1. Beleidskader participatie.pdf
Tekst van het document
Beleidskader
Participatie
1
Inleidin Al geruime tijd zien we een verandering in de samenleving waarbij inwoners, ondernemers en organisaties graag meer invloed willen hebben op de kwaliteit van hun
fysieke of sociale leefomgeving. Ze willen graag betrokken worden bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals de energietransitie, klimaatverandering of duurzame ondersteuning in het sociaal domein. De gemeente Hillegom begrijpt deze behoefte, juicht deze ontwikkeling toe en ziet hierin voor haarzelf als gemeente een belangrijke taak en kans weggelegd.
Inhoudsopgave Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 Randvoorwaarden Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Spelregels Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Participatie en de Omgevingswet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rollen in het participatieproces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Monitoren en evalueren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
2
ing Dit beleidskader is van toepassing op alle
Naast participatietrajecten in het kader van de
participatievraagstukken binnen de gemeente Hillegom.
Omgevingswet experimenteert de gemeente met verdergaande vormen van participatie in het kader van de
Participatie gaat over het zo vroeg mogelijk, ofwel op
maatschappelijke agenda. De ervaringen die hierin opgedaan
het juiste moment, betrekken van personen voor wie het
worden zullen na twee jaar verwerkt worden tot een verfijnde
initiatief, plan of activiteit gevolgen heeft. Dit kan ook gaan
versie van dit beleidskader.
om personen die (in-)direct betrokken zijn bij een initiatief, plan of activiteit.
Ook de Omgevingswet wil ruimte geven aan inwoners van de gemeente om meer ideeën in te brengen en biedt voor
In dit beleidskader wordt uitgelegd wat het belang van
de gemeente zelf ook meer ruimte voor lokale afwegingen.
goede participatie is, welke randvoorwaarden en spelregels
De wet zegt alleen dat participatie moet gebeuren, maar
hierbij gelden, hoe de uitvoering van een participatieproces
niet hoe dat moet gebeuren. Dit geeft de gemeente de
eruit ziet en ten slotte wordt het belang van evalueren en
mogelijkheid om een aanpak te ontwikkelen die het beste
monitoren van een participatieproces beschreven.
past bij de lokale situatie.
Participatie is altijd maatwerk. Een belangrijk uitgangspunt van goede participatie is het hanteren van de juiste spelregels en randvoorwaarden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van participatieprocessen, zoals opgenomen in dit beleidskader. Er is altijd sprake van een belangenafweging en het algemene belang kan hierin doorslaggevend zijn.
Participatie is altijd maatwerk
3
Randvoorwaarden Participatie De gemeente Hillegom vindt het belangrijk dat er een duidelijk participatiebeleid is voor alle initiatieven, plannen of activiteiten binnen de gemeente. Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet, evenwichtig en transparant mogelijk in kaart te brengen. Om participatie volgens de bedoeling mogelijk te maken, kan de initiatiefnemer (inwoner, ondernemer of overheid) de volgende randvoorwaarden bij de voorbereiding en uitvoering van een participatieproces hanteren:
Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet en transparant mogelijk in kaart te brengen
4
1
Goede voorbereiding: ✓
Overleg indien mogelijk met de betrokkenen op de
✓
locatie waar het initiatief straks komt; ✓
ervaren (onafhankelijk) procesbegeider als er veel participanten en/of belangen zijn en als een
Nodig mensen tijdig uit, houd rekening met
geoefend begeleider meerwaarde oplevert;
vakanties, feestdagen van diverse culturen; ✓
✓
Gebruik begrijpelijke taal en werk met beelden:
mate de ruimte krijgen om hun input te geven
eruit gaat zien;
en dat de inbreng van alle deelnemers wordt
Heb oog voor de ander: Wat betekent een
meegenomen. Bijvoorbeeld: wanneer een deel
bouwplan in de straat?; ✓
✓
Creëer een gelijkwaardig gesprekspodium. Dat betekent dat belanghebbenden in gelijke
het is makkelijker meedoen als men weet hoe het
✓
Laat het participatieproces begeleiden door een
van de belanghebbenden een rechtstreeks contact
Besef dat mensen best onzeker kunnen worden
heeft met raad of bestuur, moeten ook andere
van veranderingen in hun directe leefomgeving;
belanghebbenden die mogelijkheid hebben.
