Raadsvoorstel Zienswijzen Jaarstukken 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 ODRN

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

6 juni 2024 Zienswijzen Jaarstukken 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 ODRN Vincent Arts

Voorstel I. De volgende zienswijze te geven op de jaarrekening 2023: 1. In te stemmen met de jaarrekening 2023 Omgevingsdienst Regio Nijmegen (hierna ODRN); 2. In te stemmen met de toevoeging van het positieve resultaat van € 99.318 aan de algemene reserve van de ODRN; 3. Vragen om het jaarverslag 2023 aan te vullen met een toelichting over hoe de ODRN voornemens is de klanttevredenheid op vergunningverlening te verbeteren. II. De volgende zienswijze te geven op de gewijzigde begroting 2024: 1. In te stemmen met de aangepaste begroting 2024. III. De volgende zienswijze te geven op de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028: 1. In te stemmen met de begroting 2025 inclusief de toegepaste indexering conform de BRNnormen en de voorgestelde tariefverhoging van € 2,50; 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026-2028. Inleiding De ODRN voert voor de gemeente Heumen taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). In 2013 heeft de gemeente Heumen haar VTH-taken op het gebied van milieu aan de ODRN overgedragen, sinds 2018 zijn ook de VTH-taken BRIKS (Bouwen, Reclame, Inrit, Kap en Sloop) naar de ODRN overgegaan. Met dit voorstel leggen wij u de jaarstukken van de GR ODRN voor. Uw raad kan uiterlijk 28 juni 2024 zienswijzen indienen.

Jaarrekening 2023 Algemeen De ODRN heeft in 2023, net zoals in 2022, alle zeilen moeten bijzetten om de werkplannen van de deelnemers te kunnen uitvoeren. Dat is niet helemaal gelukt vanwege personeelstekorten, stagnatie van de bouw vanwege de stikstofcrisis en later opgestarte of tussentijds stopgezette projecten. Landelijk kwam er in 2023 steeds meer aandacht voor het belang van een gezonde en veilige leefomgeving. Zo presenteerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) haar rapport ‘Industrie en Omwonenden’. Daarin wordt stilgestaan bij de gezondheid van omwonenden van industriegebieden. Dat heeft zijn weerslag op de werkzaamheden van de ODRN. Ook vond er een vervolg plaats op het in 2021 verschenen rapport ‘Om de leefomgeving’ van Van Aartsen. Dat rapport stelt dat de omgevingsdiensten in Nederland onvoldoende robuust zijn. Vóór 1 april 2024 moesten de OD’s een plan van aanpak opstellen. Eén van de mogelijkheden die de ODRN verkent om robuuster te worden, is om samen te werken met een andere omgevingsdienst. Een eerste verkenning met de ODRA heeft in 2023 dan ook plaatsgevonden.

Zaak Document

: :

214044 216998

Een andere mogelijkheid om de uitvoering te verbeteren is het opstellen van een uniform VTH-beleid en -uitvoeringsprogramma voor de deelnemers. De deelnemende gemeenten hebben al een gezamenlijk VTH-beleid opgesteld (in Heumen vastgesteld op 7 februari 2023) en werken nu samen met de ODRN aan een uitvoeringsprogramma, dat uitgaat van een aantal gezamenlijke thema’s. Het is daarmee de bedoeling om de focus te verleggen van aantallen (vergunningen, controles) naar het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Ondanks het feit dat de ODRN niet alle werkprogramma’s volledig heeft kunnen uitvoeren, sluit de ODRN het jaar positief af met € 99.318. Voorstel is om het positieve resultaat aan de algemene reserve toe te voegen, maar deze is dan nog onvoldoende om aan de gekwantificeerde risico’s te kunnen voldoen. Ook voor de komende jaren blijft dit lage vermogen zorgelijk. Zeker omdat de ontvlechting van de BRIKS-taken van Nijmegen in 2025 gaat plaatvinden, waardoor de baten van de ODRN verder afnemen en eventuele tegenvallers moeilijker op te vangen zullen zijn. Een punt van aandacht is de ietwat afgenomen klanttevredenheid over de dienstverlening, met name bij vergunningverlening. Het jaarverslag geeft hierover weinig aan, en geeft niet aan welke maatregelen de ODRN denkt te nemen om de dienstverlening weer op peil te brengen.

