01. Stedenbouwkundige onderbouwing De Toermalijn d.d. 28-07-2026
Tekst van het document
GSPublisherVersion 1066.41.47.4 24.07.20261:1,1882 1 Stedenbouwkundige onderbouwing "Toermalijn" 28.07.2026 GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1 2 Inleiding Context Historie Location Karakter Regels op de kaart Functies Hoogtes Mobiliteit Openbare ruimte Doorsnede Programma Stedenbouwkundige onderbouwing Volumetrie Logistiek en parkeren 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Inleiding Voor u ligt de ruimtelijke onderbouwing van de nieuwe ontwikkeling op de locatie De Toermalijn in Hillegom. In dit document worden de ruimtelijke context, ambities, uitgangspunten en randvoorwaarden geformuleerd als ruimtelijke kader. De kavel wordt begrensd door een speelterrein en park aan de zuidoostzijde, een woonzorgcentrum en woonblokken aan de west- en noordzijde. Vrije School De Toermalijn is één van de scholen van Stichting Vrijescholen Ithaka. De school staat aan de Abellalaan 74. Het schoolgebouw uit 1971 en de naastgelegen gymzaal zijn aan het einde van hun technische levensduur. Besloten is om over te gaan tot sloop- nieuwbouw op de huidige locatie, waarbij onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn voor een combinatie met woningbouw. Deze wens kwam voort vanuit de Gemeente in verband met grote vraag naar betaalbare woningen.
Inhoudsopgave GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 3 Elsbroek De Toermalijn N Context De locatie ligt op de hoek Abellalaan – Mesdaglaan in de wijk Elsbroek, aan de zuidzijde van Hillegom. Elsbroek is gelegen tussen de Ringvaart van de Haarlemmermeer en de doorgaande weg van Lisse naar Bennebroek en Heemstede. Projectlocatie Bennebroek Lisse Nieuw-Vennep Ringvaart Lisse Leidsestraat Bennebroek GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 4 N Historie Van buitenplaats naar woonwijk De naam Elsbroek verwijst naar de historische buitenplaats Elsbroek, die al in de 17e eeuw bestond. Het landgoed lag ten westen van de oude dorpskern en behoorde tot de vele buitenplaatsen die rijke stedelingen in de Bollenstreek lieten aanleggen. In de 19e eeuw verdwenen veel van deze buitenplaatsen. De bossen werden gekapt en de duinen afgegraven om de beroemde geestgronden te creëren waarop bloembollen konden worden geteeld. Alleen de naam Elsbroek bleef behouden. De bouw van de wijk De huidige woonwijk Elsbroek is grotendeels gebouwd in de jaren zestig en zeventig. Hillegom groeide in die periode sterk doordat steeds meer mensen in Haarlem, Leiden of Amsterdam werkten, maar in de Bollenstreek wilden wonen.
De wijk is in fasen ontwikkeld: • De westelijke delen dateren vooral uit de jaren 60; • De oostelijke delen, zoals De Hemen en De Wendes, volgden in de jaren 70 en hebben het karakter van een typische bloemkoolwijk: woonerven, kronkelende straten, weinig doorgaand verkeer en veel groen tussen de woningen. Elsbroek vandaag De wijk telt tegenwoordig ongeveer 6.000 inwoners. Momenteel wordt een deel van Elsbroek-Oost opnieuw ingericht. Door bodemdaling en verouderde riolering worden de straten opgehoogd en krijgt de wijk een klimaatbestendige inrichting met meer aandacht voor waterberging, groen en speelruimte, op basis van de omgevingsvisie Hillegom 2030: • Vergroten leefbaarheid door verblijfskwaliteit in de openbare ruimte te verhogen; • Groenstructuren onderling verbinden; • Ruimte voor bewegen en sporten; • Bij aanleg en renovatie van verharding, riolering en groen rekening houden met beleefbaarheid, gezondheid, biodiversiteit, veiligheid en klimaatadaptatie; • Veilige verbindingen voor voetgangers en ˡGVUGTU 1968 1972 1983 1988 GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:2000 5 West OostElsbroek De Toermalijn N Locatie De kavel is momenteel toegankelijk aan de noordoost zijde vanaf de Abellalaan (ingang school) en aan de zuidwest zijde vanaf de Mesdaglaan (ingang gymzaal). Aan de zuidwest kant is een groene strook met waterpartijen die in verbinding staat met Park Elsbroek.
