02. Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-2029

Dit betreft het totale aflosbedrag dat een inwoner gedurende een aflosregeling van 18 maanden kan aflossen. In de praktijk blijkt de vastgestelde € 5.000,00 ruim voldoende te zijn, zeker gezien de verkorting van de aflosperiode van 36 naar 18 maanden. Bewindvoering Beschermingsbewind is mogelijk voor inwoners die wegens een lichamelijke of geestelijk beperking niet in staat zijn om hun eigen vermogen te beheren. Het aantal personen dat onder beschermingsbewind staat vanwege schulden (schuldenbewind) neemt jaarlijks toe. Deze toename is deels te verklaren door de groeiende problematiek rondom schulden. Tegelijkertijd wordt er steeds meer bekend over de mogelijkheden van schuldenbewind waardoor mensen er ook sneller gebruik van maken. In de komende periode wil de ISD onderzoeken of het aanbieden van beschermingsbewind door de gemeente/ISD een optie is. Informele schulden Informele schulden zoals leningen bij vrienden, kennissen en/of familie, spelen een belangrijk rol die vaak onderbelicht is. Het kan zijn dat (formele) schulden gesaneerd worden, maar dat er nog Pagina 22 van 44

informele schulden zijn waar een inwoner niet over durft te spreken en daardoor niet meegenomen kunnen worden in een saneringskrediet of waarvan de inwoner niet wil dat de schulden meegenomen worden in een schuldregeling. De ISD heeft de komende jaren meer aandacht voor de impact van de culturele achtergrond van inwoners op de schuldenproblematiek. Samenwerking met ketenpartners Een belangrijk uitgangspunt van schuldhulpverlening is dat deze integraal is. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het oplossen van de financiële problemen, maar ook voor eventuele omstandigheden die in verband kunnen worden gebracht met (financiële) problemen. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om psychosociale problemen, verslavingen of ander soort (persoonlijke) problemen. Ook kan het doorbreken van schaamte en taboe rondom schulden preventief werken en maken dat inwoners eerder financiële hulp zoeken. Samenwerking met de ketenpartners, zoals HECHT, Humanitas, Schuldhulpmaatje, Voor Ieder1, Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur, spelen hierbij een grote rol. Ook werkt de ISD Bollenstreek samen met de verschillende zorgnetwerken. Op deze manier kan op een gecoördineerde manier worden samengewerkt zodat goed wordt aangesloten bij de verschillende hulpvragen van de inwoner. Daarbij wordt preventief aandacht gegeven bij (beginnende) schuldenproblematiek.

De zorgnetwerken zetten op deze manier ook in op preventie. Om de kwaliteit en de privacy te borgen, wordt alleen samengewerkt met gekwalificeerde partijen. De samenwerking is gericht op o.a. financiële voorlichting en vroegsignalering. Met een aantal ketenpartners waaronder Humanitas en Schuldhulpmaatje wordt in de komende beleidsperiode nieuwe afspraken gemaakt.

4.5 Nazorg Deelopgave: We zorgen dat inwoners duurzaam uitstromen door de juiste nazorg te bieden. Nazorg is één van de elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. De ISD Bollenstreek werkt conform dit bestuurlijk akkoord. Nazorg is een integraal onderdeel binnen het financiële hulpverleningstraject geworden. Bij de nazorg is het goed om met de inwoner in gesprek te blijven, valkuilen te benoemen en kenbaar te blijven maken waar men terecht kan bij financiële vraagstukken. De komende periode wordt extra ingezet op het vormgeven van nazorg als element van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening.

4.6 Indicatoren Uit de bovengenoemde vier pijlers volgen indicatoren die bijdragen aan onze visie en beleidsuitgangspunten en ondersteunend zijn aan de uitgewerkte deelopgaves. De indicatoren onder preventie dragen bij aan de deelopgave voorkomen dat inwoners in financiële problemen komen. De indicatoren onder tijdigheid zijn ondersteunend aan de deelopgave een toegankelijke overheid en zoveel mogelijk inwoners bereiken. De indicatoren van signaleren en toeleiden en ondersteuning bij schulden dragen bij aan de deelopgave van het bieden van de juiste ondersteuning, het ontzorgen van de inwoner en het bieden van perspectief. Daarnaast onderstrepen de indicatoren de beleidsuitgangspunten zoals kleine schulden klein houden door tijdige hulp, laagdrempeligheid en toegankelijkheid door zoveel mogelijk bereikbaar te zijn voor inwoners. De indicatoren onderstrepen ook de uitdagingen zoals meer succesvolle schuldregelingen. Pagina 23 van 44

Indicatoren: Preventie - De ISD is bereikbaar voor het maken van een afspraak. Een eerste afspraak vindt binnen 10 werkdagen plaats. - Inwoners kunnen vrijblijvend advies over geldzaken krijgen bij de ISD Bollenstreek Tijdigheid - Een crisismelding (dreigende huisuitzetting of afsluiting van energie/water) wordt binnen drie dagen opgepakt - Binnen 8 weken na eerste gesprek volgt een beschikking met richtinggevend plan van aanpak. - Het wordt binnen 120 dagen na tekenen overeenkomst schuldregeling duidelijk of een schuldregeling mogelijk is. Signaleren en toeleiden - Vroegsignalering biedt bij alle meldingen binnen vier weken een hulpaanbod aan schriftelijk, telefonisch of via een huisbezoek - Door gebruik te maken van het Convenant ter voorkoming van huisuitzettingen worden huisontruimingen vanwege huurschuld voorkomen.

Ondersteuning bij schulden - De instroom minnelijke schuldregeling stijgt - Het aantal succesvol afgeronde schuldregelingen neemt toe - Saneringskredieten worden standaard aangeboden - Er wordt begeleiding aangeboden aan inwoners met geldzorgen die zich melden Het hulpaanbod is afgestemd op de diverse doelgroepen Nazorg: - De ISD Bollenstreek biedt actief nazorg aan na een schuldregeling of begeleidingstraject - Het aantal inwoners dat zich opnieuw meldt na einde van een succesvolle schuldregeling/begeleidingstraject is nihil (duurzaam schuldenvrij) Bovenstaande indicatoren komen terug bij de Verantwoording en evaluatiecriteria in paragraaf 9.2.

Pagina 24 van 44

Hoofdstuk 5: Doelgroepen schuldhulpverlening

5.1 Inleiding doelgroepen Binnen de schuldhulpverlening zijn er verschillende doelgroepen te onderscheiden. In dit beleidsplan worden deze doelgroepen nader omschreven. De in dit beleidsplan benoemde doelgroepen zijn niet limitatief. Ook hier wordt gekeken naar de persoonlijke omstandigheden van de inwoner. Doelgroepen is één van de elementen van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening. Het staat voor een hulpaanbod dat is toegespitst op specifieke groepen met problematische schulden (bijv. ondernemers en jongeren) zodat op maat op bepaalde kenmerken wordt ingespeeld.

5.2 Beschrijving diverse doelgroepen Hieronder worden de diverse doelgroepen binnen schuldhulpverlening beschreven en wordt aangegeven welke aandacht deze groepen de komende periode binnen de ISD krijgen. Volwassenen Alle inwoners van de ISD-gemeenten van 18 jaar en ouder kunnen zich melden bij de ISD Bollenstreek voor schuldhulpverlening. Als de inwoner ondersteuning nodig heeft bij (schulden)problematiek, wordt door middel van maatwerk en aan de hand van het screeningsinstrument klantprofielen besproken welke dienstverlening aansluit bij de hulpvraag van de inwoner. In ieder geval wordt informatie en advies aangeboden. Voor ingezeten onder 18 jaar worden preventieactiviteiten door de gemeente ingezet. De ISD is benaderbaar voor inwoners en zorgt dat de deur openstaat. Crisissituatie en huisuitzetting Personen in crisissituaties waarbij sprake is van dreigende afsluiting van nutsvoorzieningen en/of huisuitzetting, worden met voorrang ondersteund 9. Ondernemers De toegang bij de ISD Bollenstreek is ook voor ondernemers laagdrempelig. De ondernemer kan via de website van de ISD Bollenstreek informatie vinden over onze diensten, waaronder het ondernemersloket. Het ondernemersloket is ons inloopspreekuur, waarbij wij met de klant in gesprek gaan over de hulpvraag.

