1. Programmarekening 2022.pdf

Toelichting Doel A WAT WILDEN WIJ BEREIKEN? Doel: Een transparant financieel beleid. WAT HEBBEN WIJ DAARVOOR GEDAAN? Activiteit Activiteit omschrijving A1

Een solide financiële huishouding voeren.

Stand van zaken jaarrekening Aan het doel, structurele uitgaven betalen uit structurele inkomsten wordt voldaan. Het transparante financieel beleid komt ten uitdrukking in de behandelde Bestuursrapportages en deze jaarrekening. Activiteiten De uitgaven van de decentralisaties in de diverse gemeenschappelijke regelingen zijn opgenomen in deze jaarrekening. Met het gevoerde beleid behoudt de gemeente Hillegom zijn solide financiële huishouding.

67

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

Bank Nederlandse gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. Cocensus

Wat heeft het gekost? Lasten

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2021

2022

2022 na wijziging

2022

Thema Algemene middelen Overhead

-6.900

-7.408

-7.272

-7.047

Treasury

-64

-132

-133

-62

Belastingen overig

-953

-384

-384

-409

-2

-26

-5.468

-257

-7.919

-7.950

-13.257

-7.775

Overige baten en lasten Totaal lasten Baten

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2021

2022

2022 na wijziging

2022

Thema Algemene middelen Overhead

37

13

13

14

Treasury

493

781

611

687

Belastingen overig

2.039

48

48

28

-7

0

0

12

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

33.535

33.812

37.040

38.863

OZB niet-woningen

1.341

1.284

1.284

1.258

OZB woningen

3.075

3.597

3.597

3.625

Totaal baten

40.513

39.535

42.593

44.487

Saldo voor resultaatbestemming

32.593

31.585

29.337

36.713

Overige baten en lasten

Reserves

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2021

2022

2022 na wijziging

2022

Toevoegingen reserves

0

0

0

0

Onttrekkingen reserves

0

0

0

0

Totaal reserves

0

0

0

0

32.593

31.585

29.337

36.713

Saldo na resultaatbestemming

68

Overhead In het gewijzigde BBV is onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten het uitgangspunt. Daarom is er door de wetgever voor gekozen om de kosten van overhead op één taakveld te laten registreren en op één centrale plaats in de begroting te vermelden. Door deze nieuwe systematiek gaan gemeenten op dezelfde wijze om met kostentoerekening, waardoor de vergelijking van kosten van producten/diensten volgens de wetgever ook zuiverder is. Om dit effect te versterken, is voor het eerst ook een uniforme definitie van overhead gegeven. De Het opnemen van het totaalbedrag aan ondersteunende activiteiten zegt daarnaast weinig zonder de relatie met het primaire proces te leggen/kennen. In dat verband houden wij conform de financiële beheersverordening extra comptabel ook nog zicht op de integrale kostprijs zodat daarop sturing kan plaatsvinden. In 2022 was het totaal aan 7.033.000, dit is 10,77 % van de totale uitgaven in 2022. Voor de doorberekening van de overhead in de jaarrekening van 2022 wordt het berekende tarief van de begroting 2022 gebruikt. De overhead bestaat uit:

Rekening 2021

Onderdeel

Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Rekening 2022

Bijdrage HLTtsamen-overhead deel

5.672

6.131

6.040

6.073

Huisvesting

148

267

236

249

Overige overhead (zoals bijdrage VNG)

1.044

997

984

712

6.864

7.395

7.259

7.033

10,93

12,62

10,25

10,77

Totaal Overheadpercentage

Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn overheidsondernemingen verplicht om vennootschapsbelasting af te dragen over winstgevende activiteiten. Gemeenten zijn onder de nieuwe wet in principe vennootschapsbelastingbelastingplichtig voor alle werkzaamheden, die als een ondernemingsactiviteit kunnen worden aangemerkt. Een inventarisatie wijst er op dat Hillegom geen onder de vennootschapsbelasting vallende activiteiten heeft.

Onvoorzien Van Onvoorzien is in het rekeningjaar niet gebruikt gemaakt.

Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen ALGEMEEN De lokale heffingen zijn te verdelen in belastingen en rechten. In de paragraaf Lokale heffingen wordt aangegeven wat daadwerkelijk aan opbrengsten van belastingen rechten is ontvangen. De gemeentewet geef een limitatieve opsomming van de belastingen die een gemeente mag heffen. De gemeente Hillegom maakt geen gebruik van de wettelijke mogelijkheid om hondenbelasting, toeristenbelasting, forensenbelasting, heffing BedrijfsInvesteringsZone (BIZ) en baatbelasting te heffen. BELASTINGEN Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de overheid. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. In 2022 heft onze gemeente de volgende belastingen: onroerende zaakbelastingen (OZB) en precariobelasting.

69

RECHTEN Rechten zijn betalingen voor een geleverde of een bewezen dienst. Hiervan zijn de tarieven in principe volledig kostendekkend. Het is niet toegestaan een meer dan kostendekkend tarief te hanteren. In Hillegom worden afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges en marktgeld als rechten geheven. OVERZICHT LOKALE HEFFINGEN 1.000 Lokale heffingen Onroerende zaak belasting Precariobelasting Overige baten (dwangbevelen) Totaal niet bestedingsgebonden Reinigingsheffingen Rioolheffing Secretarieleges Leges bouwvergunningen Begrafenisrechten Rechten en Marktgelden Totaal gebonden aan bestedingen Totaal

Rekening 2021

Begroting 2022

4.416 2.018 20 6.453 3.074 2.371 271 585 151 11 6.462 12.915

4.881 16 32 4.929 3.188 2.524 313 510 84 13 6.633 11.562

Begroting 2022 na wijziging 4.881 16 32 4.929 3.188 2.524 346 1.000 84 13 7.155 12.084

Rekening 2022 4.883 14 13 4.909 3.174 2.466 289 652 82 12 6.674 11.584

ONROEREND ZAAKBELASTINGEN De tarieven zijn bij de vaststelling aangepast aan de gemiddelde daling of stijging van de WOZ-waarde. De hertaxatie van alle WOZ-objecten vindt jaarlijks plaats. Voor 2022 geldt de waarde van de objecten naar het prijspeil van 1 januari 2021. De opbrengsten van de OZB voor zowel woningen als niet-woningen (eigenaren en gebruikers) zijn in 2022 verhoogd met het inflatiecijfer 1,1%. De opbrengsten zijn vrijwel gelijk aan de geraamde inkomsten. De opbrengsten zijn positief beïnvloed door de toename van nieuwbouw en de stijgende WOZwaarde na vaststelling van het tarief. De stijgende trend van de waarden van de woningen zet zich door. PRECARIOBELASTING Precariobelasting wordt geheven voor het innemen of gebruiken van de openbare grond. De precariotarieven zijn verhoogd met het inflatiecijfer 1,1%. OVERIGE BATEN Bij de inning van de belastingen en rechten zijn wettelijke aanmanings- en dwangbevelkosten in rekening gebracht. LEGES EN RECHTEN Kostendekkendheid Voor het bepalen van de kostendekkendheid van leges en rechten mogen extra comptabel de volgende zaken worden meegerekend: a. De directe lasten van personeel HLTsamen zijn verantwoord op het taakveld.

