1. Notitie uitbreiding individuele inkomenstoeslag Hillegom.pdf

Aan Van Onderwerp Datum Ter

: Dagelijks bestuur : Afdeling beleid : Uitbreiding individuele inkomenstoeslag Hillegom : 12 oktober 2022 : Kennisneming en besluitvorming

Vanaf 2020 zijn in de 4 gemeenten de verordeningen individuele inkomenstoeslag ingevoerd, bestaande uit twee varianten: voor de gemeenten Teylingen en Lisse de plus-verordening, en voor de gemeenten Noordwijk en Hillegom de basis- verordening. Hillegom heeft de wens uitgesproken om de plus variant in te voeren, in deze notitie wordt daarop ingegaan.

Voorstel     

Akkoord gaan met het invoeren van de concept (plus) Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet en Gemeentewet 2022 (Bijlage 1) Onder gelijktijdige intrekking van de (basis) Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet, IOAW, IOAZ 2020 Akkoord gaan met het concept Mandaatbesluit verlening individuele inkomenstoeslag aan pensioengerechtigden Hillegom (Bijlage 2) Via de gebruikelijke route doorgeleiden van de concept Verordening en het concept Mandaatbesluit naar college en gemeenteraad De stukken zijn ter kennisname verzonden aan de cliëntenraad 1

Inleiding Voor inwoners die al langere tijd moeten rondkomen van een laag inkomen en geen uitzicht hebben op inkomensverbetering, heeft de wetgever de individuele inkomenstoeslag in het leven geroepen. Dit is een inkomensondersteunende maatregel die jaarlijks kan worden aangevraagd. In oktober 2020 zijn in de 4 gemeenten de verordeningen individuele inkomenstoeslag ingegaan ter vervanging van de verordening minimabeleid uit 2017. Er waren twee opties waar gemeenteraden uit konden kiezen: de basis variant en de plus variant. Waarbij geldt dat de doelgroep bij de plus variant een groter bereik heeft, een voor de inwoners gunstiger regeling. Tegelijk kan dit voor de gemeente hogere kosten betekenen. Gemeente Hillegom heeft destijds gekozen voor de basis variant. Aan ons is de vraag gesteld om uiteen te zetten wat het betekent om voor deze gemeente de plus variant in te voeren.

1. Reikwijdte individuele inkomenstoeslag In artikel 36 Participatiewet (Pw) is omschreven wie in aanmerking kunnen komen voor de individuele inkomenstoeslag: -

personen van 21 jaar of ouder, maar jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd; die langdurig een laag inkomen en geen in aanmerking te nemen vermogen hebben; en die geen uitzicht op inkomensverbetering hebben.

1 N.B. de stukken zijn ter kennisname verzonden aan de cliëntenraad. In 2020 heeft de cliëntenraad reeds een

advies gegeven en was al akkoord. Mocht de cliëntenraad toch nog een aanvulling willen maken, wordt dit aan u nagestuurd.

Een individuele beoordeling vindt plaats naar de omstandigheden van de persoon, waarbij in aanmerking wordt genomen: - de krachten en bekwaamheden van de persoon; en - de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen Deze criteria worden nader uitgewerkt in de verordening. Overigens geldt voor het criterium ‘geen uitzicht op inkomensverbetering hebben’ dat er een individuele beoordeling plaats moet vinden bij iedere casus. In die zin is artikel 3 van de huidige verordening te krap geformuleerd. Het is niet zo dat iemand bij voorbaat geen recht heeft op de IIT als er een maatregel in verband met de arbeidsverplichtingen is opgelegd, maar het kan wel het geval zijn als het gedrag niet is veranderd. In alle gevallen wordt het recht op IIT individueel getoetst. Hierbij wordt gelet op de krachten en bekwaamheden van een persoon, alsmede de inspanningen om tot inkomensverbetering te komen. Daarom is de formulering van artikel 3 en de toelichting aangepast in de voorgestelde verordening, het kan een afwijzingsgrond zijn waarin de maatregel een factor is, maar altijd moet een individuele beoordeling plaatsvinden. De ISD werkt in de praktijk al zo, in de evaluatie die binnenkort plaatsvindt en waarover u geïnformeerd wordt, wordt hier ook voor de overige gemeenten nader op ingegaan.