In onze zienswijzen zullen we vragen dat alsnog aan te geven. Gemeente Heumen De totale bijdrage van Heumen aan de ODRN bedroeg in 2023 € 933.243, waarvan € 871.700 voor de uitvoering van de reguliere VTH-taken voor BRIKS en Milieu. Sinds 1 januari 2024 wordt er geen klantrapportage meer opgesteld over het afgelopen jaar. In het programma Power BI, waarin de deelnemers op elk gewenst moment de realisatie tot dan toe terug kunnen zien, moet namelijk idealiter ook een verklaring voor over- of onderbesteding van het werkprogramma door de ODRN aangegeven worden. Wij vinden dat vooralsnog niet naar wens. In de zienswijzebrief willen wij hierover een opmerking opnemen. Voor wat betreft toezicht BRIKS is in onze gemeente de realisatie lager dan verwacht (70%). Er wordt minder gebouwd dan verwacht. Voor het overige is ons werkprogramma uitgevoerd. Daarnaast zijn er nog diverse projecten (zijnde niet VTH-taken) die door de ODRN geheel of deels werden uitgevoerd. Het betreft hier onder andere de extra opdrachten inzake de vluchtelingenopvang in Malden, implementatie Omgevingswet en kosten programma externe veiligheid. Deze kosten bedroegen in totaal € 61.543. Verklaring accountant en advies Adviescommissie De accountant is voornemens tot afgifte van een goedkeurende verklaring voor getrouwheid en een goedkeuring voor de rechtmatigheid.

De Adviescommissie adviseert in te stemmen met de jaarrekening 2023 en het positieve resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Dit is nog onvoldoende om de berekende financiële risico’s op te vangen (€ 633.900). Het advies aan de deelnemende gemeenten is om dit in de paragraaf Weerstandsvermogen op te nemen naar rato van deelname. Berekend risico voor Heumen is € 46.722. Wijziging begroting ODRN 2024 Op 1 februari 2024 is de Kadernota ODRN 2024-2025 behandeld. Hierin is al ingegaan op een aantal ontwikkelingen (onder andere invoering OW en Wkb, ontvlechting BRIKS-taken) maar toen was nog niet helemaal duidelijk wat de financiële consequenties daarvan waren. Inmiddels is daar meer zicht 2

op. Er is eerder een bedrag van € 9,6 ton geraamd voor extra werkzaamheden als gevolg van de nieuwe wetten. De begroting 2024 wordt daar nu op aangesloten. In de loop van 2024 zal duidelijk worden of deze verwachtingen uitkomen, hierover wordt gerapporteerd in de bestuursrapportages. De uitgangssituatie van de ODRN is beter ten opzichte van 2023, vooral omdat er duidelijkheid is gekomen omtrent de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de invoering van de Wkb voor verbouwactiviteiten per 1 januari 2025. Met de invoering van deze wetten is het echter nog niet klaar. Er volgt een overgangsperiode, waarin onder meer milieu-inrichtingen worden omgezet in milieuactiviteiten, er deels bestaand en deels nieuw beleid geldt, er lokale regels komen waardoor er meer maatwerk per deelnemer moet worden toegepast. In de Kadernota werd al aangegeven dat dit tot extra kosten zou leiden en deze zijn in de advieslijsten voor 2024 al meegenomen. Met de wijziging van de begroting ODRN 2024 wil de ODRN deze laten aansluiten op die geactualiseerde werkplannen (+ € 2 miljoen). Ook worden de budgetten voor subsidies en diverse opdrachten geactualiseerd (+ € 8 ton). Gemeente Heumen Voor Heumen heeft de gewijzigde begroting ODRN verder geen consequenties, omdat met de wijzigingen al rekening was gehouden in de begroting 2024.

De bijdrage 2024 voor Heumen is € 1.063.000 conform werkplan 2024. Advies Adviescommissie De adviescommissie adviseert in te stemmen met de begrotingswijziging 2024. Begroting 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028 Algemeen Per 1 januari 2025 haalt de gemeente Nijmegen de BRIKS-taken terug. Hierdoor zal een verschuiving van taken en personeel plaatsvinden, hetgeen invloed zal hebben op de robuustheid van de organisatie. Een van de conclusies naar aanleiding van het onderzoek van de commissie van Aartsen was al dat de ODRN een robuustere organisatie moet worden, en dat alle OD’s zich meer moeten ontwikkelen tot kennisorganisaties. Het gaat dan om thema’s als omgevingsplannen, energietransitie, circulariteit. Dat vraagt investeringen. Tegelijkertijd is er nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt, stijgen de personele kosten als gevolg van nieuwe cao-afspraken en moet de volledige Wkb nog worden ingevoerd. Voor de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2028 zijn de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd: • De begroting 2025 is opgesteld op basis van de advieslijsten 2025. • De meerjarenbegroting 2025 - 2028 is gebaseerd op het prijspeil van 2025. Indexering is conform vastgestelde BRN norm van 4,77%.