De overhead, de kosten voor Leidinggevend Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting (piofach), zijn gerelateerd aan de totale lasten van de bedrijfsvoering. b. De lasten in het prestatieveld zijn exclusief BTW. Omdat het BTW compensatiefonds (bcf) wordt gevoed uit het Gemeentefonds, is toerekening van de BTW geoorloofd. c. Bij de berekening van de baten wordt een derde van de kosten van het taakveld Straatreiniging toegerekend aan de heffing afvalstoffenheffing en het rioolrecht. De kosten van straatreiniging worden mede gemaakt om het zwerfvuil te verminderen en om verstoppingen in het rioolstelsel te voorkomen. d. Het is geoorloofd om het bedrag aan gegeven kwijtscheldingen te compenseren in het tarief van de rechten waar dit mogelijk is. e. De kosten, gemaakt voor inning en invordering door de gemeenschappelijke regeling Cocensus mogen worden toegerekend aan de rechten. REINIGINGSHEFFINGEN

70

Reinigingsheffingen bestaan uit de afvalstoffenheffing voor huisgezinnen en overige reinigingsrechten. De overige reinigingsrechten heffingen worden betaald voor het inzamelen en verwerken van afvalstoffen onder meer op de gemeentewerkplaats. De afvalstoffenheffing is voor de huisgezinnen. De tarieven zijn maximaal kostendekkend, de afvalstoffenheffing aangepast aan het nieuwe afvalbeleid, "De volgende stap van Afval naar Grondstof". In 2022 is besloten de Diftar-tarieven niet in te voeren.

Berekening kostendekking Reinigingsheffingen Taakveld

Omschrijving

Afval

Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW c. Afvoeren veegafval d. Kwijtschelding e. Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

2.371 258 2.112

2.667 444 2.223

Begroting 2022 na wijziging 2.685 444 2.241

124 554 165 104 105 3.164 3.070 97%

124 575 100 93 73 3.188 3.188 100%

124 575 142 93 73 3.248 3.188 98%

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022 2.630 227 2.403 124 596 136 99 73 3.431 3.174 92%

Toelichting De ramingen zijn in de 2e Bestuursrapportage aangepast aan de werkelijke werkzaamheden, hierdoor zijn onder meer ook de kosten van afvoeren veegafval gestegen. De opbrengsten heffingen zijn vrijwel in overeenstemming met de verwachtingen. RIOOLHEFFING De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van de kosten van de gemeentelijke watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater). De opbrengst van de rioolheffing is gebaseerd op 100 % dekking van de geraamde kosten.

Berekening kostendekking Riolering Taakveld

Omschrijving

Riolering Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW c. Afvoeren veegafval d. Kwijtschelding e. Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

1.639 24 1.614

1.716 0 1.716

Begroting 2022 na wijziging 1.724 0 1.724

197 222 165 73 101 2.371 2.371 100%

208 366 100 78 56 2.524 2.524 100%

208 366 142 78 56 2.574 2.524 98%

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022 1.788 50 1.738 159 342 136 72 56 2.466 2.466 100%

71

Toelichting Er wordt meer in de onderhoudsvoorziening riool gestort dan geraamd omdat er minder uitgaven zijn gemaakt voor regulier onderhoud. Door de lagere kosten van onderhoudskosten is er minder doorberekening van BTW. De toegerekende kosten van afvoeren veegafval zijn gestegen en zijn in de 2de Bestuursrapportage bijgeraamd. LEGES In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges waar nodig verhoogd met 1,1 %. De tarieven voor rijbewijzen en identiteitsbewijzen zijn aangepast aan de wettelijke toegestane prijzen.

Berekening kostendekking Leges Taakveld

Omschrijving

676 0 676

550 0 550

Begroting 2022 na wijziging 631 0 631

81 125 882 271 31%

67 97 714 313 44%

67 97 794 346 43%

Rekening 2021

Leges

Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

Begroting 2022

Rekening 2022 572 0 572 73 103 748 289 39%

Toelichting Onder de leges vallen de kosten van burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en vergunning verlening APV. LEGES BOUW In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges waar nodig verhoogd met 1,1 %.

Berekening kostendekking Wonen en bouwen Taakveld Wonen en bouwen

Omschrijving

Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

552 0 552

266 0 266

Begroting 2022 na wijziging 281 0 281

66 116 734 585 80%

32 56 354 350 99%

32 56 369 1.000 271%

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022 288 0 288 37 60 385 652 169%

Toelichting De omgevingsvergunningen zijn ondergebracht in het taakveld Wonen en bouwen. De opbrengsten zijn de leges voor omgevingsvergunningen en welzijnstoetsing en zijn door minder vergunningsaanvragen lager dan geraamd bij de 2e Bestuursrapportage, de aanvragen zijn achtergebleven bij de verwachtingen. Van de totale dekkingspercentage geeft daarom een vertekend beeld.

72

GRAFRECHTEN In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn rechten verhoogd met 1,1 %.

Berekening kostendekking Grafrechten Taakveld

Omschrijving

169 3 167

83 3 80

Begroting 2022 na wijziging 69 3 66

20 31 218 151 69%

10 18 109 84 77%

10 14 91 84 93%

Rekening 2021

Begraafplaats

Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

Begroting 2022

Rekening 2022 96 3 93 12 20 125 82 66%

Toelichting De kosten en lasten worden verantwoord in het Taakveld Begraafplaatsen en crematoria. MARKTGELDEN In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges verhoogd met 1,1 %.

Berekening kostendekking Marktgelden Taakveld

Omschrijving

Bedrijven Kosten van taakveld loket en Baten van taakveld regeling Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

26 0 26

22 0 22

Begroting 2022 na wijziging 30 0 30

21 6 35 11 31%

4 5 31 13 42%

4 6 40 13 32%

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022 33 0 33 4 7 44 121 27%

Toelichting De kosten zijn overeenkomstig de ramingen na wijziging en worden verantwoord in het Thema Regionale Economie, onderdeel Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen onderdeel Markt, er zijn geen bijzonderheden.

73

KWIJTSCHELDINGEN Aan degenen die niet in staat zijn om de een belastingaanslag te betalen, kan (op grond van de Invorderingswet 1990) gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De ministeriële regeling Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 geeft regels over de uitvoering. Deze regeling geldt ook voor de gemeentelijke heffingen (art. 255 Gemeentewet). De gemeenteraad heeft een beperkt aantal keuzen waaronder de criteria voor de kosten van bestaan. De kwijtscheldingsnorm is bepaald op 100 % van de geldende bijstandsnorm en wordt jaarlijks met de belastingverordeningen bevestigd.

