Raadsvoorstel Regionale agenda en begroting Groene Metropoolregio 2025-2028

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

27 juni 2024 Regionale agenda en begroting Groene Metropoolregio 2025-2028 Joerie Minses

Voorstel 1. In te stemmen met de ontwerp-regionale agenda 2025-2028 en de conceptbegroting 2025-2028 van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMRAN) en tevens; a. met de voorgestelde zienswijze een positieve reactie te geven op de regionale agenda en begroting; b. het college toestemming te geven in te tekenen op alle vijf de opgaven. 2. In te stemmen met de jaarrekening 2023 van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen en de voorgestelde bestemming van het rekeningoverschot. 3. In te stemmen met de jaarrekening 2023 van The Economic Board en de indexering van de bijdrage in 2025 aan The Economic Board. Inleiding Op 15 april heeft de Groene Metropoolregio (GMR) aan de colleges en raden de regionale agenda en begroting 2025-2028 aangeboden alsmede de jaarrekening 2023 inclusief het jaarverslag van de Economic Board, die via de GMR subsidie ontvangt van de deelnemende gemeenten. De gemeenteraden kunnen hier zienswijzen op indienen. De GMR vraagt aan de gemeenten of zij zich herkennen in de ambities en bijbehorende acties in de concept-regionale agenda 2025- 2028. Tevens roept de GMR op aan alle vijf de opgaven deel te nemen gelet op de samenhang tussen deze opgaven. De accountantsverklaring betreffende de jaarstukken 2023 was voorzien eind april. Deze is pas 10 juni ter beschikking gesteld aan de gemeenten.

De reden is dat opmerkingen van de accountant nog verwerkt dienden te worden. Dit heeft enkel geleid tot tekstuele en redactionele aanpassingen. Het rekeningresultaat en de teruggave aan de gemeenten blijven ongewijzigd. Karakter van de regionale agenda Dit is de derde regionale agenda van onze regionale samenwerking. Bij de behandeling van de regionale agenda 2023-2024 is de wens uitgesproken door (bijna) alle gemeenteraden om in het vervolg een vierjarige agenda te presenteren. De regionale agenda is opgebouwd uit het regiobureau en de vijf opgaven; Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio, Ontspannen regio en Groene groeiregio. De inhoud van de opgaven is na een intensief proces binnen het bestuurlijk platform tot stand gekomen. Voor de periode 2025-2028 ligt de focus op uitvoering van de plannen die in de afgelopen jaren zijn gemaakt. De regionale agenda is van belang voor de samenwerking met andere overheden, maatschappelijke partners zoals onder meer kennisinstellingen, het bedrijfsleven en onze inwoners. Werken met een duidelijke en gezamenlijke regionale agenda zorgt ook voor mogelijkheden ten aanzien van programma's en fondsen in Den Haag en Brussel.

Belang en herkenbaarheid van de regionale agenda Het belang van de regionale samenwerking is duidelijk: -Voor een aantal taken die de GMR uitvoert, zoals het Regionaal Programma Werklocaties, de Woondeal en het Regionaal mobiliteitsplan is het wenselijk dan wel vereist dat die in regionaal verband worden opgepakt. Zaak Document

: :

214553 216492

- De GMR speelt een belangrijke rol bij kennisontwikkeling en -deling op thema’s waar de gemeente onvoldoende expertise heeft of inzet kan plegen, zoals bijvoorbeeld circulariteit. - De regionale samenwerking binnen de GMR geeft mogelijkheden voor financiering vanuit provincie Rijk of EU. Een recent voorbeeld is de afsluiting van de Regio Deal met de rijksoverheid, waarbij er financiering beschikbaar komt voor diverse projecten in alle gemeenten van de GMR. De regionale agenda is herkenbaar voor de gemeente Heumen De regionale agenda 2025-2028 vloeit voort uit de regionale agenda 2023-2024. Deze is opgebouwd vanuit de 5 opgaven. Hierbij is de gemeente ambtelijk en bestuurlijk betrokken. Daarbij zijn de opgaven van de GMR nauw met elkaar verweven en komen deze overeen met de opgaven en taakvelden van de gemeente. De beleidsmatige regioplannen vormen een kapstok voor het gemeentelijk beleid. De GMR heeft de eerste jaren van haar bestaan veel geïnvesteerd in planvorming. In de nieuwe agenda komt meer nadruk op uitvoering van deze plannen. De rol van de GMR is daarbij veelal faciliterend, waarbij de GMR zorgt voor organisatorische steun en verbinding maakt met provinciale en nationale agenda’s voor financiering van de plannen.

