Document · PDF

1. Programmabegroting 2022-2025.pdf

Raadscommissie 27 oktober 2021, gemeente HillegomBij agendapunt: 7: (21.00) Programmabegroting 2022-202532.215 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

rek. 2019 rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

Netto schuldquote

8,5%

12,5%

43,1%

44,9%

54,9%

53,7%

51,9%

Netto schuldpositie gecorrigeerd voor verstrekte len.

-8,5%

-2,9%

25,7%

29,8%

38,3%

37,1%

35,4%

Solvabiliteit

76,5%

71,7%

60,5%

59,3%

56,6%

56,0%

Grondexploitatie

7,2%

11,2%

-0,4%

-5,5%

-0,3%

0,0%

Structurele exploitatieruimte

1,9%

3,8%

3,20%

1,9%

-0,2%

-0,3%

0,8%

106,0%

112,2%

109,9%

112,5%

113,2%

113,7%

114,1%

rek. 2020

begr. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025

Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor

Toelichting van de financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote

rek.2019

Vaste schulden

11800

18.000

20.835

26.005

25.075

Netto vlottende schuld

10.039

1.163

8.942

7.986

5.704

6.128

6.285

Overlopende passiva

4.316

6.513

4.500

Uitzettingen < 1 jaar

8.096

10.426

6.500

Liquide middelen

303

312

500

Overlopende activa

1.734

1.790

1.000

4.222

6.948

23.442

25.321

28.209

27.703

26.930

Totale baten, excl. mutaties reserves

49.730

55.759

54.359

56.368

51.393

51.575

51.933

Netto schuldquote (netto schuld/baten)

8,5%

12,5%

43,1%

44,9%

54,9%

53,7%

51,9%

Financiële activa (uitzettingen > 1 jaar)

Totaal

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Overigens hanteert de VNG een signaalwaarde van 100%, waarboven waakzaamheid is geboden. Een netto schuldquote van hoger dan 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. Hillegom zit hier aanzienlijk onder.

24.145

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

rek.2019 rek. 2020 begr. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025

Vaste schulden

11.800

18.000

20.835

26.005

25.075

24.145

Netto vlottende schuld

10.039

1.163

8.942

7.986

5.704

6.128

6.285

Overlopende passiva

4.316

6.513

4.500

Financiële activa

9.449

8.553

9.449

8.548

8.543

8.541

Uitzettingen < 1 jaar

8.096

10.426

6.500

Liquide middelen

303

312

500

Overlopende activa

1.734

1.790

1.000

-5.227

-1.605

23.442

16.773

19.663

19.160

18.389

Totale baten, excl. mutaties reserves

49.730

55.759

54.359

56.368

51.393

51.575

51.933

Netto schuldquote gecorrigeerd

-10,5%

-2,9%

25,7%

29,8%

38,3%

37,1%

35,4%

Totaal

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio

rek.2019

rek. 2020 begr. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025

Eigen vermogen

62.023

63.182

55.060

56.699

54.814

53.016

52.115

Balanstotaal

81.085

88.180

90.937

95.647

96.871

94.739

93.138

Solvabiliteit (ev/balanstotaal)

76,5%

71,7%

60,5%

59,3%

56,6%

56,0%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. Met een solvabiliteit van 59,3% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente. Grondexploitatie Grondexploitatie

rek.2019

Totaal activa niet in exploitatie genomen bouwgr.

rek. 2020 begr. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr.2024 begr. 2025 -

Totaal activa bouwgronden in exploitatie

3.581

6.258

-211

-3.105

-137

Totaal baten exclusief mutaties van reserves

49.730

55.759

54.359

56.368

51.393

51.575

51.933

Kengetal grondexploitatie

7,2%

-0,4%

-5,5%

-0,3%

0,0%

11,2%

Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op.

Structurele exploitatieruimte bedragen

Structurele exploitatieruimte

rek. 2019 rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

Totale structurele lasten

48.250

54.855

54.255

56.657

53.146

53.307

53.254

Totale structurele baten

49.033

55.471

54.163

56.368

51.393

51.575

51.933

Totale structurele toevoegingen aan de reserves

Totale structurele onttrekkingen aan de reserves

1.011

8.210

1.855

1.386

1.644

1.592

908

Totale baten, excl. mutaties reserves

49.730

55.759

54.359

56.368

51.393

51.575

51.933

3,6%

3,8%

3,2%

1,9%

-0,2%

-0,3%

0,8%

Structurele expl.ruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100%

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Samenhang kengetallen De kengetallen moeten in samenhang worden bezien. Wanneer bijvoorbeeld de grondexploitatie niet bijdraagt aan vermindering van de schuldpositie en de structurele exploitatieruimte negatief is, geeft het kengetal belastingcapaciteit inzicht in de mogelijkheid tot hogere baten. De rente op de schulden krijgt de gemeente voor een deel terug via de uitgeleende gelden. Met de aflossingen op deze uitgeleende gelden kunnen de schulden worden afgelost. Voor het bedrag aan uitgeleende gelden veroorzaken de schulden per saldo geen lasten op de exploitatie. De uitgeleende gelden kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de uitleenquote op. Deze uitleenquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Wel wordt een risico op deze uitgeleende gelden gelopen. Het is de reden om ze apart van de netto schuldquote te houden. Daarbij zijn het geen vrije middelen die behoren tot het werkkapitaal, maar geldmiddelen die zijn ingezet voor de publieke taak. Bij de voorraden bouwgrond wordt onder normale condities de rente van de financiering voor de aankoop worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt. En ook worden met de verkoopopbrengst de leningen afgelost of neemt de behoefte om nieuwe geldleningen aan te trekken af.

