02. Nota beantwoording zienswijzen concept Regiovisie en bestuurlijk advies

Nota van beantwoording zienswijzen en bestuurlijk advies betreffende: Regiovisie specialistische jeugdhulp Holland Rijnland 2026–2030 ‘Samen rondom de jeugd’

Inhoud 1. Inleiding 2. Overzicht zienswijzen 3. Overzicht hoofdonderwerpen uit alle zienswijzen 4. Samenvattend bestuurlijk advies.

Beleidsprogramma, 28 april 2026

1) Inleiding Regiovisie als gemeenschappelijk kader in samenwerking rond transformatie specialistische jeugdhulp De 13 gemeenten binnen Holland Rijnland (HR) werken gezamenlijk aan de transformatie van de specialistische jeugdhulp. De concept (herijkte) Regiovisie specialistische jeugdhulp 2026–2030 ‘Samen rondom de jeugd’ vormt hiervoor het strategisch kader. Hij geeft richting aan de gezamenlijke ambitie om jeugdigen en gezinnen tijdig passende hulp te bieden, de lokale teams te versterken en specialistische jeugdhulp toekomstbestendig, toegankelijk en financieel beheersbaar te houden. Gemeenteraden is gevraagd om zienswijze op concept regiovisie Omdat de specialistische jeugdhulp regionaal wordt georganiseerd voor 13 gemeenten, vraagt besluitvorming hierover om zowel zorgvuldigheid als daadkracht. Gemeenten dragen gezamenlijk bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid, terwijl tegelijkertijd lokale autonomie, uitvoerbaarheid en democratische legitimiteit goed geborgd moeten blijven. Om tot een breed gedragen en zorgvuldig afgewogen definitief besluit te komen, is de concept regiovisie daarom vanaf januari 2026 ter zienswijze voorgelegd aan alle 13 gemeenteraden in Holland Rijnland.

De zienswijzeprocedure heeft als doel om raden expliciet de gelegenheid te geven aandachtspunten, aanvullingen en bestuurlijke accenten mee te geven voordat de definitieve regiovisie wordt vastgesteld.

Grote lijn uit zienswijzen van gemeenteraden Uit de ontvangen zienswijzen blijkt dat vrijwel alle gemeenten de inhoudelijke koers van de herijkte regiovisie onderschrijven en het belang van regionale samenwerking bevestigen. De meeste aandachtspunten richten zich niet op een wijziging van de regiovisie, maar op tekstuele verduidelijking en/of op een zorgvuldige uitwerking in het regionaal uitvoeringsplan en nadere borging door alle betrokken partijen.

Leeswijzer Dit document biedt een overzicht van de ingediende zienswijzen per gemeente, inclusief de ambtelijke reactie en het voorstel voor verwerking. Daarbij is steeds het uitgangspunt gehanteerd om: • de regiovisie inhoudelijk zo stabiel mogelijk te houden (slechts op enkele onderdelen is een beperkte tekstuele aanpassing van de regiovisie zelf wenselijk) • de verdere uitwerking in de praktijk via het regionale uitvoeringsplan en via de lokale (toegangs-)teams te borgen.

Pagina 2 van 22

In de opbouw van dit document worden eerst de door de gemeenteraden ingebrachte zienswijzen uitgesplitst in gemeenteraden die geen belemmeringen zien voor het vaststellen van de conceptregiovisie en gemeenteraden die vragen en opmerkingen hebben, danwel een specifieke zienswijze. Hierbij wordt per gemeenteraad aangegeven wat de Zienswijze is, en wat de Reactie en het concrete Voorstel daarop zijn. Vervolgens is een overkoepelend overzicht opgenomen van de hoofdonderwerpen die in meerdere gemeenten terugkomen. Deze zijn samengebracht in twee categorieën: • onderwerpen waarvoor een beperkte tekstuele verduidelijking in de regiovisie zelf wordt voorgesteld • onderwerpen waarvoor geen aanpassing van de regiovisie nodig is Op deze manier ontstaat een transparant en volgbaar overzicht dat ondersteunt bij de definitieve vaststelling van de Regiovisie specialistische jeugdhulp Holland Rijnland 2026–2030 door alle 13 colleges en alle 13 gemeenteraden.

Pagina 3 van 22

2) Overzicht zienswijzen op concept Regiovisie Specialistische jeugdhulp Gemeenteraden die geen belemmeringen zien voor het vaststellen van de conceptregiovisie De gemeenteraden van Alphen aan de Rijn, Katwijk, Leiderdorp, Lisse, Teylingen en Zoeterwoude hebben als zienswijze besloten dat zij geen belemmeringen zien ten aanzien van het vaststellen van de concept regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp ‘Samen rondom de jeugd’. Daarnaast onderschrijven zij het belang van regionale samenwerking en zien zij de herijkte regiovisie als een belangrijke stap richting betere samenwerking binnen de (gespecialiseerde) jeugdhulp. N.B. De gemeente Noordwijk heeft ervoor gekozen om niet gebruik te maken van de zienswijzeprocedure maar om de definitieve versie van de Regiovisie ter besluitvorming aan de Noordwijkse Raad voor te leggen. Gemeenteraden die een specifieke zienswijze hebben ingediend, aanvullende vragen of opmerkingen hebben gemaakt over de conceptregiovisie, of hebben aangegeven geen belemmeringen te zien voor vaststelling maar daarbij wel aanvullende aandachtspunten hebben meegegeven. De gemeenteraden van Hillegom, Kaag en Braassem, Leiden, Nieuwkoop, Oegstgeest en Voorschoten hebben naar aanleiding van de concept-regiovisie een specifieke zienswijze besloten en/of vragen gesteld of opmerkingen gemaakt.

Hierna wordt per gemeenteraad aangegeven wat de Zienswijze is, en wat de Reactie en het concrete Voorstel daarop zijn.