Het kan helpen te werken met thema’s zoals groen, verkeer, parkeren zodat u alle onderdelen van een plan goed aandacht kan geven;
✓
Omwonenden weten vaak veel over hun omgeving. Wees voorbereid op vragen uit de buurt over bijvoorbeeld beschermde bomen of diersoorten of monumenten;
2
Maak de kaders duidelijk: ✓
Maak duidelijk wat het doel is van het initiatief;
✓
Geef aan wat de kaders zijn, wat er al vast
✓
participanten wel kunnen meepraten en over de speelruimte die er is. Het kan helpen om de
ligt en waarover overleg mogelijk is. Vaak ligt
organisaties die bepalend zijn voor het initiatief,
bijvoorbeeld het budget al vast, zijn er al eerder
zoals het waterschap, de provincie en de
besluiten genomen, of is er simpelweg regelgeving
gemeente, een rol te geven in het proces;
waar rekening mee moet worden gehouden; ✓
Licht toe over welke onderwerpen de
✓
De participatieleidraad is hulpmiddel om te
Blijf communiceren, ook als er geen voortgang in het proces is en geef dit dan aan;
bepalen welke mate van participatie passend is bij een initiatief. In geval van een aanvraag
✓
omgevingsvergunning wordt het ook gebruikt als
Maak duidelijk wat de participant kan (terug) verwachten.
toetsinstrument;
5
3
Ken de participanten: ✓
Spreken deelnemers namens zichzelf, of
✓
vertegenwoordigen ze een groep? Bijvoorbeeld
het participatietraject kan overwogen worden de
een belangengroep, een buurt of straat. Weet
pers te benaderen;
ook hoe zij zelf onderling de afstemming hebben
✓
geregeld; ✓
✓
Om meer bekendheid te geven aan het initiatief en
Maak gebruik van informatie die er al is: de gemeente Hillegom heeft bijvoorbeeld veel
Stem de manier van communiceren en de
informatie over de buurten. Zij kunnen per buurt
werkvorm af op de participanten. Zo loopt het
of wijk adviseren over wat er speelt en welke
proces prettig en soepel;
organisaties en platforms mogelijk betrokken worden.
Nodig indien relevant raadsleden uit zodat zij zich een goed beeld kunnen vormen over het participatieproces;
Extra aandachtspunten van en voor de gemeente: ✓
✓
Informatiemanagement: dat wil zeggen dat de
✓
gemeente de omgeving proactief benadert en
dat iedereen mee moet kunnen doen bij
op een open en transparante manier informatie
participatieprocessen. De gemeente Hillegom gaat
verstrekt;
in elk participatieproces op zoek naar relevante (groepen) inwoners en partijen. Dit betreft ook
Verwachtingenmanagement: de omgeving moet
de ‘zwijgende meerderheid’ (ook wel het stille
in heldere taal worden uitgelegd wat hun rol in het
midden genoemd). De gemeente wil proberen
proces is en in hoeverre zij daadwerkelijk invloed
deze groep inwoners ook te betrekken bij
kunnen uitoefenen. Door helder aan te geven
participatietrajecten. De gemeente zet inwoners
wat de speelruimte is, worden teleurstelling en
zo veel mogelijk in hun kracht zodat ze zich vrij
frustratie bij belanghebbenden voorkomen; ✓
Afspiegeling en inclusiviteit: Dat betekent
voelen om initiatief te nemen. Daarnaast probeert
Kennismanagement: om als gemeente een open
de gemeente ook juist inwoners te betrekken die
en transparante houding te kunnen aannemen, is
niet vanzelfsprekend of gemakkelijk mee doen aan
het belangrijk dat de kennis binnen de gemeente
participatieprocessen.
op orde is. Is het beleid helder? Zijn de kaders
✓
bekend?;
Tot slot stelt de gemeente participatie middelen beschikbaar om de initiatiefnemer te helpen om het participatietraject uit te voeren. Deze participatie middelen een handboek, een leidraad en een toolbox aan voorbeeldverslagen, documenten en participatie werkvormen.