De schulden aangegaan voor de aankoop van bouwgrond veroorzaken bij een winstgevend bouwplan per saldo geen lasten op de exploitatie. Ook de voorraadquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Door de uitleenquote en de voorraadquote van de netto schuldquote af te trekken krijg je de schuld die werkelijk op de exploitatie drukt.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf wordt het beleidskader betreffende het onderhoud van kapitaalgoederen weergegeven. Het gewenste onderhoudsniveau, de financiële consequenties van het beleidskader evenals de vertaling ervan in de begroting zijn van belang. De gemeente Hillegom kent de volgende kapitaalgoederen: wegen, openbare verlichting, straatmeubilair/bebording/wegbewijzering, water, bruggen, duikers en overige kunstwerken, groen, riolering en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de jaarlijkse lasten die rechtstreeks op de exploitatie drukken. Voor het in stand houden van kapitaalgoederen wordt in de gemeente Hillegom gebruik gemaakt van beheerplannen. In dergelijke plannen wordt het gewenste kwaliteitsniveau van de voorzieningen vastgelegd. Op basis daarvan wordt een meerjarig onderhoudsplan opgesteld met de daarbij behorende financiële consequenties. De beheerplannen zijn financieel vertaald in de begroting. Welke ontwikkelingen spelen er?  In 2021 wordt de ambitie vastgesteld tav de klimaatadaptatie. Dit zorgt ervoor dat klimaat nadrukkelijker een plek krijgt in de beheer en onderhoudsplannen van de gemeente.

 In 2022 wordt in lijn met het beleid en de ontwikkelingen op het gebied van oa biodiversiteit en klimaatadaptatie het groenbeheerplan opgesteld.  Vanwege de Europese kaderrichtlijn Water moeten er in de toekomst meer natuurlijke oevers komen. Daarnaast wordt in Q4 2021 het Programma Water en Klimaatadaptatie (PWKA) vastgesteld, dit gaat zijn effect hebben op het beheer en onderhoud van de watergangen  Integraal en duurzaam inrichten en beheren van de openbare ruimte wordt verder ontwikkeld. Duurzame oplossingen zijn steeds vaker mogelijk.  In 2021 is er een begin gemaakt met het verduurzamen van de eerste gemeentelijke gebouwen. Wat willen wij bereiken? We willen onze kapitaalgoederen goed en duurzaam beheren. Goed onderhouden kapitaalgoederen dragen bij aan een positieve beleving door onze bewoners en aan draagvlak voor het realiseren van de exploitatie te voorkomen, werken we onder andere met onderhoudsvoorzieningen. Daaraan voegen we jaarlijks een vast bedrag toe. De uitname kan per jaar verschillen. Met duurzaam beheer en onderhoud streven we naar een minimaal negatief effect op het milieu. Wat gaan wij daarvoor doen? Prioriteiten Doelstelling Beheerplannen worden Structureel een adequaat actueel gehouden. onderhoudsniveau realiseren.

Toepassing LED verlichting.

Minder energieverbruik en vermindering uitstoot CO2.

Onkruidbestrijding op verharding verduurzamen.

Het schoonhouden van verharding integraal aan pakken

Opstellen van beleid.

Met nieuw beleid, passend in het huidige tijdsbeeld, kunnen nieuwe uitvoeringsprogramma's worden opgesteld.

Activiteiten 2022 Beheerplannen worden (regionaal) zoveel mogelijk geüniformeerd om integraal beheer mogelijk te maken en meer duurzame oplossingen mogelijk te maken. Volgens een geactualiseerd vervangingsplan wordt de openbare verlichting vervangen door LED. Het schoonhouden en onkruidvrij houden van de verharding op beeldkwaliteit zonder bestrijdingsmiddelen. Uitvoering van programma's op basis van beleid duurzaamheid openbare ruimte, afvalbeleid, beleid groen, beleid wegen en speelplaatsen. Tevens wordt een Programma Water en KLimaatadaptatie (PWKA) opgemaakt.

