Raadsvoorstel Zienswijze gemeente Heumen op Kaderbrief 2024 GGD Gelderland-Zuid

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

2 februari 2023 Zienswijze gemeente Heumen op Kaderbrief 2024 GGD Gelderland-Zuid Rob Engels

Voorstel 1. De zienswijze op de Kaderbrief 2024 van de GGD Gelderland-Zuid vast te stellen met de volgende aandachtspunten: a. Dat de GGD bij het indienen van haar begroting 2024 per voorgestelde uitbreiding of verzoek tot extra gemeentelijke bijdrage: i. Duidelijk aangeeft of het een onvermijdelijke en dus noodzakelijke uitbreiding betreft, of een wens ter verbetering van haar dienstverlening. ii. Dergelijke voorstellen standaard onderbouwt met een plan van aanpak, inclusief begroting. b. Dat wij als raad van Heumen actief input willen leveren bij het actualiseren van de Meerjarenstrategie in 2023. c. Dat wij de GGD met betrekking tot infectieziektebestijding: i. Opnieuw complimenteren voor haar bijdrage aan de corona-aanpak en de flexibiliteit die de GGD hierbij al meerdere jaren biedt. ii. Meegeven dat ook wij zijn van mening dat er een goede basis nodig is voor infectieziektebestrijding in het algemeen. Landelijk wordt de noodzaak gezien om de infectiebestrijding bij de GGD te versterken. Het Rijk dient volgens ons hiervoor een kostendekkende financiële compensatie te bieden. d. Dat de GGD haar ambities ten aanzien van data- en informatiegestuurd werken in 2024 uitstelt. e. Dat de GGD met betrekking tot Veilig Thuis (VT): i. Gemeenten blijvend goed informeert over landelijke en regionale ontwikkelingen die consequenties kunnen hebben voor VT. ii.

Bij voorkeur vóór het opstellen van de begroting 2024 aan het Algemeen Bestuur (AB) een besluit voorlegt over verschillende scenario's voor de begrotingssystematiek van VT, met daarbij hun financiële consequenties. f.

Zaak Document

Dat de ondersteuning van de GGD ten behoeve van de Omgevingswet: i. Ook in 2024 een facultatieve taak blijft. ii. De hiervoor bestemde (extra) formatie 2024 van Medische Milieukunde (MMK) gebaseerd is op de definitieve inventarisatie bij gemeenten over de verwachte gevraagde facultatieve inzet vanuit de GGD voor de Omgevingswet. iii. Meer inzichtelijk wordt door een duidelijk onderscheid tussen uniforme en facultatieve inzet vanuit MMK, bijvoorbeeld door het opstellen van een productenboek.

: :

141646 143526

g. Dat de GGD met betrekking tot het landelijk professioneel kader Jeugdgezondheidszorg (JGZ): i. De uitkomst van de toets van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd afwacht. ii. In het geval van noodzakelijke aanpassingen met financiële consequenties voor 2024, deze kostenpost onderbouwt met een plan van aanpak, inclusief begroting. h. Dat de GGD met betrekking tot de stijgende instroom Bijzondere Zorg: i. Gezamenlijk met gemeenten de wachtlijstproblematiek agendeert bij de regionale 'Sluitende aanpak'. ii. Gezamenlijk met gemeenten kijkt wat er nodig is om trajecten waar mogelijk beter en eerder terug te leggen bij sociale teams van gemeenten. En bij de al ingezette gezamenlijke aanpak aansluit bij bestaande lokale investeringen zoals de Wijk GGD in o.a. Heumen, en Wijk GGZ. i.

Dat de GGD met betrekking tot Gezond Leven de huidige uniforme inzet van gezondheidsmakelaars in 2024 voortzet.

j.

Dat de GGD bij het opstellen van haar begroting 2024 de volgende financiële uitganspunten hanteert: i. Een maximale norm voor overhead van 25% conform de BBV-voorschriften (Besluit Begrotingen verantwoording provincies en gemeenten). ii. Een maximale index van 6%.