• Aanvullende verhoging van de uurtarieven met € 2,50, vanwege bijstelling norm voor ziekteverzuim van 5% naar 6% (€ 1,50), meer budget voor opleidingen (€ 0,50) en compensatie voor meerkosten van inhuur (€ 0,50); • Daling inhuurkosten vanwege omzetdaling vanaf 2025. Ook wordt ervan uitgegaan dat het aandeel inhuur afgebouwd kan worden van 27% van begroting 2024 naar 25% van begroting 2025 en 20% vanaf begroting 2026. • Bij salariskosten wordt gerekend met een gemiddelde schaal van 10 (max -1).

3

Gemeente Heumen Voor gemeente Heumen is de bijdrage voor 2025 geraamd op een bedrag van € 1.088.000. De bijdrage is gebaseerd op de advieslijst voor 2025 die afgelopen maart is afgestemd met Heumen. Naast het reguliere werk dat qua omvang ongeveer gelijk blijft, bestaat de advieslijst uit projecten. Het gaat om regionale en lokale projecten, die al langer worden uitgevoerd maar ook twee nieuwe lokale projecten. Een daarvan is advisering rondom het Omgevingsplan. De ODRN kan vanuit haar ervaring in de uitvoering van vergunningverlening en toezicht, en vanuit inhoudelijke kennis goed adviseren over welke regels verstandig zijn om op te nemen in het omgevingsplan. Aangezien onze inhoudelijke kennis, met name op het gebied van milieu, steeds verder afneemt, is het belangrijk om de ODRN te betrekken bij het tot stand komen van ons Omgevingsplan. Verder is het project Energielabels kantoren opgenomen. Er geldt een energielabel C-verplichting voor kantoren vanaf 2018. De verplichting houdt in dat kantoren per 1 januari 2023 minimaal energielabel C moesten hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is hierin het bevoegd gezag, maar er is nog geen uitvoering gegeven aan toezicht en handhaving in dit kader. In april zijn er nog aanpassingen geweest aan het werkplan (o.a.

door toevoeging van voornoemd project), waardoor de uiteindelijke bijdrage voor 2025 € 1.106.000 voor Heumen zal worden. In de meerjarenbegroting 2025-2027 van de gemeente Heumen was voor 2025 een bedrag van € 952.623 opgenomen. Voor 2026 en 2027 is ook een bedrag van € 952.623 opgenomen De hogere bijdrage van € 153.377 voor 2025 is met name het gevolg van: • Aanvullende indexering 2023 € 61.160 (niet meegenomen in meerjarenbegroting 2025-2027) • Indexering 2025 (9.094 x 5,--) • Tariefsverhoging van €2,50 per uur (9.094 x 2,5) • Extra kosten project energielabel C kantoren

€ 45.470 € 22.735 € 22.724

De meerkosten voor Heumen nemen dus voor 2025 e.v. toe met € 153.377. In de kadernota 2025-2028 van de gemeente Heumen is rekening gehouden met een toename van de kosten van € 66.610 voor 2025 e.v. Voor de andere meerkosten wordt dekking gezocht via de stelpost prijsindexering en kosten omgevingswet. Advies Adviescommissie Door de adviescommissie wordt geadviseerd akkoord te gaan met de begroting 2025 en de toegepaste indexering. Beoogd effect Het vaststellen van een begroting voor de ODRN die goed is afgestemd op de begroting van de gemeente Heumen en die is gebaseerd op een werkplan waarin een reële inschatting is gemaakt van de producten en diensten die de gemeente Heumen in 2025 van de ODRN wil gaan afnemen. Het vaststellen van een jaarrekening die een juiste financiële verantwoording over het jaar 2023 laat zien. Argumenten I.1.1. De Adviesfunctie geeft een positief advies over de jaarrekening 2023. 4