Straatmeubilair, bebording en wegbewijzering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie 2021 Vastgesteld kwaliteitsniveau Basis Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie 2021 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo Er wordt op dit moment gewerkt aan een uitvoeringsprogramma ja, toelichting opnemen in paragraaf) straatmeubilair. Dit plan wordt eind 2021 aan het college aangeboden. Onderwerp 2022 Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie

2023 36

2024 36

2025 36

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Straatnaamborden op orde brengen Jaarlijks beheer en onderhoud op de openbare watertappunten Gemeentelijke gebouwen en objecten Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beleidsplan beheer gemeentelijke gebouwen Hillegom 2021-2024 2021 2021-2024 2024 Meerjaren Onderhouds Plan 2021-2030 2021-2040 2024 Nee Voorziening gemeentelijke gebouwen Hillegom

Voorziening gemeentelijke gebouwen Hillegom* 2022 2023 Stand per 1 januari 1078 1114 Storting 291 291 Uitname 255 256 Stand per 31 december 1114 1149 Voorziening groot onderhoud brede school Elsbroek 2022 2023 Stand per 1 januari 103 103 Storting 5 5 Uitname 5 5 Stand per 31 december 103 103

2024 1149 291 180 1259

2025

2024

2025 103 5 5 103

1259 291 352 1198

103 5 5 103

* Eind 2021 worden de geactualiseerde meerjaren onderhoudsplannen en het beleidsplan voor de gemeentelijke gebouwen vastgesteld. Daarin zijn de nieuwe benodigde storting en uitname in de voorziening opgenomen. Deze gegevens zijn nog niet verwerkt in deze tabel.

Uitvoering in 2022

Kleinschalig en groot planmatig onderhoud aan diverse gebouwen

Sportcomplex de Vosse Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017-2036 2021 Nee Voorziening sportcomplex de Vosse

Voorziening zwembad Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

2022 813 132 235 709

2023 709 132 36 805

2024 805 132 160 777

2025 777 132 31 878

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Vervangen leidingswerk zwemwater, zwembadcoating, gootroosters bassin, zitbanken, bestrating en lichtstraat Riolering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Gemeentelijk rioleringsplan 2021-2025 2021 2021 - 2025 2025 n.v.t. Operationeel plan 2021 - 2025 2022 Nee Voorziening vervanging riolering

Uitvoering in 2022 Rioolrenovaties op diverse locaties Renovatie en vervanging rioolgemalen Structurele reiniging en onderhoud riolering Toelichting: Het onderhoud van de riolering voeren we uit op basis van het gemeentelijk rioleringsplan. Het gemeentelijk rioleringsplan omvat het gemeentelijk beleid ten aanzien van het stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. De voorzieningen voor afval, hemel- en grondwater zijn nodig uit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid, het tegengaan van wateroverlast en de bescherming van het milieu. Met het plan liggen het gemeentebeleid, de te volgen strategie, en de financiële consequenties voor de komende planperiode vast. Op basis van de financiële consequenties van het plan wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald.

Groen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Groenbeleidsplan 2014-2023 2015 2014-2023 2023 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie

Groenbeheerplan wordt in 2022 opgesteld 10 -

Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve N.v.t. Onderwerp Investeringsbedragen

2022 131

2023 131

2024 131

2025 131

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Toelichting Beheer In 2022 wordt het groenbeheerplan Hillegom opgesteld met bijbehorende meerjarenbegroting en waarin ook de relatie gelegd wordt met biodiversiteit en klimaatadaptatie. Doel van dit beheerplan is het stellen van duidelijke kaders voor het groenbeheer voor de periode 2022-2031. In het plan is de beleidsmatige ambitie uit het groenbeleidsplan 2014-2023 vertaald naar het beheer en geeft aan hoe de komende jaren wordt beheerd. Het plan beschrijft het areaal, de huidige en beoogde kwaliteit en de bijbehorende inzet van de financiële middelen. Onderhoud: De uitvoering zal steeds meer gericht gaan worden op ecologisch beheer wat de biodiversiteit van zowel planten als insecten zal bevorderen. Zo gaan we testen met sinusbeheer om zo de omstandigheden van insecten en met name vlinders zo goed mogelijk te krijgen. Ziekte en Plagen: In 2019 werd voor het eerst in Hillegom nesten van de eikenprocessierups in een paar bomen waargenomen en is dit aantal in 2020 en 2021 iets toegenomen. De verwachting is dat de opmars van de eikenprocessierups in Hillegom gestaag zal doorzetten. Bestrijding vind plaats door het wegzuigen van de nesten uit de bomen. Om de rups tegen te gaan worden nestkasten opgehangen op locaties waar vorig jaar de eikenprocessierupsen zijn waargenomen. Op de lange termijn streven wij naar een natuurlijke balans.

Dit doen we door, naast nestkasten op te hangen, bermen ecologisch te maaien en in te zaaien om zodoende het aantal plantensoorten in een gebied weer te laten toenemen. Hierdoor worden natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups aangetrokken, deze dragen bij aan het herstellen van de natuurlijke balans. Ten slotte streven wij naar meer diversiteit in het bomenbestand. De (preventieve) bestrijding van de eikenprocessierups zal de komende jaren naar verwachting steeds intensiever worden wat financiële gevolgen zal hebben.