Het gesprek in het ondernemersloket wordt gevoerd door een consulent van de afdeling Bbz (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen) samen met een adviseur van het Ondernemersklankbord (OKB). In dit gesprek wordt een verkenning gemaakt van de situatie van de ondernemer en de problemen waar hij tegenaan loopt. Vervolgens wordt beoordeeld waar de ondernemer het beste mee geholpen kan worden. Naast aanmelding bij het ondernemersloket kan de ondernemer ook een reguliere melding voor schuldhulpverlening doen.

9

Geregeld in het zogenaamde crisisprotocol en de diverse convenanten (Convenant voorkomen huisuitzetting, Noodfonds voorkomen huisuitzetting en eventueel het Noodfonds bij de betreffende gemeente)

Pagina 25 van 44

Gezinnen met minderjarige kinderen Als er in een gezin schulden of geldproblemen zijn, heeft dit ook een grote weerslag op de kinderen (18-). Het zorgt ervoor dat niet alleen de ouders, maar ook de kinderen stress ervaren. Dit kan zijn uitwerking hebben op de emoties en het geheugen van kinderen. Omdat het belangrijk is om deze effecten te verzachten, hebben de gemeenten verschillende voorzieningen getroffen voor de kinderen. Gezinnen met minderjarige kinderen spelen een rol in het convenant ter voorkoming van huisontruimingen: gezinnen met minderjarige kinderen zijn per definitie kwetsbare huurders. De Kinderombudsman vraagt regelmatig aandacht voor de gevolgen van armoede en schulden voor kinderen. De ISD is de komende periode extra alert op de aanwezigheid van minderjarige kinderen in gezinnen waarbij sprake is van problematische schulden. Er wordt indien nodig gebruik gemaakt van de ondersteuning door ketenpartners om het gezin en de minderjarige kinderen te ondersteunen. Dak- en thuislozen De gemeente, die bijstand verstrekt aan een adresloze, is ook verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening aan die persoon, aldus artikel 3 lid 4 Wgs. Als een persoon een briefadres binnen een ISD-gemeente heeft, kan het zijn dat deze persoon geholpen wordt door de ISD Bollenstreek. Dit is echter afhankelijk van het feitelijk verblijf, maatwerk staat voorop.

Vreemdelingen De Wgs stelt dat vreemdelingen die ingezetenen zijn in aanmerking kunnen komen voor schuldhulpverlening als ze rechtmatig in Nederland verblijf houden. Laaggeletterden en anderstaligen Ongeveer 12% van de volwassenen in Nederland is laaggeletterd. Daarnaast zijn er ook steeds meer inwoners die digitaal niet vaardig zijn, ook daar hebben we aandacht voor. De ISD Bollenstreek probeert in te zetten op communicatie gericht op beeld, zodat ook laaggeletterde inwoners de weg weten te vinden naar schulddienstverlening. Mensen die nieuw zijn in ons land kennen vaak de bureaucratische spelregels niet. Daarom ontzorgt de ISD Bollenstreek statushouders door (tijdelijk) de vaste lasten te betalen. Jongeren De afgelopen jaren is het aandeel jongeren in het klantenbestand bij schuldhulpverlening bij de ISD Bollenstreek licht gestegen. In 2025 was ongeveer 10% van de klanten van schuldhulpverlening een jongere in de leeftijd van 18-27 jaar. Ook in de vroegsignalering zien we ditzelfde percentage terug. In de basisdienstverlening staat aandacht voor specifieke doelgroepen waaronder jongeren centraal. In het land zijn diverse initiatieven specifiek gericht op jongeren. Voorbeelden hiervan zijn New Future, ONSbank en het Jongeren Perspectief Fonds (Schuldenlab.nl). Bij deze initiatieven worden de schulden van de jongeren kwijtgescholden of gesaneerd door een saneringskrediet.

De focus ligt op het werken aan perspectief en begeleiding en niet alleen op het aflossen van schulden. In bijlage 2 is het schuldhulpverleningsaanbod voor jongeren uitgewerkt.

Pagina 26 van 44

Hoofdstuk 6: Beschrijving proces schuldhulpverlening

6.1 Traject schuldhulpverlening Bij de ISD Bollenstreek is de schuldhulpverlening breed toegankelijk en zonder drempels. Ter informatie volgt hier een korte beschrijving van het proces van schulddienstverlening.

6.2 Schuldregelen Nadat de inwoner zich heeft gemeld, vindt binnen 10 werkdagen (wettelijk termijn is 4 weken) een meldingsgesprek plaats. Doel van dit gesprek is om de hulpvraag van de inwoner duidelijk te krijgen. Aan de hand van de hulpvraag kan de ISD Bollenstreek de inwoner een hulpaanbod doen in de vorm van schuldhulpverlening of doorverwijzen naar andere passende hulpverlening. De ISD Bollenstreek kijkt eerst of en in hoeverre de inwoner zelf in staat is om zijn schulden op te lossen. Hierbij wordt gekeken of de inwoner ondersteund kan worden vanuit persoonlijke (familie en vrienden) en informele netwerken (o.a. vrijwilligers). Vaak zijn schulden een gevolg van onderliggende problemen. Om die reden is in de aanpak veel aandacht voor de motivatie, de (te ontwikkelen) vaardigheden, het gedrag, de te vergaren kennis en de belemmeringen waaraan gewerkt moet worden door inwoner zelf. Het is belangrijk dat gekeken wordt naar wat (maximaal) haalbaar is. De ISD Bollenstreek werkt hierbij volgens de methode van stress-sensitieve dienstverlening.

Pagina 27 van 44

Als de inwoner schuldhulpverlening nodig heeft, wordt na toelating tot schuldhulpverlening het stabilisatietraject gestart. Het doel van stabilisatie is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de aanvrager, het voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan en het creëren van rust bij schuldenaar voor gedragsverandering. Dit wordt bereikt door bijvoorbeeld het inzetten van één of meerdere van de volgende instrumenten: • budgetbeheer (6.3) en/of • begeleiding/coaching en/of • betalingsregeling en/of • beschermingsbewind/curatele en/of • flankerende hulp Als de financiële situatie van de klant stabiel is, kan het schuldregelen starten. De consulent schuldhulpverlening bemiddelt tussen schuldenaar en schuldeisers en brengt tussen partijen een minnelijke regeling tot stand voor de totale schuldenlast. De kan via het aanbieden van een schuldregeling (sparen), saneringskrediet, 0-aanbod of een 100% betalingsregeling. De duur van het minnelijke traject is 18 maanden. Als één of meerdere schuldeisers niet akkoord gaan met het aflosvoorstel dan bestaat de mogelijkheid tot het aanvragen van een dwangakkoord of WSNP bij de rechtbank10.