Kwijtscheldingen lokale heffingen TaakOmschrijving veld

78 93

Begroting 2022 na wijziging 78 93

170

170

Rekening Begroting 2021 2022

Kwijtscheldingen Rioolheffing Kwijtscheldingen Afvalstoffenheffing Kwijtschelding OZB Totaal kwijtscheldingen

72 103 0 175

Rekening 2022 72 99 0 171

WOONLASTEN REGIOGEMEENTEN Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De OZB is gebaseerd op de gemiddelde waarde van een woning per gemeente en een meerpersoonshuishouden. In onderstaand overzicht staan de woonlasten van Hillegom en een aantal regio- en omliggende gemeenten van het afgelopen begrotingsjaar. Woonlasten 2022 (bron Coelo)

Gemeente Teylingen Haarlemmermeer Katwijk Hillegom Lisse Noordwijk Heemstede Leiden Oegstgeest Bloemendaal

OZB OZB niet ReinigingsRioolheffing woningen woningen heffing 0,0863% 0,0739% 0,0959% 0,1033% 0,1098% 0,1009% 0,675% 0,1164% 0,1022% 0,1035%

0,3623% 0,5945% 0,5574% 0,3540% 0,4856% 0,3372% 0,4045% 1,0826% 0,5365% 0,6342%

Woonlasten Woonlasten huurder eigenaar OZB (afval en riool en afval riool)

1.244

Verplichte tabel kengetallen Woonlasten

Woonlasten A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde C Afvalstoffenheffing voor een gezin D Eventuele heffingskorting E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t-1 Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar er voor (E/F) x 100%

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022 309 332 409 234 244 244 330 335 335 0 0 0 873 911 988 810 839 839 108% 109% 118%

74

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing grondslag van deze paragraaf is vastgelegd in artikel 11 van het BBV. Inleiding en Achtergrond Hillegom omschrijft een risico als een onzekere gebeurtenis die effect heeft op het kunnen behalen van een kunnen zowel intern als extern zijn. elstellingen is Hillegom beter in staat om haar doelen te verwezenlijken • • • •

Wat willen wij bereiken? Wat is daarbij onzeker (voor wie)? Wat ga wij doen (voor wie)? Hoeveel risico is aanvaardbaar*?

*Ten aanzien van de hoeveelheid aanvaardbaar risico is het voorlopige uitgangspunt gekozen dat de (netto) kans programmabudget (gecorrigeerd voor uitgaven aan verbonden partijen) tenzij hier een door het college goedgekeurde onderbouwing aan ten grondslag ligt. D aan haar maatschappelijke missie. Volledige controle vereist immers oneindig budget. De kern van bovengenoemde vragen is om een gedegen afweging te maken tussen effectiviteit en efficiency.

Omvang Risico en Weerstandscapaciteit De omvang van het risico is berekend door per programma inzichtelijk te maken wat de belangrijkste strategische zal voordoen en hoe groot de impact (in euro) naar inschatting zal zijn wanneer dit plaatsvindt. De kans maal de impact is het risicobedrag dat wordt toegevoegd aan het benodigde weerstandsvermogen.

75

Bij het inschatten van kans en impact wordt rekening gehouden met de beheersmaatregelen die zijn getroffen (of worden getroffen) om het risico en/of de impact te verkleinen, bijvoorbeeld een verzekering om de schade na een brand te beperken. Op deze manier wordt het netto risicobedrag berekend. op beheersing van het risico en de daarmee verbonden doelstellingen. Bij het inschatten van kans en impact hebben zij kunnen kiezen tussen het gebruik een standaard tabel voor kans en impact of het maken van eigen beoordeling. Op basis van bovengenoemde risico-inventarisatie is gebleken dat de omvang van het netto risico van Hillegom 2.507.000 bedraagt. Dit bedrag zal als ondergrens worden gehanteerd voor de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit. Omvang risico Hillegom Per 31-12-2022 Strategisch netto risico (nieuw + oud beleid)

.507.000

-Zie uitsplitsing hieronder % risico i.r.t. programmabudgetten Netto risico Financiering Netto risico Overkoepelend risico Netto risico Verbonden Partijen Netto risico Leefomgeving Netto risico Vitaliteit Netto risico Bestuur en ondersteuning

<5% 310.000 349.000 270.000 311.000 24.000 44.000

Omvang incidentele weerstandscapaciteit Hillegom 2022 Algemene reserve 33.776.000 Stille reserve 0 Vastgestelde buffer -6.000.000 Totaal 27.776.000 Omvang structurele weerstandscapaciteit Hillegom 2022 Onbenutte capaciteit: OZB 2.956.622 Hondenbelasting 70.000 Toeristenbelasting 15.000 Onvoorzien 25.000 Afboeken/Bijboeken 0 Totaal 3.066.622 De incidentele weerstandscapaciteit kan worden ingezet om niet geraamde (onvoorziene) lasten van substantiële aard mee te dekken. De structurele weerstandscapaciteit geeft de omvang van de maximale ruimte om de belastingen te verhogen om structurele lasten mee te dragen. Conclusies en Kengetallen en structureel zijn kunnen worden opgevangen binnen de beschikbare weerstandscapaciteit.

76

Kengetallen Hillegom

Netto schuldquote Gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde Ratio weerstandsvermogen (beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit * omvang risico)

Rekening 2021 18,2 % 3,7 % 68,2 % 7,0 % 2,4 %

Begroting 2022 44,9 % 29,8 % 59,3 % -5,5 % 1,9 %

Rekening 2022 -4,9 % -17,0 % 71,2 % -4,7 % 9,7 %

107,6 %

112,5 %

117,8 %

12,6

8,5

12,3

De kengetallen geven het volgende aan: Netto schuld quote: De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Overigens hanteert de VNG een signaalwaarde van 100%, waarboven waakzaamheid is geboden. Een netto schuldquote van hoger dan 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. Hillegom zit hier aanzienlijk onder. De berekening is uitgewerkt in de paragraaf financiering Netto schuldpositie gecorrigeerd voor verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen.

Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. Met een solvabiliteit van 70,4% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op. Structurele exploitatieruimte: Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken.

De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Woonlasten: De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan het landelijk gemiddelde. In de paragraaf lokale lasten zijn de woonlasten van de diverse heffingen weergegeven.

77

Ratio weerstandsvermogen: Wij maken gebruiken van de waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement. De minimale ratio is 1,4 < x < 2. Hoe hoger de ratio, hoe beter de

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente beheert een groot deel van de openbare ruimte. Hierin vindt een groot aantal activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Daarbij maken we gebruik van kapitaalgoederen die in de openbare ruimte aanwezig zijn: • • •

infrastructuur (wegen, water, riolering, kunstwerken, openbare verlichting) voorzieningen (groen, sportfaciliteiten) gebouwen.