2. Verschillen basis variant en plus variant Hieronder is per variant weergegeven wat de verschillen zijn tussen de huidige en de voorgestelde variant. Daarbij zij opgemerkt dat voor de toekenning aan pensioengerechtigden (op basis van de Gemeentewet) een mandaatverlening aan de ISD nodig is van de desbetreffende gemeente. Een concept hiervoor is opgenomen in bijlage 2. Beleidsaspect

Basis variant

Plus variant

Referteperiode

24 maanden

12 maanden

Inkomensgrens

110%

120%

Leeftijdsgrens

21 tot AOW leeftijd

21 Inclusief AOW gerechtigden

Zoals weergegeven is, bedient de plus variant een grotere doelgroep. Dit geldt voor alle beleidsaspecten, mensen komen eerder voor de individuele inkomenstoeslag in aanmerking, zowel in referteperiode als in inkomensgrens. Dat brengt dus ook hogere kosten met zich mee. Bij het ingaan van de verordeningen in 2020 is door twee gemeenten gekozen voor de plus variant. Bijkomende vraag was destijds om de hoogte van de vergoeding gelijk te houden, of aan te passen. Besloten is daarop om de vergoeding gelijk te houden, daarom gaan wij uit van de huidige hoogte van de vergoeding in deze notitie. 2.1 Rechthebbenden in de praktijk In de voorgestelde plus verordening kan iemand in aanmerking komen voor de toeslag als hij gedurende 12 maanden een inkomen heeft gehad van maximaal 120% van de bijstandsnorm, geen vermogen heeft boven de aangegeven grens en er geen andere uitsluitingsgrond van toepassing is. Voor alleenstaanden en alleenstaande ouders is het bedrag jaarlijks € 500,00 en voor gehuwden €800,00. 2.2 Pensioengerechtigden In de wet staat vermeld dat personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt geen recht hebben op de inkomenstoeslag. Willen zij een beroep kunnen doen op de financiële bijdrage dan valt dit onder het gemeentelijk armoedebeleid, geënt op de Gemeentewet. In de voorgestelde verordening is dit Pagina 2 van 5

geregeld in artikel 2. Dit brengt met zich mee dat personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, ondanks het bepaalde in de wet, niet zijn uitgesloten van het recht op de individuele inkomenstoeslag onder de verordening (in feite gemeentelijk minimabeleid).

3. Grootte doelgroep De doelgroep wordt in de plus verordening vergroot van inkomens tot 110% van de bijstandsnorm naar 120% van de bijstandsnorm. Het aantal huishoudens met lage inkomens is eind 2020 door CBS in kaart gebracht, waarbij we voorzichtig zijn met het benoemen van exacte aantallen maar wel een indicatie willen geven om hoeveel huishoudens het gaat. Gemeten is het aantal huishoudens, waarbij geen onderscheid gemaakt wordt tussen alleenstaanden of gehuwden. In theorie kunnen er meerdere alleenstaanden behoren tot 1 huishouden, maar dat zal niet heel veel voorkomen. 3.1 Huidig aantal aanvragen en prognose verruiming Hillegom

Aantal huishoudens doelgroep

(Verwacht) aantal aanvragen

(Verwachte) kosten

110%

600

175

€ 97.850

120%

800

250

€ 139.785

In de gemeente Hillegom zien we dat ongeveer 600 huishoudens een inkomen hebben tot 110% van de bijstandsnorm. Van die huishoudens heeft ongeveer 29% de individuele inkomenstoeslag toegekend gekregen in het afgelopen jaar. In de afgelopen jaren lag het aantal aanvragen gemiddeld op 175. Als de doelgroep verruimd wordt naar 120% betreft dit 800 huishoudens die mogelijk in aanmerking komen, 29% daarvan komt uit op 232 toekenningen. Wij sluiten echter niet uit dat vanwege de huidige crisis en inflatie, er relatief meer gebruik zal worden gemaakt van de regeling. Ook is het ook goed mogelijk dat, omdat de doelgroep groter wordt, uiteindelijk een hoger percentage aanvragen te zien zal zijn. Noot verhoging minimumloon In januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon met 10% verhoogd. Dat heeft tot gevolg dat de hoogte van de uitkering mee stijgt en ook de inkomensgrens voor de individuele inkomenstoeslag hoger komt te liggen. Ter illustratie; voor alleenstaanden is het bereik van de individuele inkomenstoeslag in 2022 inkomens tot €1255 per maand. Vanaf 2023 zijn dat inkomens tot €1380 per maand, een significante stijging. Dat heeft tot gevolg dat meer mensen met parttime/lage inkomens aanspraak kunnen gaan maken op de individuele inkomenstoeslag. Deze doelgroep kennen we nu nog niet, dus is het lastig daar een inschatting van te maken.

Het is met name afhankelijk van deze doelgroep of er een stijging komt en hoe groot deze zal zijn. Daarom houden wij een marge aan en gaan we uit van ongeveer 250 aanvragen, wat neerkomt op 31%. In het afgelopen jaar hebben we relatief meer aanvragen van alleenstaande (ouders) gezien dan van gehuwden. Alleenstaande (ouders) hebben recht op 500, gehuwden op 800 euro. Deze verhouding is ter indicatie ook toegepast op de verwachte kosten bij een inkomensgrens van 120%. Er wordt rekening gehouden met een kostentoename van ongeveer € 42.000,00 per jaar voor gemeente Hillegom. 3.2 Gevolgen uitvoering Op dit moment is er voldoende formatie om de toename in aanvragen aan te kunnen. De kostentoename wordt, indien de voorgestelde verordening wordt vastgesteld en in werking treedt na 1 januari, verwerkt in de begrotingswijziging 2023.

