Raadsvoorstel ODRN begroting 2023, begrotingswijziging 2022, jaarstukken 2021

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

9 juni 2022 ODRN begroting 2023, begrotingswijziging 2022, jaarstukken 2021 Frank Eetgerink

Voorstel I. De volgende zienswijze te geven op de jaarrekening 2021: 1. In te stemmen met de jaarrekening 2021 Omgevingsdienst Regio Nijmegen (hierna ODRN); 2. In te stemmen met de voorgestelde resultaatbestemming, zijnde het voordelige rekeningresultaat toe te voegen aan de algemene reserve van de ODRN. II. De volgende zienswijze te geven op de gewijzigde begroting 2022: 1. In te stemmen met de aangepaste begroting 2022 met uitzondering van de gevraagde aanvullende bijdrage voor het opleidings- en ontwikkelbudget 2022 zijnde € 339.000. 2. De gevraagde aanvullende bijdrage te onttrekken aan het positieve rekeningresultaat 2021 van € 599.366. III. De volgende zienswijze te geven op de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026: 1. In te stemmen met de begroting 2023 inclusief de toegepaste indexering in afwijking van de BRN-normen; 2. In te stemmen met een uitzetting van structureel 3 ton, inhoudend een verhoging van het ontwikkel- en opleidingsbudget van 2% naar 4% van de loonsom. 3. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2024-2026. Inleiding De ODRN voert voor de gemeente Heumen taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). In 2013 heeft de gemeente Heumen haar VTH-taken op het gebied van milieu aan de ODRN overgedragen, sinds 2018 zijn ook de VTH-taken BRIKS (Bouwen, Reclame, Inrit, Kap en Sloop) naar de ODRN overgegaan.

In de afgelopen jaren is er gewerkt aan verschillende activiteiten uit de Ontwikkelagenda, die vooral waren gericht op financiën en bedrijfsvoering. De Ontwikkelagenda is grotendeels afgerond en krijgt een doorstart. Belangrijke punten voor de komende jaren zijn het vaststellen van regionaal VTHbeleid, het opzetten van een meerjarig uitvoeringsprogramma, en het afronden van de herijking van de financieringsopzet (van output naar outcome). De vereenvoudiging van de bedrijfsvoering waar in de afgelopen 3 jaar aan is gewerkt, wordt per 2023 geïmplementeerd. De producten- en dienstencatalogus is sterk vereenvoudigd, en er wordt overgegaan op uniforme uurtarieven. Op den duur is het de bedoeling om over te stappen op een financieringsmethodiek op basis van een abonnementstarief, waarbij het accent verschuift van denken vanuit afzonderlijke producten naar sturen op gemeenschappelijke inhoudelijke thema’s. In 2023 gaat de ODRN werken met de Omgevingswet (OW) en de Wet kwaliteitsborging (Wkb). Er is zo goed mogelijk geprobeerd te anticiperen op de financiële effecten van deze nieuwe wetgeving, maar veel is nog onzeker. De invoering van de Omgevingswet heeft bijvoorbeeld invloed op het aantal, proces en inhoud van vergunningaanvragen. Zo neemt voor het onderdeel Bouwen het aantal vergunningplichtige activiteiten af.

Zaak Document

: :

120164 122318

Ook de Wet kwaliteitsborging zorgt voor veel veranderingen. Niet meer de ODRN, maar de initiatiefnemer zorgt voor de bouwtechnische toets en het toezicht tijdens de bouw. De veranderingen die beide wetten met zich meebrengen zullen effect hebben op de legesopbrengsten voor de gemeenten. De krapte op de arbeidsmarkt blijft groot. Dit kan effect blijven geven op de kosten. Er zijn in de afgelopen jaren onderzoeken uitgevoerd naar het functioneren van omgevingsdiensten. Zo was het doel van het onderzoek van de commissie van Aartsen te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om milieuhandhaving, -toezicht en -vergunningverlening in Nederland te versterken, zodat het stelsel van omgevingsdiensten effectiever en slagvaardiger kan worden. Ook werd de commissie gevraagd om advies te geven over welke mogelijkheden er zijn om de onafhankelijkheid en deskundigheid van de omgevingsdiensten te versterken en aan te geven wat ervoor nodig is om die versterking daadwerkelijk te realiseren. De commissie concludeert dat omgevingsdiensten effectiever en slagvaardiger moeten kunnen opereren. Hiervoor is een andere verdeling van rollen, taken en bevoegdheden nodig. Daarbij moet een omgevingsdienst groot genoeg zijn om de veelheid van taken die ze opgedragen krijgt, te kunnen uitvoeren.