Deze paragraaf behandelt, conform artikel 12 uit het BBV, de belangrijkste kapitaalgoederen die de gemeente in eigendom en/of beheer heeft. De middelen die beschikbaar worden gesteld worden ingezet om het door de raad vastgestelde beleid in uitvoering te realiseren. Inrichting en onderhoud hebben een directe relatie met elkaar. Sommige inrichtingen vragen veel onderhoud, andere juist weinig. Aangezien dit een substantieel onderdeel van de begroting vormt, willen we zicht krijgen op het noodzakelijk onderhoud van deze kapitaalgoederen. In beleidsplannen maken we afspraken over de wijze waarop we onderhouden en hoe deze aansluit op de vastgelegde ambities op gemeentelijke opgaven zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie en circulaire economie. De doelstellingen en activiteiten die gerelateerd zijn aan deze paragraaf staan in het programma "Leefomgeving; Openbare ruimte en duurzaamheid". Welke ontwikkelingen spelen er? • We werken aan een klimaatadaptieve leefomgeving:  In 2022 is de ambitie vastgesteld tav de klimaatadaptatie: actief. Dit zorgt ervoor dat klimaat nadrukkelijker een plek krijgt in de beheer en onderhoudsplannen van de gemeente.  In 2022 wordt met het groenbeheerplan verder invulling gegeven aan de biodiversiteit en klimaatadaptatie.  Vanwege de Europese kaderrichtlijn Water moeten er in de toekomst meer natuurlijke oevers komen.

• Integraal en duurzaam inrichten en beheren van de openbare ruimte wordt verder ontwikkeld. Duurzame oplossingen zijn steeds vaker mogelijk. Zo werken we aan opgaven zoals "SMART-city", waarbij we technologie inzetten om tot slimme oplossingen te komen op gebied van mobiliteit en energie- en klimaatopgaven. Ook werken we aan het gebruik van asset management om slimme keuzes te maken op gebied van beheer, onderhoud en inrichting van de buitenruimte. • In onze inkooptrajecten en afvalmanagement bouwen we naar een circulaire economie. • We investeren in groen en biodiversiteit. in 2023 wordt het uitvoeringsprogramma biodiversiteit vastgesteld. Wat wilden we bereiken? We willen onze kapitaalgoederen goed en duurzaam beheren. Goed onderhouden kapitaalgoederen dragen bij aan een positieve beleving door onze bewoners en aan draagvlak voor het realiseren van de exploitatie te voorkomen, werken we onder andere met onderhoudsvoorzieningen. Daaraan voegen we jaarlijks een vast bedrag toe. De uitname kan per jaar verschillen. Met duurzaam beheer en onderhoud streven we naar een minimaal negatief effect op het milieu.

78

Straatmeubilair, bebording en wegbewijzering Naam beleidsplan Niet aanwezig Vastgesteld Looptijd Actualisatie 2023 / 2024 Vastgesteld kwaliteitsniveau B (basis) Naam beheer- en onderhoudsplannen Niet aanwezig Looptijd Actualisatie 2023 / 2024 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo Nee ja, toelichting opnemen in paragraaf) Onderwerp

Exploitatiebedrag kosten onderhoud

Begroot 2022 36

Werkelijk 2022 20

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Verschillende werkzaamheden m.b.t. straatmeubilair. Gemeentelijke gebouwen en objecten Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf)

Beleidsplan beheer gemeentelijke gebouwen 2021-2024 2021 4 jaar 2025 Conditiescore 3 Meerjaren Onderhouds Plan 2021-2040 2021-2040 2025

Nee Voorziening gemeentelijke gebouwen Hillegom en Voorziening Groot Naam voorziening/reserve onderhoud brede school Elsbroek Diverse voorzieningen groot onderhoud gebouwen Begroot Werkelijk 2022 2022 Stand per 1 januari 1.229 1.229 Storting 175 175 Uitname 212 79 Stand per 31 december 1.192 1.325 Voorziening groot onderhoud brede school Elsbroek Begroot Werkelijk 2022 2022 Stand per 1 januari 108 108 Storting 5 0 Uitname 5 0 Stand per 31 december 108 108 Uitvoering in 2022 Schilderwerk gemeentewerf uitgesteld Onderhoudswerkzaamheden gemeentehuis uitgesteld Overig onderhoud conform contract

79

Sportcomplex de Vosse Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017 20 jaar -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017-2036 2023 Nee Voorziening sportcomplex de Vosse

Voorziening zwembad

Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

Begroot 2022 554 132 235 451

Werkelijk 2022 554 132 685 0

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Door ontbreken van de juiste onderbouwing van de voorziening is in opdracht van de accountant deze voorziening tijdelijk vrijgevallen.

Riolering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Gemeentelijk rioleringsplan Hillegom 2021 2021 - 2025 2025 n.v.t.

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Operationeel plan 2021 - 2025 2022 Nee Voorziening vervanging riolering

Onderwerp

Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie Bedragen t.l.v. voorziening

Begroot 2022 770 142 265

Voorziening vervanging riolering Begroot 1.000) 2022 Stand per 1 januari 1.500 Storting 281 Uitname 281 Stand per 31 december 1.500

Werkelijk 2022 0 56 286

Werkelijk 2022 1.314 512 286 1.540

80

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Rioolrenovaties/ rioolreparaties: Avenbeeck, Mauritslaan, Garbialaan, Van den Endelaan en Karel Doormanplein Uitvoering vervangingsplanning elektromechanische installaties drukrioleringsunits Toelichting: Het beheer en onderhoud van de riolering is uitgevoerd op basis van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Het rioleringsplan omvat het gemeentelijk beleid ten aanzien van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Op basis van de financiële consequenties van het plan wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald. In 2022 zijn in een aantal straten delen van de vrijvervalriolering gerenoveerd vanuit de rioolleiding zelf. Deze renovaties waren gepland in het Operationeel Plan 2022-2026 Daarnaast zijn er volgens de planning 50 drukrioleringsunits gerenoveerd op diverse locaties in het buitengebied. Groen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Groenbeleidsplan 2015-2024 2015 10 jaar 2024 (groenbeleidsplan zal opgaan in de omgevingsvisie) Voor het centrumgebied en de beheergroep vaste planten kwaliteitsniveau A en voor de overige gebieden B. Groenbeheerplan 2023-2032 (moet nog worden vastgesteld in het 2e kw van 2023) 10 jaar 2023 nee N.v.t.

Onderwerp

Investeringen: Bedragen t.l.v. exploitatie

Begroot 2022 131 304

Werkelijk 2022 51 288

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) • Omvorming vergroening 2e Loosterweg en Clusiushof. • Vervangen beplanting haag Van de Endelaan. • Vervanging groen diverse locaties aan de Sixlaan en omgeving • Aanplant biodiversiteitsmengsels diverse locaties • Groenaanleg Van Limburg Stirumlaan • Omvorming groen Pastoorslaan • Boomveiligheidscontrole • Uitvoering maatregelen naar boomveiligheidscontrole

Toelichting: Onderhoud Jaarlijks wordt 1/3 deel van de bomen beoordeeld, waar nodig worden maatregelen genomen zoals het snoeien en incidenteel vervangen van bomen.