Wegen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beleidsplan wegen 2020-2024 2020 2020-2024 2024 B / A voor fietspaden, verhardingen winkelcentra en zorgcentra) Meerjarenplanning groot onderhoud wegen 2 jaar Jaarlijks Nee N.v.t.

Onderwerp 2022

2023

2024

2025

Investeringsbedragen Reconstructie wegen (groot onderhoud)

658

Bedragen t.l.v. exploitatie

940

910

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Klein onderhoud wegen op diverse locaties Groot onderhoud elementenverhardingen op diverse locaties Groot onderhoud asfaltverhardingen op diverse locaties Onderhoud belijningen Toelichting: Het beleidsplan Wegen omvat het gemeentelijk wegenbeleid. Het doel van het beleidsplan Wegen is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor het wegbeheer in de komende vijf jaar met een doorkijk naar de daaropvolgende jaren. In het beleidsplan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën. In het beleidsplan Wegen worden de te hanteren kwaliteitsniveaus voor de wegen aangegeven. In het plan is naast het basis kwaliteitsniveau voor verantwoord wegbeheer ook een hoger kwaliteitsniveau opgenomen voor de fietspaden, de verhardingen in de winkelcentra en de voetpaden/trottoirs rond zorgcentra. Het kwaliteitsniveau B komt overeen met het basisniveau van verantwoord wegbeheer. Bij het niveau A wordt een strengere onderhoudsrichtlijn gehanteerd waardoor de kwaliteit van de verhardingen op een hoger niveau blijft.

Speelplaatsen Naam Beleidsplan Uitvoeringsprogramma spelen en sporten buitenruimte 2020 Vastgesteld 2020 Looptijd 2020 - 2030 Actualisatie 2030 Vastgesteld kwaliteitsniveau Basis Naam Beheers- en onderhoudsplannen Vervangingsplan spelen Looptijd Wordt jaarlijks herzien door de beheerder op basis van inspectiegegevens. Actualisatie 2021 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Nee Naam voorziening/reserve N.v.t.

Onderwerp 2022

2023 95 35 12

Investeringsbedragen Exploitatiebedragen Exploitatiebedrag (Verwijderen speelplaatsen)

97 35 3

2024 100 35 18

2025 102 35 0

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Herinrichten van speelplaatsen op basis van het vervangingsplan spelen Hoofdinspectie uit laten voeren Actualiseren van de online plattegrond met speelplaatsen Uitvoeren van groot onderhoud Uitvoeren onderhoud kunstgras Het verwijderen van oude speelplaatsen conform het uitvoeringsprogramma Openbare verlichting Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Beleidsplan openbare verlichting 2019-2023 2019 2019-2023 2023 Voldoen aan het Nationaal Energieakkoord 2030

Naam beheers- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie

Beheer- en uitvoeringsplan Openbare verlichting 2019-2023 2023 Nee.

Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

N.v.t.

Onderwerp Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie

2022 205 83

2023 205 83

2024 205 83

2025 205 83

Exploitatie: -. Bijdrage aan

Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) Investering: Op basis van het beleidsplan wordt ieder jaar een deel van de openbare verlichting vervangen door led-verlichting met als doel om in 2030 t.o.v. 2013 50% energie te besparen. In 2030 is dan alles led-verlichting.

Civiele kunstwerken Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Beheerbeleidsplan civiele kunstwerken 2020-2024 2020 2020-2024 2024 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Opgenomen in Kunstwerkenbeleidsplan 2024 nee Voorziening groot onderhoud civiele kunstwerken

Onderwerp 2022 Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. voorziening Bedragen t.l.v. exploitatie

2023 0 12 66

2024 100 12 66

2025 550 70 66

76 37 12 101

2024 101 37 12 126

2025 126 37 70 93

10 24 66

Voorziening Kunstwerken 2022 Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

2023 63 37 24 76

Exploitatie: - (onderhoudscontract Hillinenbrug) Uitvoering in 2022 (omschrijving activiteit) In 2020 is het nieuwe Beleidsplan Civiele Kunstwerken 2020-2024 vast gesteld dat kaders omvat voor de borging van het juiste onderhoudsniveau en inzicht geeft in de benodigde financiële middelen om het beheer van de civiele kunstwerken de komende jaren te kunnen uitvoeren. Investering: In 2022 staat fietsbrug HI518 bij de heemtuin op de planning om te worden vervangen. In 2020 beschikbaar gesteld. De uitvoering hiervan vindt waarschijnlijk in 2022 plaats. Dit is afhankelijk van RO-ontwikkelingen.