De adviesfunctie adviseert de deelnemende gemeenten om in te stemmen met de Jaarrekening 2023 en de voorgestelde resultaatbestemming. We stellen voor om dit advies over te nemen. I.2.1 De jaarrekening sluit positief af en er is door de accountant een goedkeurende controleverklaring afgegeven over de jaarrekening 2022. De Jaarrekening sluit met een positief rekeningresultaat van € 99.318. Het DB stelt voor om dit positieve toe te voegen aan de algemene reserve. De accountant heeft een goedkeurende controleverklaring afgegeven voor getrouwheid en rechtmatigheid. II.1 De Adviesfunctie geeft een positief advies over de begrotingswijziging 2023. De Adviesfunctie adviseert de gemeenten om in te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging 2023. Voor Heumen heeft de gewijzigde begroting ODRN verder geen consequenties, omdat met de wijzigingen al rekening was gehouden in de begroting 2024. III.1.1 De Adviesfunctie adviseert in te stemmen met de begroting 2025 We adviseren, conform advies van de adviesfunctie, in te stemmen met de begroting 2025. Kanttekeningen III.1.1 De OW is net ingevoerd en Wkb moet nog worden ingevoerd, de gevolgen hiervan zijn nog onzeker. De Omgevingswet is per 1 januari 2024 ingevoerd. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is tegelijk in werking getreden voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1, en dus niet voor te verbouwen bouwwerken.

Voor verbouw zal de Wkb op z'n vroegst vanaf 1 januari 2025 gaan gelden. Bij het opstellen van de advieslijst 2025 voor Heumen, die (mede) als basis dient voor de begroting ODRN 2025 waren er daarom nog geen ervaringscijfers om te gebruiken voor een goede inschatting van de uit te voeren taken. Die kunnen dus hoger of lager uitvallen. III.1.2 De financiële gevolgen van het terugtrekken van de BRIKS-taken door gemeente Nijmegen kunnen nog afwijken. Gemeente Nijmegen heeft besloten om de BRIKS taken terug te nemen. ODRN heeft in verband hiermee een bedrag van € 456.000 opgenomen voor projectkosten ontvlechting BRIKS. ODRN en Nijmegen zijn met elkaar in onderhandeling over de hoogte van deze projectkosten. Het bedrag voor projectkosten kan daardoor nog afwijken. In de meerjarenbegroting heeft ODRN frictiekosten opgenomen ten bedrage van € 3,4 miljoen. Deze wordt door ODRN als taakstelling (negatieve last) in de begroting opgenomen. ODRN en Nijmegen zijn op dit moment nog in onderhandeling over de uitgangspunten en mogelijkheden om de frictie te verkleinen. Het maximale bedrag aan frictiekosten zou dus ook lager kan uitvallen. III.1.3 Samenwerking/fusering met andere omgevingsdienst. De ODRN verkent momenteel intensieve samenwerkingsmogelijkheden met de ODRA, zodat ze met het oog op de toekomst robuust kan blijven.

Hierbij wordt de kanttekening geplaatst dat de personele ontwikkelingen die met deze fusie/samenwerking gepaard gaan, samen moeten vallen met de ontwikkelingen binnen het Gelders Stelsel. Dit geldt uiteraard ook voor de ontvlechting BRIKS taken van de gemeente Nijmegen. Het is onwenselijk dat er kort na elkaar meerdere reorganisaties plaatsvinden. Middels frequente updates moeten de ontwikkelingen teruggekoppeld worden naar de deelnemers. Zowel op het gebied van inhoud als op het gebied van financiën.

5

Financiën De bijdrage van Heumen voor 2025 wordt € 1.106.000. In de meerjarenbegroting 2025-2027 van de gemeente Heumen was voor 2025 een bedrag van € 952.623 opgenomen, en zo ook voor 2026 en 2027. De meerkosten voor Heumen nemen dus voor 2025 e.v. toe met € 153.377. In de kadernota 2025-2028 van de gemeente Heumen is rekening gehouden met een toename van de kosten van € 66.610 voor 2025 e.v. Voor de andere meerkosten wordt dekking gezocht via de stelpost prijsindexering en kosten Omgevingswet. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: • Raadsbesluit zienswijzen Jaarrekening 2023, begrotingswijziging 2024, begroting 2025 ODRN • Concept zienswijzebrief ODRN • Adviesrapport jaarstukken 2023 en begroting 2025 ODRN • Jaarstukken 2023 ODRN • Infographic jaarverslag 2023 ODRN • Begrotingswijziging 2024 ODRN • Begroting 2025, inclusief meerjarenraming 2026-2028 • Accountantsverslag 2023 ODRN • Aanbiedingsbrief Staten en Raden

6