Raadsvoorstel Groene Metropoolregio 2023-2025

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

9 juni 2022 Groene Metropoolregio 2023-2025 Joerie Minses

Voorstel 1. In te stemmen met de voorgestelde reactie op de concept-regionale agenda 2023-2025 en de conceptbegroting 2023-2026 van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMRAN), waarmee: a. wij de intentie uitspreken om in te tekenen op alle opgaven; b. wij een inhoudelijke reactie geven op de regionale agenda en begroting, middels bijgaande zienswijze ‘Reactie op agenda en begroting GMRAN’ (documentnummer 121474). 2. In te stemmen met de jaarrekening 2021 van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (inclusief het jaarverslag van The Economie Board) en de voorgestelde bestemming van het rekeningoverschot. Inleiding Op 14 april 2022 heeft het algemeen bestuur van de Groene Metropoolregio de (concept) regionale agenda 2023-2025, de (concept) jaarrekening 2021 en (concept) begroting 2023-2026 van het Groene metropoolregio toegezonden aan de gemeenten met het verzoek hier voor 24 juni 2022 op te reageren zodat besluitvorming hierover op 6 juli 2022 kan plaatsvinden. Concreet gaat het om de vragen of de gemeenten zich herkennen in de agenda met bijbehorende acties en of zij zich kunnen vinden in de gevraagde hogere inwonerbijdrage. Tevens heeft het algemeen bestuur de jaarrekening 2021 voorgelegd ter vaststelling als mede het verzoek in te stemmen met de besteding van het rekeningoverschot 2021.

Door de samenhang tussen de vijf integrale opgaven wordt het steeds minder logisch om aan één of meerdere opgaven niet deel te nemen. Deze agenda is dan ook een uitdrukkelijke uitnodiging om in te tekenen op alle opgaven. De opbrengst van de consultatie van de 18 gemeenten geeft het algemeen bestuur de gelegenheid om nog bij te sturen in ambities, acties of middelen voordat de definitieve versie wordt aangeboden na het zomerreces. Dit bijsturen gebeurt in afstemming met de 5 Bestuurlijke Opgaven Teams (BOT). De consultatieronde geeft de gemeente de gelegenheid om in de voorbereiding op de begroting voor komend jaar rekening te houden met de gevraagde (extra) middelen voor het intekenen op de opgaven uit de definitieve regionale agenda. De voorgestelde zienswijze van de gemeente Heumen op de regionale agenda 2023-2025 en conceptbegroting 2023-2026 van de Groene Metropoolregio is verwoord in de zienswijzebrief met documentnummer 121474. Karakter van de regionale agenda De regionale agenda Arnhem-Nijmegen 2023-2025 hangt vanzelfsprekend sterk samen met de visie van de Groene Metropoolregio. De visie beschrijft de uitdagingen waar we als 18 regiogemeenten afzonderlijk en als regio gezamenlijk voor staan.

In de regionale agenda zijn deze gemeentelijke uitdagingen gegroepeerd in een vijftal opgaven, die onderling met elkaar samenhangen en de basis vormen voor een krachtenbundeling van gemeenten door samenwerking. De vijf opgaven zijn: - De Productieve regio - De Verbonden regio Zaak Document

: :

119815 120656

- De Circulaire regio - De Ontspannen regio - De Groene groeiregio De vijf opgaven combineren de vaste domeinen van onze overheidstaken in een balans tussen de ontwikkelingen die zich in de gemeenten aandienen, de duurzaamheid die we nastreven en de ontspannen leefkwaliteit die we willen behouden en versterken. In de concept-regionale agenda 2023-2025 zijn de vijf opgaven verder uitgewerkt. De speerpunten zijn concreter gemaakt en voorzien van acties en benodigde middelen (menskracht en geld). De agenda gaat uit van wat de 18 gemeenten met elkaar over vijf jaar willen bereiken en maakt dit concreet voor de periode 2023 tot en met 2025. De regionale agenda is van belang voor de samenwerking met andere overheden, maatschappelijke partners zoals onder meer kennisinstellingen, het bedrijfsleven en onze inwoners. Werken met een duidelijke en gezamenlijke regionale agenda zorgt ook voor mogelijkheden ten aanzien van programma's en fondsen in Den Haag en Brussel. Inhaken op programma's en initiatieven van andere overheden en samenwerkingspartners en allianties sluiten met andere maatschappelijke partners op bovenlokaal niveau wordt eenvoudiger met een wervende, ambitieuze en uitnodigende agenda van samenwerkende gemeenten. De nu voorliggende regionale agenda is een stuk concreter dan die van 2022 waarin geïnvesteerd moest worden in verkennend onderzoek.