Pagina 4 van 22

Hillegom Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Hillegom • De raad van Hillegom onderschrijft het belang van regionale samenwerking en ziet de regiovisie als een belangrijke stap richting betere samenwerking binnen de (gespecialiseerde) jeugdhulp • Wat de gemeenteraad van Hillegom mist, is meer duiding over de betaalbaarheid van de visie en zou dat graag opgenomen zien • Daarnaast verzoekt de gemeente Hillegom de regio om in de Regiovisie explicieter uit te werken hoe datagedreven werken structureel wordt ingezet ter ondersteuning van de lokale teams. Daarbij vraagt de gemeente aandacht voor de wijze waarop data worden verzameld, geduid en gedeeld, welke partijen daarbij betrokken zijn en hoe deze informatie wordt benut in de besluitvorming • Tenslotte verzoekt de gemeenteraad van Hillegom te borgen dat goede voorbeelden, zowel binnen de regio als daarbuiten, systematisch worden ontsloten en gedeeld, zodat lokale teams deze kennis duurzaam kunnen toepassen in de praktijk. Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Hillegom • Meer duiding over & explicieter opnemen van betaalbaarheid van de visie. Reactie: De vraag naar betaalbaarheid is begrijpelijk en sluit aan bij de gezamenlijke opgave binnen de jeugdhulp.

De regiovisie sluit ook aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, waarin wordt ingezet op passende hulp, versterking van de lokale infrastructuur èn beheersing van kosten door eerder preventieve en passende ondersteuning te organiseren. De regiovisie is bedoeld als strategisch koersdocument waarin de inhoudelijke richting centraal staat. Financiële houdbaarheid is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. De betaalbaarheid wordt bepaald door concrete financiële uitwerking op meerdere plekken; lokaal in beleid gericht op beperking van de instroom en regionaal in het regionaal uitvoeringsplan, de begrotingscyclus en de bestuurlijke besluitvorming • Voorstel: Geen inhoudelijke aanpassing van de regiovisie noodzakelijk. In de bovenstaande reactie verduidelijken dat financiële haalbaarheid nadrukkelijk onderdeel is van de verdere uitwerking en sturing. • Data gedreven werken ter ondersteuning van lokale teams • Reactie: dit sluit goed aan bij de ambitie van de regiovisie om meer grip, sturing en voorspelbaarheid in de jeugdhulp te realiseren. Datagedreven werken is een belangrijk instrument om tijdig te kunnen sturen op kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid. De regiovisie benoemt deze richting op hoofdlijnen.

De concrete inrichting van stuurinformatie, KPI’s, monitoring, governance en gegevensdeling behoort primair tot het regionaal uitvoeringsplan en de nadere regionale afspraken tussen gemeenten, lokale teams en samenwerkingspartners.

Pagina 5 van 22

Gemeenten beschikken via de SOZ reeds over beschikbare stuurinformatie en dashboards. De verdere doorontwikkeling wordt meegenomen in het regionale uitvoeringsplan en binnen de lokale teams. • Voorstel: Geen aanvulling in de regiovisie zelf. Wel expliciet meenemen in het regionaal uitvoeringsplan en in de verdere governance-uitwerking. • Ontsluiten en delen van goede voorbeelden • Reactie: Dit verzoek wordt onderschreven. Leren van bestaande succesvolle werkwijzen en bewezen effectieve interventies is essentieel voor kwaliteitsverbetering en versterking van de lokale teams. Kennisdeling en lerend samenwerken vormen in de regiovisie ook een belangrijk onderdeel van regionale samenwerking. De regiovisie beschrijft deze beweging op strategisch niveau; de concrete inrichting van kennisdeling, lerende netwerken en structurele borging past beter binnen het uitvoeringsplan dan binnen de regiovisie zelf. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel opnemen in de verdere uitwerking van het uitvoeringsplan en de regionale samenwerkingsafspraken. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Hillegom De zienswijze van de gemeenteraad van Hillegom sluit goed aan bij de richting van de regiovisie en vraagt vooral om nadere concretisering in uitvoering en governance, niet om aanpassing van de strategische koers of de concept regiovisie.

Wel zullen we • in bovenstaande reactie zijn de volgende punten toegelicht: betaalbaarheid van de visie, data gedreven werken en inzet van stuurinformatie en het ontsluiten en delen van goede voorbeelden • in verdere uitwerking regionaal en lokaal het volgende meenemen: financiële sturing en monitoring, KPI’s en data gedreven werken, structurele kennisdeling en lerende netwerken.

Pagina 6 van 22

Kaag en Braassem Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Kaag en Braassem • De Regiovisie sluit aan op de beweging om lokaal het verschil te maken. Wij zijn groot voorstander van het behoud van een sterk lokaal team, ook in de (nabije) toekomst. Een goed georganiseerde toegang op lokaal niveau vormt het fundament van een goed functionerend lokaal zorglandschap en is essentieel voor een effectieve verbinding met de specialistische jeugdhulp en partners. Deze lokale toegang moet behouden blijven, met de eigen couleur locale, om het verschil te kunnen (blijven) maken. Daarbij is het wel belangrijk dat een goede verbinding wordt gemaakt tussen lokale en regionale jeugdzorg. • Wij onderschrijven het uitgangspunt om uithuisplaatsingen zoveel mogelijk te voorkomen. Tegelijkertijd merken wij op dat dit streven in de praktijk niet in alle gevallen realiseerbaar of wenselijk is. In situaties waarin sprake is van ernstige onveiligheid, mishandeling of andere zwaarwegende omstandigheden, kan een uithuisplaatsing noodzakelijk en onvermijdelijk zijn. Het is van belang dat de Regiovisie hier ruimte voor blijft bieden. Daarbij moet uiteraard actief ingezet worden op alternatieven voor uithuisplaatsingen en op duurzame terugplaatsingen. • Wij dringen aan op een eenvoudige, overzichtelijke en efficiënte governancestructuur die samenhang en uitvoerbaarheid bevordert.