6.3 Budgetbeheer De ISD Bollenstreek biedt twee vormen van budgetbeheer aan: budgetbeheer tijdens de schuldregeling of budgetbeheer zonder schuldregeling (budgetbeheer in natura, bijzondere bijstand). Budgetbeheer tijdens de schuldregeling/schuldhulpverlening Als het noodzakelijk is, kan een inwoner tijdens de schuldregeling gebruik maken van budgetbeheer. Hierbij worden betalingen gedaan van het inkomen van de klant. Maatwerk wordt toegepast en via begeleiding wordt gewerkt naar zelfredzaamheid en eigen regie. Budgetbeheer in natura Budgetbeheer zonder schuldregeling houdt in dat de ISD Bollenstreek de financiën bijhoudt en zorgt dat de rekeningen op tijd worden betaald. De inwoner moet hiervoor een aanvraag tot budgetbeheer indienen11. De ISD Bollenstreek streeft ernaar dat de inwoner na één jaar zelfstandig de financiën weer kan beheren. De consulent begeleidt de inwoner en stelt vast of de inwoner in staat is om de betalingen zelf te doen of dat ander soort hulp meer passend is. In 2026 wordt onderzocht of budgetbeheer in natura vanuit de bijzondere bijstand kan worden ondergebracht bij schuldhulpverlening.

6.4 Bewindvoering Voor sommige inwoners is de ondersteuning door budgetbeheer niet voldoende en is beschermingsbewind nodig. Er zijn de afgelopen periode veel ontwikkelingen geweest op het gebied van bewindvoering zoals het adviesrecht schuldenbewind waarbij de gemeente een rol kan gaan spelen en de berichten over malafide bewindvoerders. In de tweede helft van 2026 volgt een voorstel waarbij o.a. gekeken wordt naar de mogelijkheid van interne bewindvoering en het afsluiten van convenanten met bewindvoerders. Ook het aanvragen van gedwongen bewind door de gemeente wordt hierin meegenomen.

10 Art. 287 Faillissementswet (FW) 11 Het betreft een vorm van bijzondere bijstand (in natura). Het is kosteloos voor de inwoner en is alleen mogelijk bij het

ontbreken van draagkracht uit inkomen of vermogen en de noodzaak moet worden vastgesteld.

Pagina 28 van 44

Hoofdstuk 7: Samenwerking ketenpartners en vrijwilligers

Een belangrijk uitgangspunt van schuldhulpverlening is dat deze integraal is. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het oplossen van de financiële problemen van een inwoner, maar ook voor eventuele omstandigheden die in verband kunnen worden gebracht met deze financiële problemen. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om psychosociale problemen, verslaving en andersoortige problematiek. Ook kan het doorbreken van schaamte en taboe rondom schulden preventief werken en maken dat inwoners eerder financiële hulp zoeken. Voor Ieder1 en de ketenpartners spelen hierbij een belangrijke rol. Om de kwaliteit en de privacy te borgen, wordt alleen samengewerkt met gekwalificeerde partijen. De samenwerking is gericht op o.a. financiële voorlichting, vroegsignalering, flankerende hulp, budgetcursussen en nazorg. De ISD werkt samen met ketenpartners waaronder: Professionele organisaties: - Woningstichtingen Stek en St. Antonius van Padua - Hecht en GGZ - Kwadraad - MEE - Diverse budgetbeheer- en bewindorganisaties - Voor ieder1 - Ondernemersklankbord (OKB) - Zuidweg en partners Vrijwilligersorganisaties: - Humanitas (Thuisdministratie) - Schuldhulpmaatje div. afdelingen - Papierwinkel - PCI diverse kerken - Welzijn Teylingen - Welzijnskwartier

7.1 Samenwerking ketenpartners Samenwerking met ketenpartners wordt in de huidige praktijk als zeer waardevol ervaren, zowel door cliënten als door consulenten. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijke samenwerking met de ketenpartners. Dit willen wij doen door het onderhouden en versterken van de verbindingen tussen de verschillende ketenpartners. Daar waar nodig zal de samenwerking verbeterd worden en eventueel in convenanten vastgelegd worden.

Pagina 29 van 44

Een voorbeeld is de samenwerking met de stichting Voor Ieder1. Dagelijks zijn hier consulenten van de ISD Bollenstreek aanwezig. Zij verrichten hier hun diensten voor de burger, in samenwerking met de andere aanwezige partijen. Ook inwoners met financiële vragen worden hier op dagelijkse basis geholpen. Indien noodzakelijk wordt de dienstverlening opgeschaald naar consulenten van schuldhulpverlening of andere disciplines. Daarnaast werkt de ISD Bollenstreek samen met Humanitas. Humanitas ondersteunt de klant bij de thuisadministratie. Daarnaast is Humanitas ook ketenpartner bij de huisbezoeken in de vroegsignalering.

7.2 Samenwerking vrijwilligers Vrijwilligers kunnen bij de uitvoering van het gemeentelijk beleid gericht op preventie en nazorg een belangrijke rol spelen. Met Humanitas is een samenwerkingsovereenkomst voor wat betreft het project thuisadministratie. Daarbij zorgt een vrijwilliger ervoor dat de (financiële) administratie van de (potentiële) klant wordt in orde gebracht en vergezelt deze de klant eventueel bij de aanmelding voor schuldhulpverlening (warme overdracht). De vrijwilliger doet daarbij geen werkzaamheden die liggen op het terrein van de schuldhulpverlening van de ISD. De samenwerking verloopt de afgelopen jaren naar tevredenheid. Deze samenwerking zal zoveel mogelijk gecontinueerd worden en verbeterd waar mogelijk. De samenwerking met Schuldhulpmaatje is de afgelopen periode geïntensiveerd. Schuldhulpmaatje biedt ondersteuning bij de (financiële) administratie. Daarnaast wordt door Schuldhulpmaatje ook ondersteuning geboden bij de huisbezoeken in het kader van de vroegsignalering.

Pagina 30 van 44

Hoofdstuk 8: Organisatie, kwaliteit en privacy

8.1 Beslistermijn en wachttijd gesprek Als een inwoner zich meldt bij de ISD Bollenstreek dan wordt binnen 10 werkdagen een eerste gesprek met de klant gevoerd. In dit eerste gesprek wordt de hulpvraag vastgesteld. In een crisissituatie vindt binnen drie werkdagen het eerste gesprek plaats. De beslistermijn is wettelijk bepaald op 8 weken. Deze termijn is nodig om de kwaliteit en zorgvuldigheid van het besluit te waarborgen12. De wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen voor onder meer advies en/of schuldbemiddeling. Het uitgangspunt is dat schuldhulpverlening breed toegankelijk is. Daarbij is van belang dat het voor de inwoner duidelijk is binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of diegene voor een schuldhulpverleningstraject in aanmerking komt. Crisis(protocol) In situaties waarin sprake is van een crisis, dus waarbij sprake is van een dreigende huisuitzetting 13 of een voorgenomen afsluiting van gas, water en licht etc. voldoet de ISD aan de norm van drie werkdagen. Een en ander is neergelegd in het crisisprotocol van de ISD. Hieruit blijkt dat de ISD een werkwijze hanteert waarbij zelfs binnen 24 uur contact wordt gelegd met de klant. Deze werkwijze wordt gecontinueerd.

8.2 Doorlooptijden Onder doorlooptijd wordt verstaan: het aantal weken dat verstrijkt tussen het moment waarop de hulpverlening start en het bereiken van een resultaat (het opstarten van de schuldregeling, betalingsregeling, een adviesgesprek etc.). Voorafgaand is er nog de wettelijke termijn om binnen 4 weken na hulpvraag een vraagverhelderingsgesprek te hebben gevoerd en om binnen 8 weken na de aanvraag een beschikking af te geven. De exacte looptijd kan per inwoner verschillen. Voor de lengte van de doorlooptijd maakt het uit of een inwoner uitsluitend een financieel probleem heeft, of dat de financiële problemen direct samenhangen met bijvoorbeeld psychosociale problematiek. De wetgever vindt het wel nodig dat een gemeente aan een schuldenaar vooraf globaal inzicht geeft in de verwachte doorlooptijd14. Dit zal ook bijdragen aan de motivatie van de schuldenaar om deel te (blijven) nemen aan het schuldhulp(dienst)verleningstraject.