Dat vraagt om voldoende omvang met bijbehorende financiering, zodat de dienst taken kan uitvoeren op het gewenste niveau en kan investeren in kennisopbouw, informatieuitwisseling en kwaliteitsborging. De commissie vindt het daarnaast noodzakelijk de onafhankelijkheid (een grotere afstand tot de opdrachtgevers) van de omgevingsdiensten te versterken. Ook de provincie Gelderland heeft onderzoek laten uitvoeren (217A). De centrale vraag in het 217a onderzoek is of het Gelders Stelsel van Omgevingsdiensten voldoende robuust en toekomstbestendig is voor wat betreft organisatie, takenpakket & bevoegdheden, kwaliteit & uitvoering, financiering, samenwerking en communicatie. Op basis van documentstudie en gevoerde gesprekken is de conclusie getrokken dat dat in onvoldoende mate het geval is. Er zijn een aantal nuanceringen en kanttekeningen gemaakt over de wijze waarop het Gelders Stelsel nu is vormgegeven, waaruit blijkt dat herbezinning, aanpassing dan wel versterking nodig is. Beide onderzoeken zullen in 2023 en verder navolging krijgen, hoe is nog onduidelijk. Om als organisatie goed te kunnen inspelen op het werken met nieuwe wetgeving en op de ontwikkelingen die voortkomen uit de onderzoeken van de commissie van Aartsen en de provincie Gelderland is het voor de ODRN belangrijk om te zorgen voor goed opgeleid personeel.

In 2022 zijn de kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) herijkt. Vanaf 2022 gaan we hiermee monitoren op financiën en relevant maatschappelijke factoren (zoals naleefgedrag). Jaarrekening 2021 Algemeen Het jaarresultaat van de ODRN over 2021 geeft een voordelig resultaat van € 599.366. Dit wordt vooral veroorzaakt door lagere salariskosten en sociale lasten (ruim 1,6 miljoen). Dit komt door de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor het moeilijk is om vast personeel aan te trekken. Hiertegenover staan de hogere kosten van inhuur (ruim 1 miljoen) die natuurlijk een relatie hebben met het feit dat het moeilijk is om vast personeel aan de ODRN te binden. Daarnaast zijn ook de kosten van een interim-directeur onder de kosten inhuur verantwoord. Door de ODRN wordt voorgesteld om het voordelig resultaat toe te voegen aan de Algemene reserve. De algemene reserve komt dan uit op 1,1 miljoen, ruim voldoende om aan de gekwantificeerde risico’s van 7 ton te kunnen voldoen. Het vastgesteld maximum van de algemene 2

reserve is bepaald op 5% van de begrote baten en is voor 2021 bepaald op € 1.180.809. Na resultaatsbestemming zal de algemene reserve een stand kennen van € 1.057.070 en blijft daarmee onder het vastgesteld maximum. Gemeente Heumen De totale bijdrage van Heumen aan de ODRN bedroeg in 2021 € 873.361. De totale kosten van de VTH-taken op het gebied van BRIKS en Milieu bedroegen € 813.491. Daarnaast voerde de ODRN nog diverse projecten voor de gemeente Heumen uit. Het betreft hier o.a. de extra opdrachten inzake de vluchtelingenopvang in Heumensoord en de kosten van werkzaamheden rondom de illegale stortingen van drugsafval binnen onze gemeente. Deze kosten bedroegen in totaal € 59.869. Gemeente Heumen zal in haar zienswijze de ODRN verzoeken om een deel van het positieve resultaat (€ 339.000) in te zetten voor de aanvullende bijdrage ontwikkel- en opleidingsbudget, zie hiervoor de paragraaf Wijziging begroting 2022 hieronder. Wijziging begroting 2022 Algemeen Met de wijziging van de begroting ODRN 2022 wil de ODRN deze laten aansluiten op de geactualiseerde werkplannen. Het gaat om een toename van € 850.000. Ook worden de budgetten voor subsidies en diverse opdrachten geactualiseerd (afname van € 100.000) en wordt het ontwikkelbudget bijgesteld met € 680.000 in verband met de extra kosten vanwege het uitstellen van de Omgevingswet.