k. Dat de GGD gemeenten goed op de hoogte houdt van de ontwikkelingen rondom de nieuwbouw in Nijmegen en over de financiële consequenties hiervan voor de individuele gemeenten. 2. De brief aan de GGD met de zienswijze van de GGD vast te stellen. Inleiding Op 13 oktober jl. hebben wij de Kaderbrief 2024 van de GGD Gelderland-Zuid ontvangen. Met deze brief informeert de GGD gemeenteraden op hoofdlijnen over de ontwikkelingen en het beleid voor 2024 en de verwachte financiële consequenties. Ook wijst de GGD gemeenten op de mogelijke risico's die kunnen optreden. Met deze Kaderbrief worden gemeenteraden in staat gesteld om hun kaderstellende taak uit te voeren. Gemeenteraden kunnen vóór 15 januari aanstaande hun zienswijze kenbaar maken aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD. Zodat hiermee bij het opstellen van de begroting 2024 van de GGD rekening kan worden gehouden. Uw raad neemt een besluit over dit voorstel op 2 februari. Dit is later dan de door de GGD beoogde datum van 15 januari. Besluitvorming tijdens de raadsvergadering van 15 december 2022 was helaas niet haalbaar, met als voornaamste reden de integrale voorbereiding die dit voorstel vraagt. Voor deze raad is de uiterste datum voor besluitvorming door B&W namelijk 8 november. Meerdere gemeenten halen deze planning niet. Wij hebben de GGD hierover al geïnformeerd.

Afgesproken is dat gemeenten die deze planning niet halen, na besluitvorming door B&W alvast hun concept zienswijze mailen naar de GGD. Na besluitvorming door uw raad, versturen we de definitieve zienswijze naar de GGD. Beoogd effect 2

Met dit voorstel geeft de gemeenteraad van Heumen haar zienswijze weer op de kaderbrief 2024 en aandachtspunten voor de op te stellen begroting 2024. Argumenten 1. De zienswijze op de Kaderbrief 2024 van de GGD Gelderland-Zuid vast te stellen met de volgende aandachtspunten: 1a Dat de GGD bij het indienen van haar begroting 2024 per voorgestelde uitbreiding of verzoek tot extra gemeentelijke bijdrage: i. Duidelijk aangeeft of het een onvermijdelijke en dus noodzakelijke uitbreiding betreft, of een wens ter verbetering van haar dienstverlening. ii. Dergelijke voorstellen standaard onderbouwt met een plan van aanpak, inclusief begroting. • De extra informatie helpt ons als gemeente bij de beoordeling en besluitvorming over de begroting 2024: wat is een voldongen feit en waar hebben wij wat te kiezen? • De extra informatie geeft vooraf meer helderheid zodat we beter kunnen beoordelen: waar stemmen wij wel/niet mee in? 1b Dat wij als raad van Heumen actief input willen leveren bij het actualiseren van de Meerjarenstrategie in 2023. • De meerjarenstrategie geeft de ontwikkelrichting van de GGD aan. Het is belangrijk om daaraan een bijdrage te leveren. 1c Dat wij de GGD met betrekking tot infectieziektebestijding: i. Opnieuw complimenteren voor haar bijdrage aan de corona-aanpak en de flexibiliteit die de GGD hierbij al meerdere jaren biedt. ii.

Meegeven dat ook wij zijn van mening dat er een goede basis nodig is voor infectieziektebestrijding in het algemeen. Landelijk wordt de noodzaak gezien om de infectiebestrijding bij de GGD te versterken. Het Rijk dient volgens ons hiervoor een kostendekkende financiële compensatie te bieden. • Deze bijdrage vraagt al meerdere jaren veel inzet en flexibiliteit van de organisatie • Ook in 2023 hebben we onze waardering uitgesproken voor de inzet van de GGD bij de corona-aanpak. • Als het Rijk besluit om de infectieziektebestrijding bij de GGD te versterken, dient het Rijk hiervoor een kostendekkende compensatie te bieden. 1d Dat de GGD haar ambities ten aanzien van data- en informatiegestuurd werken in 2024 uitstelt • Ook bij de behandeling van de begroting 2023 van de GGD heeft uw raad niet ingestemd met een bijdrage voor informatiegestuurd werken in het kader van de Meerjarenstrategie. • De gemeente Heumen investeert zelf al in data-gestuurd werken, o.a. door het ontwikkelen van een monitor voor het sociaal domein. • Wij maken tot op heden nog maar beperkt gebruik van alle GGD-data uit de standaard GGDgezondheidsmonitors. • Deze beide bronnen voor data- en informatiegestuurd werken gaan wij de komende jaren meer en beter benutten. Extra investeringen hebben voor ons nu geen prioriteit. 1e Dat de GGD met betrekking tot Veilig Thuis (VT): i.

Gemeenten blijvend goed informeert over landelijke en regionale ontwikkelingen die consequenties kunnen hebben voor VT.

3

ii.