Deze is nu te complex ingericht. Het vereenvoudigen van de governance en het terugdringen van het aantal overlegstructuren op bestuurlijk, directie- en ambtelijk niveau kan bijdragen aan meer efficiëntie, slagvaardigheid en duidelijk eigenaarschap binnen de regionale samenwerking. Onze middelen moeten immers vooral naar de jeugdzorg gaan en niet naar ambtelijke en bestuurlijke structuren. • Wij kunnen ons vinden in een zorgvuldig invoeringstraject ten aanzien van het werken met beschikkingen. Dit instrument kan bijdragen aan een doelgerichte inzet van schaarse jeugdhulpmiddelen, mits dit gepaard gaat met zo min mogelijk (extra) administratieve lasten voor betrokken partijen. Het werken met beschikkingen is daarbij geen doel op zich maar een instrument om meer te sturen op de inzet van jeugdzorg. Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Kaag en Braassem • Behoud van een sterk lokaal team en lokale toegang • Reactie: Dit uitgangspunt wordt volledig onderschreven en sluit aan bij de kern van de regiovisie. De regiovisie zet juist in op het versterken van de lokale teams, het organiseren van passende hulp dichtbij en het beter verbinden van lokale en regionale ondersteuning. De bedoeling is niet om lokale autonomie te verminderen, maar juist om vanuit een sterke lokale basis specialistische hulp beter aan te laten sluiten waar nodig.

Ruimte voor lokale invulling blijft bestaan, binnen gezamenlijke regionale uitgangspunten • Voorstel: Geen aanpassing noodzakelijk. Dit uitgangspunt is al in lijn met de regiovisie en is in de reactie toegelicht. • Uithuisplaatsingen voorkomen, maar ruimte houden voor noodzaak

Pagina 7 van 22

• Reactie: Dit wordt onderschreven. Het uitgangspunt van de regiovisie is het voorkomen van onnodige uithuisplaatsingen, niet het uitsluiten van noodzakelijke uithuisplaatsingen. De veiligheid en ontwikkeling van het kind zijn altijd leidend. Waar een uithuisplaatsing noodzakelijk is, moet deze zorgvuldig en passend worden ingezet, met blijvende aandacht voor terugplaatsing wanneer dit verantwoord mogelijk is. De regiovisie biedt hiervoor in de concept versie ruimte • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging noodzakelijk. De formulering in de tekst van de definitieve regiovisie kan licht verduidelijkt worden om misinterpretatie te voorkomen. • Vereenvoudiging van governance en overlegstructuren • Reactie: Deze aandacht wordt herkend en sluit aan bij de ambitie om te komen tot een robuuste en uitvoerbare regionale samenwerking. Heldere governance, duidelijke verantwoordelijkheden en een werkbare overlegstructuur zijn essentieel voor effectieve sturing en besluitvorming. De regiovisie biedt hiervoor het strategisch kader; de concrete inrichting van governance, mandatering en overlegstructuren wordt verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan en de bestuurlijke afspraken • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel nadrukkelijk meenemen in de verdere governance-uitwerking en het uitvoeringsplan.

• Zorgvuldige invoering van werken met beschikkingen • Reactie: Dit uitgangspunt wordt onderschreven. Het werken met beschikkingen is bedoeld als sturingsinstrument om beter zicht en grip te krijgen op de inzet van specialistische jeugdhulp, niet als doel op zichzelf. Daarbij is het belangrijk dat de uitvoerbaarheid voor lokale teams, aanbieders en gezinnen centraal blijft staan en dat onnodige administratieve lasten worden voorkomen. De verdere uitwerking vraagt zorgvuldige implementatie en goede afstemming met gemeenten en uitvoerende partijen • Voorstel: Geen aanpassing van de regiovisie noodzakelijk. Wel expliciet meenemen in de verdere implementatie en uitvoeringsafspraken. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Kaag en Braasem De zienswijze van Kaag en Braassem sluit inhoudelijk goed aan bij de richting van de regiovisie en vraagt vooral om verduidelijking en zorgvuldige uitwerking, niet om wijziging van de strategische koers.

Wel zullen we • in reactie/RIB de volgende punten toelichten: Behoud van sterke lokale teams en lokale toegang, Uithuisplaatsingen voorkomen versus noodzaak, Vereenvoudiging van governance, Zorgvuldige invoering van beschikkingen • in verdere uitwerking regionaal en lokaal het volgende meenemen: Governance en overlegstructuren, Implementatie beschikkingen, Verbinding lokaal-regionaal, Alternatieven voor uithuisplaatsingen en duurzame terugplaatsing

Pagina 8 van 22

Nieuwkoop Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Nieuwkoop • Wij spreken onze waardering uit voor het voorliggende visiedocument en zijn blij met de goede aanknopingspunten. In hoofdlijnen heeft de gemeenteraad van Nieuwkoop geen bezwaar tegen de concept regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp ‘Samen rondom de jeugd’. Wel wenst de raad op onderdelen de volgende aandachtspunten mee te geven en verzoekt u hiermee bij het opstellen van de definitieve versie rekening te houden • De gemeenteraad onderschrijft het uitgangspunt uithuisplaatsingen zoveel mogelijk te voorkomen. Tegelijkertijd merkt de raad op dat dit streven in de praktijk niet in alle gevallen realiseerbaar is. In situaties waarin sprake is van ernstige onveiligheid, mishandeling of andere zwaarwegende omstandigheden, kan een uithuisplaatsing noodzakelijk en onvermijdelijk zijn. Het is van belang dat in de regio hier voldoende passend aanbod voor beschikbaar is • De gemeenteraad is voorstander van het behoud van een sterke lokale toegang, ook in de (nabije) toekomst.

Een goed georganiseerde toegang op lokaal niveau vormt het fundament van een goed functionerend lokaal zorglandschap en is essentieel voor een effectieve verbinding met de specialistische jeugdhulp en partners • De gemeenteraad spreekt zijn voorkeur uit voor een eenvoudige en overzichtelijke governance-structuur die samenhang en uitvoerbaarheid bevordert. Het vereenvoudigen van de governance en het terugdringen van het aantal overlegstructuren op bestuurlijk, directie- en ambtelijk niveau kan bijdragen aan meer efficiëntie, slagvaardigheid en duidelijk eigenaarschap binnen de regionale samenwerking • De gemeenteraad kan zich vinden in een zorgvuldig invoeringstraject ten aanzien van het werken met beschikkingen. Dit instrument kan bijdragen aan een doelgerichte inzet van schaarse jeugdhulpmiddelen, mits dit gepaard gaat met zo min mogelijk (extra) administratieve lasten voor betrokken partijen. Dit is voor ons randvoorwaardelijk • Wij vinden het belangrijk te benadrukken dat grote jeugdhulpaanbieders in onze regio (mede)verantwoordelijk zijn voor een doelmatige en doeltreffende inrichting van het (jeugd)hulplandschap.

