RV Toestemming treffen GR ODGM

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

11 december 2025 Toestemming treffen gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool Vincent Arts

Voorstel Toestemming te geven aan het college om de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool te treffen. Inleiding Landelijk is het VTH-stelsel kritisch beoordeeld door de Commissie van Aartsen, wat heeft geleid tot onderzoek naar de knelpunten en een verbeterprogramma. Dit heeft geleid tot de oproep aan omgevingsdiensten om verder te professionaliseren en samen te werken. Omdat de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) en de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) al sinds hun oprichting intensief samenwerken, b.v. op het gebied van zwaardere categorieën milieubedrijven, is in 2023 een verkenning gestart naar een verdergaande samenwerking. Sinds eind 2024 wordt er intensief samengewerkt aan de voorbereiding van een fusie. Dat is begonnen in december 2024 met het besluit van de besturen van ODRA en ODRN om een juridische fusie te verkennen. Op 18 september 2025 is de ontwerp-Gemeenschappelijke Regeling en het ontwerp-Bedrijfsplan ODGM behandeld in uw gemeenteraad. Uw raad heeft besloten om zienswijzen in te dienen. De door u en andere deelnemers ingebrachte zienswijzen hebben niet geleid tot aanpassingen van de ontwerp- Gemeenschappelijke Regeling.

Op 11 september 2025 hebben de Algemene Besturen van ODRA en ODRN in een gezamenlijke vergadering de reactienota zienswijze, het Bedrijfsplan, de gemeenschappelijke regeling, de financiële nota en de liquidatieplannen voor beide diensten goedgekeurd. Gemeente Heumen had haar zienswijzen al in concept naar het AB van de ODRN gestuurd, en na de raadsvergadering van 18 september 2025 definitief ingediend, met de aanvullingen van de raad. Op 1 oktober 2025 is de definitieve reactie op alle ingebrachte zienswijzen vastgesteld. Daarmee is de basis gelegd voor de formele toestemmingsprocedure. Op grond van artikel 51, lid 4 Wgr moet het college toestemming vragen aan uw raad alvorens een gemeenschappelijke regeling aan te gaan. Daartoe dient het voorliggende voorstel. Beoogd effect Door het treffen van één (gezamenlijke) Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool -met als ingangsdatum 1 januari 2026- door alle deelnemers van de ODRN en ODRA wordt per die datum Omgevingsdienst Groene Metropool opgericht. Deze dienst zal veel beter kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria die door het rijk zijn gesteld dan de afzonderlijke diensten. Door besluitvorming tijdig plaats te laten vinden kan aan medewerkers van beide diensten zo snel mogelijk duidelijkheid worden geboden. Zorgvuldigheid staat hierbij voorop.

Daarbij komt dat het zeker in de huidige, krappe arbeidsmarkt belangrijk is snel helderheid te bieden.

Zaak Document

: :

249467 289216

Argumenten 1.1 Er is geen strijd met het recht of het algemeen belang Voordat het college de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool kan treffen, moet de raad toestemming geven op grond van artikel 51, lid 4 Wet gemeenschappelijke regeling. Uit de wet vloeit voort dat de raad de toestemming alleen mag onthouden wegens strijd met het recht of algemeen belang. Daar is hier geen sprake van. 1.2 Fusie maakt de dienst toekomstbestendig De fusie levert een deskundige en slagvaardige organisatie op. Dat maakt het makkelijker om gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. Zo blijft de uitvoering van gemeentelijke en provinciale taken geborgd. 1.3 Logische keuze voor samenwerking in deze regio ODRA en ODRN vullen elkaar goed aan: ze bedienen vergelijkbare typen gemeenten, delen beleidsambities binnen de Groene Metropool Regio en hebben al een stevige samenwerkingsbasis. ODRA focust op milieutoezicht, ODRN op vergunningverlening. Samen dekken zij alle provinciale milieutaken in Gelderland af.