•

•

Bij voorkeur vóór het opstellen van de begroting 2024 aan het Algemeen Bestuur (AB) een besluit voorlegt over verschillende scenario's voor de begrotingssystematiek van VT, met daarbij hun financiële consequenties. De landelijke en regionale ontwikkelingen, waaronder het toekomstscenario Kind- en jeugdbescherming, kunnen grote consequenties hebben voor VT, en daarmee voor gemeenten. De impact is nu nog niet in te schatten. Het is belangrijk hier goed en tijdig over geïnformeerd te blijven. In samenspraak met gemeenten worden er verschillende scenario's uitgewerkt voor een andere begrotingssystematiek voor VT, die mee aansluit bij de praktijk van werken van VT. Aanleiding hiervoor was het moeizaam verlopen besluitvormingsproces rondom de begroting 2023 van VT. Uw raad had, net zoals een meerderheid van de deelnemende gemeenten, niet ingestemd met deze begroting. Uiteindelijk is het AB op 1 september jl. in meerderheid alsnog akkoord gegaan met deze begroting. Enkele argumenten hiervoor waren: o Consequentie van het niet goedkeuren van de begroting is afschalen van de personele capaciteit. Dit zou o.a. leiden tot oplopende doorlooptijden en (verdere) overschrijding van wettelijke termijnen en een stijgende werkvoorraad. o Opschalen van personeel boven de begroting leidt tot begrotingsonrechtmatigheid.

o Voortschrijdend inzicht bij de realisatie van 2022, die een stijging van het aantal meldingen bij VT toont.

1f Dat de ondersteuning van de GGD ten behoeve van de Omgevingswet: i. Ook in 2024 een facultatieve taak blijft. ii. De hiervoor bestemde (extra) formatie 2024 van Medische Milieukunde (MMK) gebaseerd is op de definitieve inventarisatie bij gemeenten over de verwachte gevraagde facultatieve inzet vanuit de GGD voor de Omgevingswet. iii. Meer inzichtelijk wordt door een duidelijk onderscheid tussen uniforme en facultatieve inzet vanuit MMK, bijvoorbeeld door het opstellen van een productenboek. • De GGD heeft geanticipeerd op de Omgevingswet door de formatie van MMK uit te breiden. • De invoering van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld naar 1 juli 2023. • Een facultatieve taak biedt keuzevrijheid aan gemeenten: gemeenten die ondersteuning willen van de GGD ten behoeve van de Omgevingswet kunnen hiervoor opdracht geven. Afrekening vindt plaats op factuurbasis. Binnen de gemeente Heumen is de afspraak dat indien hier gebruik van gemaakt wordt, de factuur ten laste komt van het gemeentelijk budget voor de Omgevingswet. • De bedoeling van de inventarisatie is om te komen tot geen realistische formatie bij MMK ten behoeve van de Omgevingswet. Hiermee voorkomen wij dat er in 2024, net zoals in 2021 en 2022, een financieel tekort ontstaat bij MMK door tegenvallende verzoeken vanuit gemeenten om inzet voor de Omgevingswet.

Dit tekort bedroeg in 2021 € 74.000 en in 2022 is dit tekort geraamd op € 96.000. 1g Dat de GGD met betrekking tot het landelijk professioneel kader Jeugdgezondheidszorg (JGZ): i. De uitkomst van de toets van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd afwacht. ii. In het geval van noodzakelijke aanpassingen met financiële consequenties voor 2024, deze kostenpost onderbouwt met een plan van aanpak, inclusief begroting. • De GGD geeft in haar Kaderbrief aan overtuigd te zijn van de kwaliteit van haar JGZ. • Het GGD noemt een fors indicatief bedrag van € 700.000 voor eventuele aanpassingen van de JGZ. Indien hiervoor bij de begroting 2024 daadwerkelijk een verzoek komt om een extra financiële bijdrage van gemeenten, dient dit onderbouwd te zijn met een plan van aanpak, inclusief begroting. 4

1h Dat de GGD met betrekking tot de stijgende instroom Bijzondere Zorg: i. Gezamenlijk met gemeenten de wachtlijstproblematiek agendeert bij de regionale 'Sluitende aanpak'. ii. Gezamenlijk met gemeenten kijkt wat er nodig is om trajecten waar mogelijk beter en eerder terug te leggen bij sociale teams van gemeenten. En bij de al ingezette gezamenlijke aanpak aansluit bij al ingezette lokale investeringen zoals de Wijk GGD in o.a. Heumen, en Wijk GGZ. • De GGD benoemt in haar Kaderbrief meerdere landelijke en regionale ontwikkelingen die de toename van het aantal trajecten bij het MBZ verklaren. • Een daarvan is de wachtlijstproblematiek bij o.a. de GGZ. Hier heeft de GGD geen invloed op en gemeenten evenmin. Het is dus een gezamenlijk probleem. Afgesproken is om dit gezamenlijk te agenderen bij het regionale project 'Sluitende aanpak', waar de desbetreffende instellingen bij aan tafel zitten. • Het MBZ werkt momenteel al samen met gemeenten aan het terugdringen van het aantal meldingen en trajecten bij MBZ. • De gemeente Heumen investeert al in de lokale aanpak, door o.a. de inzet van de Wijk GGD. 1i Dat de GGD met betrekking tot Gezond Leven de huidige uniforme inzet van gezondheidsmakelaars in 2024 voortzet. • Vanuit de afdeling Gezond Leven zijn gezondheidsmakelaars in gemeenten actief op basis van uniforme taken.

