Raadsvoorstel Zienswijzen op concept-RES 2024 (verrijking van RES 1.0)

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

30 januari 2025 Zienswijzen op concept-RES 2024 (verrijking van RES 1.0) Wim Wink

Voorstel Geen zienswijzen in te dienen tegen RES 2024. Inleiding In Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken 16 gemeenten, de provincie Gelderland, 3 waterschappen en netbeheerder Liander samen aan een Regionale Energie Strategie (RES). In de RES staat hoe we in onze regio van fossiele energie overschakelen op duurzame elektriciteit en duurzame warmte. Ook staat in de RES welke infrastructuur en opslag daarvoor nodig zijn. In de RES 1.0 hebben we afgesproken om 1,62 TWh duurzame elektriciteit op te wekken in 2030. Deze RES 1.0 is door uw raad op 3 juni 2021 vastgesteld. Aanvankelijk was het uitgangspunt dat RES 1.0 zou worden doorontwikkeld naar RES 2.0. In het Uitvoeringsplan voor de RES dat in 2023 door het college is vastgesteld, staat aangegeven hoe de afspraken uit RES 1.0 uitwerking zouden moeten krijgen. Tegelijkertijd is er de afgelopen jaren veel veranderd en hebben we te maken met ontwikkelingen onder meer op het gebied van netcongestie en de warmtetransitie. Het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NPRES) schreef eerst voor dat er elke twee jaar een nieuwe RES vastgesteld moest worden. Dit beleid is echter door het rijk losgelaten en het is nu aan de regio’s om de RES 1.0 te herijken en pas als er sprake is van nieuwe kaders, deze vast te leggen in een RES 2.0.

Door in de alinea hierboven genoemde ontwikkelingen en door de afspraken uit het Uitvoeringsplan, ligt er nu een verrijking van de RES 1.0 en geen herijkte RES 2.0. Voor de verdere uitwerking van de afspraken uit de RES 1.0 is het op dit moment namelijk niet nodig om het kader van de RES 1.0 aan te passen. De kaders van de RES 1.0 blijven in deze verrijkte versie gelijk. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Wanneer er een RES 2.0 vastgesteld wordt, valt deze onder de Omgevingswet. Onder deze wet is de RES een vormvrij, vrijwillig programma en is een milieueffectrapportage verplicht. Omdat de kaders van de RES 1.0 in deze verrijkte versie gelijk blijven, vindt er nu geen herijking plaats in de zin van de Omgevingsverordening van de provincie en is de RES ook geen programma onder de Omgevingswet. Dus: de gemaakte afspraken en het bod van 1,62 TWh duurzame elektriciteitsopwek binnen de regio blijven onveranderd. Wél zijn de RES afspraken nader uitgewerkt, meer in samenhang bekeken en geoperationaliseerd. Wat is nieuw of aanvullend in RES 2024 ten opzichte van RES 1.0? In de RES 2024 is een toelichting opgenomen over het energiesysteem. Daarnaast wordt in de RES 2024 integraal programmeren geïntroduceerd als aanpak om samen met overheden en stakeholders te zorgen voor een toekomstbestendig energiesysteem.

Inmiddels is er ook onderzoek gedaan naar collectieve warmtebronnen in onze regio en is een uitgebreid hoofdstuk opgenomen over de warmtetransitie.

Zaak Document

: :

240623 243372

Hoe zag het proces rond de totstandkoming van RES 2024 eruit? De conceptversie van de RES 2024 is voorgelegd en besproken met de betrokken gemeenten in het Ambtelijk Platform Circulaire Regio (APCR), met de bestuurlijk trekker van de RES Arnhem-Nijmegen en met de belanghebbenden in de Regionale Adviestafel. Na het verwerken van alle feedback ligt nu deze definitieve versie RES 2024 voor. Vervolg: RES 2.0 Na vaststellingen van de verrijkte RES 2024 wordt in het eerste kwartaal van 2025 gestart met de herijking van de RES. Er worden dan in de RES 2.0 aanvullende zoekgebieden voor zonne- en windenergie opgenomen, die door de lokale gemeentebesturen zijn verankerd in lokaal beleid. De RES 2.0 wordt, met een lokale aanvulling per gemeente, en met de uitgevoerde milieueffectrapportage ter visie gelegd bij alle 16 gemeenten en de provincie. Besluitvorming volgt dan medio 2025. Zoekgebieden voor wind in gemeente Heumen In januari 2025 worden door uw raad de voorstellen inzake windbeleid en zoekgebieden voor windenergie in gemeente Heumen behandeld. Als uw raad een positief besluit neemt over het aanwijzen van zoekgebieden voor windenergie, dan kunnen deze zoekgebieden in de RES 2.0 worden opgenomen. Besluitvorming daarover vindt plaats medio 2025.