Begroting 2023 en Inwonerbijdrage 2023 Het algemeen bestuur van Groene metropoolregio heeft in haar vergadering van 6 april de concept regionale agenda 2023-2025 vastgesteld. Voor 2023 is de inwonerbijdrage aan het regiobureau voor de deelnemende gemeenten vastgesteld op afgerond € 2,57 per inwoner. Het inwoneraantal per 01-01-2022 van de gemeente Heumen bedroeg 17.197. De bijdrage van de gemeente aan het regiobureau komt daarmee op € 44.265. De kosten voor de uitvoering van de concept-regionale agenda bedragen voor 2023 afgerond € 5,10 per inwoner. Voor Heumen betekent dit een bijdrage van € 87.882 zodat de totale bijdrage van de gemeente Heumen aan de Groene Metropoolregio in 2023 uitkomt op € 149.345. Indien niet alle gemeenten intekenen op de vijf opgaven, kan het betekenen dat de ambitie en de hieraan gekoppelde activiteiten moeten worden bijgesteld. Daarnaast levert de gemeente Heumen samen met de andere regiogemeenten een bijdrage aan stichting The Economic Board (TEB) van € 1,- per inwoner (€ 17.197 tot 2025). De subsidiering van de The Economic Board loopt via de Groene Metropoolregio. Hieronder ziet u het overzicht van de bijdrage per inwoner verdeeld over het regiobureau en de vijf opgaven waarbij 2023 is afgezet tegen 2022. Bijdrage per inwoner Regiobureau Verbonden regio Productieve regio Circulaire regio * Ontspannen regio Groene groeiregio

2022 € 2,50 € 1,30 € 0,73 € 0,81 € 0,57 € 0,82 € 4,23

2023 € 2,57 € 1,51 € 0,97 € 0,93 € 0,65 € 1,04 € 5,10

Totaal voor de jaren

€ 6,73

€ 7,67

* bijdrage RES valt buiten begroting

2

De totale inwonerbijdrage kent dus een stijging van € 0,94 ten opzichte van 2022. Deze stijging is opgebouwd uit de volgende onderdelen: - Indexatie (2,7% conform de BRN normen) € 0,18 - Realistischer begroten € 0,14 - Verklaring grote posten € 0,62 Deze stijging wordt nader onderbouwd in bijlage 2 “Onderbouwing ontwikkeling inwonerbijdrage”. De begroting is gebaseerd op hoofdlijnen en zal worden uitgewerkt in een bestedingsplan dat in het derde kwartaal, dus voor de begrotingsbehandeling, beschikbaar komt. In onze gemeentelijke begroting 2023-2025 is een bedrag van € 140.950 per jaar opgenomen voor de Groene Metropoolregio. Voor 2023 is de gemeentelijke bijdrage vastgesteld op € 149.345. Via de kaderbrief 2023 zal daarom een extra budget van € 10.000 worden aangevraagd als dekking voor de verhoging van de inwonerbijdrage. Jaarrekening GMRAN 2021 Resultaat jaarrekening 2021 Het jaar sluit met een overschot van € 331.012,00. In het jaarverslag wordt een toelichting gegeven op de incidentele meevallers die tot dit bedrag heeft geleid. Het rekeningresultaat heeft uitsluitend betrekking op het regiobureau. Het jaar 2021 is het 1e volledige jaar van de Groene metropoolregio en stond in het teken van de opbouw van de organisatie. Door de COVID-19 crisis in 2020 heeft bij een aantal gemeenten de besluitvorming vertraging opgelopen.

Hierdoor kon de opbouw van de samenwerking later opgestart worden dan gepland. Dit heeft een positief effect gehad op de post personeelskosten omdat er een latere instroom van personeel in 2021 heeft plaatsgevonden. Door de accountant is een goedkeurende verklaring afgegeven. Winstbestemming 2021 Voorgesteld wordt het positief resultaat toe te voegen aan de algemene reserve (€ 100.000) en een het resterende gedeelte (groot € 231.0123) te storten in een vormen bestemmingsreserve. De toevoeging aan de algemene reserve is conform artikel 31 van de gemeenschappelijke regeling. Hiermee is de algemene reserve op het vastgelegde maximumniveau gebracht. De te vormen bestemmingsreserve zal worden gebruikt om uitvoering te geven aan initiatieven die na vaststelling van de regionale agenda 2022 zijn ontstaan binnen de 5 opgaven. Voor een onderbouwing hiervan wordt verwezen naar de bijlage memo Onderbouwing inzet rekeningoverschot 2021. Jaarverslag 2021 The Economic Board De Groene Metropoolregio is op grond van de regeling bevoegd subsidie te verlenen aan de stichting The Economic Board. Deze subsidiering vond ook al plaats onder het Gemeenschappelijk Orgaan. 14 van de 18 gemeenten (waaronder Heumen) hebben besloten om deze subsidiering voort te zetten. Het jaarverslag van The Economic Board is als bijlage meegestuurd.