Een voetpad loopt langs de waterkant en door de speeltuin om de bestaand school heen. Groen als belangrijk uitgangspunt Elsbroek is opgezet als een groene woonwijk met onder meer: • Park Elsbroek; • De Belt; • De Heemtuin; • Brede groenstroken en singels. Groene gordel Projectlocatie Park Elsbroek GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 6 Karakter A: Aan de rechterzijde is de kavel van de school. De groene wand is erg gesloten. B: De Abellalaan met links het speelpark en de school verscholen achter het groen C: De huidige schoolentree ligt verscholen "achter" het groen en heeft een korte verbinding met het parkeerterrein D: Het groene speelpark met basketbalveld ligt enigszins verscholen en is er weinig sociale controle. A B C D A B C D GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 7 N Regels op de kaart De kavel bestaat uit het kadastrale percelen 4107 en 4105 , groot 3.450 m2 (Abellalaan 74). Het perceel nummer rondom de huidige gymzaal is C4864 (Mesdaglaan 1). Het totale oppervlak van het plangebied is circa 4.200 m2. De gronden hebben de bestemming 'Maatschappelijk'. Binnen deze bestemming zijn de volgende functies toegestaan: • Onderwijsvoorzieningen: Dit is de speciˡGM toegestane functie op het perceel vanwege de functieaanduiding 'onderwijs'.
• Algemene maatschappelijke voorzieningen: Dit omvat voorzieningen voor welzijn, volksgezondheid, cultuur, sport en openbare dienstverlening. • Kantoren en sportvoorzieningen. Bouwwerken mogen uitsluitend binnen het op de plankaart aangeduide bouwvlak worden gebouwd met een maximale bouwhoogte van 8 meter. Daarnaast ontbreekt de aanduiding “Wro-zone – wijzigingsgebied – 2” en kan voor dit perceel geen gebruik worden gemaakt van de in artikel 8.3 van het bestemmingsplan “Elsbroek” omschreven wijzigingsbevoegdheid om de bestemming te veranderen naar “wonen”. Dit betekent dat bij de nieuwe ontwikkeling een BOPA-procedure gevolgd dient te worden. GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1000 8 Abellalaan M esdaglaan N Functies De functies van dit gebied zijn voornamelijk residentieel met daarbij een kleine winkelstraat, woonzorgcentrum, sauna en apotheek. Aan de Abellalaan 74 te Hillegom bevindt zich de huidige basisschool De Toermalijn. Deze school is onderdeel van Stichting Vrijescholen Ithaka (VS Ithaka). De gemeente Hillegom is eigenaar van het schoolgebouw, inclusief de naastgelegen gymzaal aan de Mesdaglaan 1. Het huidige gebouw is een enkellaagse H- vormige school met groepsruimten aan oost- en westzijde en een centrale aula. School en gymzaal hebben een plat dak.
Tussen het park en de huidige locatie van VS De Toermalijn ligt een klein voorzieningencluster met een gebouw waarin een apotheek en tandartsenpraktijk zijn gehuisvest en een wat groter gebouw met daarin een dansstudio en vechtsportschool. Aan de zuidzijde is een trafostation gesitueerd en aan de andere zijde van de singel ligt een strook ˢCVIGDQWYGP XCP 56'- XCP XKLH bouwlagen. Tegenover de school aan de Mesdaglaan liggen een rij eengezinswoningen van twee lagen met kap en de drielaagse bebouwing met winkels op de begane grond met daarboven maisonettes. Schuin tegenover de kavel ligt een woonzorgcentrum van 6 bouwlagen en aan de noordzijde een woongebouw van vier bouwlagen. Mixed use Recreatie Maatschappelijk Appartement Rijwoning GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1000 9 Abellalaan M esdaglaan N Hoogtes De hoofdrichting van de bebouwing is voornamelijk zuidwest/noordoost met uitzondering van de bebouwing aan de Abellalaan ter plaatse van de commerciele ruimtes/zorgcentrum. Over het algemeen is sprake van een drielaagse bebouwing in de wijk. Alleen de appartementgebouwen langs park Elsbroek en het zorgcentrum zijn hoger.
3-6m 6-10m 10-15m 20m GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1000 10 P P P P P P P P P schoolzone Abellalaan M esdaglaan N Mobiliteit Langs de kavel bevinden zich twee rijwegen, de Mesdaglaan en de Abellalaan, waarbij de Abellaan een meer doorgaande route door de wijk is dan de Mesdaglaan. Qua hiërarchie is deze ook iets belangrijker aangezien hier de winkels (supermarkt, haarstudio, restarant, bakker) en het woonzorggebouw aan liggen. Tegenover de Toermalijn, aan de Abellalaan is een bestaande parkeerplaats met een schoolzone. Deze parkeerplaats wordt momenteel door de school (ouders en leraren) gebruikt. In het bestemmingsplan is het gebied bestempeld met de enkelbestemmingen groen en water. De parkeerzone is mogelijk te handhaven en te betrekken bij de toekomstige nieuwbouw. Het parkje aan de oostzijde en de singel zijn enkel per voet bereikbaar. Hoofdverkeer Parkeerweg Parkeerplaats GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1000 11 Abellalaan M esdaglaan N Openbare ruimte De openbare ruimte aan de zuidzijde van de kavel bestaat uit een speeltuin, sportveld, en wandelroutes met uitzichten naar het water en park.
