Raadsvoorstel Kadernota ODRN 2025 - 2026

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

30 januari 2025 Kadernota ODRN 2025 - 2026 Vincent Arts

Voorstel 1. Kennis te nemen van de Kadernota ODRN 2025-2026. 2. De bijgesloten zienswijzen, zoals opgenomen in de bijgevoegde concept-zienswijzenbrief, vast te stellen en in te dienen op de Kadernota 2025-2026. Inleiding De gemeente Heumen is deelnemer van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). Dit regionale samenwerkingsverband verzorgt sinds 1 april 2013 de milieutaken voor 6 deelnemende gemeenten en de provincie Gelderland. Sinds 2018 heeft gemeente Heumen ook de taken op het gebied van Bouwen, Reclame, Inrit, Kap en Sloop (BRIKS) overgedragen aan ODRN. Op 31 oktober 2024 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) van de ODRN de Kadernota 2025-2026 verstuurd. In deze kadernota worden de gemeenteraden geïnformeerd over de ontwikkelingen, het beleid en de verwachte financiële consequenties voor de begroting 2025 en 2026. De gemeenteraden kunnen voor 1 februari 2025 hun zienswijze kenbaar maken aan het Algemeen Bestuur (AB) van de ODRN. Ontwikkelingen De ODRN heeft een periode van ontwikkelingen achter de rug die enerzijds waren gericht op de eigen organisatie (o.a. vervanging ICT-systemen, weghalen BRIKS-taken door Nijmegen) en anderzijds op het voorbereiden van de organisatie op Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (Wkb).

Op dat front is er weer rust, waardoor de ODRN zich nu meer kan concentreren op de kwaliteitsslag die ze moet maken naar een meer robuuste organisatie en op de wens om van een uitvoeringsorganisatie uit te groeien naar een kennisorganisatie. Voor 2024 stevent de ODRN af op een fors verlies. Voor 2025 verwacht de ODRN een omzetstijging van ca € 200.000. De uitbreiding komt met name door toevoeging van projecten door provincie Gelderland en provincie Overijssel. De werkplannen van de deelnemende gemeenten gaan in totaal juist iets afnemen. De vertaling van het net opgestelde uitvoeringsprogramma (inhoudelijk toegelicht in de nota) bleek tot een flinke kostenstijging te gaan leiden in de verschillende advieslijsten. Verschillende deelnemers, waaronder gemeente Heumen, hebben met het oog op de moeilijkere financiële jaren die we tegemoet gaan, daarop flink in de advieslijsten geschrapt. Dat komt ook doordat de ODRN in de afgelopen jaren de werkplannen vaak niet volledig heeft weten te realiseren, onder andere door personeelstekorten. Er zijn nog steeds problemen door tekort aan personeel en een hoog ziekteverzuim. Het lijkt daarom niet opportuun om nu de werkplannen flink uit te breiden. Beter kan worden afgewacht hoe de ODRN zich ontwikkelt na het terughalen van de BRIKS-taken door gemeente Nijmegen met ingang van 1 januari 2025. De omzet 2025 is nog niet definitief in beeld.

Zo is over een aantal projecten nog geen duidelijkheid. De ODRN komt hier begin 2025 bij de wijziging van de begroting 2025 op terug. En voor zover

Zaak Document

: :

244303 245065

effecten doorwerken naar 2026 en verdere jaren zullen deze worden meegenomen in de begroting vanaf 2026. Opnieuw uitstel Wet kwaliteitsborging (Wkb) De invoering van de Wkb is opnieuw uitgesteld, naar 1 juli 2025, en de kans is aanwezig dat de invoeringsdatum zelfs 1 januari 2026 gaat worden. Omdat de ODRN die werkzaamheden dan nog voor de deelnemers blijft doen, betekent dat een kostenstijging van € 25.000 voor gemeente Heumen bij uitstel van de Wkb tot 1 juli 2025. Bij nog verder uitstel tot 1 januari 2026 stijgen de kosten met nog eens € 50.000. De ODRN probeert in eerste instantie deze kosten binnen de huidige werkprogramma’s op te vangen. Mocht dat niet lukken, dan zal de ODRN hierover met de deelnemers in gesprek gaan. In dat geval moeten we die kosten bijbetalen. Financiering omgevingsdiensten De komende jaren loopt nog de discussie naar de financiering van omgevingsdiensten. De outcomefinanciering (betalen voor wat je krijgt) staat volgens de commissie van Aartsen het maken van regionale afwegingen en kennisontwikkeling en deskundigheidsbevordering in de weg. Er is daarom gepleit voor landelijke normfinanciering, maar dat blijkt wettelijk niet mogelijk.

