradoxaal, zelf de grootste onttrekker van 1e klas
dat er aan de ene kant bebouwing wordt gesloopt
bollengrond te zijn.
maar aan de andere kant burgerwoningen voor
» » »
• Incourant vastgoed en verrommeling opruimen
terugkomen. Op die manier worden er juist geen
- In plaats van echte verrommeling op te ruimen
zichtlijnen gecreëerd en wordt het landschap niet
is GOM verworden tot een projectontwikkelaar
opener. Het lukraak bouwen van burgerwoningen
die marktverstorend werkt en daarmee voor een ongelijk speelveld zorgt. Agrarische bedrijven
in het buitengebied staat haaks op de doelstelling. • Kenmerkende landschappelijke karakter van
(zowel starters als doorstromers) moeten sinds de
de Duin- en Bollenstreek behouden Doordat
komst van GOM voor hun voortbestaan opboksen
bollenschuren, handelsbedrijven en kassen
tegen de particuliere woningmarkt. Er is door
worden geruimd en er burgerwoningen, -wel of
ons uitgebreid bewijs verzameld dat bedrijven
niet geclusterd- voor terugkomen, betekent dit
liever zakendoen met GOM én de ontwikkeling en
een stelselmatige sloop van onze karakteristieke
bouw van burgerwoningen -vanwege fors hogere
bollenstreek. Dit staat haaks op de doelstelling.
(grond)opbrengsten- dan met collega agrariërs.
• Herinrichting van het buitengebied naar een
Zie o.a. bijlage 10.
toekomstbestendig bollenteeltgebied. Door de
- Het door GOM opruimen van zgn.
bouw van burgerwoningen in het buitengebied is 24
er eerder sprake van een structurele verandering
kunnen financieren. Dat werpt een heel ander licht
van het landschapsbeeld, dan van een
op de sloopactiviteiten van GOM. Tevens geeft
verbetering. Er ontstaat ‘nieuwe verrommeling’,
GOM aan dat er 16.000 m2 aan bedrijfspanden
want er komen grote villa’s tussen de agrarische
wordt verwijderd uit het landschap. Ook dat is
bedrijven te staan. Burgers klagen over
niet waar. Volgens de verkoopbrochure betreft het
bemesting, overlast van herrie en het spuiten
namelijk 10.473 m2 aan bebouwd oppervlak. • Voormalig wethouder Brekelmans, gemeente
van de velden voor onkruidbestrijding en gewasbescherming. Het wordt op deze manier
Teylingen, stelde al in 2016 dat “opgepast moet
voor kwekers steeds moeilijker om hun werk te
worden dat het middel niet erger wordt dan
blijven doen, terwijl zij daarmee wel de boterham
de kwaal. Het verdienmodel van GOM is een
voor hun eigen gezinnen en die van hun
‘vervuilde motor’, omdat de ‘motor’ zelf weer
medewerkers moeten verdienen. Conclusies
voor verrommeling zorgt als de Greenportwoning
• GOM, wellicht ooit goed bedoeld, blijkt niet
niet op de juiste plek wordt gebouwd” (bron:
naar behoren te functioneren en haalt de
casusonderzoek Duin- en Bollenstreek, juni 2016,
doelstellingen niet.
S. v.d. Slot).
• GOM hanteert rigoureus de sloophamer
• Voor het te laat is en GOM alles heeft opgeruimd:
waardoor ze onherstelbare schade berokkent
er is nu nog aanbod in land/schuren/kassen en
aan de Duin- en Bollenstreek.
huizen waarin, naast starters uit de agrarische
• GOM veroorzaakt schade aan haar eigen
sector, ook andere gebruiksmogelijkheden
beleid door bouwtitels te contracteren voor
(zoals een wijngaard, hoefsmid, grote siertuin,
burger(Greenport)-woningen die op meestal 1e
dierenweides, etc.) mogelijk gemaakt zouden
klas bollengrond worden gebouwd.