Wij vragen u daarom deze verantwoordelijkheid ook nadrukkelijk te beleggen in de samenwerkingsafspraken met onze strategische jeugdhulp aanbieders en de regionale visie gezamenlijk te implementeren • We verwachten dat de vernieuwde visie bijdraagt aan verdere verbetering van tijdige, passende en beheersbare jeugdhulp. Het verschil wordt echter voor een belangrijk deel gemaakt door jeugdhulpverleners in de dagelijks werkzaamheden met jeugdigen en hun ouders. Wij vinden het daarom belangrijk bij de uitwerking van deze visie nadrukkelijk oog te hebben voor goede ondersteuning van het jeugden gezinsteam en de regionale gespecialiseerde jeugdhulpaanbieders.

Pagina 9 van 22

Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Nieuwkoop • Uithuisplaatsingen voorkomen, maar ruimte houden voor noodzaak en passend aanbod • Reactie: Dit uitgangspunt wordt onderschreven. De regiovisie richt zich op het voorkomen van onnodige uithuisplaatsingen, niet op het uitsluiten van noodzakelijke uithuisplaatsingen. De veiligheid en ontwikkeling van het kind zijn altijd leidend. Wanneer een uithuisplaatsing noodzakelijk is, moet passende specialistische hulp beschikbaar zijn, inclusief voldoende regionale capaciteit en aandacht voor duurzame terugplaatsing waar mogelijk. De visie biedt hiervoor reeds ruimte • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging noodzakelijk. Eventueel kan de formulering licht verduidelijkt worden om misinterpretatie te voorkomen. • Behoud van een sterke lokale toegang • Reactie: Dit sluit volledig aan bij de uitgangspunten van de regiovisie. De visie zet juist in op het versterken van de lokale teams, het vroegtijdig organiseren van passende hulp en het verbeteren van de verbinding tussen lokale ondersteuning en specialistische jeugdhulp. De lokale toegang blijft daarmee een cruciaal fundament binnen het jeugdhulpstelsel. • Voorstel: Geen aanpassing noodzakelijk. Dit uitgangspunt is al in lijn met de regiovisie en kan in de reactiebrief worden bevestigd.

• Vereenvoudiging van governance en overlegstructuren • Reactie: Deze aandacht wordt herkend en onderschreven. Heldere governance, duidelijke verantwoordelijkheden en een efficiënte overlegstructuur zijn noodzakelijk voor een robuuste regionale samenwerking. De regiovisie geeft hiervoor de strategische richting; de concrete inrichting van governance, mandatering en besluitvorming wordt nader uitgewerkt in het uitvoeringsplan en bestuurlijke afspraken • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel nadrukkelijk meenemen in de verdere governance-uitwerking. • Zorgvuldige invoering van werken met beschikkingen en beperking administratieve lasten • Reactie: Dit uitgangspunt wordt onderschreven. Beschikkingen zijn geen doel op zich, maar een instrument om beter te sturen op de inzet van specialistische jeugdhulp en om meer grip te krijgen op kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid. Daarbij moet uitvoerbaarheid centraal staan en moeten onnodige administratieve lasten voor professionals, aanbieders en gezinnen worden voorkomen. De implementatie vraagt daarom zorgvuldige afstemming met gemeenten en aanbieders • Voorstel: Geen aanpassing van de regiovisie noodzakelijk. Wel expliciet meenemen in de verdere implementatie en uitvoeringsafspraken. • Verantwoordelijkheid van grote jeugdhulpaanbieders • Reactie: Dit uitgangspunt wordt onderschreven.

De transformatie van de jeugdhulp vraagt gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, lokale teams en aanbieders. Strategische aanbieders spelen hierin een belangrijke rol, zowel in de beschikbaarheid van passende hulp als in innovatie, samenwerking

Pagina 10 van 22

en doelmatige inzet van middelen. Deze verantwoordelijkheid krijgt vooral vorm via contractering, contractmanagement en samenwerkingsafspraken en hoeft niet afzonderlijk als beleidsuitgangspunt in de regiovisie te worden opgenomen • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel nadrukkelijk borgen in contractafspraken en regionale samenwerkingsafspraken. • Ondersteuning van jeugd- en gezinsteams en professionals • Reactie: Dit wordt onderschreven. De kwaliteit van jeugdhulp staat of valt met de professionals in de uitvoering. De regiovisie richt zich daarom ook op versterking van lokale teams, betere samenwerking tussen professionals en het verminderen van onnodige uitvoeringsdruk. Goede ondersteuning van professionals is essentieel om de beoogde beweging daadwerkelijk te realiseren. De concrete invulling hiervan hoort primair thuis in het uitvoeringsplan en de regionale uitvoeringsafspraken. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel nadrukkelijk meenemen in de verdere uitwerking van het regionale uitvoeringsplan. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Nieuwkoop De zienswijze van Nieuwkoop sluit goed aan bij de richting van de regiovisie en vraagt vooral om nadere concretisering in uitvoering, governance en samenwerking, niet om wijziging van de strategische koers.