Ten aanzien van de door uw raad ingebrachte zienswijzen: 1.4 Financiële consequenties zijn inzichtelijk en verantwoord De financiële consequenties van het besluit zijn voldoende inzichtelijk en verantwoord, omdat de fusie budgettair neutraal wordt ingericht: de gezamenlijke lasten voor de deelnemers blijven gelijk aan de huidige situatie en er is geen sprake van structurele kostenstijgingen. De incidentele fusiekosten voor de voorbereiding en realisatie (fase 1 en 2) zijn volledig gedekt met bijdragen van de diensten zelf, subsidies van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het programma IBPVTH, en waar nodig middelen van de provincie Gelderland. Voor de integratiefase vanaf 2026 zijn de kosten geraamd op circa €1 miljoen, waarvoor een incidentele provinciale bijdrage is aangevraagd; bij het uitblijven daarvan worden alternatieve scenario’s transparant aan de besturen voorgelegd. Frictiekosten zijn beperkt en voorzien in de begroting, mede doordat alle medewerkers een plek krijgen binnen ODGM. De liquidatie van ODRA en ODRN betreft slechts een administratieve afhandeling zonder bijzondere financiële gevolgen. Dankzij strakke monitoring, transparante besluitvorming en tijdige rapportage zijn de financiële risico’s beheersbaar, waardoor het besluit een verantwoord financieel traject vormt.

1.5 Het behoud van nabijheid en dienstverlening tijdens de fusie en in de nieuwe organisatie Beide besturen geven ten aanzien van de nabijheid aan dat het uitgangspunt is dat de fusie niet mag leiden tot verdere afstand tot haar deelnemers. Om dit te borgen is afgesproken dat beide bestaande locaties (Arnhem en Nijmegen) voorlopig behouden blijven. Hiermee blijven de korte lijnen met deelnemers in de regio in stand. Daarnaast wordt ingezet op een herkenbare en toegankelijke organisatie, ook in de communicatie en dienstverlening richting gemeenten, inwoners en bedrijven. In de verdere inrichting van de nieuwe organisatie zullen nabijheid en dienstverlening een belangrijk aandachtspunt zijn. Er is tevens een aanvullende paragraaf over opgenomen in het bedrijfsplan, zoals onze raad heeft verzocht. 1.6 Heldere en transparante informatievoorziening via het informatieprotocol Bij de verdere uitwerking van het informatieprotocol wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de zorgen van de raden en Provinciale Staten van een heldere en transparante informatievoorziening. 2

Het voornemen is om het Algemeen Bestuur van de nieuwe dienst te adviseren het informatieprotocol aan de raden en Staten voor te leggen voor zienswijzen. 1.7 Nieuwe naam omgevingsdienst Er is een uitvraag gedaan onder de medewerkers van ODRN en ODRA voor een nieuwe naam. De naam Omgevingsdienst groene Metropool was een van de ingezonden namen. Hoewel juist is dat de nieuwe fusieorganisatie geen formele bestuurlijke en inhoudelijke relatie heeft met de bestaande Groene Metropoolregio, is er natuurlijk wel enige verwantschap tussen het samenwerkingsverband Groene Metropoolregio en de nieuwe fusieorganisatie. De deelnemende gemeenten zijn immers hetzelfde. 1.8 Oog voor het personeel Uitgangspunt binnen het fusieproces is dat alle medewerkers overgaan naar de nieuwe organisatie, de Omgevingsdienst Groene Metropool. Om de stem van medewerkers goed te borgen is een Bijzondere Ondernemingsraad (BOR) ingesteld. Deze vertegenwoordiging wordt actief betrokken bij de voorbereiding van het plaatsingsproces en alle daaruit voortvloeiende besluiten. Het plaatsingsproces wordt zorgvuldig ingericht conform de geldende regelgeving en afspraken Kanttekeningen I. Geen fatale termijn maar continuïteit van wettelijke taakuitvoering komt in gevaar. Er is geen sprake van een fatale termijn.

