Document · PDF

1. (gewijzigd) Programmabegroting 2023-2026.pdf

Gemeenteraad 3 november 2022, gemeente HillegomBij agendapunt: 9: Programmabegroting 202334.749 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

7 alinea's met “grondexploitatie”: 1264 1400 2379 2424 2431 2448 2673

WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit

Activiteit omschrijving

Onderhouden van, investeren in en behouden van een stevige bestuurlijke samenwerkingsrelatie met onze bestuurlijke partners in de Duin- en Bollenstreek, de gemeente Haarlemmermeer, Holland Rijnland, de MRA en MRDG en externe maatschappelijk partners.

Strategische (bestuurlijke) posities innemen en strategische samenwerkingsverbanden aangaan met bestuurlijk en maatschappelijk partners. Zo kan Hillegom haar positie en invloed versterken.

Verder ontwikkelen van het gebiedsgericht werken, samen met de provincie en (regio)gemeenten.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Versterken belangenbehartiging en versterken van invloed van Hillegom binnen Holland Rijnland en Kennemerland op een aantal beleidsterreinen zoals bij verkeer en vervoer. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving B1

In 2023 blijft onze gemeente doorlopend betrokken bij belangrijke dossiers op de tafels van Holland Rijnland, provincie Zuid-Holland en Duin- en Bollenstreek zoals het mobiliteitsdossier, wonen, de energietransitie, ruimte, recreatie & toerisme en economie. Door de toegenomen samenwerking tussen de HLT-gemeenten en onze partners binnen de Duin- en Bollenstreek zijn wij beter in staat onze ambities te realiseren. Aangaan van een brede samenwerking met bestuurlijke en maatschappelijke partners binnen de Duinte borgen.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Benutten van onze 'scharnierfunctie' tussen de grote stedelijke gebieden. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving C1

Het ambtelijk en bestuurlijk brede netwerk opbouwen en verder ontwikkelen om zo kansen en mogelijkheden van onze scharnierfunctie nader te onderzoeken.

Samenwerkingspartners Verbonden partijen Overige samenwerkingspartners Samenwerkingsorgaan Holland Rijnland/Kennemerland Haarlemmermeer Schiphol Provincie Zuid-Holland Provincie Noord-Holland Gemeenten Kennemerland-Zuid Metropoolregio Amsterdam Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Verbonden partijen Voor meer informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen

Beleidsindicatoren Indicator Formatie Bezetting Externe inhuur Apparaatskosten Overhead * Eigen gegevens

Eenheid

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023

Bron

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Kosten per inwoner % van de totale lasten

* Zie Zie Zie Zie rekening rekening begroting begroting GR GR GR GR HLTsamen HLTsamen HLTsamen HLTsamen 473 13 %

11 %

331 13 %

40 13 %

* * * *

Toelichting indicator Formatie Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature. Fte is het equivalent van een 36-urige werkweek. Toelichting indicator Bezetting Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Terugkijkend naar een begrotingsjaar wordt de werkelijke bezetting berekend. Conform de definitie van Vensters voor Bedrijfsvoering is berekend de gemiddelde bezetting in dat begrotingsjaar door het gemiddelde te nemen van de werkelijke bezetting op 1 januari en op 31 december. Toelichting indicator Externe inhuur Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.

Toelichting indicator Apparaatskosten Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Toelichting indicator Overhead De overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Kaderstellende stukken · · · · · · · · · · · · .

Overheidsbrede dienstverlening 2015-2020 (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) www.klantinfocus.nl/diensten/govmetric www.operatiebrp.nl Reglement van orde voor de raad Coalitie akkoord: Met trots vooruit 2022-2026 Verordening op de raadscommissie www.omgevingswetportaal.nl Verordening op de raadscommissie Nota Verbonden Partijen 2018 (raad 22 februari 2018) HLT Samen Sterker! (Bedrijfsplan werkorganisatie HLT Samen) De raadsbesluiten van Hillegom, Lisse en Teylingen over de ambtelijke samenwerking. Governanceregime_Verbonden_Partijen_Hillegom_2018_2

Wat mag het kosten? Lasten

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Beheer overige gebouwen en gronden

-316

-186

-190

-213

Burgerzaken

-561

-606

-684

-635

Totaal Dienstverlening

-877

-792

-874

-848

Bestuur

-1.484

-1.676

-1.729

-1.709

Totaal Regionale samenwerking

-1.484

-1.676

-1.729

-1.709

Totaal lasten

-2.361

-2.468

-2.603

-2.557

Baten

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Beheer overige gebouwen en gronden

495

Burgerzaken

252

293

Totaal Dienstverlening

747

369

Bestuur

Totaal Regionale samenwerking

Totaal baten

808

397

Saldo van baten en lasten

-1.552

-2.072

-2.205

-2.159

Reserves

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Toevoegingen reserves

-2

Onttrekkingen reserves

662

556

Totaal reserves

659

554

Saldo na resultaatbestemming

-894

-1.516

-2.151

-2.138

Thema Dienstverlening

Thema Regionale samenwerking

Thema Dienstverlening

Thema Regionale samenwerking

Algemene dekkingsmiddelen We voeren, met de beschikbare middelen, een degelijk en transparant financieel beleid. Structurele uitgaven worden betaald uit structurele inkomsten. Op basis van de beschikbare middelen is het uitgangspunt dat de tarieven voor de OZB de komende periode slechts met het jaarlijkse inflatiepercentage stijgen. Voor wat betreft de tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffing en voor leges, deze moeten in principe 100 % kostendekkend zijn. Wij heffen geen hondenbelasting, parkeerbelasting, forensenbelasting, BIZ-bijdrage en toeristenbelasting (of verblijfbelastingen). Het huidige kwijtscheldingsbeleid zetten wij voort. Mocht er in de toekomst bezuinigd moeten worden, dan rust er op geen enkel programma een absoluut taboe. De (financieel) meest kwetsbare inwoners in onze gemeente worden in die opgave ontzien. Bij de decentralisaties in het sociaal domein hanteren wij onverkort het principe rijksbudget = werkbudget. Dit principe is in de praktijk momenteel niet houdbaar. Om die reden zijn de meeruitgaven in relatie tot de inkomsten die wij hiervoor van het Rijk ontvangen en in de algemene uitkering zijn opgenomen, structureel in onze gemeentebegroting opgenomen. De verwachte extra middelen jeugdhulp na arbitrage is, conform de miljoen, verwerkt in de algemene uitkering.

Dit laat onverlet dat wij ons blijven inzetten om bij de zogeheten sturingsagenda Jeugd en de transformatieagenda Wmo deze uitgaven terug te dringen. Actiepunten Gelijkblijvende (woon)lasten voor onze inwoners Huidig financieel beleid voortzetten In de Programmabegroting meeruitgaven decentralisaties structureel opnemen Raakvlakken WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? DOEL A Structurele uitgaven betalen uit structurele inkomsten. Een transparant financieel beleid.

WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? ACTIVITEITEN DOEL A Het opnemen van de meeruitgaven van de decentralisaties in de Programmabegroting. Een solide financiële huishouding voeren.

VERPLICHTE ONDERDELEN BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING desbetreffende programma geboekt. De baten in algemene middelen bestaan uit doeluitkeringen, specifieke rijksvergoedingen, huuropbrengsten en dergelijke. Dit onderdeel van de begroting volgt uit artikel 8 van het Besluit begroting en verantwoording (BBV).