6
Spelregels Participatie Naast de genoemde randvoorwaarden, is
In het dagelijks taalgebruik lopen de woorden communicatie en participatie nogal eens door elkaar. Dat maakt dat de
het aan te bevelen om bij de voorbereiding
verwachtingen van deelnemers vaak niet gelijkgestemd zijn.
en uitvoering van participatieprocessen bepaalde spelregels te maken.
Communicatie Communicatie vindt altijd plaats. Voor, tijdens en na een initiatief. Daarbij zijn kernwoorden: transparantie, tijdig en volledig. Dit zijn vormen van communicatie: informeren en consulteren. Informeren is traditioneel
Met spelregels bedoelen we omgangsvormen die we in het participatietraject met elkaar maken.
zendercommunicatie. Er wordt hierbij informatie gegeven
Bijvoorbeeld:
het aanpassen van plannen. Consulteren is vragen om een
over wat er gedaan wordt waarbij er weinig ruimte is voor reactie op plannen die al gemaakt zijn. Die plannen worden vervolgens op basis van de consultatie in meer of mindere
We denken in mogelijkheden
mate aangepast. We nemen elkaar serieus
Participatie
We hebben allemaal een
Participatie vindt plaats voordat een initiatief wordt
eigen verantwoordelijkheid
gestart. Er is dan sprake van een voornemen om iets te gaan doen. Het is een bewuste keuze om op basis van een
We zijn daadkrachtig (actief)
participatievoorstel met duidelijke spelregels te komen tot een initiatief waarop de samenleving invloed heeft kunnen uitoefenen. Vormen van participatie zijn in deze de
We leren en verbeteren
termen meedenken en meedoen. Bij meedenken wordt We communiceren duidelijk
de gezamenlijke denkkracht van de samenleving gebruikt
en begrijpelijk
om initiatieven zo goed mogelijk te laten aansluiten op de wensen van de omgeving (afgezet tegen andere wegingsfactoren). Bij meedoen wordt de samenleving uitgenodigd om te co-creëren (iets samen te maken).
7
1
2
Paragraaf participatie
participatievoorstel
3
4
Participatieplan
Bijstellen participatieplan
5
6
Participatieverslag
Evaluatie
Alleen de gemeente
Stappen participatieproces
3
Participatieplan
De gemeente adviseert en stimuleert het gebruik van het hierna
Er kan nu een communicatie- en participatieplan gemaakt worden.
beschreven participatieproces door initiatiefnemers (start vanaf
Hierin worden de kaders verder uitgewerkt zoals opgenomen in het
stap 2). Als de gemeente zelf verantwoordelijk is voor de uitvoering
participatievoorstel. Het participatieplan bestaat uit:
en voorbereiding van een participatieproces werken we langs de lijn van deze spelregels.
Beschrijving van de randvoorwaarden en spelregels;
1
Paragraaf participatie (alleen relevant voor gemeente)
Kalender (zowel de formele
Elk college-/raadsstuk dat gaat over beleidsvoorbereiding,
participatieprocedure en beslismomenten
-ontwikkeling, -uitvoering, of -evaluatie bevat een door het
als de momenten voor communicatie
bestuursorgaan (college/raad) opgestelde paragraaf participatie
en participatie richting bewoners en
waarin: een gemotiveerd advies staat over al dan niet participeren
belanghebbenden);
(aan de start van een traject) en staat welke resultaten de participatie heeft opgeleverd en wat daarmee is gedaan (aan het
Participatiemiddelen (per moment en per
einde van een traject);
groep belanghebbenden);
Voor initiatiefnemers 2
Communicatieplan;
Participatievoorstel Het participatievoorstel is een document dat wordt geschreven
Budget (inclusief dekkingsbron).