12 Conform art. 4:13 Algemene Wet Bestuursrecht, art. 4 Wgs, en art. 1 Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD

Bollenstreek 2021. 13 De ISD Bollenstreek heeft met de woningstichtingen en HECHT in de ISD regio een convenant afgesloten ter voorkoming van huisontruimingen waardoor nalatige (kwetsbare) huurders al eerder in beeld kunnen komen, nog voordat sprake is van een dreigende ontruiming. 14 art. 4 lid 3 Wgs

Pagina 31 van 44

De NVVK kent voor het proces van de schuldhulpverlening doorlooptijden, het 120 dagen model. Het moet binnen 120 dagen duidelijk worden of een schuldregeling mogelijk is. Daarom moeten mensen met schulden en schuldeisers zich houden aan strenge reactietermijnen. Het 120 dagen model blijkt in de praktijk niet altijd haalbaar te zijn15. Dit is te verklaren door het leveren van maatwerk en ook is de doorlooptijd afhankelijk van de medewerking van schuldeisers. In combinatie met het streven van de consulent en de schuldenaar om het minnelijk traject te laten slagen maakt dat de consulent soms extra stappen zet o.a. om te voorkomen dat de klant in een WSNP-traject terecht komt. De inzet van het schuldenknooppunt maakt de contacten tussen ISD en schuldeisers eenvoudiger en de doorlooptijden korter.

8.3 Kwaliteit Kwaliteit staat bij de ISD hoog in het vaandel. De ISD Bollenstreek heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen op dit terrein gezet. Het jarenlange lidmaatschap van de NVVK en de driejaarlijkse audits hebben bijgedragen aan een grote kwaliteitsslag. Zo worden de werkprocessen ingericht volgens de standaard methodiek van de NVVK en wordt gebruik gemaakt van de het gevalideerd screeningsinstrument (Mesis) voor de klantprofielen vast te stellen zodat de hulpverlening hierop aan de klant aangepast kan worden. De ISD Bollenstreek levert binnen deze kaders maatwerk en stemt de dienstverlening (ook conform NVVK-richtlijnen) af op de inwoners door middel van stresssensitieve dienstverlening.

De kwaliteit van de dienstverlening wordt verder bewaakt door de volgende instrumenten: • themacontroles (gerichte controles op een bepaald onderwerp/fase van het proces); • coachingsgesprekken met consulenten; • onderhoud kennis (NVVK dagen, regiobijeenkomsten, bijscholing etc.); • analyse van de aanleiding van bezwaar en beroepzaken en afgehandelde klachten; • de NVVK voert één keer in de drie jaar een audit uit om vast te stellen of de ISD voldoet aan de NVVK normen16; • evaluaties; • het informeren van de gemeenteraden (in ieder geval 4 keer per jaar door middel van de nieuwsbrief, dit kan ook vaker op afroep of bij nieuwe ontwikkelingen); • regelmatig beleidsoverleg met de gemeenten.

8.4 Kwaliteitsnormen bejegening Het is belangrijk dat de bejegening richting de klanten goed is. Stress-sensitief werken is de norm. De kwaliteit van medewerkers en het omgaan met de klanten krijgt veel aandacht. In de komende periode ligt intern de aandacht op coaching van de consulenten en medewerkers met als aandachtspunten het vergroten van het vakmanschap en de benadering van inwoners.

8.5 Beoogde resultaten Landelijke ontwikkelingen zoals nieuwe wetgeving of ondersteunende systemen zijn essentieel om onze ambities te realiseren. Het is belangrijk om het beleidsplan continu te monitoren zodat de dienstverlening waar nodig kan worden aangepast.

15 Schuldenknooppunt en collectief schuldregelen kunnen de termijn verkorten. 16 De ISD Bollenstreek heeft voor het laatst in 2023 een herhalingsaudit ondergaan en heeft hiermee een verlenging van het

NVVK lidmaatschap gekregen voor de komende drie jaar.

Pagina 32 van 44

8.6 Privacy Een goed privacy beleid is belangrijk voor de ISD Bollenstreek, de gemeenten en de inwoners. Het privacy beleid van de ISD Bollenstreek laat zien hoe wordt omgegaan met persoonsgegevens en welke maatregelen er zijn getroffen om te voldoen aan de relevante wet- en regelgeving, zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dit houdt o.a. in dat de werkprocessen die persoonsgegevens bevatten getoetst en ingericht zijn volgens de volgende beginselen: behoorlijkheid, transparantie, doelbinding, dataminimalisatie, opslagbeperking, juistheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Hiernaast wordt de privacy geborgd en bewaakt door middel van: • het opnemen van het onderdeel privacy binnen de hierboven genoemde kwaliteitsborging; • uitvoeren Data Protection Impact Assesment (DPIA) - op grond van de AVG moet de verantwoordelijke zorgen voor de bescherming van de persoonlijke gegevens die worden verwerkt. Binnen een DPIA wordt bepaald of er wordt voldaan aan een rechtmatige verwerking en wordt bepaald in welke mate er risico wordt gelopen op waarschijnlijkheid en impact van een datalek; • de uitvoering wordt jaarlijks getoetst door de Functionaris Gegevensbescherming (FG).

Pagina 33 van 44

Hoofdstuk 9: Financiën en verantwoording

9.1 Financiën De kosten voor schuldhulpverlening bestaan o.a. uit formatie, automatisering, overheadskosten en lidmaatschapskosten NVVK. Deze kosten zijn in de (half)jaarverslagen verwerkt in de doorbelaste exploitatiekosten van het programma Participatie. Voor de uitvoering van het schuldentraject en budgetbeheer brengt de ISD (als NVVK-lid) 9% van de doorbetaalde bedragen aan de schuldeisers in rekening17. De begroting ziet er als volgt uit18: Begroting in euro’s Schuldhulpverlening

2025

2026

2027

Hillegom

208.705

212.879

217.137

Lisse

223.615

228.087

232.649

Noordwijk

394.465

402.354

410.401

Teylingen

293.215

299.079

305.061

ISD Totaal

1.120.000

1.142.400

1.165.250

Gezien de ontwikkelingen en uitwerking van nieuwe initiatieven kan om extra budget gevraagd worden door middel van een begrotingswijziging. Eén van de initiatieven is het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) (zie bijlage 2). Hiervoor is een begrotingswijziging van € 125.000,00 nodig.

9.2 Verantwoording en evaluatiecriteria In een beleidsplan worden doelen gesteld, beoogde resultaten vastgesteld en er wordt aangegeven hoe deze resultaten bereikt gaan worden. Hoe gaan we meten? De metingen gebeuren aan de hand van beschikbare managementinformatie, kwaliteitscontroles en audits van de NVVK. In de (half)jaarrekening wordt financieel verantwoording gegeven. Indien nodig zullen hier voorstellen tot beleidsaanpassingen uitkomen.

17 Conform art. 5 Gedragscode Schuldhulpverlening van de NVVK . De schuldeisersbijdrage voor schuldregelingen, vastgesteld

DB 8 maart 2017. 18 De cijfers voor de jaren 2026 en 2027 zijn gebaseerd op het principe van de meerjarenbegroting (+2% per jaar).