moeten worden. Deze waardevolle locaties in
• Het lukraak toekennen van bouwrechten
het buitengebied, die anders zouden verdwijnen,
(Greenport-woningen) in het buitengebied
blijven daarmee behouden. Wij noemen ze dan
door gemeenten dient per direct te stoppen
ook de ‘groene parels’ (zie hoofdstuk 8). • Het huidige beleid van GOM staat haaks op
om de Duin- en Bollenstreek op peil te houden en om grootschalige woningbouw te
de ISG-uitgangspunten. Zie alle bewijzen en
voorkomen. Elke m2 grond die wordt uitgegeven
voorbeelden. Welk doel wordt dan gediend door
aan een burgerwoning is definitief verloren
met deze activiteiten door te gaan?
voor de (bloem)bollenteelt en die woningen
»
nog steeds veel kleinschalig, oude verrommeling,
zijn bovendien tot last van de omliggende
nieuwe verrommeling, geen antwoord op nieuwe
bollenkwekers.
vraagstukken
• In 2019 bedroegen de exploitatiekosten van GOM € 774.000 (bron: GOM- jaarverslag 2019).
Matig:
In de afgelopen tien jaar tijd dat GOM bestaat
»
gom woningen als lintbebouwing
is dit totaal ca. € 7 miljoen. Om die kosten op te kunnen brengen moeten er 42 bouwtitels
verrommeling onvoldoende aangepakt en te veel
»
We zien vooral ruimtelijke opschoning. D&B-regio
worden verkocht en gerealiseerd. Dit betekent
blijft vooral MKB en daarmee in de basis niet een
een onttrekking van ca. 50.000 m2 aan
heel grote economische speler. Daarin is sinds 2000
bollengrond. Ter illustratie: dit is ruim meer dan
niets veranderd.
het gehele Abeelenpark. Een enorme aanslag op
»
ingehaald door gewijzigde politieke opvattingen
het bestaande (bloem)bollenareaal. • GOM brengt niet de juiste feiten naar buiten.
over de noodzaak van secundaire ambities (natuur.
Uit bijlage 3 blijkt dat GOM suggereert dat de verkoop van bouwtitels voor de bouw van 3
stikstof etc) en dus niet meer de juiste volgorde »
project zijn er 12 à 18 woningen nodig om dit te
Bij de uitvoeringen van de plannen komt onvoldoende van de grond.
Greenport-woningen het project M&G financieel mogelijk zou maken. Dat is niet waar. Bij dit
Het laten prevaleren van de primaire ambities is
»
Omdat het een lange adem vraagt en er onvoldoende middelen zijn. 25
»
zie een vorige antwoord: door de praktijk
»
Zoveel mogelijk behoud met enkele vernieuwingen
ingehaald
»
Te ambtelijk, altijd weer een Buro inschakelen
»
Geen duidelijke resultaten
»
Er is geen bollenland verloren gegaan, er zijn
»
Merk er zelf als bedrijf weinig van
bedrijventerreinen ontwikkeld en woningen
»
Een deel van de bollengrond is in handen gekomen
gerealiseerd.
van speculanten die wachten tot daar woningbouw
»
opgedreven en maakt het voor telers die willen
Ondanks de regels zit er her en der nog best wildgroei
kan plaatsvinden. Dat heeft grondprijzen »
Herstructurering Bollensector gestart maar niet in Regioprogramma met Rijk geeffectueerd.
uitbreiden of starten moeilijker om aan teelgrond te komen. Er is concurrentie om de grond gekomen
»
Liggen nog uitdagingen
tussen bollentelers en vasteplantenkwekers.
»
De GOM-woningen worden wel gebouwd, maar ik
»
er is te veel bouw van reenpoort huizen Villa’s
zie te weinig terug waar de landschapsverbetering,
»
Voor het halen van deze ambitie is veel meer tijd
door het opruimen van verrommeling, optreedt.
nodig; daar gaat een generatie overheen.
»
proces is gaande maar we zijn er nog lang niet; er
»
gaat te langzaam
moet nog flink wat worden gesaneerd, bestendige
»
het open maken is niet gelukt
bedrijven ruimtelijk geaccommodeerd en
»
Wel plannen, weinig uitvoering
teeltareaal gemoderniseerd
»
Door de marktsituatie in tuinbouwland
»
Zoals al vaker aangegeven zijn er grote knelpunten op gebied van mobiliteit, huisvesting en ruimte
»
De doelen die behaald zijn, zijn vaak meer lokaal dan regionaal
»
gedeeltelijk gehaald vele schijven
voor bedrijven Goed: Voldoende:
»
we zijn nog bezig met het traject. er valt nog
»
het gaat goed in de streek veel bedrijvigheid
een hoop te winnen bijv. nuttigere inrichting van
»
Ondanks de grote vraag naar woningen en
arealen. initiatief hiervoor ligt bij de sector
plannen voor woningbouw in de Haarlemmermeer
»
Vanuit die ambitie zijn we aan tafel gezeten. We gaan ervan uit dat we vooruit blijven gaan.