om de eerste kaders van het participatietraject op te stellen. In het participatievoorstel komen in hoofdlijnen aan de orde: 4 de 4 kernvragen (doelen, betrokkenen, verantwoordelijkheid en omgaan met de resultaten) en de antwoorden hierop. Doe dat met een krachtenveldanalyse;
Bijstellen participatieplan Bij iedere volgende fase van het participatieproces wordt bekeken of bijstelling van het communicatie- en participatieplan nodig is. Klopt de planning nog? Zijn er nieuwe actoren? Zijn er andere middelen nodig? Zo nodig wordt een nieuwe krachtenveldanalyse gemaakt. Een krachtenveldanalyse is een document waarin inzichtelijk wordt
of participatie wettelijk verplicht is en zo niet of er al dan niet voor participatie wordt gekozen;
gemaakt hoe de meningen van alle partijen verdeeld zijn en waar wensen en/of belangen liggen;
de besluitvormingskalender op hoofdlijnen; 5 Beschrijf bij de verschillende contactmomenten welke rollen er zijn voor de deelnemers;
Participatieverslag Van het participatietraject wordt een verslag gemaakt waaruit is af te leiden welke inbreng is gegeven en hoe deze uiteindelijk verwerkt wordt in de betreffende besluiten. Het is belangrijk dat
andere factoren die meewegen in besluitvorming, zoals financiën, expert rapporten, politieke standpunten etc.
dit participatieverslag afgestemd wordt met de deelnemers die betrokken zijn geweest bij het participatietraject. Dit om ervoor te zorgen dat alle meningen goed meegenomen worden; 6
Evaluatie Om te leren van een participatietraject, wordt het proces geëvalueerd. Alle actoren spelen hierin een rol. Een evaluatie kan aanleiding zijn om het proces bij te stellen.
8
Tot slot Participatie is altijd maatwerk. Pas wanneer helder is waarom, met wie en wanneer de participatie plaatsvindt, worden de meest geschikte participatiemiddelen, werkvormen en communicatiemiddelen gekozen. De keuze voor de middelen is afhankelijk van welk doel je hebt met participatie, wie deelneemt aan het proces en de fase waarin je je bevindt. Naast de traditionele middelen (zoals bewonersbrief, bewonersavond en klankbordgroep) zijn er meer vernieuwende middelen, zoals een flitspeiling via social media, een internetpanel, een digitaal debat, webinar of een ‘pressure cooker’ om andere doelgroepen te bereiken en meer opbrengst te krijgen. In de door de gemeente ontwikkelde toolbox is dit verder uitgewerkt. Het resultaat van het participatietraject is niet allesbepalend in het bestuurlijke besluitvormingstraject. Daar waar het gemeentebestuur handelingsvrijheid heeft zal in het besluitvormingsproces het individuele belang van de initiatiefnemer worden afgewogen ten opzichte van het algemene (maatschappelijke) belang. Bij die afweging zal voor het gemeentebestuur steeds meegewogen worden welke publieke waarden worden gediend met het besluit.
9
Participatie en de omgevingswet Als de aanvraag in behandeling is genomen, toetst de
De Omgevingswet geeft voor de gemeente de wettelijke plicht om participatiebeleid op te stellen. In dit beleid wordt aangegeven hoe de gemeente uitvoering geeft aan haar motiveringsplicht bij het opstellen van omgevingsdocumenten zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente maakt met deze motivering duidelijk hoe partijen zijn benaderd, welke partijen erbij betrokken zijn, hoe partijen hun inbreng hebben gegeven en wat met de inbreng is gedaan. Uit de motivering moet ook volgen welke afwegingen hierin gemaakt zijn.
gemeente de aanvraag onder meer op participatie. De initiatiefnemer wordt gevraagd om voor dat er gestart wordt met het participatietraject na te denken over wat de ruimtelijke en maatschappelijke impact van zijn plan, initiatief of activiteit is. De gemeente kijkt naar wie er zijn betrokken, hoe de participatie is verlopen en wat er is gedaan met de inbreng van de betrokkenen. De gemeente wil graag weten welke belangen er zijn, zodat zij deze kan afwegen.
In dit participatieverslag staat aangegeven: Wat de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen zijn van het initiatief, plan of activiteit; Wie de betrokkenen bij het initiatief,
De uitwerking van dit verplichte gemeentelijke participatiebeleid ziet o.a. op de participatieaanpak
plan of activiteit zijn;
van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de
Wat de initiatiefnemer aan participatie
omgevingsvergunning. Met dit beleidskader wordt uitvoering
heeft gedaan;
gegeven aan deze wettelijke plicht.