Speeltuin Basketbalveld Voetpad Voetgangersroute 2 1 1 2 GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.20261:1000 12 Singel Abellalaan Mesdaglaan Doorsnede Aan de overzijde van de singel ligt een strook ˢCVIGDQWYGP XCP XKLH DQWYNCIGP Schuin tegenover de kavel aan de noordzijde ligt een woonzorgcentrum van 6 bouwlagen en een woongebouw van vier bouwlagen. Tegenover de school aan de Mesdaglaan liggen een rij eengezinswoningen van twee lagen met kap en de drielaagse bebouwing met winkels op de begane grond met daarboven maisonettes. Tussen het park en de huidige locatie van VS De Toermalijn ligt een laag voorzieningencluster. A AB B Doorsnede A-A Doorsnede B-B DoorsnedeDoorsnedeDoorsnede GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 13 Programma Het woonprogramma bestaat uit minimaal 30 sociale 3-kamer huurappartementen met een GBO van 75m2. Het programma van de school voor 235 leerlingen bestaat uit 9 klaslokalen, een houtbewerkingslokaal, een euritmiezaal, een grote zaal, kinderopvang (peuterspeelzaal) en bijbehorende voorzieningen. Het BVO van de school is circa 1.540 m2. Vanuit Ithaka gezien speelt de buitenruimte een steeds grotere rol en wordt het belang van een goede groene, klimaatadaptieve buitenruimte met ruimte voor natuureducatie steeds groter.
Het speelplein zal voorzien worden van een amˡVJGCVGT GP \QPGU OGV XGTUEJKNlGPFG functies (speel-, loop-, en experimenteerzones/ natuureducatie en moestuinen/ speel- en natuurgroen). Onderzocht dient te worden op welke wijze het speelplein ook door de buurt gebruikt kan worden. Bij de combinatie van een school met woningen zijn een aantal aspecten van belang: • De draagconstructie dient op elkaar afgestemd te zijn. • Leidingen van de woningen moeten afgevoerd kunnen worden door de school naar de fundering • Gescheiden installaties • Luchtbehandelingskasten mogen geen geluidsoverlast geven voor de woningen • De leefruimtes van de woningen dient zoveel mogelijk afgescheiden te zijn van het speelplein van de school • Vanuit toekomstbestendigheid is het aan te bevelen de school zo te ontwerpen dat deze om te bouwen is tot woningen. • Gescheiden routes voor bewoners, leerlingen en bevoorrading Vanuit de school gelden daarnaast de volgende eisen: • Buitenruimtes aan klaslokalen • Goede bezonning op speelplein • Voldoende ruimte om voor schooltijd leerlingen en ouders op te vangen zonder overige voetgangers te belemmeren Een goed ontwerp zoekt een balans tussen levendigheid en rust: de school brengt activiteit en sociale samenhang in de wijk, terwijl de woningen een aangenaam en rustig woonklimaat moeten behouden.
Door functies slim te scheiden waar nodig en te delen waar mogelijk, kan een combinatieproject zowel ruimtelijk als maatschappelijk veel meerwaarde bieden GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 14 Abellalaan M esdaglaan P N Stedenbouwkundige visie De noordhoek van de kavel is goed zichtbaar vanuit het woonzorgcentrum, winkelstraat en de nabijgelegen uitvalswegen. Dat betekent dat deze hoek een interessant focuspunt voor de architectuur en gevel kan zijn. Langs de noordhoek liggen twee straten die een verbinding en toegang geeft tot het kavel en mogelijkheden biedt voor parkeren. De zuidoosthoek van de kavel heeft een bijzonder uitzicht naar het water, park en speeltuin. Dit biedt de mogelijkheid om de kavel te verbinden met het landschap en een hoge kwaliteit groene openbare ruimte te creëren. In onze visie wordt Park Elsbroek gemaximaliseerd en verbonden met het groen langs de Rembrandsingel. Door het bouwvolume aan de laten sluiten op de Mesdaglaan en Abellalaan ontstaat aan de zuidoostzijde een groengebied wat er toe doet. Een open groenstructuur, waarbij het groen van het speelpark wordt doorgezet naar het schoolplein, biedt zicht en hiermee sociale controle vanuit de woningen op het speelpark. Aan de Mesdaglaan en Abellalaan ontstaat een duidelijke voorkant die past in de morfologische structuur van de wijk.