Er wordt nu gezocht naar andere manieren van financiering voor omgevingsdiensten, die overigens niet afdwingbaar zullen zijn (dus per OD blijft voor de deelnemers wel de keuze hoe de financiering zal moeten plaatsvinden). Dit gaat pas vanaf 2027 tot concretere voorstellen leiden. Fusie ODRN met ODRA De ODRN vraagt tot slot met klem om een spoedige besluitvorming over de fusie met een andere omgevingsdienst. Dit omdat ze te klein is (en nog meer na het terughalen van de BRIKS-taken door Nijmegen) om alle taken robuust te kunnen uitvoeren. Financieel De Kadernota bevat een aantal nieuwe dan wel gewijzigde uitgangspunten ten opzichte van de begroting 2025: - De begroting 2026 is op basis van de advieslijsten 2026. - De ODRN stelt de begroting 2026-2029 op basis van prijspeil 2026 op. - het aandeel inhuur wordt verlaagd van 25% in 2025 naar 20% in 2026. - het percentage indirect productief wordt verhoogd van 23% naar 25%. - De ODRN streeft een weerstandratio (risico’s/weerstandcapaciteit) van 0,8 na. - De indexering voor 2026. Bezuinigingen Raden en staten van onze deelnemers hebben ODRN verzocht in te gaan op de mogelijkheid om besparingen te realiseren. Gemeenten staan aan de vooravond van ingrijpende bezuinigingen, het zogenoemde een ravijnjaar 2026. Het is logisch dat ook ODRN zich inspant om besparingen te realiseren.

ODRN denkt uiteraard mee en komt terug op besparingsmogelijkheden. Beoogd effect De zienswijze is een van de gemeentelijke sturingsinstrumenten richting de Gemeenschappelijke Regelingen. Met het sturen van de zienswijze geven we het AB van de ODRN onze input op de kadernota mee. Het AB kan deze samen met de input van andere deelnemende gemeenten verwerken. 2

Het lange termijn doel van de kadernota en onze zienswijze is dat onze gemeente een goed werkende GR heeft die toeziet op behoud en versterking van een veilige en gezonde leefomgeving. Argumenten 2.1 De zienswijzebrief gaat in op de ontwikkelingen die de kadernota beschrijft. De kadernota geeft een duidelijk inzicht in de ontwikkelingen die de ODRN op zich af ziet komen. In de zienswijzebrief vragen we met name aandacht voor twee zaken. De eerste betreft de doorontwikkeling vanwege het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH en in het verlengde daarvan de samenwerking/fusie met andere omgevingsdiensten. De noodzaak hiervan is duidelijk want de ODRN is niet robuust en te klein om alle specialistische taken goed te kunnen uitvoeren. Ook is er met een kleine organisatie minder dekking voor de overhead. Het wordt steeds lastiger om alle taken binnen het budget te kunnen uitvoeren. We verzoeken de ODRN om dit traject voortvarend op te pakken en ons bestuurlijk goed op de hoogte te houden van de vorderingen en keuzes die gemaakt worden. Het tweede punt betreft het regionaal Uitvoeringsprogramma dat in navolging van het regionale VTH-beleid samen met de ODRN is opgesteld. Hierin zijn een aantal focusgebieden opgenomen voor de BRIKS- en milieutaken.

Wat gemeente Heumen betreft, is het Uitvoeringsprogramma ten aanzien van de milieutaken teveel gericht op grootstedelijke problematiek. Zo ligt er in het programma veel nadruk op zeer zorgwekkende stoffen, die veelal bij industrie voorkomen, en op circulaire economie. De bedrijvigheid in onze gemeente is nauwelijks industrieel. En doordat door het overdragen van de milieutaken aan de ODRN de milieukennis over onze bedrijven grotendeels is weggesijpeld, is het voor ons erg lastig om aan te geven waar de focus voor de gemeente Heumen dan wél zou moeten liggen. We hebben hier de kennis en praktijkervaring van de ODRN voor nodig, maar we hebben die ondersteuning onvoldoende ervaren. Bij het opstellen van een volgend uitvoeringsprogramma willen we daar graag wat meer aandacht voor vragen. 2.2. We uiten onze zorgen over de financiële positie van de ODRN. De ODRN verkeert in financieel zwaar weer. Het resultaat in 2024 stevent af op een fors verlies, ondanks de taskforce die is ingezet om het verwachte verlies om te buigen. De oorzaak hiervan is de hoge inhuur en de verhouding tussen de overhead, lage productiviteit en productieachterstand. Ook is de ODRN vanwege het lage eigen vermogen zelfstandig niet in staat risico’s (grotendeels) af te dekken. In de kadernota geeft de ODRN de kaders mee waarmee zij een sluitende en realistische meerjarenbegroting wil opstellen.