(Lisserbroek - Nieuw Vennep), komen de resultaten uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer
»
veel aandacht op economisch perspectief
onvoldoende snel tot uitvoering in Lisserbroek.
»
De schaalvergroting van de bollenteelt is maximaal gefaciliteerd
De politiek (raadsleden) is in sommige gemeenten te onbekend met de afspraken en pakken
»
Er is duidelijk gewerkt aan herstructurering en het
hun controlerende en kaderstellende rol niet
meer openmaken van het landschap. Dit is ook
voldoende op. In Hillegom is de raad nog steeds
vastgelegd in het provinciaal beleid.
vrij monistisch en heeft te veel bevoegdheden
»
Vanuit die ambitie zijn beslissingen genomen
aan het college gegeven. Niet altijd worden bij
»
Wordt actief aan gewwerkt, worden resultaten geboekt. Niet alles is mogelijk.
conflicterende belangen voorrang gegeven aan de greenportfunctie. Te stroperige besluitvorming,
»
Er is voor lange termijn duidelijk nodig
tegengestelde belangen, niet consequent handhaven, niet altijd oog hebben voor het totaal /
Zeer goed:
de streek en voorbijgaan aan de cultuurhistorie en
-
waarden van het landschap. »
binnen mogelijkheden optimaal resultaat
»
Ik heb de indruk dat dit voldoende behaald is, maar heb hier niet veel inzicht in
»
Economische herstructurering ziet met name op schaalvergroting van teeltbedrijven. Aan dit soort plannen is in de looptijd van de ISG diverse malen medewerking verleend. 26
In welke mate is de ambitie “Behoud van tenminste
opstallen en om de teelgrond weer in goede staat te brengen.
2625 hectare 1e klas bollengrond” volgens u
• Opbrengst: In ieder scenario is er voor GOM
behaald? 25
een mogelijke opbrengst door de verkoop van
23
drie bouwtitels à € 165.000. Deze opbrengst is
20
niet zeker aangezien er door de gemeente nog
15
goedkeuring verleend moet worden. Als die
12
goedkeuring er niet komt is er geen opbrengst
9
10
6
5
2
1
voor GOM. • Daling waarde: Door de sloop van de opstallen is er 13.700 m2 nieuwe teelgrond ontstaan met
0
iet ik n
W ee t
oe d Ze er g
Go ed
de Vo ld oe n
M
On
vo ldo e
nd e
at ig
een economische waarde van ca. € 250.000. Omgerekend betaalt GOM een grondprijs van € 150 tot € 220 per m2 -afhankelijk van het scenarioterwijl de nieuwe bollengrond een waarde heeft van ca. € 17 per m2. Analyse van de GOM-
Waarom is de ambitie volgens u wel/niet gehaald?
doelstellingen bij dit project:
Onvoldoende:
- Door de sloop van de bedrijfsgebouwen is er in
»
zou qua meters wel kunnen maar op het oog en het
deze situatie sprake van een opener landschap
gevoel loopt het landschap toch vol met kapitale
en open zichtlijnen. Indien er op dezelfde locatie
villa’s en loodsen
één of meerdere GOM-burgerwoningen worden
Wij hebben meerdere grote projecten van GOM
gebouwd worden de nieuwe zichtlijnen en het
geanalyseerd. Een aantal voorbeelden van grote en
opener landschap grotendeels weer tenietgedaan.