Hoe de initiatiefnemer omging met de
Participatie bij omgevingsplan activiteit
inbreng van betrokkenen;
Nieuw in de Omgevingswet is dat de initiatiefnemer
Wat de resultaten zijn van de
(burger, bedrijf of overheid) zelf verantwoordelijk is voor
participatie.
participatie en dit onderdeel van de aanvraag van een omgevingsvergunning. De gemeente Hillegom adviseert en stimuleert de initiatiefnemer om bij ieder initiatief na
De gemeente kan een omgevingsvergunning niet weigeren
te denken over de ruimtelijke en maatschappelijke impact
op het participatie onderdeel. Als de gemeente vindt dat
van het initiatief en wat dat vraagt aan participatie. Iedere
er onvoldoende informatie is voor een afgewogen besluit,
aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt getoetst
dan kan de gemeente ook zelf de participatie organiseren.
aan het omgevingsplan en eventueel de omgevingsvisie.
Daarvoor kan zij bijvoorbeeld een zienswijzeprocedure
De beschikbaar gestelde leidraad helpt hierin een afweging
starten.
te maken op welk niveau van participatie passend is. Deze leidraad* wordt ook door het college gebruikt als
Bezwaar- en beroepsprocedures
toetsingscriterium voor een omgevingsvergunning. Als er een
Participatie komt niet in de plaats van juridische procedures
participatieplicht geldt voor de initiatiefnemer dan dient de
(voorlopige voorziening, bezwaar en beroep).
initatiefnemer een participatietraject te hebben uitgevoerd
Het is dus mogelijk dat in een beroepsprocedure de Raad van
voordat er een aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt ingeleverd. Hierin is het van belang dat de
State de omgevingsvergunning toch nog vernietigt.
initiatiefnemer het participatieverslag bij de aanvraag voegt.
Bijvoorbeeld omdat niet alle verschillende belangen
*De leidraad participatie is een richtinggevend document waarmee de initiatiefnemer kan bepalen wat het mogelijke gevolg is van het voorgenomen initiatief voor de samenleving. De leidraad helpt de initiatiefnemer in het bepalen van het participatieniveau.
10
voldoende in beeld zijn gebracht om een afgewogen besluit
Omgevingsvisie en omgevingsplan
te kunnen nemen. Het organiseren van participatie is dus ook
Bij het opstellen (actualiseren) van de omgevingsvisie
in het belang van de initiatiefnemer.
en het omgevingsplan is meedenken het minimale participatieniveau, dit betekent dat inwoners en
Aanvraagvereiste bij verplichte participatie
belanghebbenden hun ideeën, wensen en meningen naar
De gemeenteraad heeft gevallen aangewezen waarin
voren kunnen brengen of voorkeuren kunnen aangeven. Deze
participatie verplicht is. De verplichte participatie geldt voor
neemt de gemeente mee. Een verslag van de participatie is
bepaalde activiteiten die niet in het Omgevingsplan passen.
een verplichte bijlage van de omgevingsdocumenten. In het
Als er een participatieplicht geldt voor de initiatiefnemer
verslag staan de resultaten van het participatieproces en
dan dient de initiatiefnemer een participatietraject
een beeld van de verschillende belangen en hoe daarmee is
te hebben uitgevoerd voordat een aanvraag voor een
omgegaan.
omgevingsvergunning wordt ingediend. Bij het omgevingsplan moet de gemeente zorgen Als de initiatiefnemer bij een aangewezen geval niet of
voor kennisgeving vooraf. De gemeente beschrijft
onvoldoende aan participatie heeft gedaan, kan het college
in de kennisgeving vooraf aan het opstellen van het
de aanvraag buiten behandeling laten. De initiatiefnemer
omgevingsplan wie worden betrokken, waarover en
moet dan opnieuw een aanvraag doen. Wel moet het college
wanneer, wat de rol is van een ieder en waar meer informatie
de aanvrager eerst de gelegenheid geven het gebrek te
beschikbaar komt.