Als gemeenten gezondheidsmakelaars meer willen inzetten dan op basis van de uniforme inzet, kan dit door opdracht te geven voor inzet op basis van facultatieve taken. • De GGD noemt in haar Kaderbrief met betrekking tot de inzet van gezondheidsmakelaars dat sprake is van een zekere mate van inefficiëntie, met niet geheel kostendekkende taken als gevolg. Dit een nieuw signaal, met nog veel onduidelijkheid. • In de gemeente Heumen zijn twee gezondheidsmakelaars actief. Per jaar maakt de gemeente met deze makelaars afspraken over een realistische inzet binnen de beschikbare uren. Vanuit het volle besef dat dit vraagt om keuzes. Dit verloopt jaarlijks goed. Vooralsnog is er geen aanleiding om e.e.a. te veranderen. 1j Dat de GGD bij het opstellen van haar begroting 2024 de volgende financiële uitganspunten hanteert: i. Een maximale norm voor overhead van 25% conform de BBV-voorschriften (Besluit Begrotingen verantwoording provincies en gemeenten). ii. Een maximale index van 6%. • De Regionale Adviesfunctie heeft het BRN-indexeringspercentage 2024 bepaalt op 4,94%. Dit percentage komt in de BRN-richtlijnen voor 2024. In het Rijk van Nijmegen is daarnaast voor de inkoop van zorg voor 2024 een index van 6% afgesproken.

1k Dat de GGD gemeenten goed op de hoogte houdt van de ontwikkelingen rondom de nieuwbouw in Nijmegen en over de financiële consequenties hiervan voor de individuele gemeenten. • Op verzoek van het AB heeft de GGD verschillende scenario's uitgewerkt ten behoeve van de nieuwbouw in Nijmegen, met hun financiële consequenties. Tijdens het AB van 6 oktober jl. heeft het AB geconstateerd dat het scenario 'Nieuwbouw' de laagste indicatieve structurele meerkosten met zich meebrengt en dus de voorkeur heeft. • Het is belangrijk om de extra kosten per gemeente duidelijk te hebben. Zodat wij daar rekening mee kunnen houden.

5

2. De brief aan de GGD met de zienswijze van de GGD vast te stellen. • In de brief staan de aandachtspunten van de raad van Heumen helder verwoord. Kanttekeningen De GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst van 14 gemeenten in Gelderland-Zuid. Iedere gemeente kan haar eigen zienswijze formuleren. De uitwerking van de Kaderbrief in de begroting 2024 zal nog de nodige aandacht vragen. Uiteindelijk beslist het AB over deze begroting. De gemeente Heumen heeft één van de 35 stemmen in het AB. Financiën De GGD geeft in haar Kaderbrief aan dat de geschetste inhoudelijke ontwikkelingen financiële implicatie kunnen hebben voor 2024. Dit betekent dat, ondanks dat er ook in 2024 door de GGD besparingen worden doorgevoerd van in totaal € 715.000, het in de veronderstelling ligt dat de Begroting 2024 op sommige punten uitzettingen met zich meebrengt. Met bovenstaande aandachtspunten verzoekt de gemeente Heumen de GGD de financiële uitzettingen in 2024 tot een minimum te beperken. Vervolg en communicatie Het DB van de GGD wordt middels bijgevoegde brief geïnformeerd over de zienswijze van de gemeente Heumen op de Kaderbrief 2024, nadat deze door de raad is vastgesteld. Het DB is verantwoordelijk voor het opstellen van de begroting 2024. De conceptbegroting 2024 wordt vastgesteld tijdens de bijeenkomst van het DB op 23 maart 2023.

Vóór 1 april ontvangen de raden deze begroting van de GGD met het verzoek om hun zienswijze kenbaar te maken voor 13 juni van dat jaar.

Op deze manier kunnen de zienswijzen worden opgesteld nadat de Adviesfunctie haar rapport omstreeks 30 april heeft uitgebracht. De planning is dat het AB de begroting 2024 vervolgens vaststelt tijdens de haar bijeenkomst van 7 september 2023. burgemeester en wethouders

Garmt Kolhorn Gemeentesecretaris

Joerie Minses Burgemeester

6

Bijlagen: 1. Raadsbesluit 2. Kaderbrief 2024 GGD Gelderland-Zuid 3. Brief aan de GGD Gelderland-Zuid betreffende de Heumense zienswijze op de Kaderbrief 2024.

7