In algemene dekkingsmiddelen staan de volgende onderwerpen:  Lokale heffingen  Algemene uitkering uit het Gemeentefonds  Dividenden  Saldo financieringsfunctie  Overige algemene dekkingsmiddelen Verder heeft de gemeente diverse inkomsten waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn de zogenaamde algemene dekkingsmiddelen. Deze baten zijn niet aan een concreet programma toe te rekenen. Artikel 8 van het BBV schrijft voor dat, naast de begroting van lasten en baten per programma, ook een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen en de post onvoorzien moet worden opgenomen. LOKALE HEFFINGEN Dit zijn gemeentelijke belastingen die geen directe relatie hebben met een bepaalde gemeentelijke taak, de besteding is niet geoormerkt. De onroerendezaakbelasting en de precariobelasting vallen hieronder. De rioolrechten, afvalstoffenheffing, leges, en marktgelden vallen hier niet onder. Deze worden op de desbetreffende effingen voor een uitgebreidere toelichting. In de paragraaf Weerstandsvermogen is een berekening opgenomen over de dekkingspercentages in relatie tot het weerstandsvermogen. ALGEMENE UITKERING UIT HET GEMEENTEFONDS In de begroting is rekening gehouden met de effecten van de Meicirculaire 2022. Voor de berekening van de algemene uitkering 2023 is rekening gehouden met de verwachte stijging van het aantal inwoners en het aantal gereed gekomen woningen in 2022.

Meerjarig zijn deze stijgingen eveneens meegerekend. Van de meerjarige extra inkomsten is 50% in de uitgaven opgenomen als toename van kosten areaaluitbreiding. De maatstaven zijn in de meerjarenbegroting constant gehouden. De gelden uit het BTW-compensatiefonds (BCF) zijn niet meegerekend. De decentralisatie Jeugdhulp, die vanaf 2024 nog niet zijn opgenomen in de algemene uitkering, is voor 100% opgenomen in de berekeningen van de algemene uitkering. Het deel dat is achtergebleven als deelfonds is de decentralisatie Participatiewet. DIVIDENDEN We ontvangen dividend van Alliander, Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG) en De Meerlanden NV naar rato van het bedrijfsresultaat.

Dividend

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Alliander

420

346

373

Bank Nederlandse Gemeenten

113

Meerlanden

522

471

581

SALDO FINANCIERINGSFUNCTIE In de vernieuwde BBV zijn de regels over rentetoerekening gewijzigd. De notitie Rente van de Commissie BBV geeft in een stellige uitspraak aan, dat er niet meer rente mag worden toegerekend dan de werkelijke rentelasten. Er is geadviseerd geen rente meer toe te rekenen aan eigen vermogen (voorheen bespaarde rente). We berekenen in Hillegom geen rente over investeringen. De werkelijke rentelasten zijn verantwoord in de begroting. Tijdelijke overschotten op de financiering worden overeenkomstig het schatkistbankieren 'gestald' bij het Rijk. Door de lage rente zijn er geen rentebaten over overtollige gelden, er worden wel rentebaten ontvangen voor het lenen van tijdelijke gelden (kasgeld). De overhead wordt verantwoord in prestatieveld bedrijfsvoering en de directe bedrijfskosten worden rechtstreeks toegerekend aan de producten en activiteiten. De overhead wordt wel meegenomen in de berekening van de kostendekkende tarieven.

MUTATIES RESERVES Per programma is vermeld wat de mutaties op de reserves zijn. Een aantal mutaties is niet toe te wijzen aan een programma en wordt daarom hier verantwoord. SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Bank Nederlandse gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. Cocensus

Overige samenwerkingspartners

Toelichting Doel A WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Een transparant financieel beleid. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving A1

Een solide financiële huishouding voeren.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

Bank Nederlandse gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. Cocensus

Wat mag het kosten? Lasten

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Overhead

-6.900

-7.333

-7.630

-7.509

-7.505

-7.506

Treasury

-64

-133

Belastingen overig

-953

-384

-385

Overige baten en lasten

-2

-1.567

-14

-167

-301

-489

Totaal Algemene middelen

-7.919

-9.417

-8.162

-8.194

-8.324

-8.513

Totaal lasten

-7.919

-9.417

-8.162

-8.194

-8.324

-8.513

Thema Algemene middelen

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds OZB niet-woningen OZB woningen

Baten

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Overhead

Treasury

493

781

611

Belastingen overig

2.039

Overige baten en lasten

-7

Thema Algemene middelen

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

33.535

34.892

37.241

38.092

38.979

35.513

OZB niet-woningen

1.341

1.284

1.332

OZB woningen

3.075

3.597

3.764

3.851

3.958

4.104

Totaal Algemene middelen

40.513

40.615

43.004

43.942

44.936

41.616

Totaal baten

40.513

40.615

43.004

43.942

44.936

41.616

Saldo van baten en lasten

32.593

31.198

34.842

35.748

36.612

33.103

Reserves

Rekening

Begroting

2021

2022 na wijziging

2023

2024

2025

2026

Toevoegingen reserves

Onttrekkingen reserves

32.595

31.198

34.843

35.748

36.612

Totaal reserves Saldo na resultaatbestemming

33.103

Overhead In het gewijzigde BBV is onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten het uitgangspunt. Daarom is er door de wetgever voor gekozen om de kosten van overhead op één taakveld te laten registreren en op één centrale plaats in de begroting te vermelden. Door deze nieuwe systematiek gaan gemeenten op dezelfde wijze om met kostentoerekening, waardoor de vergelijking van kosten van producten/diensten volgens de wetgever ook zuiverder is. Om dit effect te versterken, is voor het eerst ook een uniforme definitie van overhead gegeven. Deze centrale presentatie heeft als neven Het opnemen van het totaalbedrag aan ondersteunende activiteiten zegt daarnaast weinig zonder de relatie met het primaire proces te leggen/kennen. Daarom houden wij conform de financiële beheersverordening extra comptabel ook nog zicht op de integrale kostprijs zodat daarop sturing kan plaatsvinden. In 2023

629.581,- Dit is 13

57.817.997,-.

De overhead bestaat uit:

Onderdeel Bijdrage HLTtsamen-overhead deel Huisvesting Overige overhead Totaal

Bedrag 6.477 206 946 7.630

Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn overheidsondernemingen verplicht om vennootschapsbelasting af te dragen over winstgevende activiteiten. Gemeenten zijn onder de nieuwe wet in principe vennootschapsbelastingbelastingplichtig voor alle werkzaamheden, die als een ondernemingsactiviteit kunnen worden aangemerkt. Een inventarisatie wijst er op dat Hillegom geen onder de vennootschapsbelasting vallende activiteiten heeft.

Onvoorzien 25.000,- geraamd voor onvoorziene incidentele uitgaven.

Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen ALGEMEEN De paragraaf lokale heffingen bevat, overeenkomstig het BBV een overzicht van het beleid inzake de lokale heffingen, de relevante ontwikkelingen die van invloed zijn op de tarieven en een verantwoording over de mate van kostendekkendheid van tarieven inclusief de uitgangspunten die daarbij zijn gehanteerd. Daarnaast wordt een overzicht op hoofdlijnen gepresenteerd van de diverse heffingen, de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. In de Gemeentewet en een aantal bijzondere wetten is geregeld welke heffingen (belastingen en retributies) een gemeente mag opleggen. De gemeenteraad bepaalt de hoogte van het tarief en welke van die heffingen ook daadwerkelijk worden geheven. BELASTINGEN De Gemeentewet geeft een limitatieve opsomming van de belastingen die een gemeente mag heffen. Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de overheid. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. Onze gemeente heft de volgende belastingen: onroerendezaakbelastingen (OZB) en precariobelasting. De gemeente Hillegom maakt geen gebruik van de wettelijke mogelijkheden om hondenbelasting, parkeerbelasting, forensenbelasting, BIZ-bijdrage en toeristenbelasting (of verblijfsbelastingen) te heffen. RECHTEN Rechten zijn betalingen voor een geleverde of een bewezen dienst.

Hiervan zijn de tarieven in principe volledig kostendekkend. Het is niet toegestaan een meer dan kostendekkend tarief te hanteren. In Hillegom worden afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges en marktgeld als rechten geheven. In de raadsvergadering van december 2022 worden de belastingverordeningen 2023 voor de bijstelling van de tarieven voorgelegd. ONTWIKKELINGEN/ACTUALITEIT Belastinghervormingen In het kader van de nieuwe financieringssystematiek voor het Gemeentefonds vanaf 2026 wordt door de minister van BZK en de staatssecretaris van Financiën gekeken naar de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied. De vervolgstappen om te komen tot belastinghervormingen en groter eigen gemeentelijk belastinggebied worden afgewacht. Financiële uitgangspunten  Overeenkomstig de Kadernota 2023 wordt voor belastingen en retributies rekening gehouden met een inflatiepercentage van 3,7 %. Voor de heffingen geldt dat een compensatie alleen aan de orde is, als deze binnen de grenzen van kostendekkendheid blijft. Voor de retributies geldt dat het uitgangspunt de 100 % kostendekkendheid is.  Bij de berekening van de overhead wordt de maximale toegestane opslag berekend. De overhead bestaat uit de kosten voor piofach (personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, automatisering, communicatie en huisvesting).

De direct toe te rekenen kosten worden verantwoord op de taakvelden.

Kostendekkendheid Voor het bepalen van de kostendekkendheid mogen extra comptabel de volgende zaken worden meegerekend: a. De directe lasten van personeel HLTsamen zijn verantwoord op het taakveld en zijn gebaseerd op de geraamde lasten uit de begroting van HLTsamen. De overhead, de kosten voor leidinggevend personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, automatisering, communicatie en huisvesting (piofach), zijn gerelateerd aan de totale lasten van de bedrijfsvoering (zie het onderdeel Overhead bij de Algemene dekkingsmiddelen. b. De lasten in het prestatieveld zijn exclusief BTW. Omdat het BTW compensatiefonds (bcf) wordt gevoed uit het Gemeentefonds, is toerekening van de BTW geoorloofd. c. Bij de berekening van de baten wordt een derde van de kosten van het prestatieveld Straatreiniging toegerekend aan de heffing afvalstoffenheffing en het rioolrecht. De kosten van straatreiniging worden mede gemaakt om het zwerfvuil te verminderen en om verstoppingen in het rioolstelsel te voorkomen.

d. e.

Het is geoorloofd om het bedrag aan kwijtscheldingen te compenseren in het tarief. De kosten, gemaakt voor inning en invordering door de gemeenschappelijke regeling Cocensus mogen worden toegerekend aan de rechten. Deze zijn gerelateerd aan de kostentoerekening van Cocensus.

Overzicht lokale heffingen In het volgende overzicht worden de opbrengsten van de lokale heffingen weergegeven. Lokale heffingen Realisatie Realisatie Begroting 2020 2021 2022 Onroerende zaakbelasting 4.133 4.416 4.881 Precariobelasting

Begroting 2023 5.096

1.995

2.018

Totaal niet bestedingsgebonden

6.156

6.453

4.929

5.139

Afvalstoffen- en reinigingsheffingen

2.664

3.074

3.188

3.558

Rioolheffing

2.323

2.371

2.524

2.474

Secretarieleges

235

271

313

316

Bouwleges

502

585

510

400

Begrafenisrechten

151

Rechten en Marktgelden

5.801

6.462

6.633

6.842

11.957

12.915

11.562

11.981

Overige baten (dwangbevelen)

Totaal gebonden aan bestedingen Totaal

WET WAARDERING ONROERENDE ZAKEN (WOZ) De vastgestelde WOZ-waarde vormt de grondslag voor de onroerendezaakbelastingen (OZB), de Waterschapsomslag gebouwd (geheven bij woning- of bedrijfspandbezitters in het gebied van het waterschap) en het huurwaardeforfait voor de inkomstenbelasting. De WOZ-administratie is een basisregistratie. De waarden worden op grond van de WOZ jaarlijks herzien. De Waarderingskamer schat de marktontwikkeling voor woningen op een stijging van 13,5 procent. Voor niet-woningen wordt de waardeontwikkeling geschat op een stijging van 1 procent. ONROEREND ZAAKBELASTINGEN De tarieven van de OZB worden gebaseerd op de WOZ-waarde en de geraamde opbrengsten in de begroting. De aanslag OZB wordt berekend over de waarde bepaling per 1 januari 2022. De marktontwikkeling wordt gevolgd door Cocensus. Bij het bepalen van de tarieven wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van de WOZ-waarde. De geraamde leegstand bij niet-woningen is over beide heffingen verdeeld, zodat de prikkel tot verhuren mede bij de eigenaren is ondergebracht. De opbrengsten van de OZB voor zowel woningen als nietwoningen (eigenaren en gebruikers) zijn verhoogd met het inflatiepercentage van 3,7 procent. De ontwikkeling van de onroerendezaakbelasting tarieven van de afgelopen jaren waren:

% van de WOZ-waarde Woningen Eigenaar Niet-woningen Eigenaar Niet-woningen Gebruiker

2020 0,0989% 0,2221% 0,1344%

% van de WOZ-waarde 2021 2022 0,0962% 0,1033% 0,2366% 0,2223% 0,1434% 0,1317%

Bij de vaststelling van de OZB-verordening, medio december, wordt de laatste prognose van de WOZ-waarde per 1 januari 2022 bepaald om zodoende een juist percentage van de heffingsmaatstaf te kunnen vaststellen en de geraamde opbrengsten, inclusief de uitgangspunten te garanderen.

PRECARIOBELASTING Precariobelasting wordt geheven voor het innemen of gebruiken van openbare grond. De tarieven zijn verhoogd met het vastgestelde inflatiecijfer 3,7%. OVERIGE BATEN Bij de inning van de achterstallige belastingen en rechten worden wettelijke aanmanings- en dwangbevelkosten in rekening gebracht. REINIGINGSHEFFINGEN Reinigingsheffingen bestaan uit de afvalstoffenheffing voor huisgezinnen en overige reinigingsrechten. De overige reinigingsrechten heffingen worden betaald voor het inzamelen en verwerken van afvalstoffen op de gemeentewerkplaats. De afvalstoffenheffing geldt voor huishoudens. Door de stijgende kosten van verwerking van het afval, verwijderen bijzettingen bij milieuparkjes en achterblijven van inkomsten van restfracties is het tarief verhoogd om te komen tot 100% dekkingspercentage.