dure projecten, zoals Berbee, M&G, Javo hebben we
- Het kenmerkende landschappelijke karakter
als bijlage toegevoegd. Een sprekend voorbeeld dat
wordt behouden als er geen toestemming
opgaat voor vergelijkbare projecten: Sloop van de
wordt verleend voor de bouw van nieuwe
panden Molenaar & van Ginhoven aan de Torenlaan
GOM-woningen. Wordt daar wel toestemming
te Voorhout
voor verleend dan zal het een vrij algemeen
»
De vraagprijs voor het geheel was €
3,35 miljoen (bron: CNB makelaardij). Door GOM
beeld worden en raakt het kenmerkende
wordt een saneringsvergoeding betaald voor het
landschappelijke beeld verloren.
slopen van bestaande opstallen en om de teelgrond
- De panden in dit voorbeeld waren nog in prima
weer in goede staat brengen. Aangezien GOM geen
staat. Er was geen sprake van ‘verrommeling’.
mededelingen verstrekt over de kosten die ze per
- Er zijn goed onderhouden panden gesloopt en
project maken hebben wij m.b.t dit project drie
daardoor onttrokken aan de voorraad gebouwen
scenario’s gemaakt.
voor agrarische handelsbedrijven. Hierdoor wordt
• Scenario 1: Er is door GOM een
de doorstroming binnen het (bloem)bollenvak
saneringsvergoeding van € 3 miljoen betaald
bemoeilijkt, zo niet onmogelijk gemaakt. Als
(90% van de verkoopwaarde) voor het slopen van
GOM bovenstaande doelstellingen niet realiseert,
de opstallen en om de teelgrond weer in goede
waar zit dan het nut voor deze sloop? Misschien in
staat te brengen.
een positieve grondbalans? We hebben namelijk
• Scenario 2: Er is door GOM een
nog één doelstelling over: Het behoud van
saneringsvergoeding van € 2,5 miljoen betaald
2.625 ha 1e klas bollengrond. Wordt deze dan
(75% van de verkoopwaarde) voor het slopen van
gerealiseerd? Om de grondbalans in beeld te
de opstallen en om de teelgrond weer in goede
brengen kijken we nader naar de drie scenario’s:
staat te brengen.
In scenario 1 wordt er een vergoeding van € 3
• Scenario 3: Er is door GOM een
miljoen door GOM betaald. Om deze vergoeding
saneringsvergoeding van € 2 miljoen betaald (60%
op te kunnen brengen moeten er ca. 18 bouwtitels
van de verkoopwaarde) voor het slopen van de
voor burgerwoningen à € 165.000 (excl. btw) 27
worden verkocht. Iedere bouwtitel voor een
»
Wel
burgerwoning in een clusterlocatie betreft ca.
»
Kijk naar de Gooweg, Lage Gooweg, Duinweg en verder in de streek.
1.400 m2 grond inclusief infrastructuur, wegen, afwatering en groenvoorziening (zie bijlage 12,
»
is volgens mij wat is afgeproken
Abeelenpark). 18 Woningen kosten dus ca. 25.000
»
nog voldoende Ha
m2 aan bollengrond. In scenario 2 wordt een
»
de oppervlakte is nog steeds aanwezig
vergoeding van € 2,5 miljoen door GOM betaald.
»
kan het niet controleren, maar de focus van ISG ligt daar wel op
Dat houdt in dat er ca. 15 bouwtitels moeten worden verkocht. 15 Woningen kosten ca. 21.000 m2 aan bollengrond. In scenario 3 wordt een
Goed:
vergoeding van € 2 miljoen door GOM betaald.
»
Dat houdt in dat er ca. 12 bouwtitels moeten
en (verlaat) handhavingsbeleid van gemeenten en
worden verkocht. 12 Woningen kosten ca. 17.000
rapportages GOM.
m2 aan bollengrond. Samenvattend betekent
»
is nog steeds 2625
dit dat er door de sloop 13.700 m2 bollengrond
»
oppervlakte is behouden en zelfs iets verbeterd
ontstaat, terwijl elders 17.000 à 25.000 m2
»
Voor zover ik kan nagaan is het areaal 1e klas bollengrond van 2625 ha behouden gebleven
bollengrond -afhankelijk tegen welke vergoeding GOM heeft afgekocht- wordt onttrokken. Zelfs
»
Aantal hectares is in tact gebleven.
in scenario 3, het scenario waarin maar 60%
»
Hou vast aan 2625.
van de verkoopwaarde wordt vergoed, wordt er
»
We zitten daar bovenop volgens mij.
door dit sloopbeleid ca. 3.000 m2 bollengrond
»
Is in principe behaald
onttrokken aan de Duin- en Bollenstreek. Zelfs
»
Harde eis om de Bollenstreek de Bollenstreek te laten blijven. de Bollenstreek is Wereldberoemd
deze belangrijke doelstelling wordt door GOM dus niet gehaald. Is dit GOM-beleid dan niet een zeer
»
Matig:
Volgens de laatste raming is er nog steeds 2625 ha 1e klas bollengrond
kostbare en hopeloze vicieuze cirkel?