De straathoek Mesdaglaan-Abellalaan wordt geactiveerd door een schoolfunctie met daarnaast de hoofdingang van de woningbouw. Bouwvolume Verbinding Groente Voetgangers Groene gordel Perceelgrens Parkeren Focuspunt Views 1m 5m 10m GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 15 Volumetrie Bouwvolume: De Abellalaan is gezien de daar aanwezige voorzieningen en doorgaande routing een belangrijkere verkeersweg dan de Mesdaglaan. Aangezien de bestaande bebouwing aan de Mesdaglaan slechts drie lagen hoog is, de bebouwing aan de Abellaan hoger en daarnaast de afstand van de kavel tot de bebouwing aan de Abellalaan verder weg is stellen we een bebouwing voor van drie lagen aan de Mesdaglaan en 5 bouwlagen aan de Abellaalaan, die in hoogte aˢQoRV TKEJVKPI JGV park. Beeld van het gebouw: De plint van het gebouw dient volledig geactiveerd te worden. Dit is mogelijk met het schoolprogramma op de begane grond die een ander karakter dient te krijgen dan de woningen daarboven. Op de begane grond zijn geen woningen gewenst, met name niet aan de straatzijde. Ook de bergingen van de woningen zijn vanwege dichte gevels hier niet gewenst. Bergingen dienen of ondergronds of op de verdieping plaats te vinden. Bij de laatste zijn er twee mogelijkheden. Of de volgens het bouwbesluit vereiste bergingen worden gesitueerd op de eerste verdieping, of een oplossing volgens de Amsterdamse bouwbrief.
Hierbij bevindt er zich een ruime berging in de woning en een gemeenschappelijke ˡGVUGPDGTIKPI OGV GeP DGRGTMV QRpGTXNCM QR de begane grond. De entree van het woongebouw dient vanwege herkenbaarheid en vanwege het markeren dicht bij de hoek Abellalaan-Mesdaglaan te liggen. Ook de school dient aan de straatzijde een adres te krijgen. Doordat het oppervlak van de school groter is dan een verdiepingen van de woningen steekt de school op de begane grond uit. Hierdoor wordt het dak van de school een bu˞GT SWC geluid tussen het speelplein en de woningen. Dit kan versterkt worden door een luifel aan het dak toe te voegen die tevens dienst kan doen als zonwering voor de aan de zuidzijde gelegen lokalen. GSPublisherVersion 1066.41.47.4 28.07.2026 16 Abellalaan M esdaglaan P N Logistiek en parkeren Logistiek en parkeren: Volgens de parkeernorm zijn per appartement 0,9 parkeerplaatsen vereist (0,7 voor de bewoner + 0,2 voor bezoekers). Ook dienen er parkeerplaatsen gemaakt te worden voor leraren en ouders om hun kind af te zetten (park & ride). Om zo min mogelijk extra verharding te maken wordt dwarsparkeren aan beide straten langs de kavel toegevoegd. Het voorstel is tevens om het huidige parkeerterrein aan de Abellalaan die nu door de school gebruikt wordt te handhaven. Voetgangers en ˡGVUGTU XCP FG YQPKPIGP GP school dienen zoveel mogelijk gescheiden te worden.
Om belemmering op straat te voorkomen is de hoofdingang van de school voor leerlingen en leraren bereikbaar via het binnenterrein. Om hier te komen zijn er twee toegangen, voor voetgangers via het speelpark en voor ˡGVUGTU GP XQGVICPIGTU XKC FG Mesdaglaan. Om een zichtbaar adres te houden voor bezoekers en levering is er een nevenentree aan de Abellalaan die recht tegenover het bestaande parkeerterrein ligt. Voor de appartemente is de meest logische ontsluiting aan de achterzijde via een galerij. Een centrale ontsluiting zorgt voor korte gallerijlengtes. Hierbij dienen er wel twee extra vluchtwegen te worden gemaakt aan het uiteinde van de galerijen. De ˡGVUGPUVCNlKPI XQoT FG YQPKPIGP FKGPV gekoppeld te zijn aan de hoofdontsluiting. De ˡGVUGPUVCNlKPI XQoT FG UEJQoN DGXKPFV \KEJ CaP de singelzijde, gekoppeld aan de entree naar het speelplein, ver weg van de drukkere Abellalaan en de woningentree. Ingang school Parkeerplaats nieuw Fietsenstalling school Ingang woningen Kiss&Ride 1m 5m 10m