Voorbeelden hiervan zijn; - Gebiedsprogramma Rijk van Nijmegen, dat binnen de opgave Groene Groei tot stand is gekomen - Groene Mantel Rijk van Nijmegen, dat voorziet in een groenblauwe dooradering van het gebied. - Regionale mobiliteit en in het bijzonder de corridoraanpak zuidwest-flank Nijmegen Begroting 2025-2028 en Inwonerbijdrage 2025 De begroting voor 2025 e.v. van de GMR is sluitend. De inkomsten worden voornamelijk opgebracht door de inwonerbijdragen die van de gemeenten worden gevraagd. In de begroting is alleen rekening gehouden met subsidies en bijdragen van derden voor zover deze nu zeker zijn. De opgaven zijn inhoudelijk geladen en financieel vertaald naar een bijdrage per inwoner. De inwonerbijdrage 2025 van € 9.01 is opgebouwd uit de bijdrage van € 2,77 voor het regiobureau en een bijdrage van € 6,24 voor de vijf inhoudelijke opgaven. De stijging komt voort uit de indexatie van 6,54% op basis van de begrotingsrichtlijnen regio Nijmegen (BRN). De totale bijdrage van de gemeente aan de GMR komt op basis van 16.839 inwoners per 01-01-2024 neer op € 151.719. Daarnaast levert Heumen (samen met 13 andere gemeenten) een bijdrage aan stichting The Economic Board van € 1,04 per inwoner. Hiermee komen de kosten van Heumen voor de deelname aan de GMR en de Economic Board in 2025 neer op € 10,05 per inwoner of te wel € 169.231.

Jaarrekening GMR 2023 De jaarrekening 2023 van de GMR laat een voordelig rekeningresultaat zien van € 364.316, bestaande uit het overschot van € 197.682 en onbenutte inwonersbijdrage van € 166.634. Dit is ontstaan doordat projecten later zijn gestart of in afgeslankte vorm zijn uitgevoerd en kosten lager zijn uitgevallen dan begroot en door incidentele meevallers. De GMR stelt voor om van het rekeningresultaat een bedrag van € 75.000 te benutten voor dekking van projectmanagementkosten voor de Regiodeal Arnhem-Nijmegen en dit bedrag in een bestemmingsreserve te plaatsen. De aanvraag voor de Regio Deal Arnhem Nijmegen, ingediend door de GMR, The Economic Board en de provincie Gelderland is op 1 november 2023 gehonoreerd met een rijksbijdrage van € 15 miljoen. De kosten voor het benodigde projectmanagement zijn hoger dan was voorzien in de Regio Deal. Volgens artikel 31 lid 8 van de Gemeenschappelijke Regeling vloeit een positief saldo naar rato terug naar de deelnemende gemeenten. Op basis van het inwonersaantal per 1 januari 2022 zal de restitutie aan de gemeenten neerkomen op € 289.316 of € 0,36 per inwoner. Voor Heumen is dit een bedrag van € 6.269 terug te ontvangen. 2