81

Ziekte en Plagen: Het aantal bomen met eikenprocessierups is in 2022 stabiel gebleven. De verwachte toename is niet uitgekomen. Het creëren van meer leefruimte en voedsel voor natuurlijke vijanden (meer biodiversiteit) door veranderingen in beheer en inrichting en plaatsen van nestkasten, begint zijn vruchten af te werpen. Vervanging Bij groenrenovaties/herinrichting van plantvakken wordt de plantkeuze afgestemd op meer biodiversiteit. Zo worden er vruchtdragende bomen en heesters aangeplant. Maar ook waar mogelijk prikkelstruiken, zodat zoogdieren er kunnen schuilen en overwinteren (bijvb egels) of een nest kunnen maken (vogels). Ook zijn er in 2022 op diverse locaties nectar- en stuifmeel gevende bloembollen mengsels aangelegd gecombineerd met bloeiende kruiden die tot in het late najaar doorbloeien, zoals bijvoorbeeld aan de Vosselaan en Sixlaan. Participatie/bewoners 2022 is de bewustwording en het vergroenen van je eigen tuin verder doorgepakt, door onder andere de acties, Fiets zoekt Groen, actie tegels eruit, NK tegelwippen en Groendoenplein. Wegen Naam beleidsplan Beleidsplan Wegen 2020-2024 Vastgesteld 2020 Looptijd 2020-2024 Actualisatie 2024 Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

N.v.t. N.v.t. 2023 Nee N.v.t.

Onderwerp Begroot 2022 Investeringsbedragen: Reconstructie wegen (groot onderhoud) Bedragen t.l.v. exploitatie

658 400

Werkelijk 2022 15 332

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Klein onderhoud elementen- en asfaltverhardingen Onderhoud belijningen en markeringen Groot onderhoud elementenverhardingen op diverse locaties

Toelichting Het beheer en onderhoud van de wegen is uitgevoerd op basis van het Beleidsplan Wegen 2020-2024. Het wegenbeleidsplan omvat het gemeentelijk wegenbeleid. In dit plan is gekozen om voor alle wegtypes het kwaliteitsniveau B te kiezen. Deze richtlijn komt overeen met het basisniveau van verantwoord wegbeheer. Alleen voor de fietspaden, de verhardingen in winkelcentra en de voetpaden/trottoirs rond zorgcentra is gekozen voor het hogere kwaliteitsniveau A. Bij het kwaliteitsniveau A wordt een strengere richtlijn gehanteerd waardoor de kwaliteit van de verhardingen op een hoger niveau blijft. Afgelopen jaar is in diverse straten het straatwerk aangepakt. Daarnaast is er op diverse locaties klein onderhoud uitgevoerd aan de asfaltverhardingen. De belijningen en markeringen zijn daar waar nodig onderhouden.

82

Op basis van het beleidsplan en de weg inspectie die aan het einde van 2022 is uitgevoerd wordt een beheerplan voor de aankomende vijf jaar opgesteld. Dit plan wordt vervolgens jaarlijks geactualiseerd. Speelplaatsen Naam Beleidsplan Uitvoeringsprogramma spelen en sporten buitenruimte Hillegom 2020 Vastgesteld 2020 Looptijd 10 jaar Actualisatie 2030 Vastgesteld kwaliteitsniveau B (basis) Naam Beheers- en onderhoudsplannen Vervangingsplan spelen Looptijd Geen eind datum Actualisatie Het plan wordt jaarlijks geactualiseerd Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Nee Onderwerp

Investeringsbedrag Lijsterbeslaan Investeringsbedrag Eikenlaan Investeringsbedrag Reinier Staatshof Investeringsbedrag Jozef Israelslaan Investeringsbedrag Frans Halslaan Exploitatiebedrag Kosten onderhoud

Begroot 2022 32 32 32 32 32 30

Werkelijk 2022 23 25 9 28 32 64

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Er zijn 5 speelplekken in participatie heringericht. De jaarlijks hoofdinspectie is uitgevoerd. Het vervangingsplan is geactualiseerd. Ouderdom en slijtage bepalen welke plek wanneer heringericht wordt. Als er integraal gewerkt kan worden doen we dat. De kaart met speelplekken is geactualiseerd. Deze is te vinden via www.hillegom.nl/spelen Onderhoud aan kunstgras is uitgevoerd. Dit is grotendeels elektrisch uitgevoerd. Speeltoestel hij speelplek Ooijen vervangen Pleinen Thorbeckelaan opgeknapt (deze speelplekken zijn in 2021 verwijdert) Grondwerk betaald van de herinrichting speelplek Kapertje Overschrijding en onderscheiding op de budgetten De prijzen voor materialen en het uitvoeren van werk is in 2022 omhoog gegaan. In 2022 is tussentijds extra budget aangevraagd om het reguliere werk uit te kunnen blijven voeren. Openbare verlichting Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Beleidsplan openbare verlichting 2019-2023 2019 2019-2023 2023 Voldoen aan het Nationaal Energieakkoord 2030

Naam beheers- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beheer- en uitvoeringsplan Openbare verlichting 2019-2023 2023 Niet in onderhoud maar wel in het vervangingsprogramma 2022. Dit wordt begin 2023 ingehaald. N.v.t.

83

Onderwerp

Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie

Begroot 2022 205 76

Werkelijk 2022 178 56

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Op basis van het beleidsplan wordt ieder jaar een deel van de openbare verlichting vervangen door led-verlichting met als doel om in 2030 t.o.v. 2013 50% energie te besparen. In 2030 is dan alles led-verlichting. Door leverings- en capaciteitsproblemen bij de aannemer is het niet gelukt het programma van 2022 geheel uit te voeren. Dit wordt begin 2023 ingehaald. Het onderhoud van de openbare verlichting loopt volgens planning. Civiele kunstwerken Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beheerbeleidsplan civiele kunstwerken 2020-2024 2020 2020-2024 2024 B Beheerbeleidsplan civiele kunstwerken 2020-2024 2020-2024 2024 Nee N.v.t. Begroot 2022

Investeringsbedragen - Brug Zuider Leidsevaart - Fietsbrug Waardenburg HI 055 - Verkeersbrug Noorderlaan HI 020 - Fietsbrug Ammerzoden HI 057 Bedragen t.l.v. exploitatie Voorziening civiele kunstwerken Begroot 2022 Stand per 1 januari 63 Storting 37 Uitname 24 Stand per 31 december 76

Werkelijk 2022

100 90 210 40 70

29 88 0 45 23

Werkelijk 2022 39 37 52 24

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) In het beheerbeleidsplan civiele kunstwerken 2020-2024 is een programma voor onderhoud en de vervanging van de civiele kunstwerken opgenomen en de financiële gevolgen daarvan. Groot onderhoud: Er is groot onderhoud uitgevoerd aan de Hillinenbrug. Daarbij zijn constructieve gebreken aan de betonconstructie waargenomen die niet eerder waren geconstateerd. Hiervoor wordt een plan van aanpak gemaakt waarover u nog nader wordt geïnformeerd. Vervangingen: Voor de vervanging van brug Zuider Liedsevaart door een duikerconstructie is een

