Raadsvoorstel onderzoek woonbeleid

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

6 juni 2024 Onderzoek woonbeleid Rekenkamer Heumen

Voorstel Wij stellen u voor: 1. De conclusies uit het rapport onderzoek woonbeleid te onderschrijven. 2. De volgende aanbevelingen uit het onderzoeksrapport over te nemen en daarmee het college te verzoeken om: 1. Maak concrete afspraken met de regiogemeenten over wanneer het nog uit te werken beleid (waaronder klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen en de huisvesting van aandachtsgroepen en ouderen) wordt opgesteld en wat de reikwijdte van dit beleid is. 2. Heroverweeg de toepassing van een bouwplicht met boeteclausule als instrument om in specifieke gevallen (wanneer een ontwikkelende partij baat kan hebben bij uitstel van een project) meer grip te hebben op de voortgang van plannen. 3. Ontwikkel in samenwerking met de raad de woon(zorg)visie (bij inwerkingtreding van de wet Versterking Regie Volkshuisvesting zal het gaan om een Volkshuisvestingsprogramma) om in aanvulling op de nota Woonbeleid gemeente Heumen 2024-2030 richting te geven aan het woonbeleid en als kader te dienen voor onder meer toekomstige prestatieafspraken. Hiermee kan, mede door de raad, nadere sturing worden gegeven aan wonen op strategisch niveau. 4. Breng project-overstijgende knelpunten (waaronder capaciteit elektranet) in kaart, hoe deze samenhangen met de woningbouwopgave op middellange- en lange termijn, en verken structurele mitigerende maatregelen die getroffen kunnen worden. 5.

Prioriteer betaalbare woningbouw wanneer capaciteit (financieel, ambtelijk, infrastructurele netwerken) beperkt is. 6. Prioriteer het vergroten van harde plancapaciteit in betaalbare segmenten boven het toevoegen van nieuwe zachte plancapaciteit wanneer capaciteit beperkt is. 7. Vergroot door middel van afspraken met ontwikkelende partijen het aantal middenhuur- en betaalbare koopwoningen binnen de bestaande plancapaciteit. 8. Voer een reality check uit naar de planningen (haalbaarheid) van woningbouwplannen die onderdeel zijn van de piek van te realiseren woningen tot en met 2027, om vast te stellen in hoeverre de realisatie van deze aantallen woningen realistisch is. 9. Kijk of in regionaal verband afspraken gemaakt kunnen worden met de netbeheerder over prioritering van de inzet van schaarse middelen voor het aansluiten van nieuwe woningen, zodat de prioritering aansluit bij die van de lokale politiek. 10. Investeer voldoende in personeel dat plannen kan begeleiden, toetsen en financieel kan doorrekenen en onderhandelingen kan voeren met initiatiefnemers van woningbouwplannen. 3. Het college te verzoeken een concreet voorstel voor te leggen aan de raad op welke wijze en binnen welk tijdspad het college deze aanbevelingen uitvoert en hoe de gemeenteraad hierbij betrokken wordt. 4. Als raad de volgende aanbevelingen uit te voeren: 1.

Stel vast hoe en wanneer in het proces de raad een rol speelt bij de totstandkoming van het aanvullende beleid dat met regiogemeenten wordt opgesteld (zie aanbeveling 1 voor het college). Zaak Document

: :

202778 213912

2. Grijp de ontwikkeling van aanvullend beleid in regionaal en lokaal verband (bijvoorbeeld de uitwerking van een woon(zorg)visie/volkshuisvestingsprogramma) aan om als raad op strategisch niveau (welke ontwikkeling willen we op het gebied van wonen in de gemeente in gang zetten?) te sturen. Met sturing op strategisch niveau kan de raad zich meer controlerend opstellen ten aanzien van de uitvoering van woningbouwprojecten. 3. Maak afspraken met het college welke informatie en frequentie nodig is om een goed beeld te hebben van de voortgang in de realisatie van de vastgestelde beleidsdoelen, de bijdrage van projecten aan deze beleidsdoelen en daarmee samenhangende risico’s. Dit om de controlerende taak van de raad te richten op het strategische niveau. Inzicht dat hieruit volgt, kan leiden tot bijstelling van kaders.