Vast tarief

2021 MeerÉénpersoons persoons 330,00 300,00

2022 MeerÉénpersoons persoon 5,00 5,00

2023 MeerÉénpersoons persoon 55,00 25,00

Het vernieuwde BBV schrijft voor dat er een duidelijk overzicht is van de kostendekking. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de afvalkosten.

Berekening kostendekking afval Taakveld Afval

Omschrijving Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten

2021 2.371 258 2.112

2022 2.667 444 2.223

2023 2.900 373 2.527

124 554 165 104 105 3.164 3.070 97%

124 575 100 93 73 3.188 3.188 100%

124 620 106 110 70 3.558 3.558 100%

Toe te rekenen kosten a. b. c. d. e.

Overhead BTW Afvoeren veegafval Kwijtschelding Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

RIOOLHEFFING De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van de kosten van de gemeentelijke watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater). De opbrengst van de rioolheffing is gebaseerd op 100 % dekking van de kosten. De kosten zijn aangepast aan het nieuwe GRP. De grondslag bij woningen is gesplitst in één- en meerpersoonshuishoudens en bij niet-woningen het waterverbruik te hanteren als grondslag, verdeeld in acht schalen. Met alle (minimale) wijzigingen en de genoemde uitgangspunten is de rioolheffing 100 % dekkend en zijn de tarieven berekend op:

Woningen 2 of meer persoonshuishoudens 1 persoonshuishoudens Niet-woningen <100 100-250 250-500 500-1000 1000-2000 2000-4000 4000-6000 >6000 Garages/trafo's

2021

2022

2023

2021

2022

2023

Het vernieuwde BBV schrijft voor dat er een duidelijk overzicht is van de kostendekking. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de rioolkosten.

Berekening kostendekking Riolering Taakveld Omschrijving Riolering Kosten van het taakveld Baten van het taakveld Netto kosten

2021 1.639 24 1.614

2022 1.716 0 1.716

2023 1.663 0 1.663

197 222 165 73 101 2.371 2.371 100%

208 366 100 78 56 2.524 2.524 100%

213 356 106 80 56 2.474 2.474 100%

Toe te rekenen kosten a. b. c. d. e.

Overhead BTW Afvoeren veegafval Kwijtschelding Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

LEGES BURGERZAKEN In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges waar nodig verhoogd met 3,7 %. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de leges.

Taakveld Burgerzaken

Omschrijving Kosten van taakveld Baten van taakvelden Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten leges Kostendekkendheidspercentage

Berekening kostendekkendheid leges burgerzaken 2021 2022 2023 676 550 631 0 0 0 676 550 631 81 125 882 271 21%

67 97 714 313 44%

76 125 832 316 38%

Toelichting Onder de leges vallen de kosten van burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en vergunningverlening APV.

LEGES BOUW In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges waar nodig verhoogd met 3,7 %. De legesverordening wordt aangepast aan de nieuwe Omgevingswet bij inwerkingtreding. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de bouwleges.

Taakveld Bouw en wonen

Omschrijving Kosten van taakvelden Baten van taakvelden Netto kosten Toe te rekenen kosten a. Overhead b. BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

Berekening kostendekking Wonen en bouwen 2021 2022 2023 552 266 313 0 0 0 552 266 313 66 116 734 585 80%

56 32 354 350 99%

66 38 416 400 96%

Toelichting De omgevingsvergunningen zijn ondergebracht bij de taakvelden Dienstverlening. Handhaving is geen onderdeel van de kostendekkendheid, dit is wettelijk vastgelegd. De opbrengsten heffingen zijn de leges voor omgevingsvergunningen en welzijnstoetsing en zijn de reguliere opbrengsten. GRAFRECHTEN In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de rechten verhoogd met 3,7 %. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de grafrechten.

Taakveld Begraafpl.

Omschrijving Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten

Berekening kostendekking grafrechten 2021 2022 2023 169 83 71 3 3 3 167 80 68

Toe te rekenen kosten a. b. e.

Overhead BTW Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

20 31 218 151 69%

10 18 1 109 84 77%

9 15 3 96 81 85%

Toelichting De kosten en baten zijn verantwoord in het taakveld begraafplaatsen en crematoria.

MARKTGELDEN In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten zijn de leges verhoogd met 3,7 %. Hieronder geven we inzicht in de kostendekking van de marktgelden.

Taakveld Markt

Berekening kostendekking Omschrijving Kosten van taakveld Baten van taakveld Netto kosten

2021 26 0 26

2022 22 0 22

2023 28 0 28

21 6

3 5 1 30 13 42%

4 6 1 38 13 34%

Toe te rekenen kosten a. b. e.

Overhead BTW Perceptiekosten Totale kosten Opbrengsten heffingen Kostendekkingspercentage

35 11 31%

Toelichting Taakveld Economie en bedrijvigheid, onderdeel straatmarkten. KWIJTSCHELDINGEN Aan degenen die niet in staat zijn om de een belastingaanslag te betalen, kan (op grond van de Invorderingswet 1990) gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De ministeriële Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 geeft regels over de uitvoering. Deze regeling geldt ook voor de gemeentelijke heffingen (art. 255 Gemeentewet). De gemeenteraad heeft een beperkt aantal keuzen waaronder de criteria voor de kosten van bestaan. De kwijtscheldingsnorm is bepaald op 100 % van de geldende bijstandsnorm en wordt jaarlijks met de belastingverordeningen bevestigd. Kwijtschelding kan worden verleend voor de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Waar mogelijk wordt een automatische toets voor kwijtschelding uitgevoerd. Van mensen die in een jaar kwijtschelding hebben gekregen wordt het volgend jaar getoetst of de inkomens- en vermogenssituatie is gewijzigd. Bij gelijkblijvende omstandigheden wordt dan automatisch kwijtschelding verleend. Toegekende en ingeschatte kwijtscheldingen lokale heffingen Kwijtscheldingen rioolheffing Kwijtscheldingen afvalstoffenheffing Kwijtscheldingen OZB Totaal kwijtscheldingen

Werkelijk 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

WOONLASTEN Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing.

WOONLASTEN REGIO 2022 In het volgende overzicht staan de woonlasten van Hillegom en een aantal regio- en omliggende gemeenten van het afgelopen begrotingsjaar. De OZB is gebaseerd op de gemiddelde waarde van een woning per gemeente en een meerpersoonshuishouden. Woonlasten Woonlasten OZB OZB niet Reinigingshuurder Gemeente Rioolheffing eigenaar OZB woningen woningen heffing (afval en riool en afval riool) Teylingen 0,0863% 0,3623% Haarlemmermeer 0,0739% 0,5945% Katwijk 0,0959% 0,5574% Hillegom 0,1033% 0,3540% Lisse 0,1098% 0,4856% Noordwijk 0,1009% 0,3372% Heemstede 0,0675% 0,4045% Leiden 0,1164% 1,0826% Oegstgeest 0,1022% 0,5365% Bloemendaal 0,1035% 0,6342% Verwachte woonlasten 2023 Hillegom Bron: Coelo.nl TABEL KENGETALLEN WOONLASTEN Overeenkomstig regelgeving (BBV) is verplichte tabel belastingcapaciteit opgenomen.