84

werkbeschrijving opgesteld en er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd. Uitvoering vindt in 2023 plaats. Fietsbrug Heemtuin bleek nog niet te hoeven vervangen en is doorgeschoven naar 2028. De vervanging van brug Noorderlaan is nog afhankelijk van RO- en verkeersveiligheidontwikkelingen en is doorgeschoven naar 2023. De fietsbruggen Waardenburg en Ammerzoden zijn vervangen. Baggeren Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Baggerplan en -programma 2015 2015-2024 2023 Voldoen aan de dwarsprofielen die zijn opgenomen in de legger (diepte en talud onder water) Hoogheemraadschap

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf)

Baggerplan en -programma 2015-2024 2023 -

Naam voorziening/reserve

-

Onderwerp Begroot 2022 Bedragen t.l.v. exploitatie

Werkelijk 2022 109

125

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Er is uitvoering gegeven aan het plan en waar mogelijk worden zaken gebundeld uitgevoerd waardoor we efficiëntie voordelen proberen te behalen. Het Programma Water en Klimaatadaptatie is in ontwikkeling en zal binnenkort aan het bestuur worden aangeboden. Onderdeel in Water is baggeren, hierin geven we een actueel overzicht van het areaal en onderhoudskosten voor de periode 2023-2027.

85

Paragraaf Financiering Inleiding De financieringsfunctie dient uitsluitend de publieke taak. Het beleid valt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Transparantie en risicobeheersing staan centraal in deze wet. Om inzicht te geven in de manier waarop de gemeente dit doet en een beeld te geven van de stand van zaken, gaan we in deze paragraaf in op de ontwikkelingen rond de gemeentelijke financiering, het te voeren beleid op open. Algemeen Het door de raad in 2014 vastgestelde Treasurystatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Hierbij wordt benadrukt dat de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid wordt gevoerd binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Welke ontwikkelingen speelden er? Rente-ontwikkelingen De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in maart 2016 de herfinancieringsrente verlaagd naar 0,00%. T/m januari 2023 is deze rente in 4 stappen verhoogd naar 2,5%. Momenteel (februari 2023) bedraagt de geldmarktrente voor aan te trekken driemaands kasgeldleningen 2,48%. De vergoedingen bij het Schatkistbankieren staan op 1,90%.

De kapitaalmarktrente voor aan te trekken leningen voor looptijden van 5 en 10 jaar zonder renteherziening bedraagt momenteel resp. 3,18% en 3,08%. De verwachting is dat deze rentetarieven iets zullen stijgen. Gemeentelijke ontwikkelingen In 2022 zijn er geen langlopende leningen afgesloten Liquiditeitsprognoses Wekelijks stellen we globale liquiditeitsprognoses voor de korte termijn op om tijdig in te spelen op schommelingen in de liquiditeit. Jaarlijks stellen we een liquiditeitsprognose op met een horizon van minimaal vier jaar. In 2022 is gestart met treasury-kwartaalrapportages. Deze zijn nog in ontwikkeling. Garantiestelling leningen en verstrekken van leningen Ons beleid is leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd. Daarbij winnen we vooraf informatie in over de financiële positie en de kredietwaardigheid van de betreffende partij. Indien een andere voorziening beschikbaar is, verstrekt de gemeente uitsluitend aanvullend een lening of garantie. Risicobeheer Financieringsstatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen, die de basis vormen voor alle transacties op dit gebied. Ons beleid is uitsluitend gebruik te maken van veilige en inzichtelijke financiële instrumenten.

De Wet Fido geeft normen voor het beperke De kasgeldlimiet heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd tot één jaar. Het totaal van deze leningen mag niet meer bedragen dan 8,5% van de totale lasten op de begroting. De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd vanaf één jaar. De verplichte aflossingen en renteherzieningen op deze leningen mogen niet meer bedragen dan 20% van de totale lasten op de begroting. Het doel van deze normen is om financiële problemen te beperken wanneer bij herfinanciering van leningen een rentestijging optreedt. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het wettelijke maximum aan leningen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De 4.907.000,- te dekken met

86

kortlopende leningen. Zodra wij deze limiet voor een langere periode (meer dan een half jaar) dreigen te overschrijden, trekken wij een langlopende lening aan of vragen wij (onderbouwd) toestemming aan de provincie om gedurende een bepaalde periode de limiet te mogen overschrijden. Gelet op de te verwachte relatief lage rente voor kort krediet maken we zoveel mogelijk gebruik van de toegestane norm, tenzij we sterke rentestijgingen verwachten op de kapitaalmarkt. Kasgeldlimiet 1 Begrotingstotaal lasten 2 Maximaal toegestane kasgeldlimiet (8,5% van begrotingstotaal lasten) 3 Gemiddeld saldo vlottende korte schuld en vlottende middelen 4 Ruimte onder kasgeldlimiet Renterisiconorm Renterisiconorm 1 Renteherziening op langlopende schuld o/g 2 Te betalen aflossingen 3 Renterisico (1 en 2) 4 Renterisiconorm 5a Ruimte onder risiconorm 5b Overschrijding risiconorm 4a Begrotingstotaal lasten 4 Renterisiconorm 20% van begrotingstotaal

2022 57.726 4.907 -1.203 3.704

2022 0 400 400 11.545 11.145

57.726 11.545

De verwachting is dat we voor de komende jaren onder de renterisiconorm blijven. Financieringsbehoefte -. Dit is een globale berekening van het verschil tussen het totaal van de vaste activa en voorraden grond enerzijds en de vaste financieringsmiddelen anderzijds (reserves, voorzieningen, langlopende leningen). Het werkelijke liquiditeitstekort per 1 januari 2022 kan afwijken ten gevolge van debiteuren- en crediteurensaldi en vooruit ontvangen en vooruitbetaalde bedragen. Begroting 1-1-2022 62.326

Rekening 1-1-2022 69.264

2 Langlopende leningen

20.835

15.400

3 Totaal vaste financieringsmiddelen

83.161

84.664

4 Boekwaarde investeringen, incl. voorraden grond

87.647

80.007

Financieringstekort/overschot (3 4)