Inleiding Het tekort aan woningen in Heumen en de regio is groot. Dit tekort zorgt in meerdere opzichten voor problemen. Woningzoekenden verdringen elkaar, prijzen en wachttijden stijgen. De toetreding tot de woningmarkt is moeilijk geworden voor mensen die op dit moment nog geen woning hebben. Ook krijgt de gemeente voor een toenemend aantal doelgroepen de verantwoordelijkheid deze te huisvesten. In het coalitieakkoord 2022-2026 is aangegeven dat het vraagstuk rondom wonen en inzet van de beschikbare ruimte de hoogste prioriteit krijgt voor de komende jaren. De gemeente staat voor de opgave om tot en met 2030 bruto 910 woningen te realiseren (Woondeal 2023). Met naar verwachting 60 woningen die gesloopt worden is de netto toevoeging dan 850 woningen. Daarbij zijn doelen gesteld ten aanzien van het aantal betaalbare woningen en aanvullende kwalitatieve doelstellingen. Om deze opgaven te verwezenlijken, heeft de gemeente een totale plancapaciteit van 1.383 woningen. Het onderzoek geeft antwoord op de vraag “In hoeverre geeft de gemeente Heumen – in samenwerking met andere stakeholders op lokaal en regionaal niveau – effectief en efficiënt invulling aan de gemeentelijke woningbouwdoelstellingen?” Deze vraag is gericht op hoe de gemeente invulling geeft aan de woningbouwdoelstellingen en in hoeverre ze daarmee succesvol is.

Het gaat daarbij om zowel het aantal woningen, als andere woningbouwdoelstellingen zoals het type woningen en de prijsklassen. Het onderzoek biedt inzicht in de huidige praktijk en hoe dat bijdraagt aan de doelstellingen en welke mogelijke alternatieven er zijn. RIGO heeft het onderzoek in opdracht van de rekenkamer Heumen uitgevoerd. Het onderzoek heeft plaatsgevonden vanaf augustus 2023 t/m februari 2024. Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een beleidsanalyse, een risicoscan van de actuele plancapaciteit binnen de gemeente op basis van inschattingen van risico’s op vertraging door projectleiders, een focusgroepsessie met projectleiders om de geïdentificeerde risico’s te duiden en twee interviews, met de wethouder en woningcorporatie Oosterpoort. Het concept onderzoeksrapport is in het kader van ambtelijk wederhoor voorgelegd aan de gemeentelijke organisatie. De reacties zijn verwerkt en vervolgens is het onderzoeksrapport voorgelegd aan het college van B&W in het kader van bestuurlijk wederhoor. De reactie van het college is bijgevoegd bij het rapport. Tot slot heeft de rekenkamer het onderzoek woonbeleid voorzien van een nawoord. Beoogd effect 2

De aanbevelingen zijn gericht op hoe de gemeente Heumen beter invulling kan geven aan de (realisatie van) woningbouwdoelstellingen en hoe de gemeenteraad zijn rol hierbij kan versterken. Argumenten 1. Op basis van de conclusies van het onderzoek heeft de rekenkamer 10 aanbevelingen aan het college geformuleerd. Het uitvoeren van deze aanbevelingen kan bijdragen aan een betere invulling van de woningbouwdoelstellingen. 2. In de bestuurlijke reactie van het college staat dat het college akkoord is met deze aanbevelingen. Ook benoemt het college waar de gemeente al aan werkt of welke ideeën en plannen er zijn om deze aanbevelingen uit te voeren. 3. In het onderzoeksrapport heeft de rekenkamer 4 aanbevelingen aan de raad opgenomen (aanbevelingen 11 t/m 14 in het rapport). De aanbevelingen dragen bij aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad op het gebied van woonbeleid. 4. In de bestuurlijke reactie staat dat het college aanbevelingen 11 t/m 13 ondersteunt en/of onderschrijft. 5. Het participatiekader zoals dit op 30 juni 2022 door uw raad is vastgesteld, is niet aan de orde geweest tijdens het onderzoek en is ook tijdens het ambtelijk hoor- en wederhoor naar voren gekomen. Op basis van de bestuurlijke reactie acht de rekenkamer aanbeveling 14 uit het onderzoeksrapport overbodig. Deze aanbeveling is niet opgenomen in dit raadsvoorstel.

Kanttekeningen 1. Het college geeft in de bestuurlijke reactie een viertal inhoudelijke opmerkingen. Deze inhoudelijke opmerkingen zijn niet gemaakt tijdens het ambtelijke hoor- en wederhoor. Het noemen van de doelgroepenverordening is een fout in het onderzoeksrapport waarbij het college aangeeft dat er expliciet besloten is geen gebruik te maken van dit instrument. De vier inhoudelijke opmerkingen zijn niet van invloed op de aanbevelingen van de rekenkamer aan het college en aan de raad.

de Rekenkamer

Berry Roelofs Voorzitter

Stella van den Bosch Ambtelijk secretaris

Bijlage 1. Rapport onderzoek woonbeleid, bestuurlijke reactie college en nawoord rekenkamer

3