Onderdeel van dit jaarverslag is de verantwoording door The Economic Board van de inwonerbijdrage die in 2021 beschikbaar is gesteld (€ 1,00 per inwoner). Deze jaarrekening/jaarverslag 2021 is op 1 april 2022 goedgekeurd door de leden van The Economic Board. Beoogd effect • In beeld brengen van het draagvlak bij deelnemende gemeenten voor de inhoud van de regionale agenda 2023 – 2025 • Ophalen van reacties om de agenda aan te scherpen • Gemeenten in de gelegenheid te stellen zienswijzen in te dienen met betrekking tot de conceptbegroting 2023-2026. 3

•

Gemeenten in de gelegenheid stellen om de benodigde financiële bijdragen te reserveren in aanloop naar de begroting voor 2023.

Argumenten 1.1 De opgaven dragen in belangrijke mate bij aan onze bestuurlijke, maatschappelijke en beleidsmatige ambities. Hierbij komen de volgende vragen aan de orde: - Draagt de regionale opgave bij aan onze Heumense opgaven? - Is er een match met strategische visie van de gemeente Heumen? Hierbij is de volgende reactie te geven: 1. De regionale opgave heeft veel raakvlakken met onze eigen opgaven en draagt dus ook zeker aan bij. Als voorbeelden zijn aan te geven de energietransitie (RES), de aanpak van de verkeersproblematiek van de Zuidwest flank van Nijmegen, realisatie van doorgaande fietsroutes, de regionale afspraken m.b.t. woningbouw en de ontwikkeling van criteria voor de vereiste circulariteit in de woningbouw en het thema vitale centrumgebieden. 2. In de strategische visie van de gemeente Heumen 'Natuurlijk met iedereen' is aangegeven dat samenwerken met de regio cruciaal is voor het behoud van ons voorzieningenniveau en voor het realiseren van de hoofdopgaven waarvoor wij staan. Hierbij is ook expliciet de samenwerking in de regio Arnhem Nijmegen genoemd. In de strategische visie wordt tevens ingezet op het beperken van de meeste activiteiten van de gemeente tot het wettelijk minimale niveau.

In de regionale agenda van de GMRAN wordt de ambitie integraal uitgewerkt op een breed scala van terreinen die niet tot de wettelijke taken behoren of expliciet zijn benoemd in de strategische visie. Hier lijkt een verschil in ambitieniveau te zijn. 3. De ambities en opgaven rondom de vijf opgaven zoals die zijn verwoord in de regionale agenda, zullen voor bouwstenen zorgen die gemeenten kunnen overnemen in hun omgevingsbeleid. Hierbij gaat het bijvoorbeeld bij de opgave circulaire regio om de regionale afspraken over de RES en bij de opgave groene groeiregio om de Woondeal en Verstedelijkingsstrategie. Concreet betekent het dat deze opgaven zullen doorwerken in de gemeentelijke omgevingsvisie. Hieruit blijkt dat de opgaven vaak in belangrijke mate bijdragen aan onze bestuurlijke, maatschappelijke en beleidsmatige ambities. 1.2 Samenwerking op regionale schaal is wenselijk en soms noodzakelijk - We zijn op regionale schaal meestal beter in staat om de opgave op een effectieve en efficiënte wijze te organiseren dan als we de opgave alleen lokaal zouden oppakken. Enkele voorbeelden hiervan zijn de opgaven met betrekking tot mobiliteit, landschap en arbeidsmarkt. - We maken met een regionale aanpak meer kans op het binnenhalen van financiële ondersteuning van hogere overheden zoals de provincie, de rijksoverheid en de Europese Gemeenschap.

- In sommige opgaven zitten onderdelen waarvan het min of meer verplicht of logisch is om deze op regionale schaal op te pakken, zoals de Regionale Energie Strategie (RES) en het Regionaal Programma werklocaties (RPW). - Opgaven die in regionaal verband worden opgepakt, hoeven we soms op lokaal niveau niet meer uit te voeren. - Veel zaken die in de regionale opgaven zijn opgenomen vertegenwoordigen een gemeenschappelijk belang. Onze inwoners werken en recreëren ook buiten de gemeentegrens en maken veelvuldig gebruik van voorzieningen buiten de gemeente. Denk hierbij onder andere aan een filevrij en duurzaam verkeersnetwerk, banen bij regionale bedrijven en instellingen, stedelijke voorzieningen en natuur en cultuurbeleving. Omgekeerd maken ook inwoners van buiten de gemeente gebruik van onze natuur en voorzieningen.

