05. Advies ruimtelijke kwaliteit DSL 9-12-2025.pdf

Adviseurs Omgevingskwaliteit Groothandelsgebouw 010 280 94 45 Stationsplein 45 info@dorpstadenland.nl Postbus 29129 3001 GC Rotterdam dorpstadenland.nl

ADVIES ERFGOED & OMGEVINGSKWALITEIT op verzoek van de gemeente Hillegom voor ondervermeld plan: Datum aanvraag

:

01-12-2025

Datum vergadering

:

09-12-2025

Dossiernummer gemeente

:

Z2025-00003331

Samenwerking ID

:

SAM-210003

DSO nummer

:

Adresgegevens object

:

Hillegom

Omschrijving werkzaamheden

:

ontwerp regelingen voor Hillegom

Dossiernummer DSL

:

HGM25-0126-1

Advies Positief ten aanzien van

Plantoelichting en toelichting beoordelingskader Het voorgelegde onderwerp betreft drie regelingen voor gemeentelijke monumenten in Hillegom.

Overwegingen De gemeente Hillegom heeft de commissie advies op hoofdlijnen gevraagd over veranderingen in de regelingen voor gemeentelijke monumenten. Samen kunnen deze worden gelezen als een kader voor de omgang met en het aanwijzen van gemeentelijke monumenten. Gevraagd wordt daarbij in te gaan op de belangrijkste wijzigingen, die hieronder per ontwerpregeling worden omschreven (inclusief codering van de vragen). Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 Met een beleidskader voor monumenten introduceert de gemeente een systematische grondslag voor het aanwijzen van monumenten, die ook van toepassing is voor eventueel áfvoeren van de lijst’. In beginsel is de onderbouwing een welkom middel om tot objectieve afwegingen te komen. De regeling bevat grenswaarden die worden gehanteerd voor aanwijzing als monument. Deze grenswaarden hebben geleid tot een lijst nieuw aan te wijzen monumenten in bijlage 2. De commissie deelt de conclusie, dat deze objecten een wezenlijke erfgoedwaarde hebben die een status als gemeentelijke monument rechtvaardigt. Wat dat betreft is de commissie positief over het voorgelegde kader. Ten aanzien van de gevolgen voor bestaande monumenten zoals omschreven in artikel 4 en de lijst zoals opgenomen in bijlage 3 voorziet de commissie onwenselijke gevolgen.

De lijst bevat geen waardering, waarmee dit artikel een uitnodiging wordt om met gebruik van de systematiek maar zonder de onderlinge afweging tussen de monumenten een eigen invulling te geven aan de puntentelling. Hiermee laat de gemeente een gat vallen dat aanleiding kan zijn voor ongewenste procedures. De ervaring leert dat dit in andere gemeenten met een vergelijkbare systematiek leidt tot bezwaren, die een onredelijke last leggen bij de ambtelijke organisatie en ten koste gaan van behoud van erfgoedwaarden. De waardering is een middel om als gemeente in redelijkheid over te gaan tot aanwijzing danwel het ongedaan maken daarvan. Mocht een initiatiefnemer het hiermee niet eens zijn, dan zou een goede motivatie aanleiding kunnen zijn om zonder een particuliere versie van de telling te vragen vanuit het bestuur tot een nieuwe afweging te komen. Om deze reden adviseert de commissie ten aanzien van de uitwerking van de puntentelling negatief (W1).

Adviseurs Omgevingskwaliteit Groothandelsgebouw 010 280 94 45 Stationsplein 45 info@dorpstadenland.nl Postbus 29129 3001 GC Rotterdam dorpstadenland.nl

Het beleidskader geeft verder uitdrukking aan de gedachte, dat eigenlijk alleen het exterieur van belang is voor het behoud van erfgoedwaarden. Het voorstel is het verbod op het uitvoeren van activiteiten aan het gemeentelijk monument zonder omgevingsvergunning niet te laten gelden voor het interieur. Hiermee zou voor inpandige wijzigingen van zowel de bestaande als de nieuwe monumenten in veel gevallen geen vergunning meer nodig zijn. Dit voorstel gaat uit van de gedachte, dat het interieur in beginsel van ondergeschikt belang is. De commissie kan zich hier gezien de aard en bouwwijze van veel monumenten niet in vinden. Juist voor publieke bouwwerken zoals kerken en kerken maar vaak ook voor particuliere bouw zoals woonhuizen heeft het interieur een eigen waarde. Veel gebouwen zijn meer dan een schil. Dat betekent overigens niet dat er geen wijzigingen kunnen plaatsvinden, maar dat bij veranderingen de erfgoedwaarde van het interieur eigen afwegingen verdient waarin rekening kan worden gehouden met de wens meer vrijheid te bieden aan particuliere wensen. De commissie adviseert, zeker voor de publieke gebouwen, negatief op het generiek uitsluiten van interieurs zoals voorgesteld in artikel 6 (W2).

Wijzigingsverordening 2026 van de Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024 Vanwege het opstellen van het beleidskader zijn er aanpassingen nodig in de erfgoedverordening van de gemeente. Gezien bovenstaande opmerkingen geeft de commissie ten aanzien van de veranderingen de onderstaande adviezen. Ten aanzien van de indieningsvereisten in de vorm van een motivatie bij de aanvraag aanwijzen dan wel intrekken de monumentenstatus is de commissie positief als rekening wordt gehouden met de eerder benoemde kanttekeningen (W3). Wat betreft het laten vervallen van het verbod op het uitvoeren van activiteiten aan het gemeentelijk monument zonder omgevingsvergunning voor inpandige veranderingen adviseert de commissie negatief (W4). Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 De huidige subsidieverordening bevat een regeling voor een jaarlijks restitutie van het eigenaren gedeelte van de onroerende-zaak belasting. Dit is een tegemoetkoming in de lasten voor eigenaren en daarmee een indirecte bijdrage aan de instandhouding van monumenten. Het voorstel is deze regeling te vervangen door subsidies die direct verbonden zijn aan of ten goede komen van de instandhouding. Het gaat daarbij om de mogelijkheid om bijdragen te ontvangen voor onderhoud en restauratie en voor abonnement op en inspectie door de monumentenwacht. De commissie adviseert op deze wijziging positief (W5).

Conclusie De commissie is positief over de gekozen systematiek, het aanwijzen van nieuwe monumenten, de veranderingen in de subsidieverordening. Ten aanzien van de uitwerking van de puntentelling plaatst de commissie kanttekeningen. Wat betreft het laten vervallen van de vergunningplicht voor het interieur van monumenten is de commissie negatief en nodigt zij de gemeente graag uit voor nader overleg over een passende regeling.

Namens de Adviescommissie Erfgoed & Omgevingskwaliteit.