• in reactie zijn de volgende punten toelicht: Uithuisplaatsingen voorkomen versus noodzaak en passend aanbod, Behoud van sterke lokale toegang, Vereenvoudiging van governance, Zorgvuldige invoering van beschikkingen, Verantwoordelijkheid van strategische aanbieders, Ondersteuning van jeugd- en gezinsteams en professionals • in verdere uitwerking regionaal en lokaal het volgende meenemen: Governance en overlegstructuren, Implementatie beschikkingen, Contractafspraken met strategische aanbieders, Ondersteuning van lokale teams en professionals, Beschikbaarheid van passend aanbod bij noodzakelijke uithuisplaatsingen

Pagina 11 van 22

Leiden Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Leiden De gemeenteraad van Leiden ziet geen belemmeringen ten aanzien van het vaststellen van de regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp ‘Samen rondom de jeugd’. Daarbij vraagt de gemeenteraad in deze zienswijze aandacht voor de volgende punten om mee te nemen in de vast te stellen regiovisie in mei/juni 2026 (zie hierna). De gemeenteraad van Leiden onderschrijft het belang van regionale samenwerking en ziet de regiovisie als een belangrijke stap richting beter samenwerking van gespecialiseerde jeugdhulp.

• De gemeenteraad hecht grote waarde aan een duurzame veilige plek voor jeugdigen. Soms kan dat voor langere tijd dat in een pleeggezin of gezinshuis zijn. Alinea 2.2, punt 3, lijkt nu te suggereren dat een pleeggezin of gezinshuis alleen als tijdelijke oplossing mogelijk is. Echter, de passage gaat over de 'beweging van nul': ervoor zorgen dat de gesloten jeugdhulp afgebouwd wordt. De gemeenteraad staat hierachter. Daarom wensen wij dat de passage 2.2, punt 3 verduidelijkt wordt zodat er duidelijk komt te staan dat de gesloten jeugdhulp wordt afgebouwd, maar dat de 'thuis' in 'thuis verblijven', ook goed een pleeggezin of gezinshuis in kan houden. • De gemeenteraad hecht er waarde aan dat budgetplafonds met terughoudendheid ingezet worden en is van mening dat er géén budgetplafonds mogen gelden voor instellingen die kinderen ondersteunen bij een ontwikkelingsachterstand, zoals bij KDC's. De wens is om dit op te nemen in de uiteindelijke regiovisie. • De gemeenteraad benadrukt het belang van duidelijke normen over wachttijden en doorstroom, zodat de ambities toetsbaar worden. Om die reden is het wenselijk dat in de uiteindelijke regiovisie toetsbare afspraken komen te staan over wachttijden en doorstroom zodat de samenwerkende gemeenteraden in de toekomst kunnen controleren of de beloofde verbetering ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.

• De gemeenteraad van Leiden benadrukt ook het belang van een regionaal arbeidsmarktplan voor de jeugdzorg en verzoekt om een reactie op de vraag hoe de regio inzet op behoud, instroom en werkdrukvermindering. Elke hervorming in de jeugdzorg staat of valt met voldoende professionals. De personeelstekorten in de jeugdzorg zijn enorm en wanneer deze oplopen zal het totaal aantal kinderen dat vanwege het verwachte arbeidsmarkttekort op de wachtlijst staat en geen hulp krijgt ook alleen maar verder toenemen. Zonder regionaal arbeidsmarktplan blijft deze visie dus kwetsbaar. Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Leiden • Verduidelijking ‘thuis verblijven’ bij afbouw gesloten jeugdhulp • Reactie: Deze opmerking is terecht en sluit aan bij de bedoeling van de regiovisie. De passage is gericht op het afbouwen van gesloten jeugdhulp en het organiseren van een zo thuis mogelijke, veilige en duurzame opvoedomgeving voor jeugdigen. Daarbij kan ‘thuis’ inderdaad ook een pleeggezin, gezinshuis of andere duurzame gezinsvorm betekenen wanneer terugkeer naar het eigen gezin niet mogelijk of niet verantwoord is. Dit is verwoord in de verklarende woordenlijst in de bijlagen bij de regiovisie. Het is

Pagina 12 van 22

niet de bedoeling om pleegzorg of gezinshuizen uitsluitend als tijdelijke oplossing te positioneren. • Voorstel: Tekstueel verduidelijken in de regiovisie dat ‘thuis verblijven’ ook kan betekenen: duurzaam opgroeien in een pleeggezin of gezinshuis. • Terughoudendheid met budgetplafonds en uitzonderingspositie KDC’s • Reactie: De inzet van budgetplafonds is een uitvoerings- en contracteringsvraagstuk en geen primair onderdeel van de strategische regiovisie. Uitgangspunt is dat passende en noodzakelijke zorg beschikbaar moet blijven, zeker voor kwetsbare jeugdigen met ontwikkelingsproblematiek. Budgetsturing mag nooit leiden tot het niet kunnen leveren van noodzakelijke hulp. De wijze waarop budgetplafonds worden toegepast en uitzonderingen worden ingericht, hoort thuis binnen contractering, inkoopafspraken en uitvoeringsbeleid • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel is in de reactie verduidelijkt dat terughoudendheid bij budgetplafonds uitgangspunt is en dat noodzakelijke zorg altijd beschikbaar moet blijven. • Toetsbare afspraken over wachttijden en doorstroom • Reactie: Dit sluit goed aan bij de ambitie van de regiovisie om meer grip en sturing te realiseren. Heldere monitoring, KPI’s en stuurinformatie zijn noodzakelijk om voortgang inzichtelijk te maken en bestuurlijk te kunnen bijsturen.

De regiovisie geeft hiervoor de strategische richting. De concrete normen, indicatoren en afspraken over monitoring worden uitgewerkt in het regionaal uitvoeringsplan en de daarbij behorende verantwoordingsstructuur • Voorstel: Geen uitgebreide aanvulling in de regiovisie zelf. Wel expliciet opnemen in het regionale uitvoeringsplan dat toetsbare afspraken over wachttijden, doorstroom en monitoring worden uitgewerkt. • Regionaal arbeidsmarktplan voor de jeugdzorg • Reactie: Dit punt wordt nadrukkelijk onderschreven. De beschikbaarheid van voldoende en goed ondersteunde professionals is een cruciale randvoorwaarde voor het slagen van de hervorming van de jeugdhulp. Personeelstekorten hebben directe gevolgen voor wachttijden, toegankelijkheid en kwaliteit van zorg. De regiovisie benoemt dit als randvoorwaarde, maar de concrete uitwerking van arbeidsmarktbeleid door zorgaanbieders, samenwerking met aanbieders en regionale afspraken over behoud, instroom en werkdrukvermindering vraagt nadere uitwerking buiten de visie zelf. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de regiovisie noodzakelijk. Wel expliciet meenemen in het regionale uitvoeringsplan bij de regionale samenwerking met aanbieders. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Leiden De zienswijze van Leiden sluit goed aan bij de richting van de regiovisie.