Gemeente Heumen is voorstander van het opbouwen van een eigen vermogen van de ODRN, maar pas nadat de financiële positie van de ODRN is verbeterd. 2.3. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om een zienswijze vast te stellen. De ODRN benoemt in haar kadernota dat de gemeenteraden de mogelijkheid krijgen om een zienswijze in te dienen. Dit staat beschreven in de Gemeenschappelijke Regeling. De gemeenteraad kan in haar zienswijze aangeven wat zij van de kaderbrief vindt. Kanttekeningen I. Een zienswijzebrief biedt geen garantie dat het bestuur onze input opvolgt in de conceptbegroting 2026. De Kadernota 2025-2026 is opgesteld in november 2024. Dit betekent dat de ODRN in een vroeg stadium vooruitkijkt in een domein waar zeer veel in ontwikkeling is en er een grote afhankelijkheid is van de markt en ontwikkelingen rondom wetgeving. Concretisering van specifieke doelen wordt hierdoor bemoeilijkt. Wij vragen ODRN in de conceptbegroting 2026 zoveel mogelijk een concrete vertaalslag te maken naar doelen en resultaten op de terreinen waarop ODRN acteert. De gemeenteraad krijgt nog een mogelijkheid om deze conceptbegroting een zienswijze in te dienen. 3

Financiën Op dit moment is niet duidelijk welk financiële impact de voorliggende kadernota zal hebben voor de ODRN en daarmee ook voor onze gemeente. Wel kan worden aangenomen dat van een aantal ontwikkelingen die zijn beschreven in de Kadernota dit voor de deelnemende gemeenten uitzetting van kosten zal betekenen, zoals: - Uitstel van (WKB) naar 1 juli 2025 of mogelijk zelfs 1 januari 2026 leidt tot extra werkzaamheden van de ODRN. Bij uitstel tot 1 juli 2025 kan dit de gemeente Heumen € 25.000 extra kosten t.o.v. de begroting 2025, bij uitstel tot 1 januari 2026 zelfs € 50.000. De ODRN zal proberen deze werkzaamheden binnen het werkprogramma van 2025 op te vangen, maar als dat niet lukt, zullen deze extra kosten bij de gemeente worden neergelegd. - Voor 2026 wordt de opslag voor indirecte inzet verhoogd van 23% naar 25%. - In 2025 komt de ODRN met een plan voor de opbouw van de weerstandsratio. - Voor de begroting 2026 zal er conform de BBV voorschriften een bedrag voor onvoorzien geraamd moeten worden. - De kosten voor het ontwikkelen van een tool voor outcomesturing bedragen € 320.000 en zijn grotendeels structureel. De kosten zullen worden gedekt door een bijdrage vanuit de provincie, een intern budget van de ODRN voor innovatie en een bijdrage vanuit de deelnemers. Zodra overeenstemming is bereikt over de dekking zal ook duidelijk zijn wat dit voor Heumen betekent.

Daarnaast is de omzet 2025 nog niet definitief in beeld. Begin 2025 zal hier op teruggekomen worden via een begrotingswijziging. Structurele effecten hiervan worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2026 en verder. Verder is de samenwerking/fusie met de ODRA een aandachtspunt. Bij een concreet besluit tot samenwerking of fusie zal dit ook leiden tot aanpassing van een begroting. Niet duidelijk is welke consequenties dit heeft voor Heumen. Er wordt aangestuurd op een besluit bij de behandeling van de begroting 2026. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: • Raadsbesluit zienswijze Kadernota 2025-2026 ODRN • Concept-zienswijzebrief gemeente Heumen op Kadernota 2025-2026 • Kadernota 2025-2026 ODRN • Begeleidende brief Kadernota ODRN 2025-2026

4