Als het college echter niet voor 1 januari 2026 instemt met het vaststellen van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Groene Metropool en andere deelnemers doen dit wel in meerderheid, dan ontstaat de situatie dat de Omgevingsdienst Groene Metropool wordt opgericht en wij geen gebruik meer kunnen maken van de diensten van onze huidige omgevingsdienst. Die is dan namelijk geliquideerd. In dat geval komt de continuïteit van de wettelijke taakuitvoering in gevaar en zullen we een verplichting opgelegd krijgen om voor de VTHbasistaken alsnog aan te sluiten bij een omgevingsdienst. 1.2 De Gemeenschappelijke Regeling is niet aangepast ten aanzien van de door de raad gevraagde onderwerpen. Gezien het grote belang dat uw raad hecht aan betrokkenheid van de deelnemende gemeenteraden bij deze gemeenschappelijke regeling is verzocht om aan de ontwerp-regeling toe te voegen dat zowel het nog op te stellen informatieprotocol, de kadernota, de periodieke evaluatie, een van de regeling afwijkende uittredingsregeling en de te ontwikkelen financieringssystematiek die per 2028 in werking moet treden voor zienswijze aan de raden voorgelegd worden. Hoofdstuk 6 ‘Informatie en verantwoording, artikel 22. Algemeen en Dagelijks Bestuur ten opzichte van de gemeenteraden en Provinciale Staten' zou in lijn hiermee moeten worden aangepast.

Beide Algemeen Besturen erkennen het belang dat de raad hecht aan een stevige informatiepositie van gemeenteraden en Provinciale Staten, maar kiezen ervoor de definitieve GR daar niet op aan te passen. Daarmee behoudt het Algemeen Bestuur van ODGM, waar een afgevaardigde van het college van Heumen ook plaats in neemt, nog steeds de ruimte om straks een afweging te maken of raden en Staten om een zienswijze worden gevraagd. Het college van Heumen zal zich binnen het Algemeen Bestuur actief inzetten om de informatiepositie van de gemeenteraad te waarborgen en ervoor te zorgen dat uw raad tijdig en volledig wordt betrokken bij de verdere ontwikkeling van de ODGM. Ook in de verdere uitwerking van het informatieprotocol voor de ODGM zal de door uw raad gevraagde zorgvuldige betrokkenheid nadrukkelijk worden meegenomen.

3

Financiën De fusie wordt budgettair neutraal ingericht: de gezamenlijke lasten voor de deelnemers blijven gelijk aan de huidige situatie en er is geen sprake van structurele kostenstijgingen. De incidentele fusiekosten voor de voorbereiding en realisatie (fase 1 en 2) zijn volledig gedekt met bijdragen van de diensten zelf, subsidies van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het programma IBPVTH, en waar nodig middelen van de provincie Gelderland. Communicatie & participatie Niet van toepassing. Vervolgstappen Nadat uw raad toestemming aan het college heeft gegeven, zal het college de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool treffen. Nadat alle colleges zijn overgegaan tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool, volgt een bekendmaking hiervan door de provincie, waarmee de regeling in werking treedt.

Tegelijk met het besluit van het college om de GR ODGM te treffen per 1 januari 2026, zal het college ook besluiten over de punten: • Het opheffen van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Nijmegen vanaf 1 januari 2026; • Het vaststellen van het Mandaatbesluit ODGM, onder gelijktijdige intrekking van het mandaatbesluit aan de ODRN; • Het besluiten tot het aangaan van een dienstverleningsovereenkomst met ODGM, waarmee de huidige dienstverleningsovereenkomst met de ODRN (ongewijzigd) wordt voortgezet; • Het aanwijzen van het AB-lid voor ODGM. We kiezen ervoor een voorstel over de hiervoor genoemde onderdelen pas op 16 december 2025 aan het college voor te leggen – in plaats van in het nu voorliggend voorstel - zodat de laatste ontwikkelingen daarin nog kunnen worden meegenomen. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: 1. Raadsbesluit toestemming GR ODGM 2. Aanbiedingsbrief college stukken toestemmingsprocedure Omgevingsdienst Groene Metropool 3. Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool 4. Toelichting GR Omgevingsdienst Groene Metropool 5. Totaaloverzicht zienswijze en reacties ontwerp-BP en ontwerp-GR ODGM 6. Notitie financiële consequenties fusie ODGM i.o. 4

7. Bedrijfsplan ‘Op weg naar een nieuwe Omgevingsdienst’ 8. Liquidatieplan ODRN

5