-4.486

4.657

Financieringsbehoefte 1 Reserves en voorzieningen

Schuldpositie en solvabiliteit Het BBV schrijft een aantal kengetallen voor ter opname in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicomanagement. Omdat een aantal van deze kengetallen verband houdt met de financiering, zijn deze ook hier opgenomen. Recapitulatie kengetallen

rek. 2021

begr. 2022

rek. 2022

Netto schuldquote

18,2%

44,9%

-4,9%

Netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen

3,7%

29,8%

-17,0%

Solvabiliteitsratio

68,2%

59,3%

71,2%

87

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Overigens hanteert de VNG een signaalwaarde van 100%, waarboven waakzaamheid is geboden. Een netto schuldquote van hoger dan 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. Hillegom zit daar aanzienlijk onder. Netto schuldquote Vaste schulden Netto vlottende schuld Overlopende passiva Fin. activa (uitsluitend art. 36, d,e,f)* Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Totale baten, excl. mutaties reserves Netto schuldquote (netto schuld/baten) *

rek. 2021 + + + -

rek. 2022

15.400 5.722 3.514 0 11.066 303 2.526 10.741 58.941 18,2%

15.021 1.613 6.532 0 23.517 292 2.870 -3.513 70.990 -4,9%

Betreft art. 36 BBV d. uitzettingen in de schatkist van het Rijk met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; e. uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier, rentetypische looptijd van één jaar of langer; f. overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote, gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Vaste schulden Netto vlottende schuld Overlopende passiva Fin. activa (uitsluitend art. 36, b,c,d,e,f)* Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Totale baten, excl. mutaties reserves Netto schuldquote (netto schuld/baten) *

rek. 2021 + + + -

15.400 5.722 3.514 8.561 11.066 303 2.526 2.180 58.941 3,7%

rek. 2022 15.021 1.613 6.532 8.568 23.517 292 2.870 -12.081 70.990 -17,0%

Betreft art. 36 BBV b. leningen aan: 1. openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, a, van de Wet fido; 2. woningbouwcorporaties; 3. deelnemingen; 4. overige verbonden partijen; c. overige langlopende leningen;

88

d. uitzettingen in de schatkist van het Rijk met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; e. uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier, rentetypische looptijd van één jaar of langer; f. overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Solvabiliteitratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. De gemiddelde gemeente heeft een solvabiliteitsratio van 32%. Met een solvabiliteit van 67,2% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente. Solvabiliteitsratio

rek. 2021

rek. 2022

Eigen vermogen

64.065

70.117

Balanstotaal

93.902

98.530

Solvabiliteit (eigen vermogen/balanstotaal)

68,2%

71,2%

Verstrekte leningen Ons beleid is leningen en garanties alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd uit hoofde van de 'publieke taak'. Wij gaan hier terughoudend mee om, waarbij garantieverlening de voorkeur heeft. Verstrekte leningen per einde dienstjaar

rek. 2021

rek. 2022

Starters- en duurzaamheidsleningen

1.088

858

Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn)

1.499

1.736

Leningen aan verenigingen en instellingen

5.960

5.960

14

14

8.561

8.568

Overige leningen Totaal verstrekte leningen

Rentemethodiek In het vernieuwde BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook verplicht inzicht moet geven in: - de rentelasten uit externe financiering - het renteresultaat - de wijze van rentetoerekening.

89

Door onderstaand overzicht en toelichting in de paragraaf financiering op te nemen wordt invulling gegeven aan deze verplichting. Renteomslag Restant korte financiering Restant lange financiering Totaal externe financiering

1-1-2021 0 15.400.000 15.400.000

Gewogen gemiddeld rentepercentage externe financiering a1. De externe rentelasten over de korte financiering a2. De externe rentelasten over de lange financiering b. De externe rentebaten

0,22% + + -

Totaal door te rekenen externe rente

40.896

c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. De rentelasten van projectfinanciering c3. De rentebaten van doorverstrekte leningen (projectfinanciering) +

Saldo door te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

+ +

De aan taakvelden toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

f. Renteresultaat op het taakveld treasury

-9.794 50.690

-

0 0 40.896 0 0 40.896 0 40.896

Alle rente loopt via het taakveld 0.5 Treasury. Alle rentelasten en -baten worden direct op dit taakveld geboekt. Voor de inzet van immateriële, materiële en financiële activa (exclusief verstrekte leningen) wordt de rente voor de financiering van deze activa omgeslagen over de betreffende taakvelden (lasten). De reserves worden aangewend als intern financieringsmiddel. Hierdoor hoeft er minder geld geleend te worden op de kapitaalmarkt. Conform het advies van de commissie BBV wordt er geen rente over de reserves berekend. De afschrijvingen worden direct ten laste gebracht van de diverse taakvelden, waarop de af te schrijven activa betrekking hebben. EMU-saldo en de Wet HOF De Wet HOF (Houdbare Overheidsfinanciën) bevat een richtlijn over de tekortnorm voor de decentrale overheden. Dit houdt in dat aan de kasstroom van de lagere overheden gezamenlijk (EMU-saldo) een maximum is gesteld. EMU stat voor Economische en Monetaire Unie. Hiervan afgeleid heeft iedere gemeente een zogenaamde referentiewaarde (fictief aandeel). Overzicht EMU-saldo -saldo op te nemen. Aanleiding hiervoor was de overschrijding van de norm van het EMU-tekort van 3% waar Nederland in het verleden mee werd geconfronteerd. Om de cijfers tussen verschillende landen goed te vergelijken zijn in de Europese Unie afspraken gemaakt over de wijze van berekening van het EMU-saldo.

Het EMU-saldo wordt berekend op kasbasis, dus de feitelijke geldstromen die in een jaar plaatsvinden. Een negatief EMU-saldo wil niet zeggen dat de gemeente onmiddellijk een probleem heeft, omdat de gemeente werkt met het baten- en lastenstelsel. De prognose van het EMU-saldo van de gemeente Hillegom ziet er als volgt uit:

90

1.

EMU saldo Jaarrekening Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

+

-6.054

2.

Mutatie (im)materiële vaste activa

-

-585

3.

Mutatie voorzieningen

+

656

4.

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

-

-7468

5.

Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa

-

0

EMU-saldo

2022

2.655

Paragraaf Bedrijfsvoering Onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Op 20 juni 2019 heeft uw raad de verordening doelmatigheid en doeltreffendheid gemeente Hillegom 2019 vastgesteld. Hierin is bepaald dat het college de doelmatigheid onderzoekt en de doeltreffendheid toetst. Jaarlijks voor 1 april zenden wij u een onderzoeksplan toe. In de voortgangsrapportages en de jaarrekening geven wij de voortgang aan van de onderzoeken, de rapportages en de ontwikkelplannen. 2022 De werkdruk in de organisatie blijft fors toch hebben we de lopende onderzoeken uit 2020 en 2021 in 2022 vastgesteld. In 2023 starten we met het 213a onderzoek Afhandelen klantvragen uit 2022, omdat de organisatie in 2022 voorrang heeft gegeven aan de Financiële evaluatie inbrengpercentages HLTsamen. Het onderzoek Anterieure overeenkomsten uit het Onderzoeksplan 2020 is afgerond. Op 22 maart 2022 is de rapportage Anterieure overeenkomsten door ons vastgesteld.