Woonlasten A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde C Afvalstoffenheffing voor een gezin D Eventuele heffingskorting E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t-1 Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar er voor (E/F) x 100%

Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023 309 322 334 234 244 235 330 335 355 0 0 0 873 900 923 810 839 839 107,8% 107,3% 110,0%

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing grondslag van deze paragraaf is vastgelegd in artikel 11 van het BBV. Inleiding en Achtergrond Hillegom omschrijft een risico als een onzekere gebeurtenis die effect heeft op het kunnen behalen van een kunnen zowel intern als extern zijn. en is Hillegom beter in staat om haar doelen te verwezenlijken    

Wat willen wij bereiken? Wat is daarbij onzeker (voor wie)? Wat ga wij doen (voor wie)? Hoeveel risico is aanvaardbaar*?

*Ten aanzien van de hoeveelheid aanvaardbaar risico is het voorlopige uitgangspunt gekozen dat de (netto) kans programmabudget (gecorrigeerd voor uitgaven aan verbonden partijen) tenzij hier een door het college goedgekeurde onderbouwing aan ten grondslag ligt. De uitgangspunt zal formeel worden vastgesteld wanneer er voldoende ervaring is opgedaan met de herziene methodiek van risicoberekening. In het huidige begrotingsjaar is nog geen goedkeuring vereist. haar maatschappelijke missie. Volledige controle vereist immers oneindig budget. De kern van bovengenoemde vragen is om een gedegen afweging te maken tussen effectiviteit en efficiency.

verder zal uitbreiden. In het huidige begrotingsjaar ligt de nadruk op het inventariseren en beheren van de inrichten van de beheersmaatregelen. De operationele gelegd op risicobewustzijn op zowel strategisch als operationeel niveau. De huidige opzet ten aanzien van risicomanagement is weergegeven in onderstaand figuur.

Omvang Risico en Weerstandscapaciteit De omvang van het risico is berekend door per programma inzichtelijk te maken wat de belangrijkste strategische grond) zijn, hoe groot de kan wordt ingeschat dat het risico zich door de jaren heen zal voordoen en hoe groot de impact (in euro) naar inschatting zal zijn wanneer dit plaatsvindt. De kans maal de impact is het risicobedrag dat wordt toegevoegd aan het benodigde weerstandsvermogen. Bij het inschatten van kans en impact wordt rekening gehouden met de beheersmaatregelen die zijn getroffen (of worden getroffen) om het risico en/of de impact te verkleinen, bijvoorbeeld een verzekering om de schade na een brand te beperken. Op deze manier wordt het netto risicobedrag berekend.

verbonden doelstellingen. Bij het inschatten van kans en impact hebben zij kunnen kiezen tussen het gebruik een standaard tabel voor kans en impact of het maken van eigen beoordeling. Toelichting Omvang Risico Programma Categorie Risico Toelichting Impact Samenleven Bedrijfsrisico Leerlingenvervoer Dit resulteert in juridische stappen wordt niet conform met als doel de dienstverlening weer contract geleverd. op peil te brengen. Samenleven Open einde Stijging van de vraag Dit resulteert in een toename van niet regelingen naar zorg en begrote kosten ondersteuning binnen open-eindereglingen. Samenleven Bedrijfsrisico De verwachte Dit resulteert in een toename van nietkostenreductie in de begrote kosten. begroting van de gemeenschappelijke regelingen in het sociaal domein kan niet worden gerealiseerd. Leefomgeving Bedrijfsrisico Bouwleges kunnen Dit kan resulteren in claims door onvoldoende burgers en bedrijven. Als de onderbouwd. onderbouwing niet blijkt te kloppen mogen in 2023 geen leges worden gevorderd. Totale schade is dan de geraamde opbrengst voor omgevingsleges Leefomgeving GrondHet begrote volume Dit kan resulteren in een exploitatie aan bouwleges kan dekkingstekort in de begroting. niet geïnt worden doordat projecten doorschuiven naar volgende boekjaren.

Leefomgeving Bedrijfsrisico Implementatie van de Dit kan veroorzaakt worden door Omgevingswet en de mismatch in kennis, vaardigheden en wet kwaliteitsborging cultuur. Dit resulteert in extra kosten loopt vertraging op. voor inhuur en begeleiding. Leefomgeving Bedrijfsrisico De inventarisatie van De oorzaak hiervan is uitbesteding en kapitaalgoederen is onvoldoende vastlegging van kennis. onvolledig. Het gevolg hiervan is dat kapitaalgoederen onvoorzien onderhoud nodig hebben. Kapitaalgoederen zijn kostbaar, herstel is vaak kostbaar.

Aandeel 7.000

225.000

79.000

34.000

56.000

7.000

Leefomgeving Juridisch risico Een bestuurlijke Als uit de juridische procedure blijkt maatregel is dat een bestuurlijke maatregel ten gebaseerd op een onrechte is opgelegd kan dit leiden foute beoordeling. tot een schadeclaim. Leefomgeving Bedrijfsrisico Schade door De gemeente is verzekerd tegen vandalisme is groter brand,- storm-, vliegtuig- en dan voorzien en is niet inbraakschade voor gebouwen. verzekerd. Schades door vandalisme zijn voor rekening van de gemeente. Het risico bestaat dat bij onderverzekering een lager bedrag wordt uitgekeerd dan de werkelijke schade. De verzekerde waarden van de gebouwen zijn volgens de polissen geïndexeerd. Periodiek wordt de juistheid daarvan bezien door taxaties. De gemeente heeft budgetten voor vandalisme opgenomen. Tot op heden zijn deze budgetten toereikend. Leefomgeving Bedrijfsrisico Ziekten en plagen in We zien steeds meer ziekten en de buitenruimte plagen in de buitenruimte ontstaan nemen toe door o.a. waartegen we maatregelen moeten klimaatverandering. nemen. Essen tak sterfte, Kastanjebloedingsziekte, Eikenprocessierups. Hierdoor moeten vaker onvoorziene kosten worden gemaakt om de negatieve gevolgen hiervan te bestrijden. Leefomgeving Bedrijfsrisico Versneld vervangen of Het klimaat is aan het veranderen groot onderhoud daarbij ontstaat de kans dat de uitvoeren door huidige inrichting niet meer voldoet wijzigingen in o.a.

het of sneller slijt dan voorzien. klimaat Bestuur & Bedrijfsrisico Politieke agenda kan Dit kan resulteren in vertraging van de Ondersteuning niet geheel worden politieke agenda en additionele uitgevoerd vanwege kosten voor wachtgeld. Bij het vroegtijdig vertrek financieel maken van dit risico is enkel bestuurder rekening gehouden met het aspect wachtgeld. Het jaarsalaris van een wethouder exclusief werkgeverslasten is afhankelijk van het aantal resterende maanden in het jaar. Bestuur & Bedrijfsrisico Participatietrajecten Dit resulteert in imagoschade en Ondersteuning wekken vertrouwen additionele communicatie dat onvoldoende kan inspanningen. Kosten verbonden aan worden waargemaakt. communicatie gericht op het managen van verwachtingen en het herstellen/beperken van imagoschade. Overkoepelend Bedrijfsrisico De borging van De oorzaak hiervan is tijd Risico projecten (afhankelijkheid van andere projecten) (projectmatig werken) kennis en cultuur. Dit resulteert in vindt onvoldoende kwaliteitsproblemen en plaats. herstelwerkzaamheden. Overkoepelend Algemene Ontwikkeling Risico dat de bestaande Risico uitkeringen gemeentefonds verdeelmaatstaven zich anders ontwikkelen dan geraamd