Pagina 34 van 44

9.3 Evaluatie beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 In het beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 zijn evaluatiecriteria genoemd. Een aantal van de doelen is gehaald (zoals de invoering van saneringskredieten) en naar een aantal doelen wordt nog toegewerkt. In de afgelopen beleidsperiode is veel gewijzigd door o.a. landelijke veranderingen. Dit heeft invloed gehad op de resultaten en het bereiken van de voorgestelde doelen. Een overzicht van de evaluatiecriteria en behaalde resultaten uit het beleidsplan 2022-2025 is opgenomen in bijlage 1. In de beleidsperiode 2022-2025 stonden preventie en stress sensitief werken centraal. In het beleidsplan 2026-2029 verschuift de aandacht naar het vroegtijdig bereiken van inwoners, de laagdrempelige toegang, tijdige hulpverlening en coaching van de inwoner (zie ook paragraaf 3.3).

9.4 Evaluatiecriteria beleidsplan schuldhulpverlening 2026-2029 De schuldhulpverlening bij de ISD Bollenstreek moet tot de gewenste resultaten leiden. De gewenste resultaten verschillen per onderwerp, maar hebben als algemeen doel om de hulpverlening aan inwoners te verbeteren of te optimaliseren. In onderstaand overzicht wordt duidelijk gemaakt wat het doel is, wat het resultaat is en hoe we het willen meten. Dit overzicht geeft ook de evaluatiecriteria aan voor deze beleidsperiode. Vanwege de vele ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening zijn de evaluatiedoelen in hoofdlijnen aangegeven. Verdere uitwerking vindt plaats bij de tussentijdse evaluatie twee jaar na vaststelling van dit beleidsplan. Wat is het doel? Preventie en Vroegsignalering

NVVK-lidmaatschap

Dienstverlening op peil houden en waar nodig verbeteren Monitoren resultaten schuldhulpverlening Voldoen aan elementen Basisdienstverlening schuldhulpverlening Vergroten hulpaanbod jongeren

Wat is het resultaat? Het preventiebeleid sluit aan bij behoefte van de inwoners en het minimabeleid van de gemeenten. Inwoners worden door vroegsignalering bereikt. Voldoen aan eisen voor lidmaatschap branchevereniging NVVK Inwoners ervaren geen drempels en worden tijdig en goed geholpen Inzicht in cijfers/resultaten schuldhulpverlening Kwalitatief goed en compleet schuldhulpaanbod voor inwoners Jongeren zonder schulden met toekomstperspectief

Hoe gaan we dit bereiken? Samenwerking met gemeenten en externe organisaties zoals Schuldhulpmaatje en Humanitas verder vormgeven

Werken volgens NVVK-gedragscode en modules. Inzetten op laagdrempelige toegang, vergroten vertrouwen en tijdigheid bevorderen Bijhouden van cijfers/goede registratie zoals aantal meldingen, aantal trajecten, doorlooptijden en beslistermijnen Elementen basisdienstverlening verder ontwikkelen en implementeren waaronder budgetcoaching Integrale aanpak: pilot Jongeren Perspectief Fonds

Pagina 35 van 44

Hoofdstuk 10: Slotwoord

Met dit beleidsplan zet de ISD Bollenstreek een ambitieuze en brede stap richting het bevorderen van de financiële stabiliteit, bestaanszekerheid en zelfstandigheid van haar inwoners. Gedurende de komende 4 jaar werken we aan het voorkomen, beheersen en oplossen van financiële problemen bij onze inwoners. Schuldhulpverlening is een complexe taak die vraagt om samenwerking op diverse niveaus. Daarom bouwen we verder aan sterke relaties met schuldeisers, vrijwilligersorganisaties en andere ketenpartners. Door gezamenlijk op te trekken, kunnen we het verschil maken en het aantal inwoners met schulden verminderen. Met preventie, vroegsignalering, begeleiding en nazorg werken we aan een solide vangnet en zorgen we ervoor dat inwoners Blijvend uit de geldzorgen blijven.

Pagina 36 van 44

Bijlage 1: Evaluatie beleidsperiode 2022-2025

In het beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 zijn evaluatiecriteria genoemd. Deze worden hieronder besproken en er wordt aangegeven of het gestelde doel is gehaald. De afgelopen jaren zijn er veel ontwikkelingen/wijzigingen geweest op het gebied van schuldhulpverlening wat de evaluatie op sommige punten lastig maakt. De aandachtspunten uit deze evaluatie worden meegenomen in de evaluatiecriteria van het beleidsplan schuldhulpverlening 2026-2029. Preventiebeleid verder vormgeven De afgelopen beleidsperiode is er meer aandacht geweest voor preventie. Dit blijkt uit dat vroegsignalering, informatie & advies en nazorg (voorkomen van nieuwe schulden) een vast onderdeel zijn geworden van schulddienstverlening. Ondernemers kunnen met vragen terecht bij het spreekuur voor zelfstandigen. De samenwerking met vrijwilligersorganisaties bij o.a. de vroegsignalering is geïntensiveerd zodat gezamenlijk problematische schulden worden voorkomen. Het initiatief voor preventiebeleid ligt bij de gemeenten. Inzichtelijk maken hoeveel inwoners zich melden met een hulpvraag Het aantal mensen dat zich meldt bij schuldhulpverlening voor een eerste gesprek is de afgelopen jaren toegenomen van 148 meldingen in 2022 naar 204 meldingen in 2024. De invoering van de laagdrempelige toegang heeft bijgedragen aan deze stijging. In 2024 was er sprake van 332 actieve schuldhulptrajecten.

Hierbij is ook budgetbeheer meegenomen. Het bereik vergroten In 2023 is de laagdrempelige toegang ingevoerd, een eerste gesprek zonder aanvraagformulier en papieren. Schuldhulpverlening heeft meer bekendheid gekregen zowel lokaal als landelijk door bijvoorbeeld aandacht voor schuldhulpverlening in de ISD-rubriek in de weekbladen en aandacht voor schuldenproblematiek in tv-programma’s. Vroegsignalering verder vormgeven De interne werkwijze is de afgelopen beleidsperiode waar nodig verbeterd en aangepast. Dit blijft een continu proces. Het bereik bij huisbezoeken naar aanleiding van de signalen heeft de afgelopen periode geschommeld tussen de 50% en 60%. De in het vorige beleidsplan gestelde 60% is niet gehaald. Er zijn onvoldoende cijfers beschikbaar over de hulpacceptatie van inwoners die bereikt zijn via de vroegsignalering. Dit is een aandachtspunt voor de komende beleidsperiode en wordt ondersteund door de deelname van de ISD aan datadeling armoede- en schulden. Stijging slagingspercentage schuldregelingen Het percentage tot stand gekomen schuldregelingen is in de afgelopen beleidsperiode gedaald. Het is aannemelijk dat dit het gevolg is van de laatste ontwikkelingen. Door de verkorting van de looptijd van de schuldregeling, ontvangen schuldeisers een lager aflosbedrag. Hierdoor kan de bereidheid om mee te werken aan een schuldregeling gedaald zijn.

Het is nog te vroeg om hier verder onderzoek naar te doen. Stijging succesvolle afrondingen schuldregelingen Het percentage is de afgelopen periode gedaald van 96% naar 89%. Hier is geen duidelijke verklaring voor. De verwachting is dat door de inzet van begeleiding in de komende beleidsperiode uitval wordt voorkomen en meer schuldregelingen succesvol worden afgerond. Verbetering/uitbreiding samenwerking met crediteuren, ketenpartners en vrijwilligers In de afgelopen periode is er regelmatig contact geweest met de diverse partijen. Het aanbrengen van structuur en route in de samenwerking is nog (te) weinig doorontwikkeld en wordt in de komende periode verder opgepakt.