4

1.3 Door mee te doen met de opgaven hebben we invloed op de ontwikkeling van de Groene Metropoolregio en vergroten we de positieve effecten die de inspanningen van de regio voor onze inwoners heeft. Door met alle opgaven mee te doen versterken we ook het beeld naar buiten dat er sprake is van één gedeelde agenda, hetgeen een positief effect zal hebben op de bereidheid van hogere overheden om bij te dragen aan de regionale opgaven. Door de verwevenheid van de opgaven is het daarbij logisch om met alle opgaven mee te doen. 2.1 Met de jaarrekening 2021 kan ingestemd worden De accountant heeft een goedkeurende verklaring afgegeven over de jaarrekening 2021. De totstandkoming van het overschot is afdoende toegelicht. 2.2 Met de bestemming van het positieve resultaat over 2021 kan ingestemd worden Het positieve resultaat van de jaarrekening 2021 wordt bestemd voor het op peil brengen van de algemene reserve conform het reglement en aan de uitvoering van een aantal concreet benoemde activiteiten binnen de 5 opgaven. Kanttekeningen 1.1 De in de regionale agenda opgenomen ambities en acties zijn niet altijd even herkenbaar voor de Heumense situatie. Na de aanloopjaren 2021 en 2022 is de regionale agenda een stuk concreter geworden en zijn er stappen gezet richting uitvoeringsplannen.

Niet alle thema’s zijn direct herkenbaar of relevant voor de gemeente Heumen, maar dienen een regionaal belang. Onze inwoners die werken en recreëren in de regio kunnen daarvan profijt hebben. 1.2 We weten nu nog niet of alle andere gemeenten zullen inschrijven op de vijf opgaven, waardoor er mogelijk een inhoudelijke bijsturing moet plaatsvinden van de ambities. De concept-regionale agenda bestaat uit vijf met elkaar verweven opgaven. Deze agenda is door het Algemeen Bestuur van de GMRAN toegestuurd met een uitdrukkelijke uitnodiging om in te tekenen op alle opgaven. Indien niet alle gemeenten intekenen op een opgave, kan dit gevolgen hebben voor het budget en daarmee de inhoud van die opgave. 1.3 In de begroting van de groene groeiregio en de ontspannen regio zijn bijdragen van derden opgenomen, die nog niet zeker zijn. Het gaat daarbij om inschattingen op basis van gesprekken, eerdere ervaringen of bijdragen. Dit betekent dat de werkelijke bijdrage hoger of lager kan uitvallen. In dat geval moeten de ambities worden bijgesteld of moeten er andere financieringsbronnen worden aangeboord. Ook voor de andere opgaven is de GMRAN in gesprek met derden over financiële bijdragen. Deze zijn nog niet opgenomen in de begroting omdat deze nog niet concreet genoeg zijn. Financiën Vanwege de hogere gevraagde bijdrage per inwoner, zal het budget met € 10.000 moeten worden opgehoogd.

Dit is opgenomen in de Kaderbrief. Duurzaamheid Bij de nieuwe samenwerking vervult het aspect duurzaamheid een centrale rol. Dit blijkt uit de visie en het daaruit voortvloeiende concept Groene Metropoolregio. Ook binnen alle regionale opgaven speelt duurzaamheid een centrale, dan wel belangrijke rol.

5

Communicatie Het algemeen bestuur van de GMRAN zal schriftelijk op de hoogte worden gesteld van de gemeentelijke zienswijze. Uitgebreide communicatie over de regionale agenda 2023-2025 vindt later dit jaar plaats door het regiobureau wanneer het algemeen bestuur de regionale agenda definitief heeft vastgesteld. Aanpak/uitvoering Het algemeen bestuur zal onder afweging van de door de 18 deelnemende gemeenten ingediende zienswijzen een besluit nemen over het al dan niet aanpassen van de regionale agenda. Deze zal dan aan de deelnemende gemeenten worden toegestuurd met het verzoek om een definitief besluit te nemen over intekening op de regionale opgaven burgemeester en wethouders

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Joerie Minses Burgemeester

Bijlagen: Raadsvoorstel Raadsbesluit Reactie op agenda en begroting GMRAN Bijlagen bij agenda en begroting Groene Metropoolregio: 1. Concept-regionale agenda 2023-2025, inclusief ontwerpbegroting 2023-2026 2. Onderbouwing ontwikkeling inwonerbijdrage 2023 3. Memo overzicht inwonerbijdragen 2022 - 2026 4. opgave-overeenkomst 2023-2025 Verbonden regio 5. opgave-overeenkomst 2023-2025 Productieve regio 6. opgave-overeenkomst 2023-2025 Circulaire regio 7. opgave-overeenkomst 2023-2025 Ontspannen regio 8. opgave-overeenkomst 2023-2025 Groene groeiregio 9. algemene voorwaarden Opgaven Bijlage Jaarstukken GMR 2021 Bijlage Onderbouwing inzet rekeningoverschot 2021 Bijlage Jaarverslag 2021 The Economic Board

6