Voor de extra kosten voor het ontwikkelbudget (€ 6,8 ton) stelt de ODRN het volgende dekkingsvoorstel voor: • 50% wordt gedekt via de begroting 2022 (onderbesteding budget 2021, voordeel op kapitaallasten, overheveling ontwikkelbudget van 2023 naar 2022); • voor de andere 50% wordt een eenmalige aanvullende bijdrage gevraagd. De Adviesfunctie stelt echter voor om dit bedrag te onttrekken aan het positieve rekeningresultaat 2021 van € 599.366. Gemeente Heumen De kosten voor de geactualiseerde werkplannen zijn al verwerkt in de begroting van Heumen. De eenmalige aanvullende bijdrage van Heumen aan de kosten voor het ontwikkelbudget zou een bedrag van € 13.000 betekenen voor 2022, tenzij het advies van de Adviesfunctie wordt overgenomen. In dat geval is geen aanvullende bijdrage nodig. Wij stellen voor om het advies van de Adviesfunctie over te nemen. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 Algemeen De Omgevingswet wordt zeer waarschijnlijk op 1 januari 2023 van kracht. Deze wet brengt onder andere nieuwe taken met zich mee op het gebied van bodem en geluid. Ook de bestaande taken zullen veranderen. Het is nog niet goed aan te geven wat de consequenties daarvan zullen zijn op de uitvoering van de BRIKS- en milieutaken. Zo neemt voor het onderdeel Bouwen het aantal vergunningplichtige activiteiten af. Daarmee dalen voor de gemeenten de legesopbrengsten.

Tegelijk met de Omgevingswet treedt de Wet kwaliteitsborging in werking. Deze wet zorgt voor veel veranderingen op het gebied van de bouwtechnische toets en toezicht op de bouw. Ook dit zal consequenties hebben voor de omvang van het takenpakket van de ODRN, die nu nog niet volledig in te schatten zijn. 3

Vanwege alle nieuwe ontwikkelingen wordt voorgesteld om € 300.000 per jaar extra te reserveren voor ontwikkeling en opleiding, bovenop de € 300.000 die daar al voor zijn opgenomen in de begroting. Dit kan ertoe bijdragen dat personeel beter vastgehouden kan worden. De indexering op de baten wijkt af van de BRN norm (3,75% t.o.v. 2,64%). Dit komt omdat ten tijde van het opstellen van de BRN er geen rekening gehouden is met de CAO SGO 2021-2022. Het definitieve akkoord hierover is in januari 2022 gesloten. Het effect is ruim € 268.000 uitzetting van de salarissen. Deze ontwikkeling is autonoom en onvermijdbaar. De taakstellingen die eerder zijn opgelegd door de deelnemers zijn niet in de begroting verwerkt. Het gaat hierbij om een korting op de BRN (1% in 2021, 2% in 2022 en 3% in 2023) en een bezuiniging op het uurtarief. In het portefeuillehoudersoverleg van november 2021 is besloten dat de generieke korting van 3% in 2023 geen deel meer uitmaakt van BRN 2023. Vanaf 2023 worden uniforme uurtarieven gehanteerd, die zijn berekend op basis van de begroting en in lijn zijn met een benchmark en dus marktconform zijn. Een korting hierop wordt dus niet haalbaar geacht. Gemeente Heumen De begroting is opgesteld op basis van de advieslijsten die met de opdrachtgevers zijn opgesteld.

Samen met de ODRN hebben we gekeken naar de omvang van het takenpakket dat de ODRN voor de gemeente Heumen uitvoert. In tegenstelling tot afgelopen jaren zagen we geen mogelijkheden meer om het takenpakket verder in te dikken. De nieuwe taken op het gebied van bodem en geluid die de Omgevingswet met zich meebrengt, vragen om expertise en formatie die we niet in huis hebben. We moeten deze taken daarom beleggen bij de ODRN. Dit betekent een uitbreiding op het werkprogramma, en dus een kostenstijging ten opzichte van de huidige begroting voor de ODRN. Voor Heumen is de bijdrage voor 2023 geraamd op een bedrag van € 869.622 op basis van de advieslijst 2023 die in maart 2022 is opgesteld. In de meerjarenbegroting 2023-2025 van de gemeente Heumen was voor 2023 een bedrag van € 816.500 opgenomen. Voor 2024 en 2025 was een bedrag van € 791.000 opgenomen De hogere bijdrage van € 53.000 voor 2023 is het gevolg van: • Prijsindexering van 3,75 % € 30.000 • Vervallen van de korting BRN norm 3% € 22.000 Voor 2024 en 2025 komt daar nog eens € 26.000 bij door het wegvallen van de korting op het uurtarief van € 3,-. De kosten voor gemeente Heumen nemen dus voor 2023 toe met € 53.000 en voor 2024 en verder met € 84.000.

