Raadsvoorstel Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

30 januari 2025 Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen Wim Wink

Voorstel Om twee zoekgebieden aan te wijzen voor windenergie: het ‘Kommengebied’ en het ‘Energielandschap A73 voor windenergie’ overeenkomstig bijlage 1 en 2 bij dit voorstel. Inleiding De energietransitie is belangrijk voor ons klimaat. Daarom heeft de gemeenteraad in 2023 zichzelf als doel gesteld om als gemeente in 2030 elektriciteitsneutraal te zijn. Inwoners en bedrijven nemen al veel initiatieven, maar er is nog meer opwekvermogen nodig om in 2030 net zoveel elektriciteit duurzaam op te wekken als we in onze gemeente gebruiken. Zonne-energie levert op zichzelf te weinig elektriciteit om in de totale vraag te voorzien. Bovendien zorgt dit voor belasting door pieken in de opwek wat de filevorming op het elektriciteitsnet versterkt (netcongestie). Provincie en Liander vragen ons daarom ook ruimte te bieden voor grotere windturbines. Daarmee wordt het mogelijk om de doelstelling van elektriciteitsneutraliteit nog in 2030 te realiseren. Dit helpt ook om de pieken af te vlakken en meer gelijkmatig elektriciteit op te wekken. Regionaal hebben we daarom als gemeente afgesproken om serieuze mogelijkheden voor windenergie ook daadwerkelijk te onderzoeken.

Zowel een door de regio opgestelde milieueffectrapportage (PlanMER) als de geactualiseerde Windstudie zoekgebieden Heumen laten zien dat er in onze gemeente daadwerkelijk mogelijkheden zijn om grootschalig windenergie op te wekken. In bijgaand document ‘Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen’ is uitgebreid onderbouwd waarom deze twee zoekgebieden worden voorgesteld. Ook is daarin beschreven op welke wijze wij de belangen van de inwoners van het gebied waarborgen. Het is dan ook logisch om die locaties nu als zoekgebied aan te wijzen zodat initiatiefnemers kunnen onderzoeken of plaatsing van een windturbine in deze zoekgebieden inderdaad mogelijk en wenselijk is. Daarbij spelen de landelijke normen (die naar verwachting het komend half jaar worden aangescherpt) en de beleidsregels in het voorgestelde Windbeleid een belangrijke rol. Na zo’n onderzoek kunt u zich alsnog uitspreken vóórdat een daadwerkelijke plaatsing aan de orde is. Beoogd effect Het verduurzamen van de energieopwekking in de gemeente Heumen en het verkleinen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Hiermee verminderen we de effecten van klimaatverandering.

Zaak Document

: :

89885 244459

Argumenten 1.1 Duurzaam en lokaal opgewekte elektriciteit is onmisbaar voor de energietransitie Klimaatverandering, geopolitieke ontwikkelingen en economie vragen om duurzame en lokaal opgewekte energie. Lokaal opgewekte elektriciteit is goedkoper en betrouwbaarder dan elektriciteit die wordt opgewekt met brandstoffen die van ver komen. Iedere gemeente in Nederland moet een bijdrage leveren om de energietransitie mogelijk te maken. 1.2 Onze gemeente heeft de inzet van windenergie nodig om de raadsdoelstelling van elektriciteitsneutraliteit in 2030 te kunnen realiseren Een vergelijking van verwachte opwek en verwacht verbruik in 2030 laat zien dat we in onze gemeente opwekcapaciteit te kort komen voor het halen van onze doelstelling. Alternatieve mogelijkheden zijn inmiddels onderzocht. Daardoor weten we dat andere duurzame energiebronnen zoals een waterkrachtcentrale of kernenergie voorlopig (en zeker in 2030) nog niet beschikbaar zijn. Warmtenetten hebben indirect invloed op de vraag naar elektriciteit (omdat zij volledig elektrische warmtepompen overbodig maken) maar vormen geen alternatief. Het sterk vergroten van de inzet van zonne-energie is onwenselijk omdat het stroomnet op piekmomenten al verstopt zit (netcongestie). Het gewijzigd rijksbeleid maakt dit ook lastiger.

