Raadsvoorstel Noodopvanglocatie aan de St. Jacobsweg 10 te Malden

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

30 maart 2023 Noodopvanglocatie aan de St. Jacobsweg 10 te Malden Joerie Minses

Voorstel 1. Medewerking te verlenen aan het verzoek van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om een noodopvang te realiseren aan de St. Jacobsweg 10 in Malden onder de volgende voorwaarden: a. voor maximaal 800 personen waarvan 50 AMV’ers b. tot uiterlijk 1 december 2023 c. een kwalitatief goede huisvesting om privacy, leefbaarheid en veiligheid te waarborgen d. aansluiten bij de onderwijspilot overeenkomstig de gemeente Nijmegen e. het voorkomen van huisvesting van vluchtelingen met heel weinig kans om hier te blijven (zogenoemde veiligelanders) f. verzoek om 30 Tiny Houses voor huisvesting van starters, spoedzoekers en statushouders g. volledige realisatie en exploitatie voor rekening en risico van het COA Inleiding Aanleiding verzoek Als sinds de zomer van 2021 is de druk op de migratieketen hoog. De combinatie van hogere instroom, langere behandeltijden van de aanvragen en achterblijvende uitstroom van statushouders naar gemeenten leidt ertoe dat de opvangcapaciteit van het COA niet toereikend blijft. Sinds 2022 is de nationale crisisstructuur in werking getreden om snel te kunnen beschikken over crisisnoodopvang (CNO). Daarnaast is het COA meerdere noodopvanglocaties gaan opzetten die veelal van tijdelijke aard zijn.

Zo blijft het COA op zoek naar tijdelijke noodopvanglocaties om de (toenemende) instroom te kunnen huisvesten en (tijdelijke) sluiting van noodopvanglocaties op te vangen. Dit om te voorkomen dat de druk op Ter Apel weer zo hoog wordt dat mensen in de buitenlucht moeten overnachten. Verzoek van COA Tegen deze achtergrond heeft het COA op 2 februari 2023, na aanbieding van het perceel St. Jacobsweg 10 door de grondeigenaren, een informeel verzoek gedaan aan de gemeente Heumen om de bereidheid te peilen om op voornoemde locatie zo’n noodopvanglocatie te realiseren. Hierop is politiek-bestuurlijk geconsulteerd of er draagvlak bestond om met het COA hierover in gesprek te gaan. De gemeente Heumen heeft eerder op Heumensoord (crisis)noodopvang gefaciliteerd en heeft daar destijds kritische opmerkingen op gemaakt. Deze kritische houding had vooral betrekking op de kwaliteit van de huisvesting. Daarom vormt de kwaliteit van de huisvesting, leefbaarheid en veiligheid een belangrijke voorwaarden voor eventuele medewerking. Op 17 maart 2023 heeft het college het COA geïnformeerd dat onder voorwaarden in principe bereidheid bestaat om medewerking te verlenen aan een tijdelijke noodopvanglocatie. En daartoe een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen. Hierop heeft het COA op 20 maart 2023 een schriftelijk verzoek gedaan voor het realiseren van een noodopvanglocatie op de St.

Jacobsweg 10 voor maximaal 1000 personen waaronder 50 zogenoemde Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers Zaak Document

: :