Beoogd effect Het vaststellen van een begroting voor de ODRN die goed is afgestemd op de begroting van de gemeente Heumen en die is gebaseerd op een werkplan waarin een reële inschatting is gemaakt van de producten en diensten die de gemeente Heumen in 2023 van de ODRN wil gaan afnemen. Het vaststellen van een jaarrekening die een juiste financiële verantwoording over het jaar 2021 laat zien. Argumenten 4

I.1 en I.2 De Adviesfunctie geeft een positief advies. De adviesfunctie adviseert de deelnemende gemeenten om in te stemmen met de jaarrekening 2021. II.1 De Adviesfunctie geeft een positief advies. De adviesfunctie adviseert de deelnemende gemeenten om in te stemmen met de begrotingswijziging 2022. II.2 Er is voldoende reserve om benoemde risico’s af te kunnen dekken. De Adviesfunctie geeft aan dat mede door de voorgenomen toevoeging van het positieve rekeningresultaat de algemene reserve voldoende is voor het afdekken van risico’s, ook na aftrek van het bedrag dat de ODRN eigenlijk als aanvullende bijdrage aan de deelnemers wil vragen. III.1 De Adviesfunctie geeft een positief advies. De adviesfunctie adviseert de deelnemende gemeenten om in te stemmen met de begroting 2023. III.2 Er is slechts beperkt opleidingsbudget, namelijk 2% van de loonsom. De Adviesfunctie adviseert de deelnemers om een standpunt in te nemen ten aanzien van het verhogen van het ontwikkel- en opleidingsbudget van 2% naar 4% van de loonsom. De Commissie van Aartsen heeft in haar rapport een kritische kanttekening geplaatst bij het scholings- en opleidingsbudget van omgevingsdiensten. De Commissie geeft aan dat de meeste omgevingsdiensten een percentage van de loonsom van 1,5 tot 4% hanteren voor kennisontwikkeling.

Ze vraagt zich echter af of dat voldoende is, aangezien de omgevingsdienst een organisatie in ontwikkeling is in een domein dat sterk aan het veranderen. De Commissie ziet hierbij een percentage van 4% ook nog steeds als een ondergrens. Met een opleidingsbudget van 2% van de loonsom zit de ODRN aan de onderkant van wat de Commissie als bandbreedte noemt. Een verhoging van het opleidingsbudget van 2 naar 4% is dus alleszins redelijk. Kanttekeningen - De generieke korting vanuit de BRN-richtlijn is toegepast op de hoeveelheid en niet op de prijs. Hierdoor krijgen de deelnemers minder voor hetzelfde geld, terwijl het andersom bedoeld was. Het gaat hier echter om een besluit van het AB van de ODRN en dat staat boven de BRNrichtlijnen. - De gemeente Nijmegen heeft in overweging genomen om haar BRIKS-taken terug te halen. Er wordt regionaal een onderzoek gestart naar wat de consequenties hiervan zouden zijn. Financiën - Het tekort op de begroting voor de ODRN van € 53.000 voor 2023 en € 84.000 voor 2024 en verder wordt gerepareerd via de Kaderbrief. - In de begroting ODRN 2023 is zoveel als mogelijk rekening gehouden met de financiële gevolgen van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging, maar het is mogelijk dat we nog niet alle meerkosten in beeld hebben.

Ook moeten we er rekening mee houden dat de legesopbrengsten vanaf 2023 zullen dalen, omdat er onder de Omgevingswet minder vergunningplichtige activiteiten zijn. - Bij de provincie Gelderland wordt subsidie aangevraagd voor het uitvoeren van energiecontroles bij bedrijven.

burgemeester en wethouders 5

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Joerie Minses Burgemeester

Bijlagen: 1. Raadsbesluit Begroting ODRN 2023, begrotingswijziging 2022, jaarrekening 2021 2. Concept zienswijzebrief 3. Begroting ODRN 2023 4. Wijziging begroting ODRN 2022 5. Zienswijzebrief ODRN PS-Raden Begrotingswijziging ODRN 2022| Begroting 2023 6. Jaarverslag ODRN 2021 7. Accountantsverslag jaarverslag ODRN 2021 def 8. Adviesrapport ODRN jaarstukken 2021 en begroting 2023 def 9. Zienswijzebrief ODRN PS-Raden Jaarstukken 2021

6