7.000

28.000

79.000

27.000

6.000

7.000

39.000

Overkoepelend Juridisch risico Procedurefouten bij Risico aanbestedingen

Bij een gerechtelijke procedure kan de gemeente veroordeeld worden tot het betalen van de financiële schade. Tevens kan achteraf blijken dat de aanbesteding niet op rechtmatige wijze heeft plaats gevonden Financiering & Bedrijfsrisico Risico dat geborgde Dit heeft een negatief effect op de Garantie tegenpartijen stoppen exploitatieruimte van de gemeente. met betalen waardoor leningen niet of deels terugbetaald worden. Financiering & Bedrijfsrisico Risico dat directe Dit heeft een negatief effect op de Garantie tegenpartijen stoppen exploitatieruimte van de gemeente. met betalen waardoor leningen niet of deels terugbetaald worden. Verbonden Bedrijfsrisico Risico's in de Hierdoor is de verbonden partij partijen bedrijfsvoering van onvoldoende in staat om haar een verbonden partij. opdracht uit te voeren en/of schade (euro) wordt doorbrekend aan de gemeente.

28.000

1.000

313.000

254.000 Op basis van bovengenoemde risico-inventarisatie is gebleken dat de omvang van het netto risico van Hillegom 2.254.000 bedraagt. Dit bedrag zal als ondergrens worden gehanteerd voor de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit kan worden ingezet om niet geraamde (onvoorziene) lasten van substantiële aard mee te dekken. De structurele weerstandscapaciteit geeft de omvang van de maximale ruimte om de belastingen te verhogen om structurele lasten mee te dragen. Omvang weerstandscapaciteit Hillegom Totaal van de risico's Weerstandscapaciteit

Rek. 2021 Begr. 2022 Begr. 2023 Begr. 2024 Begr. 2025 Begr. 2026 2.209 2.734 2.254 2.254 2.254 2.254

Algemene reserve Stille reserve Vastgestelde buffer van de algemene reserve Onbenutte belastingcapaciteit Totaal van de weerstandscapaciteit

31.120 -6.000 2.771 27.891

26.616 -6.000 2.602 23.218

31.924 -6.000 3.447 29.371

30.116

29.646

31.348

-6.000 3.447 27.563

-6.000 3.447 27.093

-6.000 3.447 28.795

Ratio weerstandsvermogen

12,63

8,49

13,03

12,23

12,02

12,78

Wij maken gebruiken van de waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement. De minimale ratio is 1,4 < x < 2. Hoe hoger de ratio, hoe beter de gemeente in staat is om

Financiële kengetallen Financiele Kengetallen Bij begroting ultimo jaar Netto schuldquote Netto schuldpositie gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Woonlasten Hillegom t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor

Rek. 2021 18,2%

Beg. 2022 44,9%

Beg. 2023 41,7%

Beg. 2024 45,2%

Beg. 2025 47,8%

Beg. 2026 52,9%

3,7% 68,2% 7,0% -2,4%

29,8% 59,3% -5,5% 1,9%

22,3% 63,2% -10,7% -1,0%

26,3% 61,8% -5,9% 2,6%

29,2% 61,3% 0,0% 4,8%

33,2% 60,2% 0,0% -1,4%

107,8%

112,5%

110,0%

0,0%

Toelichting van de financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote Vaste schulden Netto vlottende schuld Overlopende passiva Fin. activa (uitsluitend art. 36, d, e, f)* Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Totale baten, excl. mutaties reserves Netto schuldquote (netto schuld/baten)

rek. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 + + + -

15.400 5.722 3.514 0 11.066 303 2.526 10.741 58.941 18,2%

20.835 7.986 4.500 0 6.500 500 1.000 25.321 56.368 44,9%

22.135 4.644 4.500 0 6.500 500 1.000 23.279 55.879 41,7%

27.235 2.031 4.500 0 6.500 500 1.000 25.766 57.011 45,2%

26.235 4.985 4.500 0 6.500 500 1.000 27.720 58.042 47,8%

31.135 1.314 4.500 0 6.500 500 1.000 28.949 54.733 52,9%

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Overigens hanteert de VNG een signaalwaarde van 100%, waarboven waakzaamheid is geboden. Een netto schuldquote van hoger dan 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. Hillegom zit hier aanzienlijk onder. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen (bedragen x 1.000) Vaste schulden Netto vlottende schuld Overlopende passiva Fin. activa (uitsluitend art. 36, b,c,d,e,f)* Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Totale baten, excl. mutaties reserves Netto schuldquote (netto schuld/baten)

rek. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 + + + -

15.400 5.722 3.514 8.561 11.066 303 2.526 2.180 58.941 3,7%

20.835 7.986 4.500 8.548 6.500 500 1.000 16.773 56.368 29,8%

22.135 4.644 4.500 10.791 6.500 500 1.000 12.488 55.879 22,3%

27.235 2.031 4.500 10.788 6.500 500 1.000 14.978 57.011 26,3%

26.235 4.985 4.500 10.785 6.500 500 1.000 16.935 58.042 29,2%

31.135 1.314 4.500 10.783 6.500 500 1.000 18.166 54.733 33,2%

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio Eigen vermogen Balanstotaal Solvabiliteit (ev/balanstotaal)

rek. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 64.064 93.902 68,2%

56.699 95.647 59,3%

60.687 96.080 63,2%

60.718 98.203 61,8%

62.506 101.952 61,3%

60.706 100.782 60,2%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. Met een solvabiliteit van 63,2% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente.

Grondexploitatie Grondexploitatie Totaal activa niet in exploitatie genomen bouwgr. Totaal activa bouwgronden in exploitatie Totaal baten exclusief mutaties van reserves Kengetal grondexploitatie

rek. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026 0 4.112 58.941 7,0%

0 -3.105 56.368 -5,5%

0 -6.001 55.879 -10,7%

0 -3.346 57.011 -5,9%

0 0 58.042 0,0%

0 0 54.733 0,0%

Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte

rek. 2021 begr. 2022 begr. 2023 begr. 2024 begr. 2025 begr. 2026

Totale structurele lasten Totale structurele baten Totale structurele toevoegingen aan de reserves Totale structurele onttrekkingen aan de reserves

56.701 58.941 4.711 1.059

56.657 56.368 0 1.386

57.415 55.563 0 1.312

56.869 57.011 0 1.369

56.254 58.042 0 1.019

56.533 54.733 0 1.050

Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. Mutaties reserves) Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100%

58.941 -2,4%

56.368 1,9%

55.879 -1,0%

57.011 2,6%

58.042 4,8%

54.733 -1,4%

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Samenhang kengetallen De kengetallen moeten in samenhang worden bezien. Wanneer bijvoorbeeld de grondexploitatie niet bijdraagt aan vermindering van de schuldpositie en de structurele exploitatieruimte negatief is, geeft het kengetal belastingcapaciteit inzicht in de mogelijkheid tot hogere baten. De rente op de schulden krijgt de gemeente voor een deel terug via de uitgeleende gelden. Met de aflossingen op deze uitgeleende gelden kunnen de schulden worden afgelost. Voor het bedrag aan uitgeleende gelden veroorzaken de schulden per saldo geen lasten op de exploitatie. De uitgeleende gelden kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de uitleenquote op. Deze uitleenquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Wel wordt een risico op deze uitgeleende gelden gelopen. Het is de reden om ze apart van de netto schuldquote te houden. Daarbij zijn het geen vrije middelen die behoren tot het werkkapitaal, maar geldmiddelen die zijn ingezet voor de publieke taak. Bij de voorraden bouwgrond wordt onder normale condities de rente van de financiering voor de aankoop worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt. En ook worden met de verkoopopbrengst de leningen afgelost of neemt de behoefte om nieuwe geldleningen aan te trekken af.

