RV Kadernota 2026-2029

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

3 juli 2025 Kadernota 2026-2029 Pepijn Baneke

Voorstel 1. De Kadernota 2026-2029 vast te stellen. 2. De meerjarenbegroting 2026-2029 bij te stellen met een begrotingswijziging en deze bijgestelde begroting te gebruiken als uitgangspunt van de Programmabegroting 2026. Inleiding De Kadernota 2026 vormt het uitgangspunt voor de opstelling van de Programmabegroting 2026. Conform artikel 4 van de Financiële verordening bieden burgemeester en wethouders vóór 1 juli een nota aan waarin het beleid en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar en de meerjarenraming worden voorgesteld. De gemeenteraad stelt deze nota vóór het zomerreces vast. Beoogd effect De gemeenteraad tijdig inzicht bieden in de beleidsmatige en financiële kaders, zodat zij haar kaderstellende rol effectief kan uitoefenen en het college richting heeft voor de verdere uitwerking van de begroting. Argumenten 1.1 De kadernota vormt een onmisbare schakel in de P&C-cyclus en borgt tijdige betrokkenheid van de raad bij de strategische keuzes. De kadernota stelt de raad in staat om vroegtijdig richting te geven aan beleid en prioriteiten. Hiermee wordt het kaderstellende en controlerende vermogen versterkt en kunnen beleidsmatige en financiële keuzes integraal en expliciet worden afgewogen voordat de programmabegroting wordt opgesteld. 1.2 De kadernota adresseert relevante financiële en maakt deze bestuurlijk inzichtelijk.

De nota brengt autonome ontwikkelingen en de verwachte terugval in rijksbijdragen vanaf 2028 (opgeschoven 'ravijnjaar') in beeld. De eerste jaren vragen om terughoudendheid en robuuste keuzes binnen de bestaande middelen. De kadernota ondersteunt het bestuur bij tijdige onderkenning van financiële en beleidsmatige knelpunten. 1.3 Beleidswensen zijn transparant benoemd, maar worden pas opgenomen in de begroting bij extra middelen via de meicirculaire 2025 of herschikking binnen bestaande kaders. Beleidswensen zijn als bijlage opgenomen, maar buiten het financieel kader gehouden. Dit voorkomt dat ambities leiden tot een onrealistisch begrotingsbeeld en bevestigt het principe “nieuw voor oud” als leidend uitgangspunt. Nieuwe beleidsvoornemens worden alleen doorgevoerd als daar financiële dekking voor is, via herprioritering of aanvullende rijksmiddelen.

Zaak Document

: :

265135 265139

Kanttekeningen 1.1 De meicirculaire 2025 is nog niet beschikbaar. De meicirculaire wordt eind mei verwacht. De uitkomsten hiervan kunnen op korte termijn positief zijn, maar bieden geen structurele oplossing. Hoewel het Rijk in de Voorjaarsnota 2025 een gedeeltelijke compensatie biedt voor het tekort in 2026, resteert nog altijd een terugval van circa € 2 miljard. Vanaf 2028 nemen de risico’s verder toe, onder andere door de oplopende taakstelling binnen de jeugdzorg (tot € 1,5 miljard landelijk). De voorgestelde besparingen via de Hervormingsagenda Jeugd zijn nog onzeker. Dit betekent dat gemeenten, ook Heumen, blijven opereren in een context van onzekerheid en tijdelijke oplossingen. De exacte financiële implicaties volgen na publicatie van de meicirculaire 2025. Uw raad wordt hierover separaat geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. 1.2 Beleidswensen zijn niet verwerkt als onderdeel van het financieel kader Door beleidswensen buiten het financieel kader te houden, wordt voorkomen dat de gemeente zich op voorhand vastlegt op ambities zonder structurele dekking. Deze benadering borgt voorzichtig financieel beleid, maar betekent ook dat realisatie van beleidswensen afhankelijk is van meevallende middelen of herprioritering.

Zolang structurele dekking ontbreekt, kunnen deze ambities niet worden meegenomen in de begroting, wat spanning kan opleveren tussen bestuurlijke verwachtingen en uitvoerbaarheid. Financiën Voor 2028 en 2029 worden sluitende saldi gepresenteerd. Voor 2026 en 2027 staat het begrotingssaldo onder druk. De grootste risico’s liggen in de volgende domeinen: Taakstelling Hervormingsagenda jeugd Ondanks de verwachte tijdelijke verlichting tot 2027 via de Voorjaarsnota 2025, loopt de taakstelling vanaf 2028 op tot € 1,5 miljard landelijk. Deze taakstelling is grotendeels gebaseerd op verwachte besparingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, waarvan de effecten onzeker zijn. Als besparingen uitblijven, kan dit leiden tot forse tekorten voor gemeenten en daarmee directe druk op het gemeentelijk budget en beleidsruimte. Gemeenschappelijke regelingen Kostenstijgingen leiden tot verhoogde bijdragen, met beperkte beïnvloedbaarheid voor de gemeente. Instandhouding van gemeentelijke voorzieningen. De instandhouding van sportaccommodaties, maatschappelijk vastgoed inclusief onderwijshuisvesting en de openbare ruimte vraagt om structurele investeringen in onderhoud en verduurzaming. Door oplopende kosten en veroudering van bestaande voorzieningen ontstaan risico’s op achterstallig onderhoud of kwaliteitsverlies.

Dit kan leiden tot hogere herstelkosten in de toekomst of maatschappelijke onvrede bij gebruikers van voorzieningen. 2

De omvang van het weersstandsvermogen De weerstandsratio van de gemeente Heumen voldoet op dit moment niet aan de norm (onder de 1,0 in de jaarstukken 2024). Daardoor is er geen ruimte voor tegenvallers. Bij tekorten of onverwachte kosten, zoals bij een calamiteit of waardeafboeking, is er geen weerstandsvermogen aanwezig. Dit vormt een risico voor de financiële wendbaarheid van de gemeente, zeker in een tijd van toenemende onzekerheid en beperkte mogelijkheden tot belastingverhoging of beleidsreductie. Communicatie & participatie - De Kadernota 2026-2029 wordt besproken in de auditcommissie van 17 juni 2025, behandeld in de raadsvergadering van 3 juli 2025 en gepubliceerd op de website van de gemeente. - Na het verschijnen van de meicirculaire 2025 wordt deze doorgerekend en wordt uw raad via een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht. - Bij meevallende rijksbijdragen (of andersoortige dekking) worden scenario’s uitgewerkt waarin beleidswensen worden ingepast in de Programmabegroting 2026. - De Kadernota 2026-2029 wordt uitgewerkt in de Programmabegroting 2026-2029 welke op 6 november 2025 in uw raad wordt behandeld.

burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlage: • Kadernota 2026

3