Het voordragen van zoekgebieden voor de RES 2025 heeft als voordeel dat gemeente Heumen de locatie voor en voorwaarden aan windenergie in eigen hand kan houden. Uit de planMER bij de RES 1.0 is immers gebleken dat er geschikte en geschikt te maken plaatsen voor windenergie in gemeente Heumen zijn. Als gemeente Heumen geen zoekgebieden voor windenergie aanwijst, kan de situatie ontstaan dat een initiatiefnemer voor windenergie zich rechtstreeks tot de provincie Gelderland wendt voor toestemming en dan zal de provincie medewerking verlenen aan een dergelijk windinitiatief. De planMER toont immers aan dat er mogelijkheden zijn in gemeente Heumen en daarbij is de provincie bevoegd gezag voor windenergie en kan die bevoegdheid in eigen hand houden. Beoogd effect De RES 2024 is bedoeld om inzicht te geven in de voortgang van de energiestrategie en in de strategie en aanpak richting 2030 door: • Inzicht te geven in en richting te geven aan de stand van zaken en nadere uitwerking van de duurzame energie opwek in de regio; • Inzicht te geven in en richting te geven aan het regionale warmtetransitiepad; • Samenhang te brengen en richting te geven aan het energiesysteem. Argumenten 1.1 De raad kan bedenkingen of zienswijzen indienen over de concept-RES 2024.

Omdat er niets verandert aan de kaders van de RES 1.0, de afspraken of de afgesproken ambitie zien we geen bedenkingen bij de concept-RES 2024. Via de ambtelijke en bestuurlijke platforms van de Circulaire Regio en via diverse werkgroepen zijn we nauw betrokken geweest bij het tot stand komen van onder andere de nadere uitwerking van het warmtehoofdstuk, en plannen voor het gezamenlijk optrekken bij de uitwerking van plannen voor een stabiel energiesysteem. De RES 2024 is daarmee vooral een nadere uitwerking van wat in RES 1.0 al was afgesproken.

2

1.2 De RES 2024 bevat geen nieuwe kaders, maar er zijn teveel wijzigingen om te wachten op RES 2.0. De gemaakte afspraken en de opgave voor de RES blijft onveranderd, net zoals erin opgenomen zoekgebieden voor zon en wind. De RES 2024 bevat wel een meer gedetailleerde uitwerking van de warmtetransitie en hoe die regionaal invulling te geven. Ook wordt er uitgebreid ingegaan op de problemen met het energiesysteem (netcongestie) en hoe we daarmee om willen gaan. Verder zijn er enkele beleidswijzigingen ten aanzien van grootschalige energie-opwek. Omdat de kaders hetzelfde blijven, is er voor de RES 2024 geen milieueffectrapportage nodig en kan deze, na het ophalen van bedenkingen bij raden en staten worden vastgesteld. 1.3 Het beleid ten aanzien van zonne-energie is veranderd en er zijn minder mogelijkheden voor windenergie. De provincie Gelderland heeft op basis van bestuursafspraken een restrictiever beleid vastgesteld voor de ontwikkeling van zonne-energie op natuur- en landbouwgronden (de Zonneladder). Dit betekent dat er minder mogelijkheden zijn voor zonne-energie. De RES 2024 brengt dat in kaart evenals het feit dat strengere landelijke windnormen en de invloed van de wespendief leiden tot een beperking van de mogelijkheden voor windenergie. 1.4 In RES 2024 wordt uitgebreider ingegaan op het energiesysteem.

In RES 1.0 is slechts beperkt aandacht besteed aan het energiesysteem. Die beperkte zich tot de constatering dat er problemen op het net gaan ontstaan mede doordat in de plannen voor duurzame opwek de verhouding tussen zon en wind uit balans is. Door de huidige problemen met netcongestie ontstaan er in toenemende mate zorgen over beperkingen op het elektriciteitsnet. De netcongestie heeft namelijk grote invloed op zowel toelevering op het elektriciteitsnet als op afname van het elektriciteitsnet. De RES 2024 beschrijft die problematiek uitgebreider. 1.5 Gemeenten stelden na de RES 1.0 Transitievisies Warmte (TVW) op en werken nu aan Warmteprogramma’s. Mede hierdoor groeide het inzicht in de warmtetransitie. Dit is verder uitgewerkt in RES 2024. Kanttekeningen Omdat de RES 2024 binnen het kader van RES 1.0 blijft, zien we geen risico’s bij het vaststellen van RES 2024. Financiën Dit besluit heeft geen financiële consequenties. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: 1. Raadsbesluit vaststelling RES 2024 (verrijking RES 1.0) 2. Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen 2024, verrijking RES 1.0 3. Advies Regionale adviestafel 3