1.3 Onze gemeente heeft met de regio afgesproken om een aandeel te leveren bij het realiseren van Windenergie (via de afspraken in de RES1.0) Onze gemeente wil een betrouwbare overheid zijn. Gemeente en regio komen elkaar nu en in de toekomst op veel onderwerpen tegen. Het is daarom van belang om ook in deze samenwerking een betrouwbare partner te zijn. 1.4 De geactualiseerde windstudie van bureau Arcadis maakt duidelijk dat dit de enige zoekgebieden zijn waar geen harde belemmeringen spelen. Daarmee zijn dit in onze gemeente de enige logische zoekgebieden voor het plaatsen van grotere windturbines. De Windstudie van Arcadis en eigen aanvullend onderzoek hebben dit duidelijk gemaakt. Andere potentiële zoekgebieden hebben dermate grote belemmeringen dat deze afvallen. In bijgaand document ‘Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen’ wordt dit uitgebreid onderbouwd. Tijdens de participatiebijeenkomst op 9 december 2024 hebben wij zorgen gehoord, maar geen nieuwe belemmerende factoren ontdekt. Wel is het zaak dat een eventuele initiatiefnemer goed onderzoek doet, in gesprek gaat met direct omwonenden (verplichte participatie) en laat zien hoe deze inspeelt op zorgen van de omwonenden. 1.5 Er is voldoende onderzoek gedaan om deze zoekgebieden nu aan te kunnen wijzen Bezorgde inwoners vroegen tijdens de informatieavond om aanvullend (akoestisch) onderzoek.

De uitkomsten van dit type onderzoek worden in sterke mate bepaald door de exacte locatie van windturbines. Die is op dit moment nog niet bekend. Op dit moment geluidsonderzoeken uitvoeren kost veel geld en levert tegelijk geen realistische uitkomsten op. Het lijkt daarom verstandiger om een eventuele initiatiefnemer deze onderzoeken te laten uitvoeren en financieren.

2

1.6 De studie van Arcadis en aanvullend onderzoek door het college wijzen uit dat het Energielandschap A73 verreweg de beste mogelijkheden biedt. De gemeenteraad heeft eerder het Kommengebied expliciet als voorkeurslocatie benoemd Het Energielandschap A73 heeft de beste mogelijkheden omdat daar na de aanleg van het zonnepark een kabel én transportcapaciteit aanwezig zijn. Beide zaken ontbreken in het Kommengebied. Daarom is het logisch om het Energielandschap A73 als zoekgebied toe te voegen. Het Kommengebied lijkt nu minder kansrijk, maar kan niet met 100% zekerheid worden afgeschreven. Daarvoor zijn radartoetsen nodig. Ook kan het zijn dat de komende jaren de radartechniek verandert. Het is daarom voorstelbaar dat dit zoekgebied de komende jaren blijft bestaan. 1.7 Alle landelijk vastgestelde normen bieden voldoende bescherming tegen zaken als slagschaduw, geluidhinder of veiligheidsrisico’s Dit is uitgewerkt in hoofdstuk 3 van de bijlage ‘Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen’. Een initiatiefnemer moet aantonen dat aan deze normen wordt voldaan. 1.8 Het college werkt alleen mee aan aanvragen voor grotere windturbines in zoekgebieden die vooraf door de gemeenteraad zijn aangewezen De gemeente Heumen zal niet meewerken aan initiatieven voor windturbines op andere locaties. Dit vloeit voort uit het Windbeleid: beleidsregels windenergie gemeente Heumen.

1.9 Door zelf zoekgebieden aan te wijzen houdt onze gemeente de besluitvorming in eigen hand De provincie is het bevoegd gezag bij windenergie vanaf 5 MW aan vermogen. De provincie is bereid om het bevoegd gezag aan de betreffende gemeente over te dragen wanneer wij daar om vragen. Wanneer wij als gemeente een aanvraag zelf behandelen hebben we de mogelijkheid om zelf de voorwaarden te bepalen. Denk hierbij aan zaken als participatie, financiële compensatie en lokaal eigendom. Daarvoor is het wel nodig dat de raad op korte termijn een besluit neemt. Dit heeft te maken met de aanstaande vaststelling van de RES 2.0. Wanneer we als gemeente geen zoekgebieden aanwijzen zullen initiatiefnemers zich rechtstreeks tot de provincie richten. De PlanMER RES maakt duidelijk dat windenergie in onze gemeente mogelijk is. De provincie zal aan zo’n verzoek meewerken omdat de provincie actief op zoek is naar locaties voor windenergie om zo het regionale bod in te vullen. De provincie moet op haar beurt aan het rijk verantwoording afleggen over de invulling van de gemaakte afspraak. Wanneer de provincie het voortouw krijgt zal onze gemeente om een standpunt worden gevraagd, maar onze invloed op voorwaarden, participatie en het aantal te plaatsen windturbines zal aanzienlijk kleiner zijn.