Jaarverslag 2023 The Economic Board De subsidie die de gemeenten via de GMR verstrekken aan The Economic Board is onderdeel van jaarrekening 2023. De jaarstukken van The Economic Board met de verklaring van hun accountant hebben wij ontvangen. Hiermee voldoet deze organisatie aan de subsidieverplichtingen die de GMR bij het verstrekken van de subsidie heeft gesteld. Na een behandeling en beoordeling van dit jaarverslag volgt de definitieve subsidievaststelling. De jaarstukken worden inhoudelijk besproken door de portefeuillehouders in het bestuurlijk platform Productieve Regio. Beoogd effect De gemeente Heumen spreekt middels een zienswijze haar oordeel uit over de concept regionale agenda en begroting 2025-2028 en geeft instemming met de voorgestelde besteding van het rekeningoverschot 2023. Ook stelt de gemeente de GMR in kennis van het voornemen op alle vijf de opgaven in te tekenen. Argumenten 1.1 De opgaven dragen in belangrijke mate bij aan onze bestuurlijke, maatschappelijke en beleidsmatige ambities. De regionale opgave heeft veel raakvlakken met onze eigen opgaven en draagt daar aan bij. Als voorbeelden zijn aan te geven de aanpak van de verkeersproblematiek van de Zuidwest flank van Nijmegen, planvorming doorgaande fietsroute via de Kanaalzone Malden -Nijmegen, Groene mantel Rijk van Nijmegen, aanpak netcongestie en de Human Capital Agenda.

De ambities en opgaven rondom de vijf opgaven zoals die zijn verwoord in de regionale agenda, zullen voor bouwstenen zorgen die gemeenten kunnen overnemen in hun omgevingsbeleid. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de afspraken over de Regionale Energie Strategie, het Regionaal Programma Werklocaties en de Woondeal en Verstedelijkingsstrategie. Concreet betekent het dat deze opgaven zullen doorwerken in de gemeentelijke omgevingsplannen. 1.2 Samenwerking op regionale schaal is wenselijk en soms noodzakelijk - We zijn op regionale schaal meestal beter in staat om de opgaven op een effectieve en efficiënte wijze te organiseren dan als we de opgaven alleen lokaal zouden oppakken. Enkele voorbeelden hiervan zijn de opgaven met betrekking tot mobiliteit, landschap en arbeidsmarkt. - We maken met een regionale aanpak meer kans op het binnenhalen van financiële ondersteuning van hogere overheden zoals de provincie, de rijksoverheid en de Europese Unie. Een recent voorbeeld is de Regio Deal. - In sommige opgaven zitten onderdelen waarvan het min of meer verplicht of logisch is om deze op regionale schaal op te pakken, zoals het Regionaal Mobiliteitsplan, de Regionale Energie Strategie (RES) en het Regionaal Programma werklocaties (RPW). - Opgaven die in regionaal verband worden opgepakt, hoeven we soms op lokaal niveau niet meer uit te voeren.

- Veel zaken die in de regionale opgaven zijn opgenomen vertegenwoordigen een gemeenschappelijk belang. Onze inwoners werken en recreëren ook buiten de gemeentegrens en maken veelvuldig gebruik van voorzieningen buiten de gemeente. Denk hierbij onder andere aan een filevrij en duurzaam verkeersnetwerk, banen bij regionale bedrijven en instellingen, stedelijke voorzieningen en natuur en cultuurbeleving. Omgekeerd maken ook inwoners van buiten de gemeente gebruik van onze natuur en voorzieningen. 1.3 Door mee te doen met de opgaven hebben we invloed op de ontwikkeling van de Groene Metropoolregio en vergroten we de positieve effecten die de inspanningen van de regio voor onze inwoners heeft. 3

Door met alle opgaven mee te doen versterken we ook het beeld naar buiten dat er sprake is van één gedeelde agenda, hetgeen een positief effect zal hebben op de bereidheid van hogere overheden om bij te dragen aan de regionale opgaven. Door de verwevenheid van de opgaven is het daarbij logisch om met alle opgaven mee te doen en kan de gemeente opkomen voor haar belangen. 1.4 Begroting blijft binnen de afgesproken kaders De inwonersbijdrage wordt alleen verhoogd met de vooraf overgekomen indexering met de Begrotingsrichtlijnen Regio Nijmegen (BRN). Het is te waarderen dat er verder geen verhoging is voorgesteld gelet op de ambities van de GMR en aangezien de uittreding van Montferland kostenverhogend werkt. 2.1 Met de jaarrekening 2023 van de GMR kan ingestemd worden De accountant heeft een goedkeurende verklaring afgegeven over de jaarrekening 2023. De totstandkoming van het overschot is afdoende toegelicht. 2.2 Met de bestemming van het positieve resultaat over 2023 kan ingestemd worden Dit besluit betreft met name het aanwenden van € 75.000 van het positieve resultaat als bestemmingsreserve voor het projectmanagement van de Regio Deal. De Regio Deal is eind 2023 toegekend en in het projectmanagement was nog onvoldoende voorzien.