»
Vastgehouden aan ISG afspraken over woningbouw
»
het is er nog
»
Volgens mij is het nog steeds gehaald omdat er
Er zijn onvoldoende werkbaren percelen bij
mogelijkheden zijn om op 1e klas bollengrond te
gekomen, vaak is er gesloopt om te slopen
gaan bouwen
maar onvoldoende gekeken of het ook goede
»
Is behaald
percelen heeft opgeleverd of dat het na ruil en of
»
Dischussie rond 2650 ha domineerde besluitvorming en compensatie werkte.
herverkaveling goed werkbaren percelen op heeft geleverd : voorbeeld M&G Torenlaan
»
Het getal blijft haalbaar
»
Door het pact van Teylingen is er voorkomen dat de
Voldoende:
bollenvelden verdwenen en er een behoud van het
»
Dit is een wisselend antwoord, volgens het
basisareaal aan 1e klas bollengrond heeft plaats
jaarverslag van de GOM is de ambitie gehaald van
gevonden
de 1ste klas bollengrond. Echter een grote maar:
»
Dit had de allerhoogste prioriteit
er wordt 2e klas bollengrond onttrokken. Een
»
Mede door wat kunstgrepen
voorbeeld casus: Op 2 hectare 1ste klas bollengrond
»
Behoud van kwalitatieve bollengrond is steeds op de voorgrond getreden, juist ook bij het opruimen van
worden huizen gebouwd. Vervolgens wordt een stuk
glas ed.
van 2 hectare 2e klas bollengrond opgewaardeerd naar 1ste klas bollengrond, nu klopt de 1ste klas
»
Aantal hectares in takt
bollengrond balans weer. Maar per saldo is er nu
»
wel gehaald maar met de hakken over de sloot word veel af gesnoept
2 hectare bollengrond verloren gegaan! Dit klopt niet en moet aangepast worden in ISG dat de
»
Behoud bollengrond redelijk op orde
administratieve scheiding tussen 1ste klas en 2e klas
»
Volgens mij zijn die hectares nog beschikbaar voor
bollengrond weg moet
de bollenteelt 28
Zeer goed:
Waarom is de ambitie volgens u wel/niet gehaald?
»
Dit is behouden.
Onvoldoende:
»
kwantitatief gewoon behaald
»
»
Die 2625 ha is er nog steeds.
gekomen van gom woningen, loodsen en steriele
»
Door de uitvoering via de GOM
bedrijventerreinen
»
Volgens mijn informatie zitten we nog op 2625
»
»
Op de plaats waar verommeling is opgeruimd heeft
ha. Dit zou geen mening maar een verifieerbaar
vaak nieuwbouw plaatsgevonden en in het open
feit moeten zijn. Overigens verwacht ik dat door
landschap zijn woningen verrezen. Er is sprake van
ontwikkelingen in de teelt de 2625ha mogelijk wel
nieuwe “verrommeling” door nieuwbouw en geen of
eens te weinig zal zijn.
te weinig ook voor het “inpakken” van nieuwe grote
Omdat de GOM heeft de grondbalans bijgehouden
bedrijfshallen.
van 1e klas bollengrond. En deze is behouden de
»
landschap
manieren geprobeerd om van de 2625 ha af te »
snoepen.