Alleen bij de passage over ‘thuis verblijven’ paragraaf 2.2 punt 3 is een tekstuele verduidelijking wenselijk. De overige punten vragen vooral nadere concretisering in uitvoering en governance. Verder zullen we: • in reactie de volgende punten toelichten: Terughoudendheid met budgetplafonds, Toetsbare afspraken over wachttijden en doorstroom in verdere uitwerking Pagina 13 van 22

regionaal en lokaal het volgende meenemen: KPI’s en monitoring, Arbeidsmarktstrategie en samenwerking met aanbieders, Uitwerking contractering rondom budgetplafonds

Pagina 14 van 22

Oegstgeest Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Oegstgeest Constaterende dat de regiovisie inzet op het versterken van de sociale basis, het normaliseren waar mogelijk en het doelmatiger organiseren van gespecialiseerde jeugdhulp. In de regiovisie op pagina 6 is opgenomen: "We kiezen voor collectieve oplossingen. Individuele trajecten zetten we alleen in waar dat niet anders kan. Hierdoor kunnen wachtlijsten verminderen en kosten verlagen." De visie daarnaast als ambitie stelt dat in 2030 het aantal jongeren dat jeugdhulp ontvangt wordt teruggebracht van 1 op 6 naar 1 op 12. De gemeenteraad van Oegstgeest spreekt uit dat de inzet van collectieve oplossingen wenselijk is wanneer deze inhoudelijk passend zijn voor het kind en het gezin, maar dat deze afweging niet primair vanuit kostenoverwegingen gemaakt mag worden. Individuele ondersteuning moet beschikbaar blijven wanneer dit nodig is om passende inhoudelijke hulp te bieden. Het behalen van de kwantitatieve doelstelling (1 op 12) mag nooit leidend zijn boven de kwaliteit en noodzakelijkheid van zorg.

De gemeenteraad onderschrijft daarbij de gedachte en de richting van de regiovisie en ziet deze bedenking als een nadere borging van kwaliteit en zorgvuldigheid binnen de gekozen koers." Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Oegstgeest • Collectieve oplossingen versus individuele ondersteuning • Reactie: De intentie van deze passage in de regiovisie is inhoudelijk passend organiseren van hulp en niet kostenreductie als zelfstandig doel. De visie sluit aan bij de Hervormingsagenda Jeugd en het uitgangspunt van normaliseren: hulp zo dichtbij, licht en collectief organiseren waar dat verantwoord en passend is, en specialistische individuele hulp inzetten wanneer dat noodzakelijk is. De formulering “we kiezen voor collectieve oplossingen” is bedoeld vanuit het principe van passende hulp en niet vanuit financiële sturing als eerste afwegingskader. Individuele specialistische ondersteuning blijft altijd beschikbaar wanneer de situatie van het kind of gezin daarom vraagt. Ook de doelstelling om toe te werken van 1 op 6 naar 1 op 12 is een richtinggevende ambitie en geen zelfstandig sturingsdoel dat boven kwaliteit, veiligheid of noodzakelijke zorg staat. Deze doelstelling moet worden bezien in samenhang met preventie, versterking van de sociale basis en passende ondersteuning. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de koers noodzakelijk.

Wel kan overwogen worden de toelichting op deze passage in de regiovisie beperkt te verduidelijken, zodat explicieter wordt gemaakt dat inhoudelijke passendheid altijd leidend is en financiële beheersing een randvoorwaarde is, geen doel op zichzelf. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Oegstgeest De zienswijze van Oegstgeest sluit inhoudelijk goed aan bij de richting van de regiovisie en vraagt vooral om verduidelijking van de bedoeling achter de gekozen formulering, niet om aanpassing van de strategische koers. Wel zullen we:

Pagina 15 van 22

• Licht tekstueel verduidelijken: Passende hulp is altijd inhoudelijk leidend, Individuele specialistische hulp blijft beschikbaar waar nodig. De doelstelling 1 op 12 is richtinggevend en niet absoluut.

Pagina 16 van 22

Voorschoten Zienswijze op concept regiovisie door gemeenteraad Voorschoten • De gemeenteraad van Voorschoten spreekt uit dat de inzet van collectieve oplossingen wenselijk kan zijn wanneer deze inhoudelijk passend zijn voor het kind en het gezin, maar dat deze afweging niet primair vanuit kostenoverwegingen gemaakt mag worden. Individuele ondersteuning moet beschikbaar blijven wanneer dit nodig is om passende inhoudelijke hulp te bieden. Het behalen van de kwantitatieve doelstelling (1 op 12) mag niet leidend zijn boven de kwaliteit en noodzakelijkheid van zorg. Om die reden zou de gemeenteraad van Voorschoten graag zien dat het uitgangspunt: ‘we kiezen voor collectieve oplossingen. Individuele trajecten zetten we alleen in waar dat niet anders kan’ uit de regiovisie wordt gehaald met betrekking tot specialistische jeugdhulp en/of alleen van toepassing wordt verklaard op niet-specialistische jeugdhulp. De gemeenteraad onderschrijft de gedachte en de richting van de regiovisie en ziet deze bedenking als een nadere borging van kwaliteit en zorgvuldigheid binnen de gekozen koers. De kwaliteit van de jeugdzorg dient evenwel in een evenwichtige verhouding te staan tot de daarmee gepaard gaande kosten, teneinde de beoogde beheersing van en de grip op kosten te realiseren.