De schulden aangegaan voor de aankoop van bouwgrond veroorzaken bij een winstgevend bouwplan per saldo geen lasten op de exploitatie. Ook de voorraadquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Door de uitleenquote en de voorraadquote van de netto schuldquote af te trekken krijg je de schuld die werkelijk op de exploitatie drukt.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente beheert een groot deel van de openbare ruimte. Hierin vindt een groot aantal activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Daarbij maken we gebruik van kapitaalgoederen die in de openbare ruimte aanwezig zijn:   

infrastructuur (wegen, water, riolering, kunstwerken, openbare verlichting) voorzieningen (groen, sportfaciliteiten) gebouwen.

Deze paragraaf behandelt, conform artikel 12 uit het BBV, de belangrijkste kapitaalgoederen die de gemeente in eigendom en/of beheer heeft. De middelen die beschikbaar worden gesteld worden ingezet om het door de raad vastgestelde beleid in uitvoering te realiseren. Inrichting en onderhoud hebben een directe relatie met elkaar. Sommige inrichtingen vragen veel onderhoud, andere juist weinig. Aangezien dit een substantieel onderdeel van de begroting vormt, willen we zicht krijgen op het noodzakelijk onderhoud van deze kapitaalgoederen. In beleidsplannen maken we afspraken over de wijze waarop we onderhouden en hoe deze aansluit op de vastgelegde ambities op gemeentelijke opgaven zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie en circulaire economie. De doelstellingen en activiteiten die gerelateerd zijn aan deze paragraaf staan in het programma "Leefomgeving; Openbare ruimte en duurzaamheid". Welke ontwikkelingen spelen er?  We werken aan een klimaatadaptieve leefomgeving:  In 2022 is de ambitie vastgesteld t.a.v. de klimaatadaptatie: actief. Dit zorgt ervoor dat klimaat nadrukkelijker een plek krijgt in de beheer en onderhoudsplannen van de gemeente.  In 2022 wordt met het groenbeheerplan verder invulling gegeven aan de biodiversiteit en klimaatadaptatie.  Vanwege de Europese kaderrichtlijn Water moeten er in de toekomst meer natuurlijke oevers komen.

Daarnaast is in 2021 het Programma Water en Klimaatadaptatie (PWKA) vastgesteld en die is nu in uitvoering.  Integraal en duurzaam inrichten en beheren van de openbare ruimte wordt verder ontwikkeld. Duurzame oplossingen zijn steeds vaker mogelijk. Zo werken we aan opgaven zoals "SMART-city", waarbij we technologie inzetten om tot slimme oplossingen te komen op gebied van mobiliteit en energie- en klimaatopgaven. Ook werken we aan het gebruik van asset management om slimme keuzes te maken op gebied van beheer, onderhoud en inrichting van de buitenruimte.  In onze inkooptrajecten en afvalmanagement bouwen we naar een circulaire economie.  We investeren in groen en biodiversiteit. in 2022 wordt het uitvoeringsprogramma biodiversiteit vastgesteld. Wat willen wij bereiken? We willen onze kapitaalgoederen goed en duurzaam beheren. Goed onderhouden kapitaalgoederen dragen bij aan een positieve beleving door onze bewoners en aan draagvlak voor het realiseren van de ingen in de exploitatie te voorkomen, werken we onder andere met onderhoudsvoorzieningen. Daaraan voegen we jaarlijks een vast bedrag toe. De uitnamen kan per jaar verschillen. Met duurzaam beheer en onderhoud streven we naar een minimaal negatief effect op het milieu.

Wat gaan wij daarvoor doen? In de onderstaande tabellen staan de activiteiten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen benoemd. Per discipline wordt aangeven wat we in een aangegeven tijdsbestek gaan doen. Straatmeubilair, bebording en wegbewijzering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie 2022 - 2023 Vastgesteld kwaliteitsniveau Basis Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie 2022 -2023 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo Er wordt op dit moment gewerkt aan een uitvoeringsprogramma ja, toelichting opnemen in paragraaf) straatmeubilair. Een planning voor het aanbieden aan het college en de raad is in de maak. Onderwerp 2023 Investeringsbedragen Bedragen t.l.v. exploitatie

2024 200

2025 200

2026 200

200

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Uitvoeren van groot onderhoud Jaarlijks beheer en onderhoud op de openbare watertappunten Gemeentelijke gebouwen en objecten Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beleidsplan beheer gemeentelijke gebouwen Hillegom 2021-2024 2021 2021-2024 2024 Meerjaren Onderhouds Plan 2021-2030 2021-2040 2024 Nee

Voorziening gemeentelijke gebouwen HIllegom Voorziening gemeentelijke gebouwen Hillegom* 2023 2024 Stand per 1 januari 1.229 1.192 Storting 175 175 Uitname 212 317 Stand per 31 december 1.192 1.050 Voorziening groot onderhoud brede school Elsbroek 2023 2024 Stand per 1 januari 108 108 Storting 5 5 Uitname 5 5 Stand per 31 december 108 108

2025 1.050 175 271 954

2026

2025

2026 108 5 5 108

954 175 278 851

108 5 5 108

Uitvoering in 2023 Kleinschalig en groot planmatig onderhoud aan diverse gebouwen

Sportcomplex de Vosse Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Meerjaren onderhoudsplan sportcomplex de Vosse 2017-2036 2022 Nee Voorziening sportcomplex de Vosse

Voorziening zwembad Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

2023 451 132 36 547

2024 547 132 160 519

2025 519 132 32 619

2026 619 132 449 302

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Vervangen kunststof voorraadvat, fundering beton

Riolering Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Gemeentelijk rioleringsplan 2021-2025 2021 2021 - 2025 2025 n.v.t.

