02. Aanwijzingsverzoek CHG

CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Secr: 1e Havendwarsstraat 4, 2161 HG Lisse, tel. 0252-524107 www.bollenerfgoed.nl e-mail: bollenerfgoed@gmail.com Verzoek tot aanwijzing gebouwen 1e Loosterweg 1A Hillegom als gemeentelijk monument CHG Werkgroep Bollenerfgoed – 06-01-2026 0 Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hillegom Aan de gemeenteraad van Hillegom Hoofdstraat 115 2181 EC Hillegom Via e-mail: info@hillegom.nl en griffie@hillegom.nl Lisse, 6 januari 2026 Betreft: Verzoek tot aanwijzing gebouwen Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A in Hillegom als gemeentelijk monument Geacht college, geachte raadsleden, De Werkgroep Bollenerfgoed van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek (CHG) vraagt hierbij uw aandacht voor de gebouwen van het bloembollenbedrijf Koninklijke Gebr. Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A in Hillegom. Vanuit cultuurhistorisch, landschappelijk en maatschappelijk oogpunt is het van groot belang dat deze gebouwen behouden blijven voor Hillegom en de Bollenstreek. Daarom verzoeken wij u de bedrijfsgebouwen van Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A te Hillegom met spoed aan te (laten) wijzen als gemeentelijk monument en deze gebouwen vanaf nu voorbescherming te geven.

In de Erfgoedverordening Hillegom 2024, artikel 11, worden hiervoor de mogelijkheden geboden. Een uitgebreide argumentatie voor dit verzoek vindt u in de bijlage bij deze brief. Het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek (CHG), waarvan de Werkgroep Bollenerfgoed deel uitmaakt, ondersteunt dit verzoek. Met vriendelijke groet, P. Goemans Voorzitter Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Secr: 1e Havendwarsstraat 4, 2161 HG Lisse, tel. 0252-524107 www.bollenerfgoed.nl e-mail: bollenerfgoed@gmail.com Verzoek tot aanwijzing gebouwen 1e Loosterweg 1A Hillegom als gemeentelijk monument CHG Werkgroep Bollenerfgoed – 06-01-2026 1 Bloembollenbedrijf Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A in Hillegom Argumentatie aanwijzing 1e Loosterweg 1a gemeentelijk monument Het bloembollenbedrijf is in 1911 gebouwd in opdracht van het bloembollenbedrijf Gebroeders Van Zanten. Dit bedrijf is in 1893 voortgekomen uit het bloembollenbedrijf van de familie Veldhuyzen van Zanten, die vanaf 1862 actief is geweest in de bloembollenteelt- en handel. Architectuur Het gebouw is in 1910 ontworpen door de Hillegomse architect C. Verkoren en in 1911 gebouwd door het Hillegomse bouwbedrijf A. Leliveld en C.G.

van de Poll. Het complex bestaat uit “vier bollenschuren met eene overdekte pak- en werkplaats, kantoorgebouw, twee woningen, paardenstal, wagenhuis etc.” De bollenschuren zijn gebouwd in drie bouwlagen met een plat dak. Elke laag bevat houten stellingen voor het drogen van bloembollen. De vier schuren staan in H-vorm rondom een centrale verwerkingsruimte. De gevels zijn gemetseld in baksteen en bevatten rijen met openslaande ventilatiedeuren, bestemd voor natuurlijke ventilatie. Hiermee valt dit gebouw onder type 3 van de architectuur van bollenschuren. Bouwtekening door C. Verkoren, 1910 (Bouwarchief Gemeente Hillegom) CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Secr: 1e Havendwarsstraat 4, 2161 HG Lisse, tel. 0252-524107 www.bollenerfgoed.nl e-mail: bollenerfgoed@gmail.com Verzoek tot aanwijzing gebouwen 1e Loosterweg 1A Hillegom als gemeentelijk monument CHG Werkgroep Bollenerfgoed – 06-01-2026 2 De ambachtelijke baksteenarchitectuur met functionele detaillering is typerend voor de bloembollenbedrijven uit het begin van de 20ste eeuw. Het kantoor heeft een opvallende erker op de verdieping. Daarboven staat de bedrijfsnaam “Gebroeders Van Zanten - Koninklijke Nederlandsche Bloembollenkweekerij”. In 1901 is aan Gebr. Van Zanten het predikaat Koninklijk verleend.