herstellen. Er wordt bij de weging van de uitkomst van het Participatie bij omgevingsvisie en omgevingsplan
participatieproces gekeken in hoeverre de ideeën van
De gemeente moet zelf voor participatie zorgen bij
stakeholders of bijvoorbeeld inwoners nieuw/ander licht
het opstellen van de omgevingsdocumenten, zoals de
werpen op een bepaald deelgebied van de visie of het plan.
omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente
In hoeverre passen de initiatieven bij de koers uit de visie per
Hillegom geeft aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke
deelgebied?
organisaties en bestuursorganen bij het opstellen van deze documenten betrokken zijn en wat de resultaten daarvan
In de basis is sprake van uitnodigingsplanologie. Dit betekent
zijn.
dat de gemeente op hoofdlijnen bepaalt waar ruimtelijk wel of geen veranderingen gewenst zijn met het oog op de lange termijn prognoses en te beschermen waarden. Het is planologie waarbij de gemeente zich uitnodigend en faciliterend opstelt tegenover initiatiefnemers. Deze basishouding is een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet. De overige randvoorwaarden en spelregels voor participatie staan in de vorige hoofdstukken genoemd. Bij het opstellen en wijzigen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan gelden de volgende spelregels/ werkafspraken: Het college van burgemeester en wethouders stelt een participatieparagraaf op waarin wordt aangegeven wie de stakeholders en participanten zijn en hoe deze stakeholders en participanten worden betrokken; wat de rol van de gemeenteraad en/of stuurgroep in het participatieproces is en of en wanneer de gemeenteraad en/of stuurgroep betrokken wordt. 11
De Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een zienswijzeprocedure gestart moet worden.
In de nadere uitwerking in het participatieplan wordt aangegeven wanneer de stakeholders en participanten worden betrokken; welke belangen de stakeholders en participanten vertegenwoordigen. Vervolgens wordt er een participatieverslag opgesteld waaruit is af te leiden welke inbreng is gegeven en hoe deze verwerkt wordt in de ontwerp-omgevingsvisie of het ontwerp-omgevingsplan. Soms is het nodig om het participatieplan tussentijds bij te stellen. Met de uitkomsten van het participatieproces worden de concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens ter inzage gelegd voor zienswijzen.
Met de uitkomsten van het participatieproces worden de concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens ter inzage gelegd voor zienswijzen en daarna uitgewerkt naar een definitief ontwerp.
In de Leidraad voor Initiatiefnemers zijn de regels voor participatie opgenomen en ook voorbeelden, tips en een toolbox voor de initiatiefnemer hoe de participatie te organiseren. In de geest van de Omgevingswet kiest de gemeente Hillegom ervoor om niet voor te schrijven wat aan participatie georganiseerd moet worden, dit vermindert namelijk eigen initiatief en creativiteit. Ook zegt de grootte of het soort activiteit niet altijd iets over de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen op de directe omgeving. De Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een zienswijzeprocedure gestart moet worden.
Ontbreken participatie Kiest een initiatiefnemer ervoor om geen participatie te organiseren en niet te voldoen aan zijn participatieplicht? Dan kan de gemeente ervoor kiezen om de aanvraag voor een vergunning niet in behandeling te nemen. De initiatiefnemer moet dan opnieuw een aanvraag doen.
12
Rollen in het participatieproces
1
1
Gemeenteraad
4
College van burgemeester & wethouders
2
Gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan
5
Initiatiefnemer
3
Gemeenteraad bij omgevingsvergunning
6
De ambtelijke organisatie
Gemeenteraad De gemeenteraad heeft een democratische rol in participatietrajecten.
Kaderstellend
Controlerend
Kaders vaststellen voor het
Voldeed het participatietraject aan
participatietraject (inhoudelijk of
de gestelde kaders?
op het participatieproces).
De verschillende rollen die de raad kan aannemen, zijn: Volksvertegenwoordigend Adviseren over te betrekken belanghebbenden en/of over de vormgeving van het proces op basis van kennis van de lokale situatie.