120528 123954

(AMV’ers) voor een periode van 6 tot 9 maanden. De huisvesting zal zoveel mogelijk plaatsvinden in (woon)units. Voor kortdurende opvang en overige faciliteiten zullen paviljoens worden opgericht. Beoogd effect De gemeente Heumen levert een substantiële bijdrage aan de tijdelijke opvang van vluchtelingen, de ontlasting van de asielketen en draagt bij aan regionale afspraken. Argumenten 1.1 De regio Rijk van Nijmegen neemt aandeel in verantwoordelijkheid Er is een grote vraag naar opvanglocaties door het COA en derhalve zoekt het COA, voor een zo efficiënt mogelijke exploitatie, naar zo groot mogelijke opvanglocaties. In het Rijk van Nijmegen is recent door de gemeente Nijmegen bekend gemaakt dat op de velden van SV Hatert een noodopvanglocatie wordt gerealiseerd van 1200 mensen. De St. Jacobsweg 10 ligt op 2 km afstand van deze locatie waardoor er met de gemeente Nijmegen afstemming is gezocht. De druk op de wijken en gebieden waar op relatief korte afstand noodopvanglocaties worden gerealiseerd dient in ogenschouw te worden genomen. Een afweging tussen een efficiëntie opvanglocatie voor het COA en de leefbaarheid in de wijken Hatert, Grootstal en het gebied Malden Noord maakt dat de opvangcapaciteit op maximaal 800 wordt gesteld. Dit wordt ook meer passend geacht bij de schaal en omvang van de gemeente Heumen en het betreffende gebied en daarmee ook meer beheersbaar.

1.2 Tijdelijkheid van de situatie is eis Het perceel St. Jacobsweg 10 en het omliggende gebied lenen zich niet voor een langdurige vorm van (grootschalige) huisvesting. Slechts voor een beperkte duur en voor deze zwaarwegende maatschappelijke omstandigheden wordt afwijken van de vigerende bestemmingsplanregels als acceptabel gezien. Het gebied heeft hoge natuurwaarden en vormt als onderdeel van Malden Noord onderwerp van politieke discussie rondom het toekomstige gebruik en invulling ervan. Daarnaast dient huisvesting in paviljoens, gezien de voorgeschiedenis met Heumensoord, in de wintermaanden zoveel mogelijk te worden beperkt. Ook in de fasering met de noodopvang in Nijmegen wordt 1 december als passend voorgesteld. 1.3 Huisvesting met kwalitatieve invulling Naar aanleiding van het overleg met COA en het voorliggende verzoek is inzichtelijk geworden dat de wijze van opvang en huisvesting zoals destijds in Heumensoord niet meer aan de orde is. Het COA zal zoveel mogelijk huisvesting realiseren in (woon)units. Waar paviljoens worden ingezet voor huisvesting zal dit meer comfort en privacy bieden dan voorheen. Toch vormt dit een belangrijk aspect om als voorwaarde op te nemen om zo ook het COA te kunnen houden aan het geschetste en voorgeschreven beeld om zo privacy, leefbaarheid en veiligheid te borgen op de noodopvanglocatie.

1.4 Onderwijsvoorziening overeenkomstig pilot onderwijs Nijmegen Door tekort aan personeel en lesruimte kunnen we geen onderwijsprogramma bieden aan leerplichtige kinderen in de noodopvang. Het Rijk onderkent dit en bevestigt dat dit voor meerdere gemeenten een knelpunt is. Daarom is een spoedwet in voorbereiding om meer ruimte te bieden voor passende oplossingen. De gemeente Nijmegen zal, vooruitlopend op die spoedwet, worden aangewezen als Pilot gemeente. Voor deze noodopvanglocatie zal ook aansluiting moeten worden gevonden bij deze pilot. 1.5 Veiligelanders hebben geen plek op noodopvang

2

De beheersing van zogenoemde veiligelanders vraagt veel aandacht. De gemeente Heumen is niet in staat om voldoende capaciteit en expertise in te zetten om deze type vluchtelingen op grote schaal te kunnen huisvesten. Het volledig uitsluiten van veiligelanders in de opvang zal in de praktijk niet altijd mogelijk zijn, maar een inspanning van het COA om zoveel mogelijk te voorkomen dat deze groep wordt gehuisvest in deze noodopvanglocatie is randvoorwaardelijk. 1.6 30 Tiny Houses als tegenprestatie Het COA heeft de mogelijkheid om via het Rijksvastgoed bedrijf modulaire woningen beschikbaar te stellen voor de huisvesting van een doelgroepenmix van o.a. statushouders, starters en spoedzoekers. Deze Tiny Houses kunnen om niet worden geleverd en voor de gemeente Heumen op korte termijn ruimte geven op de krappe woningmarkt voor genoemde doelgroep. Het COA heeft ons 20 Tiny Houses in het vooruitzicht gesteld. Gezien de taakstelling en vraag in de gemeente Heumen naar woonruimte wordt ingezet op het verkrijgen van 30 Tiny Houses. 1.7 Risico en rekening voor COA De gemeente Heumen spant zich in om genoemde noodopvanglocatie beschikbaar te maken voor het COA waar het de gemeentelijke bevoegdheden betreft. Vanaf de beslissing door gemeenteraad is het COA verantwoordelijk om de noodopvanglocatie voor haar volledige rekening en risico op te zetten en te exploiteren.