Baggeren Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Baggerplan en -programma 2015 2015-2024 2020 Voldoen aan de dwarsprofielen die zijn opgenomen in de legger (diepte en talud onder water) Hoogheemraadschap

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf)

Baggerplan en -programma 2015-2024 2020 -

Naam voorziening/reserve

Onderwerp Bedragen t.l.v. exploitatie

2022 109

2023 109

2024 109

2025 109

Uitvoering in 2021 (omschrijving activiteit) Bij het opstellen van het Programma Water en Klimaatadaptatie (PWKA)in Q4 2021 zal baggeren onderdeel zijn van de scope. Het goed onderhouden van de watergangen conform de legger Hoogheemraadschap van Rijnland, is essentieel voor snelle afvoer van te veel hemelwater en biedt meer waterberging voor de langere droge periode(n). In Q4 2021 gaat de gemeente naast het schrijven van het PWKA in HLT verband baggeren. Voor Hillegom ligt een opgave ca. 3.500m3 bagger te verwijderen.

Paragraaf Financiering Inleiding De financieringsfunctie dient uitsluitend de publieke taak. Het beleid valt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Centraal in deze wet staan transparantie en risicobeheersing. Om inzicht te geven in de manier waarop de gemeente dit doet en een beeld te geven van de stand van zaken gaan we in deze paragraaf in op de ontwikkelingen rond de gemeentelijke financiering, het te voeren beleid op Het treasurystatuut is verankerd in artikel 15 van de Financiële beheersverordening 2014 en bevat de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Welke ontwikkelingen spelen er? Rente ontwikkelingen De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in maart 2016 de herfinancieringsrente verlaagd naar 0,00%. Momenteel (augustus 2021) bedraagt de geldmarktrente voor aan te trekken driemaands kasgeldleningen -0,15% (te ontvangen). Het tarief voor negatieve saldi op de rekening-courant (rood staan) is 2,45% (te betalen). De vergoedingen bij het schatkistbankieren staan op 0,00%. De kapitaalmarktrente voor aan te trekken leningen voor looptijden van 5 en 10 jaar zonder renteherziening bedraagt momenteel resp. -0,14% en 0,05%. De verwachting is dat deze rentetarieven voorlopig ongeveer op dit niveau zullen blijven.

Substantiële rentestijgingen worden niet verwacht, vooral omdat de inflatieverwachting nog achterblijft bij de ECB-doelstellingen. Gemeentelijke ontwikkelingen Gezien de investeringsvoornemens zal de benodigde hoeveelheid kort geld en lang geld in 2022 toenemen, waarbij de kasgeldlimiet zal worden overschreden. Hiervoor zal deels lang geld moeten worden aangetrokken als is. Overschrijdingen van de kasgeldlimiet moet worden gemeld aan de toezichthouder (provincie Zuid-Holland). LIQUIDITEITSPROGNOSES Wekelijks stellen we liquiditeitsprognoses voor de korte termijn op om tijdig in te spelen op schommelingen in de liquiditeit. Jaarlijks stellen we één à twee liquiditeitsprognoses op met een horizon van vier jaar. GARANTIESTELLING LENINGEN EN VERSTREKKEN VAN LENINGEN Ons beleid is leningen of garanties uit hoofde van de 'publieke taak' alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd. Daarbij winnen we vooraf informatie in over de financiële positie en de kredietwaardigheid van de betreffende partij. Indien een andere voorziening beschikbaar is, verstrekt de gemeente uitsluitend aanvullend een lening of garantie. RISICOBEHEER nen en limieten opgenomen, die de basis vormen voor alle transacties op dit gebied. Ons beleid is voornamelijk gebruik te maken van veilige en inzichtelijke financiële instrumenten.

e risicocategorie is het renterisico, De kasgeldlimiet heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd tot één jaar. Het totaal van deze leningen mag niet meer bedragen dan 8,5 % van de totale lasten op de begroting. De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd vanaf één jaar. De verplichte aflossingen en renteherzieningen op deze leningen mogen niet meer bedragen dan 20 % van de totale lasten op de begroting. Het doel van deze normen is het risico te beperken wanneer bij herfinanciering van de leningen een rentestijging leidt tot financiële problemen. KASGELDLIMIET De kasgeldlimiet is het wettelijke maximum aan leningen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De 4.9 miljoen te dekken met kortlopende leningen. Zodra wij deze limiet voor een langere periode (meer dan een half jaar) dreigen te

overschrijden, trekken wij een langlopende lening aan of vragen wij (onderbouwd) toestemming aan de provincie om gedurende een bepaalde periode de limiet te mogen overschrijden. Kasgeldlimiet Begrotingstotaal lasten Maximaal toegestane kasgeldlimiet (8,5% van begrotingstotaal lasten) Gemiddeld saldo vlottende korte schuld en vlottende middelen Ruimte onder kasgeldlimiet

2022 57.726 4.907 3.306 1.600

2023 53.222 4.524 2.300 2.224

2024 53.319 4.532 2.755 1.777

2025 53.262 4.527 1.519 3.008

Gelet op de te verwachte relatief lage rente voor kort krediet, maken we zoveel mogelijk gebruik van de toegestane norm, tenzij we sterke rentestijgingen verwachten op de kapitaalmarkt. RENTERISICONORM Renterisiconorm 1 Renteherziening op langlopende schuld o/g 2 Te betalen aflossingen 3 Renterisico (1 en 2) 4 Renterisiconorm 5a Ruimte onder risiconorm 5b Overschrijding risiconorm