Financiële sturing is geen doel op zich maar slechts een deelvoorwaarde voor stabiel beleid en kan in die zin geen afbreuk doen aan ((grond)wettelijke) zorgplicht die gemeenten hebben met betrekking tot (de toegang tot) jeugdhulp • De gemeenteraad in Voorschoten wil graag de hoogte van administratieve lasten in de jeugdhulp verkleinen, zij zijn namelijk al vijf jaar de hoogste van de zorgsector. Door administratieve processen bij gemeenten meer hetzelfde te maken, kunnen de lasten worden verlaagd. Daarom stelt de gemeenteraad van Voorschoten voor om in de visie het verlagen van de administratieve lasten als doelstelling en/of uitgangspunt op te nemen, en dat bij de uitwerking van de visie en bij het maken van beleid(voorstellen) hierop gestuurd wordt. Dit geeft zorgprofessionals meer ruimte voor het werk dat ze willen doen: het verlenen van jeugdhulp • Door een heldere taakverdeling kan de SOZ zorgen voor een duidelijke instroom van zorgvragen, wat de kwaliteit ten goede komt. Wij roepen de SOZ op om met de 13 gemeenten afspraken te maken over welke jeugdhulp regionaal en welke gemeentelijk wordt geleverd en om beleidsstukken hierover zoveel mogelijk gezamenlijk te laten behandelen en te bespreken • Daarnaast onderschrijft de gemeenteraad van Voorschoten het uitgangspunt om uithuisplaatsingen zoveel mogelijk te voorkomen.

Tegelijkertijd merkt de gemeenteraad op dat dit streven in de praktijk niet in alle gevallen realiseerbaar of wenselijk is. In situaties waarin sprake is van ernstige onveiligheid, mishandeling of andere zwaarwegende omstandigheden, kan een uithuisplaatsing noodzakelijk en onvermijdelijk zijn. Het is van belang dat de Regiovisie hier ruimte voor blijft bieden.”

Pagina 17 van 22

Reactie en voorstel naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Voorschoten • Rol van SOZ onjuist geïnterpreteerd in de zienswijze • Reactie: Hier lijkt de zienswijze uit te gaan van een onjuiste rolopvatting van de Serviceorganisatie Zorg (SOZ). SOZ is verantwoordelijk voor de uitvoering van regionale taken, waaronder contractering van zorgaanbieders, betaling van facturen van zorgaanbieders, contractmanagement en controle op de kwaliteit van dienstverlening. De beleidsmatige afweging over welke jeugdhulp regionaal of lokaal wordt georganiseerd, en de bestuurlijke besluitvorming hierover, ligt bij de 13 gemeenten en de daartoe ingerichte bestuurlijke gremia — niet bij SOZ. SOZ voert uit binnen de kaders die gemeenten gezamenlijk vaststellen. De oproep aan SOZ om deze beleidsmatige afweging te maken past daarom niet bij de formele rolverdeling. • Voorstel: Geen aanpassing van de regiovisie noodzakelijk. In de reactie is verduidelijkt dat de taakverdeling tussen regionaal en lokaal een verantwoordelijkheid is van gemeenten en bestuur, en dat SOZ hierin een uitvoerende en contracterende rol heeft. • Collectieve oplossingen versus individuele ondersteuning • Reactie: De intentie van deze passage is inhoudelijk passend organiseren van hulp, niet kostenreductie als zelfstandig doel.

De regiovisie gaat uit van passende hulp, dichtbij en zo licht als verantwoord, conform de Hervormingsagenda Jeugd en het normaliseringsprincipe. Individuele specialistische hulp blijft beschikbaar wanneer dit noodzakelijk is. De kwantitatieve doelstelling (1 op 12) is een richtinggevende indicator en geen zelfstandig doel dat boven kwaliteit of noodzakelijke zorg staat. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging van de koers. Wel kan overwogen worden de toelichting op deze passage iets te verduidelijken zodat explicieter wordt gemaakt dat inhoudelijke passendheid altijd leidend is. • Financiële sturing versus zorgplicht • Reactie: Dit uitgangspunt wordt onderschreven en is ook de basis van de regiovisie. Financiële houdbaarheid is een randvoorwaarde voor continuïteit en toegankelijkheid van zorg, maar nooit een vervanging van de wettelijke verantwoordelijkheid voor passende jeugdhulp. • Voorstel: Geen aanpassing noodzakelijk; dit uitgangspunt ligt al besloten in de visie. • Verlagen administratieve lasten • Reactie: Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen en de Hervormingsagenda Jeugd.

Vermindering van administratieve lasten is belangrijk voor zowel professionals als aanbieders en draagt bij aan doelmatigheid en uitvoerbaarheid Tegelijkertijd is dit vooral een uitvoeringsvraagstuk dat beter past binnen het uitvoeringsprogramma en contractering dan als zelfstandig strategisch uitgangspunt in de regiovisie. • Voorstel: Geen aanpassing in de regiovisie zelf. Wel opnemen in de verdere uitwerking van het regionaal uitvoeringsplan en bij contractafspraken met aanbieders.

Pagina 18 van 22

• Uithuisplaatsingen voorkomen, maar ruimte houden voor noodzaak • Reactie: Dit wordt onderschreven. Het uitgangspunt van de regiovisie is het voorkomen van onnodige uithuisplaatsingen, niet het uitsluiten van noodzakelijke uithuisplaatsingen. Veiligheid van het kind is altijd leidend. De visie biedt hiervoor al ruimte; uithuisplaatsing blijft mogelijk wanneer dit noodzakelijk is. • Voorstel: Geen inhoudelijke wijziging noodzakelijk. Eventueel kan de formulering licht verduidelijkt worden om misinterpretatie te voorkomen. Samenvattend advies naar aanleiding van zienswijze gemeenteraad Voorschoten De zienswijze van de gemeenteraad sluit goed aan bij de richting van de regiovisie en vraagt niet om aanpassing van de concept regiovisie. Wel zullen we: • in de tekst licht tekstueel verduidelijken dat passende hulp altijd inhoudelijk leidend is en Uithuisplaatsing voorkomen niet uitsluiten betekent • in de toelichting zienswijzen zijn de volgende punten toelicht: rolopvatting van SOZ collectieve oplossingen versus individuele hulp, financiële sturing en zorgplicht, administratieve lasten, Uithuisplaatsingen voorkomen versus noodzaak, Governance en taakverdeling regionaal/lokaal.