2
Gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan Participatie volgens de Omgevingswet betekent
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad kan kaders
De gemeenteraad controleert
meegeven rondom de
en evalueert bij vaststelling
participatieaanpak bij het opstellen
van de omgevingsvisie en het
van omgevingsvisie en omgevinsplan.
omgevingsplan of en hoe uitvoering en toepassing gegeven is aan de
ook iets voor de rollen en
participatieaanpak.
verantwoordelijkheden van de gemeenteraad:
13
3
Gemeenteraad bij omgevingsplan activiteiten Alleen in trajecten waarvoor de gemeenteraad het bindend adviesrecht van de gemeenteraad heeft vastgelegd heeft de raad bij omgevingsplan activiteiten een rol.
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad wijst
De gemeenteraad controleert
aan de voorkant gevallen
de uitvoering van de
van buitenplanse
besluitvormingsprocedure
omgevingsplanactiviteiten
omgevingsvergunning door het
aan waarvoor een bindend
college wanneer sprake is van een
adviesrecht van de raad en
bindend adviesrecht van de raad
een participatieplicht voor
en een participatieplicht voor de
initiatiefnemers van toepassing
initiatiefnemer. De uitkomst van
is.
het gevolgde participatietraject door de initiatiefnemer kan de raad meenemen in het bindend adviesrecht. Deze resultaten kunnen de raad helpen om een concreet beeld te krijgen van de belangen die er spelen in de fysieke leefomgeving.
4
College b&w Voor grootschalige plannen
De geschikte informatie over
Participatief werken en bestuurlijke
zoals complexe vergunningen,
participatie beschikbaar te
vernieuwing faciliteren en
omgevingsvisies en
stellen aan de gemeenschap en
stimuleren. Hier gaat het om
gemeenteraad.
gezamenlijke acties met de
omgevingsplannen is het
gemeenteraad, ambtelijke
college verantwoordelijk
organisatie en de gemeenschap om
voor het opstellen van het
samen ‘beter participatief te werken’.
participatievoorstel, het participatieplan en het participatieverslag. Het college verleent ook omgevingsvergunningen en beoordeelt daarbij of
Deze acties kunnen het verkennen Aansporing tot participatie
van dilemma’s zijn of een specifiek
binnen hun eigen portefeuilles
traject rondom gepast proceskaders
– waar nodig of gewenst – en
stellen of ondersteuning bij
deelname aan de participatie
representativiteitsvraagstukken.
om te ervaren en leren van de praktijk.
de belangen voldoende in kaart zijn gebracht of als dat onvoldoende is gebeurt er alsnog aanvullende informatie moet worden verkregen door bijvoorbeeld het volgen van een zienswijzeprocedure. Het college van burgemeester en wethouders heeft een actieve rol bij:
14
5
Initiatiefnemer De initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van participatie en hoe hier vorm aan wordt gegeven. Er kan gebruik worden gemaakt van de Leidraad voor initiatiefnemers en de toolbox waarin handvatten staan voor een goed doorlopen participatieproces.
6
De ambtelijke organisatie De organisatie vervult een belangrijke rol bij de uitvoering van participatie. Ambtenaren gaan in gesprek met inwoners die met initiatieven komen. Zij luisteren naar het initiatief van de inwoner en kijken hoe zij diegene kunnen helpen om ideeën verder te brengen. Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie.
Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie.
15
Monitoren en evalueren Evalueren, monitoring en leren in brede zin zijn belangrijk voor participatie. Met een nadruk op leren werken gemeente en de samenleving aan inzichten, ontwikkeling en verbetering van participatie. Dit beleidskader is de 1.0 versie. Op dit moment is nog niet alles te voorzien. Daarom stellen we nu een beleidskader 1.0 op. Na twee jaar evalueren we het beleidskader om te zien waar eventuele aanpassing benodigd is. Voor de evaluatie van dit participatie beleidskader zal gekeken worden naar (een selectie van) participatietrajecten die na de vaststelling van dit beleidskader doorlopen zijn. Ook zal voor het toetsingskader gekeken worden naar het doorlopen participatieproces en de onderdelen daarbinnen. Daarnaast zullen de gestelde randvoorwaarden, spelregels en rolverdeling getoetst worden.
16
17
versie: 3 juli 2023 Dit is een uitgave van:
18