Kanttekeningen 1.8 Aantallen zijn gebaseerd op vraag en aanbod Het COA heeft instroomgetallen en prognoses voor de benodigde (nood)opvang. Daarnaast heeft COA rekening te houden met de beheersbaarheid van locaties en een reële exploitatie. COA heeft voor de St. Jacobsweg 10 op basis van een bureaustudie en fysieke ruimte de mogelijkheid gezien om 1500 mensen te kunnen huisvesten op deze locatie. Voor een reële exploitatie zijn tenminste 750 opvangplekken noodzakelijk. Door de afstand met de opvanglocatie op SV Hatert en de mogelijke synergie voordelen op inzet, faciliteit en uitwisseling is in afstemming met Nijmegen gezocht naar een passend aantal in relatie tot de gemeente Heumen, de locatie en de druk op de wijken Hatert, Grootstal en het gebied Malden Noord. Met 800 opvangplekken op deze locatie is gezocht naar een balans tussen Nijmegen en Heumen waarbij het COA ruimte krijgt om een realistische noodopvang te realiseren.

3

1.9 Voor Tiny Houses dient nog een geschikte locatie te komen Het aanbod van het COA om Tiny Houses als tegenprestatie te leveren is een welkome aanvulling op ons woningaanbod. Een zo hoog mogelijk aantal Tiny Houses, levert de uitdaging op om locaties te vinden waar deze Tiny Houses kunnen worden geplaatst. Het betreft in ieder geval 20 Tiny Houses, maar we zetten in op 30. Het definitieve aantal Tiny Houses is geen harde eis wat betreft de medewerking aan de noodopvanglocatie. 1.10 Ambtelijke capaciteit is beperkt Voor de medewerking aan het verzoek om de noodopvanglocatie mogelijk te maken is inzet van de ambtelijke organisatie nodig. Ook is de verwachting dat in de aanloop en de oprichting van de noodopvang een beroep op de ambtelijke organisatie zal worden gedaan. Onze ambtelijke capaciteit om een grote bijdrage te leveren aan de exploitatie of beheersing van de noodopvanglocatie is beperkt. Ook voor enkele specifieke taken, zoals het inschrijven van vluchtelingen, zullen we verdere afspraken met de gemeente Nijmegen maken om ondersteuning. Waar ambtelijke capaciteit wordt gevraagd en ingezet, zal dit herprioritering of tijdelijke afschaling betekenen van onze taken of werkzaamheden. 1.11 Onderwijs is een harde eis De gemeente Heumen kan geen wettelijk onderwijsprogramma aanbieden. Dit is in het vooroverleg eerder kenbaar gemaakt.

Aansluiting op de pilot onderwijsprogramma zoals de gemeente Nijmegen heeft afgesproken is voor ons ook een noodzakelijke voorwaarde. Niet deelnemen aan genoemde pilot levert problemen op het gebied van onderwijsaanbod. Financiën De verantwoordelijkheid voor de realisatie en exploitatie van de noodopvang ligt bij het COA. Indien door de vestiging van de opvanglocatie voor de gemeente kosten ontstaan, worden deze door het Rijk dan wel het COA vergoed. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlage: • Verzoek COA

4