Het bouwen van GOM-woningen werkt contraproductief v.w.b. het open maken van het
afgelopen jaren, maar er wordt wel op verschillende
»
er is een andere verrommeling voor in de plaats
Ten eerste is de term rommel onvoldoende
teeltareaal is in stand gebleven door middel van
gespecificeerd. Wat voor de een een afgeschreven
zeer terughoudend ruimtelijk ordeningsbeleid
schuur of kas is, is voor de ander nog bruikbaar. Lint-
(zoals de ISG ook voorstaat) in combinatie met
en cluster bebouwing door GOM-woningen hebben
bollengrondcompensatie (die daadwerkelijk
de zichtlijnen juist verslechterd. Het authentieke
plaatsvindt). De bollengrondbalans laat zelfs een
bollenlandschap met heggen, houtwallen,
plus zien qua 1e klas teeltareaal
moestuinen en paardenweitjes is opgeofferd aan
»
Aantal m2 is behouden
»
Omdat de GOM de grondbalans heeft bijgehouden
agro-industriële schaalvergroting. »
en de 2625 is behouden
We zien lintbebouwing en grote villa’s die de zichtlijnen negatief beïnvloeden.
»
Behouden en zelfs meer m2
»
Pact van Teylingen staat wat ons betreft niet ter
dure huizen langs de weg gebouwd ,dit haalt het
discussie
open karakter weg
»
»
wel gehaald, maar grote ontwikkelingsschade
»
regionaal; starheid voor een sterfhuissector
alle oudew schuren gaan weg en er worden dan veel
In plaats van de loodsen, kassen of andere bebouwing, die weggehaald wordt, verschijnen in het landschap nieuwe bedrijfsgebouwen en villa’s die de openheid en van het landschap en het karakter
In welke mate is de ambitie “Het landschap
van de Bollenstreek evenzeer aantasten. »
wordt open(er) gemaakt conform het
woningen in buitengebied gebouws
landschapsperspectief. De gemeenten gaan »
verdergaande verrommeling van het landschap
instrumenten : GOM woningen, Ruimte voor Ruimte
19
werkten tegen elkaar in. Gemeenten veel te laks. Individueeel bel;ang geen zeer vaak boven collectief
14
12
belang. Dit falend ruimtelijk beleid legt bom onder ISG. 5
3
»
De landschappelijke kwaliteit is er op achteruit gegaan. Als je nu door de bollenvelden rijd zie, in vergelijking met 10 jaar geleden, minder zichtbare
0
iet
veelal door de lintbebouwing.
ik n
W ee t
oe d Ze er g
Go ed
de Vo ld oe n
at ig M
nd e
bollenvelden. O.a. door de gebouwde woningen,
vo ldo e On
Volstrekt onvoldoende. Tegen doelstellingen in veel randbebouwing gekomen. Verschillende
tegen” volgens u behaald? 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0
in plaats van openmaken worden er greenpoort
»
Omdat er onvoldoende fuinding is gerealiseerd. Woningbouw (GOM-woningen Pilarenlaan) 29
wordt geblokkeerd en dus zijn er onvoldoende
greenportwoningen gekomen op plaatsen waar je niet
mogelijkheden om deze ambitie waar te maken.
wil, verspreid in de streek
»
Veel bebouwing in een rij
»
Herstel van open landschapsbeeld en open vensters
Voldoende:
Bij veel projecten die worden gesloopt blijkt dat GOM
»
nog steeds rommelige schuren door de streek heen
bouwtitels verkoopt aan de betreffende agrariër die stopt. Dat betekent dat er aan de ene kant
» »
Verrommeling is tegengegaan. Open landschap
worden er juist geen zichtlijnen gecreëerd en wordt
wordt echter opgevuld met forse woningen. Dat
het landschap niet opener. Het lukraak bouwen van
kan anders en beter, zeker met het oog op de
burgerwoningen in het buitengebied staat haaks op
woningbouwopgave.
de doelstelling. »
wel aan gewerkt, maar de lintbebouwing is een pijnpunt
bebouwing wordt gesloopt maar aan de andere kant burgerwoningen voor terugkomen. Op die manier
Er zijn diverse projecten opgeruimd, maar er staan
»
ik fiets nu 50 jaar rond in de regio, alles groeit alleen
Oude kassen en schuren zijn weggehaald, ruilverkaveling.
»
Er is al veel bereikt, maar ook hier kan het nog beter.
»
OK
Matig:
»
Is zichtbaar
»
»
Er zijn wat tegenstanders welde de politiek weer aan
maar dichter
Daar waar verrommeling wordt ‘opgeruimd’, verschijnen veelal villa’s en deze regelmatig in een