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Operationeel plan 2021 - 2025 2022 Nee Voorziening vervanging riolering

Onderwerp 2023 Investering Bedragen t.l.v. voorziening Bedragen t.l.v. exploitatie

0 780 554

2024 140 639 554

2025 450 330 554

2026 499 327 554

2023 809 293 780 322

2024 322 317 639 0

2025

2026

Voorziening vervanging riolering Stand per 1 januari Storting Uitname Stand per 31 december

0 330 330 0

0 327 327 0

Uitvoering in 2023 Rioolvervanging/-renovaties op diverse locaties Afkoppelen van verhard oppervlak op diverse locaties Renovatie en vervanging rioolgemalen Structurele reiniging en onderhoud riolering Toelichting: Het onderhoud van de riolering voeren we uit op basis van het gemeentelijk rioleringsplan. Het gemeentelijk rioleringsplan omvat het gemeentelijk beleid ten aanzien van het stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. De voorzieningen voor afval, hemel- en grondwater zijn nodig uit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid, het tegengaan van wateroverlast en de bescherming van het milieu. Met het plan liggen het gemeentebeleid, de te volgen strategie, en de financiële consequenties voor de komende planperiode vast. Op basis van de financiële consequenties van het plan wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald. Groen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Groenbeleidsplan 2014-2023 2015 2014-2023 2023 -

Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie

Groenbeheerplan wordt in 2022 opgesteld 10 jaar -

Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve N.v.t. Onderwerp Exploitatie Investeringsbedragen

2023 1.896 131

2024 1.896 131

2025 1.896 131

2026 1.896 131

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Toelichting Groen speelt een belangrijke rol bij de aanpak van de klimaatverandering. Als gemeente ligt er een landelijke opgave om aan te geven hoe om te gaan mat zaken als droogte, wateroverlast en hittestress. Groen is een belangrijke onderdeel van de oplossing. Bij vervanging van groen en bomen zal maximaal op klimaatverandering worden ingezet. Vervanging is het uitgelezen moment om het sortiment en de groeiplaatsen duurzamer te maken. Voorbeeld hiervan is het aaneen sluiten van groenvakken en zo in te richten dat het regenwater in groenvakken kan stromen en daar langzaam weg zakt. Dit ontlast het riool en helpt grondwaterstandverlaging te voorkomen. Onderhoud: De uitvoering zal steeds meer gericht gaan worden op ecologisch beheer wat de biodiversiteit van zowel planten als insecten zal bevorderen. Zo gaan we testen met sinusbeheer om zo de omstandigheden van insecten en met name vlinders zo goed mogelijk te krijgen. Jaarlijks wordt een derde deel van de bomen beoordeeld, waarna zo nodig maatregelen worden genomen als het snoeien en incidenteel vervangen van bomen.

Beheer In 2022 is het groenbeheerplan Hillegom opgesteld. Doel van dit beheerplan is het stellen van duidelijke kaders voor het groenbeheer voor de periode 2023-2032. In het plan is de beleidsmatige ambitie uit het groenbeleidsplan 2014-2023 vertaald naar het beheer en geeft aan hoe de komende jaren wordt beheerd. Het plan beschrijft het areaal, de huidige en beoogde kwaliteit en de bijbehorende inzet van de financiële middelen. Vervanging Vervangingen van groen worden vanaf 2024 planmatig opgepakt, waarbij vooraf het complete groenareaal wordt geschouwd en de input geeft voor de planning. Bij het opstellen van de vervangingsplanning vindt afstemming plaats tussen de verschillende disciplines; wegen, riool, groen, openbare verlichting etc. Deze afstemming is gericht op het efficiënt inzetten van alle budgetten en het beperken van de overlast voor de omgeving. Het resultaat is een integrale aanpak van de werkzaamheden. Ziekte en Plagen: In 2019 werd voor het eerst in Hillegom nesten van de eikenprocessierups in een paar bomen waargenomen en is dit aantal in 2020 en 2021 iets toegenomen. De verwachting is dat de opmars van de eikenprocessierups in Hillegom gestaag zal doorzetten. Bestrijding vind plaats door het wegzuigen van de nesten uit de bomen. Om de rups tegen te gaan worden nestkasten opgehangen op locaties waar het jaar daarvoor de eikenprocessierupsen zijn waargenomen.

Op de lange termijn streven wij naar een natuurlijke balans. Dit doen we door, naast nestkasten op te hangen, bermen ecologisch te maaien en in te zaaien om zodoende het aantal plantensoorten in een gebied weer te laten toenemen. Hierdoor worden natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups aangetrokken, deze dragen bij aan het herstellen van de natuurlijke balans. Ten slotte streven wij naar meer diversiteit in het bomenbestand. In 2022 is de eikenprocessierups stabiel gebleven, of dit al het gevolg is van de preventieve maatregelen die genomen zijn zal de komende jaren moeten blijken. Wegen Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau Naam beheer- en onderhoudsplannen Looptijd Actualisatie Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

Beleidsplan wegen 2020-2024 2020 2020-2024 2024 B / A voor fietspaden, verhardingen winkelcentra en zorgcentra) Meerjarenplanning groot onderhoud wegen 2 jaar Jaarlijks Nee N.v.t.

Onderwerp 2023

2024

2025

2026

Investeringsbedragen Reconstructie wegen

658

Bedragen t.l.v. exploitatie (klein en groot onderhoud)

690

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Klein onderhoud wegen op diverse locaties Groot onderhoud elementenverhardingen op diverse locaties Groot onderhoud asfaltverhardingen op diverse locaties Onderhoud belijningen Toelichting: Het beleidsplan Wegen omvat het gemeentelijk wegenbeleid. Het doel van het beleidsplan Wegen is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor het wegbeheer in de komende vijf jaar met een doorkijk naar de daaropvolgende jaren. In het beleidsplan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën. In het beleidsplan Wegen worden de te hanteren kwaliteitsniveaus voor de wegen aangegeven. In het plan is naast het basis kwaliteitsniveau voor verantwoord wegbeheer ook een hoger kwaliteitsniveau opgenomen voor de fietspaden, de verhardingen in de winkelcentra en de voetpaden/trottoirs rond zorgcentra. Het kwaliteitsniveau B komt overeen met het basisniveau van verantwoord wegbeheer. Bij het hogere niveau A wordt een strengere onderhoudsrichtlijn gehanteerd waardoor de kwaliteit van de verhardingen op een hoger niveau blijft.

Speelplaatsen Naam Beleidsplan Uitvoeringsprogramma spelen en sporten buitenruimte 2020 Vastgesteld 2020 Looptijd 2020 - 2030 Actualisatie 2030 Vastgesteld kwaliteitsniveau Basis Naam Beheers- en onderhoudsplannen Vervangingsplan spelen Looptijd Wordt jaarlijks herzien door de beheerder op basis van inspectiegegevens. Actualisatie 2022 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Nee Naam voorziening/reserve N.v.t. Onderwerp 1.000) Investeringsbedragen Exploitatiebedragen

2023 97 101

2024 100 101

2025 102 101

2026 104 101

Uitvoering in 2023 (omschrijving activiteit) Herinrichten van speelplaatsen op basis van het vervangingsplan spelen Hoofdinspectie uit laten voeren Actualiseren van de online plattegrond met speelplaatsen Uitvoeren van groot onderhoud Uitvoeren onderhoud kunstgras

Openbare verlichting Naam beleidsplan Vastgesteld Looptijd Actualisatie Vastgesteld kwaliteitsniveau

Beleidsplan openbare verlichting 2019-2023 2019 2019-2023 2023 Voldoen aan het Nationaal Energieakkoord 2030

Naam beheers- en onderhoudsplannen Looptijd

Beheer- en uitvoeringsplan Openbare verlichting 2019-2023

Actualisatie

2023 Nee.

Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve

N.v.t.

Onderwerp 2023 205 88

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.hillegom.nl/api/v1/meetings/1499/documents/19045