Pagina 3 van 5

3.3 Ter vergelijking: Lisse Lisse is vergelijkbaar met Hillegom, qua aantal inkomens onder de grens. Lisse heeft in 2020 de plusverordening ingevoerd. Ter vergelijking waren de kosten in Lisse vorig jaar (met bredere doelgroep) € 102.599. Het kan dus ook minder kosten dan verwacht met zich meebrengen.

4. Ingangsdatum Voor de ingangsdatum zijn verschillende opties denkbaar. De verordening kan direct na publicatie inwerking treden. Ook kan er een terugwerkende kracht tot aan 1 oktober 2022 besloten worden. Hoewel dit aan de gemeenteraden is, stellen wij voor om de verordening in te laten gaan vanaf de dag na publicatie. Inwoners kunnen immers op elk moment een aanvraag indienen. De doelgroep die toegevoegd wordt, namelijk 110-120% heeft in het afgelopen jaar geen recht gehad op IIT dus zou meteen kunnen aanvragen. Wel belangrijk daarbij is brede communicatie via de ISD, de gemeente Hillegom en ketenpartners. Er zijn geen aanwijsbare redenen om de verordening met terugwerkende kracht in te laten gaan.

5. Mandaatverlening toepassing Gemeentewet Voor het kunnen toekennen van de individuele inkomenstoeslag aan pensioengerechtigden, is een mandaat benodigd van de gemeente Hillegom aan het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek. Het toekennen van een financiële bijdrage aan pensioensgerechtigden is immers armoedebeleid op grond van de Gemeentewet; een bevoegdheid van het college. Het mandaat kan worden verleend door het college nadat de gemeenteraad de verordening heeft vastgesteld met ingang van de datum inwerkingtreding van de verordening. Bij mandaat blijft het college overigens verantwoordelijk. Het is daarom nodig dat de financiële bijdragen voor deze categorie apart geregistreerd worden, alsmede het aantal afwijzingen en de redenen daarvan. In het mandaatbesluit is vastgelegd dat het college Hillegom aan het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek mandaat en volmacht/machtiging heeft verleend tot beoordeling, het nemen van besluiten op aanvragen, uitbetaling en administratieve afhandeling van de individuele inkomenstoeslag voor de doelgroep pensioengerechtigden, als bedoeld in de Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet en Gemeentewet 2022.

Het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek heeft voorts het mandaat gekregen om de hiervoor bedoelde besluiten te herzien of in te trekken en om de geldswaarde van ten onrechte genoten individuele inkomenstoeslag voor de doelgroep pensioengerechtigden terug te vorderen. Daarnaast heeft het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek mandaat gekregen tot het nemen van besluiten op bezwaarschriften die zijn gericht tegen de hiervoor omschreven besluiten. Tot slot is het dagelijks bestuur gemandateerd tot het in en buiten rechte vertegenwoordigen van het college bij procedures over individuele inkomenstoeslag voor de doelgroep pensioengerechtigden. 5.1 Ondermandaat Het dagelijks bestuur mag ondermandaat verlenen voor een efficiënte uitvoering van bovenstaande taken (artikel 2). Het huidige ondermandaat besluit benoemt alleen de verordening uit 2020, daarom moet ook het ondermandaat besluit worden aangepast. Nadat de verordening is vastgesteld, volgt hiervoor een voorstel in het Dagelijks Bestuur.

6. Evaluatie De huidige verordeningen Individuele Inkomenstoeslag worden over de periode 2020-2022 binnenkort geëvalueerd, hierover ontvangt u nog een notitie. De evaluatie over de plus verordening zal in de volgende evaluatie meegaan, deze wordt voorzien over 2 jaar.

Pagina 4 van 5

7. Financiën Zie onder 2.1, de extra kosten zijn afhankelijk van het aantal aanvragen. Voorlopig schatten wij dit in op € 30.000,00 per jaar. Dit komt bovenop de jaarlijkse kosten van (in de afgelopen 2 jaar) ongeveer €100.000,-. Bovendien moet rekening gehouden worden met een vergroting van de doelgroep als gevolg van de stijging van het minimumloon per 1 januari 2023.

8. Privacy Er zijn geen bijzondere aandachtspunten in het licht van de AVG.

9. Communicatie Interne communicatie Medium Medewerkers kwaliteit (o.a. werkinstructie aanpassen) Medewerkers KCC Medewerkers PC

Ja

Externe communicatie Medium Persbericht Tekst website Folder (indien van toepassing) Publicatie gemeentepagina Externe relaties (bv adviesraden) Brief klanten Officiële bekendmaking via WEP

Ja

Nee

Toelichting

Nee

Toelichting

X

X X

X X X X X X X

Bijlagen 1. Concept Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet en Gemeentewet Hillegom 2. Concept mandaatverlening Individuele Inkomenstoeslag Pensioengerechtigden Hillegom

Pagina 5 van 5