2022

2023

2024

2025

0 565 565 11.545 10.980

0 830 830 10.644 9.814

0 930 930 10.664 9.734

0 930 930 10.652 9.722

4a Begrotingstotaal lasten 4 Renterisiconorm 20% van begrotingstotaal

57.726 11.545

53.222 10.644

53.319 10.664

53.262 10.652

De verwachting is dat we voor de komende jaren onder de renterisico-norm blijven. FINANCIERINGSBEHOEFTE globale berekening van het verschil tussen het totaal van de vaste activa en voorraden grond enerzijds en de vaste financieringsmiddelen anderzijds (reserves, voorzieningen, langlopende leningen). Het werkelijke liquiditeitstekort per 1 januari 2022 zal lager uitkomen ten gevolge van crediteurensaldi, vertraging van investeringen en vooruit ontvangen bedragen. Daarom is een meer gedetailleerde liquiditeitsprognose voor de lange termijn gemaakt op basis van verwachte inkomsten en uitgaven gedurende 2022 t/m 2025. Deze geeft aan dat gedurende deze periode financieringstekorten ter grootte van de kasgeldlimiet kunnen ontstaan.

1 2 3 4

Financieringsbehoefte Reserves en voorzieningen Langlopende leningen Totaal vaste financieringsmiddelen Boekwaarde investeringen, incl. voorraden grond Financieringstekort/overschot (3 4)

1-1-2022 1-1-2023 1-1-2024 1-1-2025 62.326 60.662 59.036 58.208 20.835 26.005 25.075 24.145 83.161 86.667 84.111 82.353 87.647 88.871 86.739 85.138 -4.486 -2.204 -2.628 -2.785

VERSTREKTE LENINGEN Ons beleid is leningen en garanties alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd uit hoofde van de publieke taak. Wij gaan hier terughoudend mee om, waarbij garantieverlening de voorkeur heeft. Verstrekte leningen Starters- en duurzaamheidsleningen Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) Leningen aan verenigingen en instellingen Overige leningen Totaal

Begr. 2022 1.087 1.489 5.960 14 8.550

Begr. 2023 1.087 1.489 5.960 12 8.548

Begr. 2024 1.087 1.489 5.960 10 8.546

Begr. 2025 1.087 1.489 5.960 7 8.543

RENTEMETHODIEK In het vernieuwde BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook verplicht inzicht moet geven in: - de rentelasten uit externe financiering - het renteresultaat - de wijze van rentetoerekening. Door onderstaand overzicht en toelichting in de paragraaf financiering op te nemen wordt invulling gegeven aan deze verplichting. Renteomslag

1-1-2021

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

Restant korte financiering

4.000.000

Restant lange financiering

12.000.000

20.835.000

26.005.000

25.075.000

24.145.000

Totaal externe financiering

16.000.000

24.835.000

30.005.000

29.075.000

28.145.000

0,5%

Gewogen gemiddeld rentepercentage externe financiering tbv rente eigen vermogen (nvt) a1. De externe rentelasten over de korte financiering

a2. De externe rentelasten over de lange financiering

63.706

89.006

129.899

141.834

136.719

b. De externe rentebaten (incl. rente hyb.lening)

-/-

Totaal door te rekenen externe rente

63.706

89.006

129.899

141.834

136.719

c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

-/-

c2. De rentelasten van projectfinanciering

-/-

c3. De rentebaten van doorverstrekte leningen (projectfinanciering)

63.706

89.006

129.899

141.834

136.719

Saldo door te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen

d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

63.706

89.006

129.899

141.834

136.719

63.706

89.006

129.899

141.834

136.719

De aan taakvelden toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury Boekwaarde activa tbv renteomslag, excl. verstrekte leningen

-/-

74.720.000

82.204.000

80.462.000

78.196.000

76.597.000

Omslagrenteberekening

0,09%

0,11%

0,16%

0,18%

Na afronding

0,00%

Paragraaf Bedrijfsvoering Gemeenschappelijke regeling Werkorganisatie HLTsamen De bedrijfsvoering van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen is vanaf 1 januari 2017 ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling HLTsamen. HLTsamen is een ambtelijke werkorganisatie, de gemeenten zijn bestuurlijk zelfstandig. In de Programmabegroting 2021-2024 van HLTsamen is opgenomen dat:

die meedenkt en meewerkt: dit vereist een flexibele en wendbare organisatie met gevoel voor dat wat er in de Er wordt een ontwikkelplan opgesteld die de komende jaren wordt uitgevoerd. De werkorganisatie HLTsamen ondersteunt de zelfstandige gemeentebesturen bij de strategische denkkracht en de uitvoering van hun taken. De aandacht van HLTsamen richt zich daarbij op de realisatie van de visie en de ambities op het gebied van Kwaliteit, Kostenreductie, Kwetsbaarheid en een verbeterde Strategische positie (3K's en S). In 2021 is de organisatie gestart met de fase van het verder door ontwikkelen van HLTsamen, wetende dat de basis grotendeels op orde is. Pijlen zijn gericht op behouden van het goede en oplossing zoeken voor zaken die nog niet optimaal verlopen zoals het integraal samenwerken aan complexe opgaven. Tevens is de organisatie zich bewust dat maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen zich steeds sneller opvolgen en de vraagstukken complexer maken. Eind 2021 zal er zicht zijn op de organisatiekoers tot 2025 en de daarbij benodigde stappen om daar te komen. De evaluatie van HLTsamen volgt medio 2022. In deze programmabegroting zijn kosten opgenomen van de werkorganisatie HLTsamen. Deze zijn gebaseerd op de uitvoering van de politieke programma's van Hillegom, Lisse en Teylingen.

Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn samenwerkingspartners waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft en medeverantwoordelijkheid draagt (mede-eigenaarschap). Van een financieel belang is sprake indien de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in het geval van faillissement van de verbonden partij en/of als de financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente (in de persoon van een wethouder, raadslid of ambtenaar) zeggenschap kan uitoefenen via een zetel in het bestuur of stemrecht. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) als privaatrechtelijke gemeente in verband met dat mede-eigenaarschap loopt, geldt voor deze partijen een bijzonder sturings- en beheersing systeem (governance). Vanwege de gemeentelijke belangen in de verbonden partijen hebben deze een bijzondere status. Deze paragraaf behandelt, conform artikel 15 uit het BBV, de algemene visie over het inschakelen van een verbonden partij, de ontwikkelingen die er spelen en de voorgeschreven lijst van verbonden partijen.

Uitgangspunt van de nota Verbonden Partijen, is dat tot oprichting van en deelneming in stichtingen, verenigingen et cetera, wordt besloten indien dat noodzakelijk is voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang en de doelmatigheid daarmee wordt bevorderd. Welke ontwikkelingen spelen er? Sta In oktober 2020 vond een rondetafelgesprek bij de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken plaats in aanloop naar de behandeling van de Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen. De inbreng van de VNG (kort samengevat) luidde dat zij zich afvraagt of deze wetswijziging de oplossing brengt waar raden mee kampen. Gemeenten hebben ook een principieel bezwaar, namelijk potentiële rolvermenging tussen gemeenteraad en het college bij de nieuw te introduceren instrumenten zoals de verruiming van de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. Dit geldt ook voor de instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie. Er worden dus enkele kanttekeningen geplaatst bij de wijzigingen in ieder geval door de VNG. Binnen twee jaar na de datum van inwerkingtreding van deze wet dienen deelnemers hun regeling in overeenstemming te brengen met de gewijzigde Wgr. De gewijzigde Wgr treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. De VNG verwacht niet voor 1 januari 2022.

OVERZICHT MET VERBONDEN PARTIJEN De lijst van verbonden partijen bevat de informatie zoals is aangegeven in artikel 15 van het BBV, waarbij deze zijn onderverdeeld in de vier categorieën: gemeenschappelijke regelingen; vennootschappen en coöperaties; stichtingen en verenigingen, en overige verbonden partijen; Per verbonden partij wordt duidelijk gemaakt wat het belang is dat de gemeente heeft, maar ook welk openbaar belang daarmee wordt gediend en hoe groot dat belang is. Daarbij vermeldt deze lijst de financiële informatie over de verbonden partijen en eventuele risico's voor de gemeente. De paragraaf is niet gericht op het gemeentelijk mede-opdrachtgeverschap dat zich richt op de prestaties van de verbonden partij, als bijdrage aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Die rol wordt samenwerkingspartners, niet zijnde verbonden partijen. Het onderstaande overzicht bevat de geprognosticeerde cijfers 2022 voor zover deze bekend zijn op het moment van schrijven. In regionaal verband is afgesproken dat de gemeenschappelijke regelingen bij een gelijkblijvend takenpakket de lasten met maximaal 1,4 % voor de loonkosten mogen indexeren en voor de materiële kosten een indexering van 1,1 % mogen toepassen.

Totaal overzicht bijdragen aan verbonden partijen Naam

Begroot 2021

Begroot 2022

Gemeenschappelijke regelingen HLTsamen Holland Rijnland

372.468

Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek

10.897.855

Werkvoorzieningsschap Kust, Duin- en Bollenstreek / De Maregroep

2.014.283

Regionale dienst openbare gezondheidszorg (RDOG) Hollands Midden

392.000

Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) Cocensus Regeling omgevingsdienst West-Holland (ODWH) Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek (VAB)

103.917

Vennootschappen en coöperaties Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM) Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. De Meerlanden N.V. Stichtingen en verenigingen Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en Kennemerland (RIJK) 4. Overige verbonden partijen Totaal

32.489.789

1. Gemeenschappelijke regelingen HLTsamen Vestigingsplaats

Hillegom

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Daarmee biedt de werkorganisatie een kwalitatief, hoogwaardige, efficiënte en innovatieve dienstverlening aan de 'klanten 'van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Het bestuur bestaat uit zes leden van de drie gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Het ene lid is een wethouder en het andere lid is de burgemeester per gemeente.