Het koninklijk wapenschild siert nog altijd de gevel van het gebouw. Bloembollenbedrijf Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A in Hillegom Bouwhistorie In de jaren ’90 van de vorige eeuw zijn de achterste twee bollenschuren afgebroken vanwege de bouw van nieuwe loodsen aan de achterzijde. Het kantoor en de voorste twee bollenschuren zijn intact gebleven. In 2001 is aan de noordkant een laag kantoorgedeelte aangebouwd, dat goed aansluit bij de historische gebouwen. De houten ventilatiedeuren in de gevels zijn met platen dichtgemaakt. In het interieur zijn de houten bollenstellingen nog steeds aanwezig. De gebouwen van Van Zanten zijn in de loop der tijd gemoderniseerd met respect voor de architectuur en authentieke details. De grondvorm en het uiterlijk zijn niet wezenlijk veranderd. Het gebouw is nog altijd herkenbaar als iconisch voorbeeld van een bloembollenbedrijf uit de vroege 20ste eeuw. Cultuurhistorische waarde De historische gebouwen aan de 1e Loosterweg 1A maken sinds 2006 deel uit van de Regionale Collectie Bollenschuren (RCB), die is vastgesteld door alle gemeenteraden in de Duin- en Bollenstreek en Regio Holland Rijnland. Daarmee zijn deze bollenschuren en het kantoor formeel erkend als cultuurhistorisch waardevol bollenerfgoed.

De opname op de RCB- lijst bevestigt ook de regionale cultuurhistorische waarde, die uitstijgt boven het gemeentelijk niveau. De gemeenteraad van Hillegom heeft het gebouw in 2007 de status Karakteristieke Bollenschuur gegeven. In 2013 ontving het gebouw de Zwarte Tulp Prijs van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek, als waardering voor het zorgvuldig behoud en hergebruik van de gebouwen, waarbij oud en nieuw goed samengaan. De prijs werd uitgereikt door Han Weber, gedeputeerde cultuur van de provincie Zuid-Holland. In 2020 reikte de Stichting Vrienden van Oud Hillegom haar Oorkonde uit aan Royal Van Zanten. CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Secr: 1e Havendwarsstraat 4, 2161 HG Lisse, tel. 0252-524107 www.bollenerfgoed.nl e-mail: bollenerfgoed@gmail.com Verzoek tot aanwijzing gebouwen 1e Loosterweg 1A Hillegom als gemeentelijk monument CHG Werkgroep Bollenerfgoed – 06-01-2026 3 In 2024 heeft de gemeente Hillegom het gebouw laten beoordelen door de onafhankelijke Stichting Dorp, Stad en Land (DSL). Dit in het kader van de herbeoordeling van potentiële gemeentelijke monumenten in Hillegom. Vanwege architectuur, zeldzaamheid en representativiteit heeft DSL het gebouw 15 punten gegeven.

Uit de waarderingsmatrix blijkt dat gebouwen in de categorie Agrarisch Erfgoed met 15 punten een Hoge waarde hebben. DSL adviseert de gemeente Hillegom dit gebouw aan te wijzen als gemeentelijk monument. Landschappelijke waarde Het historische bloembollenbedrijf gebouw is markant gesitueerd langs de historische lintstructuur van de 1e Loosterweg. Het ligt midden in het open bollengebied met bloeiende bollenvelden. Door de directe ligging aan de spoorlijn Haarlem-Leiden en de goede zichtbaarheid vanuit de trein is dit bloembollenbedrijf een herkenningspunt, niet alleen voor Hillegom, maar ook regionaal en nationaal. Het gebouw draagt bij aan de belevingswaarde van het landschap en erfgoed van de Duin- en Bollenstreek, zowel voor de bewoners als voor toeristen en recreanten. Cultuurhistorisch erfgoed in een cultuurhistorisch landschap Maatschappelijke waarde Het bloembollenbedrijf Gebroeders Van Zanten is in ruim anderhalve eeuw uitgegroeid tot een internationaal sierteeltbedrijf, dat nauw verbonden is met de ontwikkeling van Hillegom tot toonaangevend centrum van de bloembollenteelt en -handel. Veel Hillegommers en hun voorouders hebben bij Gebr. Van Zanten gewerkt, zowel op het land als in de bollenschuur, in de kassen en op kantoor. Het gebouw is daardoor een belangrijk element van de identiteit van Hillegom als “bollendorp”.