Pagina 19 van 22

3) Overzicht hoofdonderwerpen uit alle zienswijzen Op basis van het overzichtsdocument kunnen mogelijke de effecten van de zienswijzen goed worden verdeeld in twee groepen: 3.1 Tekstueel aanpassen in definitieve regiovisie Dit betreft vooral lichte verduidelijkingen van bestaande tekst, geen koerswijzigingen. • Passage collectieve oplossingen verduidelijken • Explicieter maken dat inhoudelijke passendheid leidend is • Financiële beheersing als randvoorwaarde benoemen • Individuele specialistische hulp blijft beschikbaar waar nodig • Doelstelling 1 op 12 is richtinggevend en niet absoluut. • Passage uithuisplaatsingen verduidelijken • Voorkomen van uithuisplaatsingen betekent niet uitsluiten van noodzakelijke uithuisplaatsingen. • Passage ‘thuis verblijven’ verduidelijken • ‘Thuis’ kan ook duurzaam verblijf in pleeggezin of gezinshuis betekenen • Pleegzorg/gezinshuis niet alleen als tijdelijke oplossing positioneren. 3.2 Niet aanpassen in regiovisie Dit zijn onderwerpen waarbij de richting van de regiovisie al passend is, maar gemeenten vragen om verduidelijking, nadere borging of explicitering.

• Inhoudelijke passendheid boven kostensturing • Collectieve oplossingen versus individuele ondersteuning • Individuele specialistische hulp moet beschikbaar blijven waar nodig • Doelstelling 1 op 12 mag niet leidend zijn boven kwaliteit van zorg • Financiële sturing is randvoorwaardelijk, geen doel op zich • Wettelijke zorgplicht blijft altijd leidend. • Lokale toegang en lokale teams • Behoud van sterke lokale teams • Sterke lokale toegang als fundament van jeugdhulp • Verbinding tussen lokale teams en specialistische jeugdhulp • Ruimte voor couleur locale. • Governance en samenwerking • Vereenvoudiging governance-structuur • Minder bestuurlijke en ambtelijke overlegstructuren • Duidelijke verantwoordelijkheden en eigenaarschap • Heldere taakverdeling lokaal-regionaal • Verduidelijking rolverdeling gemeenten en SOZ. • Beschikkingen en administratieve lasten • Beschikkingen als instrument, niet als doel op zich Pagina 20 van 22

• Zorgvuldige invoering van beschikkingen • Zo min mogelijk extra administratieve lasten • Verminderen administratieve lasten als uitvoeringsopgave. • Betaalbaarheid en financiële haalbaarheid • Meer duiding op betaalbaarheid van de visie • Financiële haalbaarheid als onderdeel van verdere uitwerking • Beheersbaarheid van kosten binnen passende zorg. • Datagedreven werken en monitoring • Stuurinformatie, KPI’s en monitoring • Wachttijden en doorstroom toetsbaar maken • Datagedreven werken ter ondersteuning van lokale teams. • Kennisdeling • Goede voorbeelden systematisch delen • Lerende netwerken en structurele kennisdeling. • Arbeidsmarkt en professionals • Regionaal arbeidsmarktplan • Behoud, instroom en werkdrukvermindering • Ondersteuning van jeugd- en gezinsteams • Goede ondersteuning van professionals in uitvoering. • Strategische aanbieders • Verantwoordelijkheid van grote jeugdhulpaanbieders • Borging via contractering en samenwerkingsafspraken.

Pagina 21 van 22

4) Samenvattend bestuurlijk advies Overall beeld Vrijwel alle gemeenten onderschrijven de koers van de concept regiovisie. De meeste zienswijzen vragen géén beleidswijziging, maar vooral: • verduidelijking of explicitering in deze nota, in de reacties. • verdere uitwerking in het regionale uitvoeringsplan en borging op regionaal en lokaal niveau. Sommige onderdelen van de zienswijzen kunnen in de regiovisie via kleine tekstuele aanpassingen worden verwerkt. Het gaat met name om verduidelijking van begrippen of zinsnedes, zodat een meer eenduidige interpretatie ontstaat. Zie hieronder. Het beleidsprogramma heeft zorggedragen voor deze nota van beantwoordling zienswijzen en voor het regionale deel van uitvoering en borging. Lokale(toegangs)teams wordt gevraagd het lokale deel van uitvoering en borging van de regiovisie voor hun rekening te nemen. Tekstvoorstellen voor lichte aanpassingen aan de Regiovisie Passage collectieve oplossingen en doelstelling ‘1 op 12’ verduidelijken Huidige formulering: “We kiezen voor collectieve oplossingen. Individuele trajecten zetten we alleen in waar dat niet anders kan. Hierdoor kunnen wachtlijsten verminderen en kosten verlagen.” Voorgestelde formulering: • “We kiezen voor collectieve oplossingen wanneer deze inhoudelijk passend zijn voor het kind en het gezin.

Individuele trajecten zetten we in wanneer specialistische of individuele ondersteuning noodzakelijk is om passende hulp te bieden. Het uitgangspunt is altijd dat de inhoudelijke behoefte van het kind en gezin leidend is. Door passende hulp dichterbij en eerder te organiseren, kunnen wachtlijsten verminderen en kosten beter beheersbaar blijven” • Aanvullende zin bij de ambitie: “De ambitie om toe te werken naar minder inzet van jeugdhulp is richtinggevend en staat altijd in dienst van passende, tijdige en noodzakelijke ondersteuning. Deze doelstelling mag nooit ten koste gaan van de kwaliteit, veiligheid of toegankelijkheid van zorg voor kinderen en gezinnen.” Passage uithuisplaatsingen verduidelijken (voorkomen ≠ uitsluiten) Voorgestelde formulering: “We zetten in op het voorkomen van onnodige uithuisplaatsingen door eerder passende ondersteuning te organiseren. Wanneer sprake is van ernstige onveiligheid of andere zwaarwegende omstandigheden, blijft een uithuisplaatsing mogelijk en soms noodzakelijk. In alle gevallen staat de veiligheid en ontwikkeling van het kind centraal.”

Pagina 22 van 22