Pagina 37 van 44

Beslistermijnen worden gehaald Door steeds complexere aanvragen (o.a. ondernemers) worden termijnen niet altijd gehaald. In de komende beleidsperiode wordt de consulenten verzocht hier aandacht aan te besteden en worden processen aangepast. Werkprocessen zijn zo ingericht dat doorlooptijden goed kunnen worden ingeschat De gemiddelde doorlooptijd is opgelopen. De bewaking van termijnen is onderdeel van de nieuwe manier van coaching van de consulenten. Bij de doorlooptijd zijn we ook afhankelijk van externe factoren waar we nauwelijks/geen invloed op hebben. Aantal ingediende bezwaarschriften, beroepsschriften en klachtschriften Ondanks de ontwikkelingen in de afgelopen jaren, is het aantal bezwaarschiften schuldhulpverlening per jaar onder het afgesproken doel van 10 inwoners per jaar gekomen Geheel voldoen aan de richtlijnen voor de audit NVVK De ISD Bollenstreek heeft de afgelopen beleidsperiode gewerkt volgens de uitgangspunten van de NNVK en de 3-jaarlijkse NVVK-audit in 2023 succesvol doorlopen. Voor de certificering naar aanleiding van de audit in februari 2026 ligt een positief advies bij de NVVK. Mesis evalueren Screeningsinstrument Mesis is de afgelopen periode weinig gebruikt. Mesis is onderdeel van het nieuwe coachingsprogramma wat ingezet gaat worden bij de begeleiding van klanten schulddienstverlening. Interne evaluatie Mesis staat gepland in 2026.

Er is geen noodzaak de evaluatie door een externe partij te laten uitvoeren. De mogelijkheid van saneringskredieten onderzoeken In 2023 heeft de ISD Bollenstreek een contact gesloten met Kredietbank Nederland en is gestart met het verstrekken van saneringskredieten. De tweede evaluatie staat gepland voor 2026.

Pagina 38 van 44

Bijlage 2: Schuldhulpaanbod jongeren

Vanaf het moment dat een jongere 18 jaar wordt, krijgt de jongere verantwoordelijkheid over zijn of haar financiën en kunnen abonnementen en contracten worden afgesloten en geld worden geleend. Daarnaast kunnen er toeslagen worden aangevraagd en moet de zorgverzekering zelf betaald worden. Van de een op andere dag kunnen ze rood staan en een creditcard aanvragen. Uit onderzoek van de Nationale Ombudsman19 blijkt dat jongeren in de bijstand hier extra gevoelig voor zijn, vooral als hun ouders geen begeleiding kunnen bieden. Jongeren en jongvolwassenen zijn kwetsbaar en vatbaar voor verleidingen. Denk hierbij aan de aandacht op social media voor snel geld verdienen door bijvoorbeeld cryptomunten en beleggingen. Jongeren beginnen hieraan zonder voldoende kennis te hebben. Dit geldt ook voor het ondernemerschap. Volgens een onderzoek van de Rabobank koopt 25% van de jongeren regelmatig iets waar ze geen geld voor hebben. Dit wordt bekostigd door achteraf betalen zoals Klarna en Afterpay. Onderzoek Voor de totstandkoming van dit beleidsplan is in opdracht van Dagelijks Bestuur van de ISD Bollenstreek begin 2026 onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van een specifiek aanbod voor schuldhulpverlening aan jongeren. Hiervoor is inzicht in de doelgroep jongeren met schulden en eventueel andere problematiek nodig. Het onderzoek bestond uit o.a.

gesprekken met jongeren met financiële problemen die bij de ISD bekend zijn, gesprekken met een aantal consulenten schuldhulpverlening die binnen de ISD jongeren met schulden begeleiden en gesprekken met diverse ketenpartners zoals Jongerenpunt Provalu en jongerenwerkers van het Welzijnskwartier., Met alle jongeren van 18-27 jaar die bekend zijn bij schuldhulpverlening is geprobeerd contact te leggen zowel schriftelijk als telefonisch. Een aantal jongeren heeft aangegeven niet in gesprek te willen gaan vanwege schaamte, geen tijd te hebben vanwege andere zaken/werk en zwangerschap/ziekte. Bij de jongeren die wel gesproken zijn, valt op dat ze laag opgeleid zijn (maximaal mbo 2 niveau), aan het werk zijn (vaak wisseling van werkgever) en veel verkeersboetes hebben. Door de drastische verhoging van niet betaalde verkeersboetes lopen schulden snel op, zien jongeren geen uitweg en schuiven de boetes aan de kant. De jongeren hebben veel stress door de schulden en schamen zich voor het hebben van financiële problemen. Uit gesprekken met consulenten over de dossiers van jongeren (anoniem) komt naar voren dat een aantal jongeren problemen heeft op meerdere leefgebieden. Denk hier bijvoorbeeld aan financiën en gezondheid of werk. Jongeren zijn zoekend en hebben in veel gevallen onvoldoende financiële opvoeding en zijn onvoldoende financieel bewust.

Jongeren ervaren stress en bij een aantal jongeren is sprake van psychische klachten. De meeste jongeren hebben betaald werk. Bij sommige jongeren is er sprake van een taalprobleem. Jongeren hebben toekomstdromen maar het ontbreekt de jongeren aan toekomstperspectief. Naast gesprekken met/over jongeren is er ook contact geweest met de afdeling Particpatiewet van de ISD Bollenstreek, het Jongerenpunt bij Provalu en het Raamwerk. Bij deze organisaties worden jongeren gezien die meestal al in beeld zijn bij de hulpverlening. Bij jongeren met schulden is er vaak al beschermingsbewind of zijn de jongeren in traject bij schuldhulpverlening. Dit komt overeen met het 19 Watertrappelen in de bijstand Nationale Ombudsman 2022

Pagina 39 van 44

beeld dat gezien wordt bij de afdeling Participatiewet waar jongeren zich melden voor een uitkering. Bij het Welzijnskwartier worden vooral jongeren onder de 18 jaar gezien. Hier speelt de schuldenproblematiek nog geen grote rol maar wordt wel preventief aandacht gegeven aan het omgaan met geld. Opgesomd is het volgende duidelijk geworden: • • • • • • • • • • • • •

• •

• •

Jongeren schamen zich voor hun schulden en wachten daardoor lang met het zoeken van hulp Jongeren hebben onvoldoende financiële opvoeding gekregen, weten niet wat te doen en worden niet bijgestuurd Het ontbreekt jongeren aan overzicht, visie of een toekomstperspectief Verkeersboetes komen veel voor en zijn door snel oplopende incassokosten een probleem Een groot deel van de jongeren is laag opgeleid of heeft geen startkwalificatie Het merendeel van de jongeren heeft werk, veelal op tijdelijke basis Een aanzienlijk deel van jongeren heeft psychische klachten Jongeren met schulden ervaren stress en uitstelgedrag (kop in het zand steken) Jongeren ervaren problemen met het financiële stelsel (bijvoorbeeld toeslagenstelsel) Jongeren zijn zoekend en voelen zich onrustig Er is regelmatig sprake van een taalprobleem waardoor niet alles goed begrepen wordt Een deel van de doelgroep is nog thuiswonend. Jongeren hebben de meeste ondersteuning nodig als ze voor het eerst zelfstandig gaan wonen. Jongeren gaan op steeds latere leeftijd (27+) zelfstandig wonen. Hierdoor verschuift ook de leeftijd waarop jongeren zelfstandig een financiële huishouding gaan voeren en betalingen met betrekking tot wonen gaan doen.

Dakloosheid komt bij jongeren nauwelijks voor Bij het Jongerenpunt van Provalu en bij de afdeling Participatiewet worden veel jongeren gezien die al in beeld zijn bij hulpverlening en ondersteuning hebben bijvoorbeeld in de vorm van beschermingsbewind Het Raamwerk ziet dat jongeren moeite hebben om alles rondom financiën te begrijpen. Belangrijk is dat jongeren één aanspreekpunt krijgen bij financiële problemen.