Het restant van het positieve resultaat van de jaarrekening 2023 ter hoogte van € 289.316 (of € 0,36 per inwoner) zal conform artikel 31 lid 8 van de Gemeenschappelijke Regeling worden teruggeven aan de deelnemende gemeenten. 3.1 Met de jaarrekening 2023 van de The Economic Board kan ingestemd worden The Economic Board voldoet aan de gestelde subsidieverplichtingen. 3.2 Een indexering van de bijdrage aan The Economic Board (TEB) is redelijk De inwonerbijdrage aan TEB bedroeg vanaf 2016 €1 en was niet geïndexeerd. Daarbij zijn de prijzen de laatste jaren sterk gestegen. The Economic Board heeft daarom voorgesteld om in 2025 de bijdrage van de gemeenten te indexeren. Het AB van de GMR heeft hier op 10 april 2024 mee ingestemd. Deze komt dan in 2025 uit op € 1.04 in plaats van € 1 per inwoner. In 2026 start een nieuwe 5 jaar periode van de financiering van TEB. Daarover moet nog formele besluitvorming plaatsvinden. Kanttekeningen 1.1 De in de regionale agenda opgenomen ambities en acties zijn niet altijd even herkenbaar voor de Heumense situatie. In de beginjaren van de Groene Metropoolregio heeft de nadruk gelegen op planvorming. Het accent verschuift nu richting uitvoering. Dit neemt niet weg, dat niet alle thema’s en projecten direct herkenbaar of relevant zullen zijn voor de gemeente Heumen, maar wel een regionaal belang dienen.

Onze inwoners die werken en recreëren in de regio hebben daar profijt van. 1.2 We weten nu nog niet of alle andere gemeenten zullen inschrijven op de vijf opgaven, waardoor er mogelijk een inhoudelijke bijsturing moet plaatsvinden van de ambities. De concept-regionale agenda bestaat uit vijf met elkaar verweven opgaven. Deze agenda is door het Algemeen Bestuur van de GMRAN toegestuurd met een uitdrukkelijke uitnodiging om in te tekenen op alle opgaven. Indien niet alle gemeenten intekenen op een opgave, kan dit gevolgen hebben voor het budget en daarmee de inhoud van die opgave.

4

Financiën De inwonerbijdrage 2025 stijgt vanwege indexatie met BRN norm naar € 9.01. De totale bijdrage van de gemeente aan de GMR komt op basis van 16.839 inwoners per 01-01-2024 neer op € 151.719. Ook stijgt de inwonerbijdrage aan de The Economic board (TEB) in 2025 vanwege indexatie van € 1 naar € 1,04. De totale bijdrage van de gemeente Heumen aan de GMR inclusief TEB komt daarmee in 2025 op € 169.231. Via de kadernota 2025-2028 worden er daarom extra bijdrages toegekend van respectievelijk € 7.750, € 11.828, € 7.955 en € 8.797, ter aanvulling van de reeds begrote bedragen. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief jaarstukken GMR 2023, d.d.10 juni 2024 2. Jaarstukken 2023 GMR, d.d. 10 juni 2024 3. Controleverklaring jaarstukken 2023, d.d. 10 juni 2024 4. Accountantsverslag jaarstukken 2023, d.d. 10 juni 2024 5. Aanbiedingsbrief jaarrekening-jaarverslag TEB 2023 6. The Economic Board Jaarverslag en Jaarrekening 7. Aanbiedingsbrief Regionale agenda en begroting 2025-2028 8. Concept Regionale agenda en begroting 2025-2028 9. Zienswijze gemeente Heumen Regionale agenda en begroting GMR 2025-2028

5