Bestuurlijk belang

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse bijdrage volgens in het bedrijfsplan opgenomen verdeelsleutel.

Financieel belang

Een eventueel nadelig saldo van de gemeenschappelijke regeling wordt gedekt door aanvullende bijdragen op basis van deze verdeelsleutel.

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's worden. Ontwikkelingen

Uitvoering geven aan het bedrijfsplan vastgesteld in de raden van de aangesloten gemeenten. Focus ligt op het gebied van Kwaliteit, Kostenreductie, Kwetsbaarheid en de verbeterde Strategische positie.

Overige informatie Holland Rijnland Vestigingsplaats

Leiden

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Holland Rijnland is een samenwerking van en voor dertien gemeenten in het hart van de Randstad. Deze gemeenten werken vanuit een gezamenlijke strategische visie op de verdere ontwikkeling van de regio om de kwaliteit van wonen, werken, ondernemen en recreëren van burgers, bedrijven en instellingen in het gebied te bevorderen. Vertegenwoordigers in het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling. Het Algemeen Bestuur bestaat uit 33 leden waarvan 3 leden afkomstig uit de gemeente Hillegom. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 8 leden waarvan geen lid afkomstig uit de gemeente Hillegom.

Bestuurlijk belang

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners.

Financieel belang

Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten.

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's

moeten worden.

Ontwikkelingen

Vanaf 2020 werkt Holland Rijnland met een nieuwe Regionale agenda 20192023. Hierin staan gezamenlijk gedragen ambities op de beleidsterreinen Ruimte (o.a. wonen, mobiliteit, biodiversiteit), Regionale Energie Strategie, het Sociaal Domein en de strategische positionering van de regio.

Overige informatie

Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek Vestigingsplaats

Lisse

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Individuele voorzieningen op het gebied van werk, inkomen en zorg.

Bestuurlijk belang

Het algemeen bestuur bestaat uit 2 wethouders per deelnemende gemeente en het dagelijks bestuur uit één wethouder per deelnemende gemeente.

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners.

Financieel belang

Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten.

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's

Ontwikkelingen

De ISD heeft geen eigen vermogen. De deelnemende gemeenten hebben bij de oprichting besloten dat de ISD geen reserves vormt. Eventuele financiële tegenvallers zijn voor rekening en risico van de deelnemende gemeenten. De ISD heeft te maken met onzekerheden en beperken door tijdig maatregelen te nemen, verzekeringen af te sluiten en alert te zijn op veranderingen. De ISD heeft in haar begroting 2022 in kaart de gemeenten dan wel de ISD lopen. - Het verder professionaliseren van het vroegtijdig signaleren van schulden en de ondersteuning van de schuldenproblematiek bij ondernemers. - Het in werking treden van de nieuwe Wet inburgering vanaf 1 januari 2022. -De verwachte stijging van het aantal bijstandsklanten in 2022 als een economisch gevolg van de coronacrisis. -Gemeenten onderzoeken de mogelijkheden van algemene voorzieningen (bijvoorbeeld een was- en strijkservice). Deze ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de maatwerkvoorzieningen die de ISD uitvoert.

Overige informatie

Werkvoorzieningsschap Kust, Duin- en Bollenstreek / De Maregroep Vestigingsplaats

Voorhout

Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regelingen

Doelstelling/publiek belang

Maregroep verzorgt de plaatsing van mensen met een WSW-indicatie. MareGroep verzorgt de interne en externe gesubsidieerde arbeid door uitstroom medewerkers. Het algemeen bestuur bestaat uit 1 wethouder en het dagelijks bestuur uit één wethouder.

Bestuurlijk belang

Jaarlijkse bijdrage

Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners.

Financieel belang

Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten.

Kerncijfers

1-1-2022

31-12-2022

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat Risico's

Vanuit de risico-populatie en mogelijke economische omstandigheden kan het resultaat van MareGroep lager worden dan voorheen. Het resultaat van MareGroep wordt aan de Gr KDB uitgekeerd en vormt zo een deel van de dekking in het exploitatietekort Gr KDB. leiden tot een stijging van de personeelskosten. Een voorbeeld hiervan is de verplichting om een transitievergoeding te betalen bij ontslag. er worden andere kwaliteiten gevraagd dan aanwezig zijn om de taken te vervullen. Extra kosten kunnen ontstaan in de vorm van omscholing, outplacement en het aantrekken van extra vast personeel.

Ontwikkelingen

De realisatie van de toekomstvisie MareGroep 2.0 en de integratie van het Servicepunt Werk en de Maregroep in één werkorganisatie waarin de huidige taken worden uitgevoerd.

Overige informatie

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.hillegom.nl/api/v1/meetings/1404/documents/17260