Onderzoek jongeren met een Participatiewet (PW) uitkering In maart 2026 heeft Divosa het onderzoek Jongeren in een complexe samenleving gepubliceerd. Het onderzoek richt zich op jongeren in een complexe samenleving. Prestatiedruk, bestaansonzekerheid en individualisering bieden kansen maar leiden ook tot meer stress en mentale klachten. Het aandeel jongeren van 18-27 jaar in de bijstand groeit en de doelgroep verandert. Jongeren in de bijstand hebben niet alleen ondersteuning nodig bij het vinden van werk maar ook vaak op andere levensdomeinen. Jongeren van nu (generatie Z) worden vaak gezien als sneeuwvlokjes: overgevoelig en weinig veerkracht. De jongeren groeien op in een complexe economische samenleving met nieuwe financiële risico’s door o.a. online verleidingen. Langer thuiswonen beïnvloedt hun financiële zelfstandigheid. De Participatiewet in Balans (2026) heeft de rol van jongeren in de bijstand veranderd. Het is niet alleen langer een vangnet maar het wordt een startvoorziening gericht op groei en zelfstandig maatschappelijke deelname. Dit zal de komende periode meer vorm krijgen. De jongerenconsulenten bij de ISD Bollenstreek signaleren regelmatig schuldenproblematiek onder jongeren in de bijstand. Daarnaast worden er op andere leefgebieden problemen gezien zoals psychische problematiek of (gok)verslaving.

Een aantal jongeren heeft moeite met het omgaan met geld en het stellen van prioriteiten. Een brede integrale aanpak is nodig om de jongeren verder te helpen. Specifieke schuldhulpaanpak voor jongeren De ISD Bollenstreek verzorgt de schuldhulpverlening voor de ISD-gemeenten. Het is logisch dat het schuldhulpaanbod aan jongeren zoveel mogelijk aansluit op het reguliere schuldhulpverleningstraject. Schuldhulpverlening aan jongeren vergt een aan de doelgroep aangepaste aanpak waarbij breder wordt gekeken dan alleen de schuldenproblematiek. Pagina 40 van 44

Aandachtspunten bij schuldhulpverlening aan jongeren zijn: - Wijze van communicatie - Inzet van maatwerk - Inzet van flankerende en/of aanvullende hulpverlening Omvang en leeftijd doelgroep Onder de doelgroep jongeren vallen jongeren in de leeftijd van 18-27 jaar. Ongeveer 10% van de inwoners die gebruik maken van schuldhulpverlening betreft een jongere in de leeftijd 18-27 jaar. Ditzelfde percentage zien we terug in de Vroegsignalering. In december 2025 zitten er 342 mensen in een schulddienstverleningstraject bij de ISD Bollenstreek. Als er uitgegaan wordt van 10% jongeren zitten er 34 jongeren in een traject schulddienstverlening. De verwachting is dat voor een deel van de jongeren de reguliere schuldhulpverlening passend is. Bij een deel van de jongeren is een specifieke aanpak nodig om te voorkomen dat jongeren uitvallen tijdens het traject of terugvallen na einde van de schuldregeling en andere problematiek blijft bestaan. Het aantal jongeren met problematische schulden in de regio is waarschijnlijk vele malen hoger dan het aantal dat zich nu meldt bij schulddienstverlening. Landelijke cijfers laten zien dat tussen de 4% en 20% van de jongeren problematische schulden heeft. Voor de ISD zou dit om meer dan 100 jongeren kunnen gaan.

Vangnet De ISD biedt ondersteuning aan jongeren aan binnen haar taak en meldt voor gespecialiseerde ondersteuning de jongeren aan bij ketenpartners. Op het gebied van inkomen, opleiding en werk is binnen de gemeenten en de ISD Bollenstreek een vangnet voor jongeren. Voorbeelden hiervan zijn Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) waarbij gekeken wordt wat de mogelijkheden van de jongeren zijn. Jongeren worden vaak aangemeld bij het Jongerenpunt Kust, Duin- en Bollenstreek van Provalu. Ook de ISD meldt hier jongeren aan voor ondersteuning bij bijvoorbeeld het volgen van een sollicitatietraining of zoeken naar een geschikte vervolgopleiding. Daarnaast is de ISD op afstand betrokken bij de uitvoering van het wetsvoorstel Van school naar duurzaam werk waarbij uitval van jongeren van school en jongeren aan het werk helpen centraal staat. Bij de inzet van de initiatieven op het werkveld van jongeren en schulden wordt rekening gehouden met het bestaande vangnet en regelingen en wordt de hulpverlening aan de jongeren afgestemd. Om de schuldhulpverlening aan jongeren vorm te geven zijn diverse opties. Hieronder worden twee initiatieven uitgewerkt. Een aantal gemeenten heeft een vergelijkbare aanpak zelf ontwikkeld. 1.

Jongeren Perspectief Fonds Het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) wordt door een groeiend aantal gemeenten (inmiddels 50) ingezet als aanpak voor jongeren met problematische schulden en problematiek op andere leefgebieden. Via deze aanpak krijgen jongeren én schuldhulpverlening én worden zij integraal begeleid op een manier die aansluit bij hun leefwereld. De JPF-aanpak is een integrale benadering waarin de jongere centraal staat en een intensief, op maat gemaakt, ondersteuningstraject ontvangt. Met als doel een positief effect op het leven van de jongere, bijvoorbeeld het teruggaan naar school, verbetering van psychische gezondheid of uitstroom uit de bijstand Bij de JPF-aanpak worden schulden gesaneerd met een saneringskrediet. De mogelijkheid is er om het saneringskrediet terug te betalen in natura (tegenprestatie) in plaats van in geld. Op deze manier zet de JPF-aanpak in op het wegnemen van schulden en het bieden van 2 jaar intensieve begeleiding op basis van het toekomstperspectief van de jongere. Dit heeft positieve effecten op alle leefgebieden, waardoor het potentieel van jongeren wordt benut en zij volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. De JPF-aanpak is ontwikkeld door stichting JPF. De JPF-aanpak omvat alle componenten van het schuldhulpverleningstraject inclusief nazorg zoals opgenomen in de Wgs.

Gemeenten voeren de JPFaanpak zelf binnen hun lokale praktijk uit. Hierbij hebben zij de ruimte en verantwoordelijkheid om de JPF-aanpak naar eigen lokale kleur en in de lokale context vorm te geven. Gemeenten kunnen zich via lidmaatschap aansluiten bij stichting JPF. Met het lidmaatschap kunnen gemeenten sneller en efficiënter besluiten, opstarten, implementeren en uitvoeren. Het aanbod wordt constant doorontwikkeld. Daarnaast kunnen gemeenten gebruik maken van de JPF-toolkit waardoor gebruik gemaakt kan worden van producten ter ondersteuning, procesbeschrijvingen en documenten.

Pagina 41 van 44

Daarnaast kan er gebruik gemaakt worden van de JPF-Effectmonitor (tegen vergoeding) om de effecten van JPF in beeld te brengen en de JPF-Community voor kennisdeling. De VNG ondersteunt de inzet van het JPF vanuit het programma Verbinden Schuldendomein. Ook de NVVK onderschrijft de JPF-aanpak. JPF-traject De doelgroep van de JPF-aanpak bestaat uit jongeren tussen de 18 en 27 jaar met problematische schulden in combinatie met problemen op andere leefgebieden. Deze jongeren zitten vaak in een vicieuze cirkel. De schulden belemmeren het werken aan hun toekomstperspectief. Het is van belang om deze schulden en de financiële stress die deze met zich meebrengen als eerste weg te nemen. Pas daarna heeft hulpverlening, gericht op multi-problematiek, kans van slagen. De JPF-aanpak sluit aan op de leefwereld van de doelgroep. Het perspectiefplan is de basis van de ondersteuning aan de jongere. In de JPF-aanpak staat niet de schuld, maar het perspectief van de jongere centraal. Met het ondertekenen van het perspectiefplan committeert een jongere zich aan de deelname. Het plan stelt de ‘dromen’ en ‘ambities’ van de jongere centraal. De ondersteuning van stichting JPF geeft gemeenten handvatten om een integrale samenwerking te organiseren. De hulpverlenende partijen (bijvoorbeeld Voorieder1 en de GGZ) werken integraal samen om de jongere te ondersteunen.