De belangrijkste ontwikkelpunten zijn samengevat: geef in de college- en raadsvoorstellen Bestemmingsplanwijziging aan welke beleidsdoelen in de onderhandelingen zijn overeengekomen en die door middel van de Anterieure overeenkomst worden gerealiseerd, breng de Leges Omgevingsvergunning in overeenstemming met de kosten en hanteer de meest recente plankostenscan, stuur op en monitor de uitvoering van de Anterieure overeenkomsten en verwerk afgesloten Anterieure overeenkomsten in de begroting via een wijziging of in een Planning & control rapportage. Domein Ruimtelijke ontwikkeling heeft het Ontwikkelplan Anterieure overeenkomsten samengesteld en het management heeft daar mee ingestemd. De rapportage Sturen op gemeenschappelijke regelingen (Onderzoeksplan 2021) is door ons op 11 oktober 2022 vastgesteld. De drie belangrijkste ontwikkelpunten uit de rapportages zijn: actualiseer de Nota Verbonden partijen 2018, vereenvoudig de instrumenten in de nota en implementeer de nota in de organisatie. Domein Strategie & Projecten heeft het Programma Sturen op gemeenschappelijke regeling samengesteld en het management heeft daarmee ingestemd. Gestart wordt met het actualiseren van de Nota Verbonden partijen 2018. Het totale programma is voor eind 2023 afgerond.

91

Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn samenwerkingspartners waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft en medeverantwoordelijkheid draagt (mede-eigenaarschap). Van een financieel belang is sprake indien de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in het geval van faillissement van de verbonden partij en/of als de financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente (in de persoon van een wethouder, raadslid of ambtenaar) zeggenschap kan uitoefenen via een zetel in het bestuur of stemrecht. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) als privaatrechtelijke dat mede-eigenaarschap loopt, geldt voor deze partijen een bijzonder sturings- en beheersingsysteem (governance). Vanwege de gemeentelijke belangen in de verbonden partijen hebben deze een bijzondere status. Deze paragraaf behandelt, conform artikel 15 uit het BBV, de algemene visie over het inschakelen van een verbonden partij, de ontwikkelingen die er spelen en de voorgeschreven lijst van verbonden partijen.

Uitgangspunt van de nota Verbonden Partijen, is dat tot oprichting van en deelneming in stichtingen, verenigingen et cetera, wordt besloten indien dat noodzakelijk is voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang en de doelmatigheid daarmee wordt bevorderd. Welke ontwikkelingen spelen er? Op 14 december 2021 heeft de Eerste Kamer ingestemd met een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Hiermee wordt de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking versterkt. Volksvertegenwoordigers krijgen zo meer mogelijkheden om hun controlerende rol in dit soort samenwerkingen in te vullen en te versterken. De wijziging is vanaf 1 juli 2022 in werking treden. Het deel van de wet dat rechten geeft aan volksvertegenwoordigers gaat direct in. Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bijvoorbeeld uittreding of evaluatie) geeft de wet een implementatieperiode van 2 jaar. Met deze wijziging wordt de betrokkenheid van volksvertegenwoordigers bij het bestuur van een samenwerkingsverband verbeterd. Zo krijgen de volksvertegenwoordigers meer invloed op besluiten van een gemeenschappelijke regeling, bijvoorbeeld via zienswijzen of door het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie voor raadsleden bij zware regelingen.

Ook krijgen volksvertegenwoordigers meer mogelijkheden om invloed te hebben op het functioneren van een regeling, bijvoorbeeld via verplichte afspraken over evaluatie van de regeling en de verplichting om scherpere afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor de uittredende deelnemers. OVERZICHT MET VERBONDEN PARTIJEN De lijst van verbonden partijen bevat de informatie zoals is aangegeven in artikel 15 van het BBV, waarbij deze zijn onderverdeeld in de vier categorieën: gemeenschappelijke regelingen; vennootschappen en coöperaties; stichtingen en verenigingen, en overige verbonden partijen; Per verbonden partij wordt duidelijk gemaakt wat het belang is dat de gemeente heeft, maar ook welk openbaar belang daarmee wordt gediend en hoe groot dat belang is. Daarbij vermeldt deze lijst de financiële informatie over de verbonden partijen en eventuele risico's voor de gemeente. De paragraaf is niet gericht op het gemeentelijk mede-opdrachtgeverschap dat zich richt op de prestaties van de verbonden partij, als bijdrage aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Die rol wordt samenwerkingspartners, niet zijnde verbonden partijen.

92

Totaal overzicht bijdragen aan verbonden partijen Naam 1.

Begroot 2022

Realisatie 2022

Gemeenschappelijke regelingen

HLTsamen Holland Rijnland Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek Werkvoorzieningenschap Kust, Duin- en Bollenstreek / Provalu Regionale dienst openbare gezondheidszorg (HECHT) Hollands Midden Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) Cocensus Regeling omgevingsdienst West-Holland (ODWH) Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek (VAB) 2. Vennootschappen en coöperaties Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM) Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. De Meerlanden N.V. 3. Stichtingen en verenigingen Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en Kennemerland (RIJK) 4. Overige verbonden partijen Totaal 1. Gemeenschappelijke regelingen HLTsamen Vestigingsplaats

Hillegom

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Daarmee biedt de werkorganisatie een kwalitatief, hoogwaardige, efficiënte

Bestuurlijk belang

Lisse en Teylingen. Het bestuur bestaat uit zes leden van de drie gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Het ene lid is een wethouder en het andere lid is de burgemeester per gemeente.

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse bijdrage volgens in het bedrijfsplan opgenomen verdeelsleutel.

Financieel belang

Een eventueel nadelig saldo van de gemeenschappelijke regeling wordt gedekt door aanvullende bijdragen op basis van deze verdeelsleutel.

93

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's Ontwikkelingen

worden. Uitvoering geven aan het bedrijfsplan zoals vastgesteld in de raden van de aangesloten gemeenten. Focus ligt op het gebied van kwaliteit, kostenreductie, kwetsbaarheid en de verbeterde strategische positie.

Overige informatie Holland Rijnland Vestigingsplaats

Leiden

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Holland Rijnland is een samenwerking van en voor dertien gemeenten in het hart van de Randstad. Deze gemeenten werken vanuit een gezamenlijke strategische visie aan de verdere ontwikkeling van de regio om de kwaliteit van wonen, werken, ondernemen en recreëren van burgers, bedrijven en instellingen in het gebied te bevorderen.

Bestuurlijk belang

Vertegenwoordigers in het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling. Het Algemeen Bestuur bestaat uit 33 leden waarvan 3 leden afkomstig uit de gemeente Hillegom. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 8 leden waarvan 1 lid afkomstig uit de gemeente Hillegom.

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners.

Financieel belang

Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten.

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's Ontwikkelingen

-96

maatregelen getroffen moeten worden. Sinds 2020 werkt Holland Rijnland met een nieuwe Regionale agenda 20192023. Hierin staan gezamenlijk gedragen ambities op de beleidsterreinen ruimte (onder andere wonen, mobiliteit, biodiversiteit), regionale energiestrategie, het sociaal domein en de strategische positionering van de regio.

Overige informatie

94

Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek Vestigingsplaats

Lisse

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Individuele voorzieningen op het gebied van werk, inkomen en zorg.