Het bedrijfsarchief van Koninklijke Gebroeders Van Zanten, dat de periode 1893-1980 omvat, is vrij compleet bewaard gebleven. Op 10 december 2025 is dit zeldzame en waardevolle archief overgedragen aan de Stichting Vrienden van Oud Hillegom. CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed Secr: 1e Havendwarsstraat 4, 2161 HG Lisse, tel. 0252-524107 www.bollenerfgoed.nl e-mail: bollenerfgoed@gmail.com Verzoek tot aanwijzing gebouwen 1e Loosterweg 1A Hillegom als gemeentelijk monument CHG Werkgroep Bollenerfgoed – 06-01-2026 4 De historische waarde van deze archiefstukken is nog groter, in combinatie met de zichtbare aanwezigheid van de historische bedrijfsgebouwen van het bedrijf in het landschap. Dit geldt zowel voor de gebouwen van Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg als voor Kwekerij Veelzorg aan de Stationsweg. Bescherming dringend noodzakelijk De historische bedrijfsgebouwen van Koninklijke Gebroeders Van Zanten kunnen worden beschouwd als voorbeeldig bewaard industrieel-agrarisch erfgoed. Vanuit cultuurhistorisch, landschappelijk en maatschappelijk oogpunt is het van groot belang dat deze gebouwen behouden blijven voor Hillegom en de Bollenstreek. Helaas zijn deze gebouwen niet goed beschermd.

Sinds 2007 heeft het complex de status Karakteristieke Bollenschuur, maar in de praktijk biedt dit onvoldoende juridische bescherming. De actuele ontwikkelingen maken bescherming van de gebouwen dringend noodzakelijk. De huidige gebruiker, Van Zanten Flowerbulbs, stopt haar bedrijfsactiviteiten in 2026 en de eigenaar heeft het bedrijfscomplex in het najaar van 2025 te koop gezet. De kans is aanwezig dat een nieuwe eigenaar de historische gebouwen wil afbreken. Zonder formele monumentenstatus mag de gemeente een sloopvergunning niet weigeren. Daarom is het van groot belang dat deze gebouwen de status gemeentelijk monument krijgen, want die biedt de bestuurlijke en juridische mogelijkheden om de gebouwen daadwerkelijk voor de toekomst te behouden. Herbestemming De gebouwen van Koninklijke Gebroeders Van Zanten zijn goed gebouwd, goed onderhouden en zijn ook technisch goed in orde. Het kantoor en de historische bollenschuur lenen zich goed voor herbestemming, waarbij vele functies denkbaar zijn. De Werkgroep Bollenerfgoed van het CHG denkt graag mee over een nieuwe toekomst voor dit waardevolle bollenerfgoed. Op verzoek kunnen wij een uitgebreider onderzoek naar de bouwhistorie, cultuurhistorische waarden, herbestemmingsmogelijkheden en restauratie van deze bollenschuur verrichten.

Conclusie en verzoek Gezien bovengenoemde argumenten verzoeken wij u het kantoor en de historische bedrijfsgebouwen van Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1e Loosterweg 1A te Hillegom met spoed aan te (laten) wijzen als gemeentelijk monument en deze gebouwen vanaf nu voorbescherming te geven. In de Erfgoedverordening Hillegom 2024, artikel 11, worden hiervoor de mogelijkheden geboden. Bronnen - Bouwarchief Gemeente Hillegom. - Beeldbank Bollenerfgoed: www.bollenerfgoed.nl - Motivatie Zwarte Tulp-prijs 2013, CHG-Werkgroep Bollenerfgoed. - Onderzoek potentiële gemeentelijke monumenten Hillegom, plus bijlage waarderingmatrix. Dorp, Stad en Land (2024). - Marca Bultink: ‘Koninklijke Gebroeders Van Zanten.’ In: Hangkouserieën afl. 82, juli 2020. Stichting Vrienden van Oud Hillegom. - Arie Dwarswaard: ‘Koninklijke Van Zanten zag en pakte kansen in de bollenwereld’. In: Hangkouserieën 83 (oktober 2020). Stichting Vrienden van Oud Hillegom. - Arie Dwarswaard: Van vader op zoon. Veldhuyzen van Zanten. 2018.