Dit betekent dat niet alleen de schulden worden opgelost, maar ook wordt gewerkt aan problematiek op verschillende leefgebieden. Hierbij is het van belang om aan te sluiten bij de leefwereld van de jongere. In de integrale aanpak is het van belang dat gemeenten werken met één trajectbegeleider die twee jaar lang voldoende tijd heeft om de jongere te begeleiden. De trajectbegeleider richt zich op alle leefdomeinen waar een nieuw perspectief gewenst is, bijvoorbeeld werk & inkomen, school, maar ook sociaal netwerk of fysieke gezondheid. De trajectbegeleider werkt intensief samen met de schuldhulpverlener en eventueel andere organisaties. Gemeenten werken op deze manier systeem doorbrekend over hun beleidsterreinen heen. Werkzame elementen De JPF-aanpak bestaat uit een aantal werkzame elementen: 1. De schulden worden zo snel mogelijk gesaneerd door middel van een saneringskrediet. Hierdoor ontstaat er bij de jongere rust en ruimte om te werken aan het eigen perspectief. 2. Jongeren worden twee jaar persoonlijk begeleid vanuit een integrale aanpak, door één trajectbegeleider. Zo wordt de onderliggende problematiek bij schulden aangepakt en wordt gewerkt aan een duurzaam toekomstperspectief, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, werk of opleiding en sociaal netwerk. De jongere en de trajectbegeleider werken samen aan doelen die de jongere zelf kiest.

De doelen zijn vastgelegd in het persoonlijk perspectiefplan. 3. De jongere committeert zich met deelname aan de JPF-aanpak aan een tweejarig begeleidingstraject en inzet op de doelen in het perspectiefplan. Daarnaast wordt deelname aan de samenleving via een maatschappelijke tegenprestatie gestimuleerd. Dit kan ingezet worden als in natura terugbetaling van het saneringskrediet. Samenwerking ketenpartners Bij de JPF-aanpak is intensieve samenwerking met ketenpartners nodig. Hierbij valt te denken aan het Jongerenpunt Kust-, Duin- en Bollenstreek en Voorieder1. De JPF-aanpak kent verschillende rollen: de trajectbegeleider, de schuldregelaar en de projectleider. Met de ketenpartners moet afgesproken worden welke rol zij gaan vervullen. Financiën en personele inzet pilot De inzet van het JPF brengt kosten met zich mee. Deze kosten bestaan uit: Salariskosten projectleider, trajectbegeleider en schuldhulpverlener Kosten aflossing saneringskrediet Lidmaatschap JPF Deze kosten zijn verwerkt in een kostenraming per traject. De gemiddelde kosten van het traject zijn per jongere ongeveer € 12.500,00. Hierin zijn ook de kosten voor de schuldhulpverlener opgenomen. Op dit moment zijn er bij de ISD Bollenstreek 35 jongeren in een schulddiensttraject. Niet voor alle jongeren is de JPF-aanpak nodig en passend. Voorstel is om een pilot te starten met maximaal 10 jongeren gedurende één jaar.

De geraamde kosten hiervoor zijn € 125.000,00. Hiervoor is een begrotingswijziging nodig.

Pagina 42 van 44

Baten/maatschappelijke besparing De JPF-aanpak bespaart per jongere ongeveer € 21.000,00 aan maatschappelijke kosten, grotendeels op gemeentelijk niveau. Het maatschappelijk rendement is dus ongeveer € 8.500,00 per traject. Voor de pilot van 10 trajecten betekent dit een verwacht maatschappelijk rendement van € 85.000,00. Ervaringen De gemeente Katwijk werkt sinds bijna 2 jaar met het Jongeren Perspectieffonds. De ervaringen zijn positief. Een aantal JPF-trajecten is gestart. Aanmeldingen komen voornamelijk via ketenpartners. Er zijn meer kortdurende trajecten bij niet-problematische schulden dan vooraf verwacht werd. Indien nodig kan de JPF-aanpak tussentijds worden bijgesteld. Pilot JPF en evaluatie In 2026 start de ISD Bollenstreek met een pilot van maximaal 10 JPF-trajecten per jaar. Evaluatie vindt plaats één jaar na invoering. Waarom keuze JPF-aanpak bij de ISD Bollenstreek? Uit de gesprekken met jongeren en de schuldhulpverleners in de ISD-regio is duidelijk geworden dat jongeren veel stress ervaren van het hebben van schulden en geen zicht hebben op hoe ze dit zelf kunnen oplossen of stappen kunnen zetten naar een betere toekomst. De financiële problemen gaan veelal gepaard met problematiek op andere leefgebieden (of andersom).

De aanpak van JPF sluit aan bij deze problematiek door niet alleen te richten op het oplossen van schulden maar ook de verbinding met andere leefgebieden te leggen. Doordat de focus minder op het aflossen van de schulden komt te liggen, krijgen jongeren ruimte om ook aan andere leefgebieden te werken en een toekomst te plannen. De investering in de JPF-aanpak betaalt zich op termijn terug. 2. Bouwdepot Het Bouwdepot is een financieel steunproject voor kwetsbare jongeren (18-27 jaar) die te maken hebben met thuisloosheid, schulden of een onstabiele thuissituatie. Deelnemers ontvangen een vast maandelijks bedrag, wat als een schenking wordt gezien en dus geen invloed heeft op de hoogte van toeslagen. Het doel is om bestaanszekerheid te creëren, waardoor deze jongeren kunnen werken aan een stabielere toekomst, bijvoorbeeld door een opleiding te volgen of hun rijbewijs te halen. De juridische houdbaarheid van het Bouwdepot is nog onduidelijk. In september 2025 is in de Eerste Kamer een motie aangenomen om het Bouwdepot vooralsnog aan te merken als één van de initiatieven die tot de inwerkingtreding van spoor 2 van de Participatiewet in balans doorgang mogen vinden. De verdere uitwerking van het Bouwdepot wordt overgelaten aan de nieuwe regering.

Het bouwdepot gaat uit van geldgeven in vertrouwen dat de deelnemers vervolgens zelfstandig een volgende stap kunnen zetten die bijdraagt aan hun bestaanszekerheid. Naast Bouwdepot zijn Collectief kapitaal en Kansfonds vergelijkbare initiatieven. Het draagvlak voor geld geven in vertrouwen groeit maar blijkt in de wet nog niet geregeld. Als over het ontvangen geld alsnog belasting moet worden betaald en/of de jongere het recht op toeslagen verliest, komt hierdoor de bestaanszekerheid in gedrang. In het onderzoek onder ISD-jongeren is niet gebleken dat dakloosheid een rol speelt bij jongeren in de met financiële problemen. Het Bouwdepot richt zich voornamelijk op jongeren zonder vaste woon- of verblijfplaats en is hierom een minder passend initiatief voor de ISD-gemeenten. Daarnaast is het Bouwdepot juridisch (nog) niet waterdicht en schuurt het Bouwdepot met de Participatiewet. De ontwikkelingen rondom het Bouwdepot worden de komende beleidsperiode gevolgd.

Pagina 43 van 44

Pagina 44 van 44