1.10 Met dit besluit neemt onze gemeente nog geen definitief besluit over de bouw van windturbines maar wordt de mogelijkheid geboden om participatie en onderzoeken te starten Met dit besluit is er nog geen groen licht voor één of meerdere windturbines in onze gemeente. Een initiatiefnemer moet vanaf de start van een traject in gesprek met de eigenaren en gebruikers van nabij gelegen “windturbine gevoelige gebouwen”. Het doel is dat de initiatiefnemer afspraken maakt over zaken als uitkoop, isolatie of financiële compensatie. Daarnaast moet een initiatiefnemer tal van onderzoeksrapporten presenteren waaruit blijkt wat de concrete gevolgen van plaatsing van de windturbine zijn. Daaruit moet blijken of de initiatiefnemer voldoet aan geldende regels en normen. 3

Kanttekeningen 1. Een zoekgebied dicht bij de kern Malden betekent in potentie overlast voor meer inwoners dan bij het zoekgebied “Kommengebied” Het aantal inwoners dicht bij een windturbine is sterk afhankelijk van de exacte locatie voor deze windturbine. Het aantal inwoners dat direct gevolgen ondervindt kan sterk beperkt worden door een uitgekiende plaatsing in combinatie met de dominante windrichting én de afstand tot gebieden met woningconcentraties. Wij vragen van initiatiefnemers om afspraken te maken met belanghebbenden binnen een straal van 1 kilometer van de windturbine plus alle andere inwoners binnen het zoekgebied én de inwoners die met slagschaduw te maken zullen krijgen. Binnen een afstand van tweemaal de tiphoogte van de windturbine moet er ook financiële compensatie worden aangeboden. 2. Door zoekgebieden aan te wijzen komt de plaatsing van windturbines een stap dichterbij Omdat de provincie druk zet op de realisatie van windenergie is de kans nu veel groter dan in 2019 dat er windturbines komen. Daarom lijkt het verstandiger om zelf aan zet te blijven en zo maximaal invloed te houden op proces en besluitvorming. 3. Gezondheidsrisico’s worden onvoldoende serieus genomen Er is internationaal veel onderzoek verricht naar mogelijke effecten van windturbines op de volksgezondheid.

De uitkomsten zijn bij de voorbereiding van dit besluit meegenomen (de bijlage bevat meer informatie). Er is wetenschappelijk alleen een verband gevonden tussen de sterkte van het geluid en gerapporteerde hinder. Tot een geluidssterkte van 45 dB treedt er geen gezondheidsschade op. De landelijke geluidsnormen liggen daar al dichtbij en worden naar verwachting volgend jaar naar dit niveau aangepast. Een windturbine in onze gemeente moet aan deze normen voldoen. 4. Het risico op waardedaling van gebouwen wordt onvoldoende serieus genomen Onderzoeken laten zien dat er op korte afstand van een windturbine inderdaad een waardedaling optreedt. Eén onderzoek laat een lagere verkoopprijs zien. Een ander laat zien dat de prijs gelijk is, maar dat het volume dichterbij windturbines groter is (dat betekent dat een verkoper een lagere opbrengst per m2 ontvangt). Binnen een afstand van tweemaal de tiphoogte van de windturbine moeten inwoners daarom een financiële compensatie worden aangeboden. 5. Een zoekgebied dichtbij te bouwen woningen in de Kanaalzone maakt realisatie van dit project veel lastiger Een geraadpleegd taxatiebureau geeft dan ook aan dat de situatie op de woningmarkt (een vraag die veel groter is dan het aanbod) waarschijnlijk het effect van de aanwezigheid van een windmolen overtreft.

Het deel van het energielandschap waar windturbines mogelijk zijn ligt namelijk op enige afstand van de Kanaalzone. In combinatie met de dominante windrichting en de moderne isolatiewaarde van nieuwbouw is geluidsoverlast eigenlijk niet aan de orde. 4

Windturbines zijn alleen zichtbaar vanaf de noordzijde van de complexen. Wel wordt initiatiefnemers gevraagd om bij de berekening van de geluidbelasting rekening te houden met nog niet gerealiseerde grootschalige woningbouw. 6. Het college wijkt af van de raadsmotie om windturbines tot 150 meter hoog (tiphoogte) toe te staan Onze gemeente maakt zelf geen windturbines, maar is afhankelijk van de ontwikkelingen in de markt. Daar worden de laatste jaren geen windturbines met een tiphoogte van 150 meter meer gemaakt. Een rondgang langs producenten leert dat de kleinste modellen een tiphoogte hebben van ca. 200 meter. Een initiatiefnemer kan dus niet meer aan deze wens van de raad voldoen. Financiën N.v.t. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: • Bijlage 1 - Kaartbeeld zoekgebied Kommengebied • Bijlage 2 - Kaartbeeld zoekgebied Energielandschap A73 voor Windenergie • Zoekgebieden Windenergie gemeente Heumen – december 2024

5