Raadsvoorstel Gebiedsplan Energielandschap A73

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

16 december 2021 Gebiedsplan Energielandschap A73 René Waas

Voorstel Het gebiedsplan Energielandschap A73 vast te stellen. Inleiding Aanleiding en achtergrond Op 24 september 2020 heeft uw raad het Koersdocument Ruimtelijke visie Duurzame Energie vastgesteld. Als onderdeel van het Koersdocument heeft u ingestemd met het vaststellen van een gebiedsplan voor een te ontwikkelen energielandschap in gebied A tussen A73 en het Maas-Waal kanaal: gebiedsplan Energielandschap A73. Daarbij heeft u tevens besloten een strook van 250m vanaf het Maas-Waal kanaal vrij te laten van de opwekking van zonne-energie. Doel van het gebiedsplan Het doel van het gebiedsplan is aan te geven waar in het gebied de grootschalige duurzame energieopgave kan landen en op welke wijze een meerwaarde voor andere functies vorm kan krijgen. Dit gebiedsplan geeft op hoofdlijnen een beeld van hoe ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie opwekking een plek kunnen krijgen in het gebied, waar andere functies een plek vinden dan wel behouden en op welke wijze wordt bijgedragen aan andere doelstellingen (waaronder landschap, natuur, recreatie en biodiversiteit). Het gebiedsplan biedt daarmee een ruimtelijk kader voor de ontwikkeling van zonnevelden. Uw raad heeft de grootschalige duurzame energieopgave vastgesteld op 160 TJ (elektriciteit) tot 2050. Deze opgave dient in eerste instantie met waterkracht en zon te worden gerealiseerd.

Aangezien waterkracht in gebied A niet tot de mogelijkheden behoort is de realisatie van de grootschalige duurzame energie opgave met zon het vertrekpunt voor het gebiedsplan. Participatief proces Vanaf januari 2021 is het proces om te komen tot een gebiedsplan Energielandschap A73 gestart. In dit proces zijn inwoners, omgeving en stakeholders betrokken. Er is gewerkt met een klankbordgroep waarmee de drie brede participatiemomenten zijn voorbereid. In hoofdstuk 4 van het gebiedsplan is een uitgebreide toelichting op het doorlopen proces opgenomen. Ook de uitkomsten van de participatiebijeenkomsten zijn in het gebiedsplan opgenomen. Samenhang met de tender voor maximaal 20 ha zon In lijn met de besluitvorming over het Koersdocument Ruimtelijke visie Duurzame energie, heeft het college eind 2020 een tender uitgezet voor de opwekking van duurzame energie in het gebied tussen de A73 en het Maas-Waal kanaal met maximaal 20 ha zonnevelden. Zaak Document

: :

9635 96824

Op 8 juni 2021 bent u met een raadsmededeling door het college geïnformeerd over de uitkomsten van de tender en over het principebesluit dat het college in dat kader heeft genomen. Met dit principebesluit heeft het college aangegeven in beginsel medewerking te willen verlenen aan het project Zonnepark Teersche Sluispolder, onder voorwaarde dat het voor de tender ingediende voorstel op meerdere onderdelen nader uitgewerkt wordt door de initiatiefnemers in samenspraak met de gemeente. Dit moet resulteren in een definitief projectplan, dat de basis vormt voor het op te stellen (ontwerp)bestemmingsplan en de omgevingsvergunningsaanvraag. Het gebiedsplan vormt tevens het kader voor de verdere uitwerking van het project Zonnepark Teersche Sluispolder. De inrichtingsprincipes die in het gebiedsplan zijn opgenomen, moeten doorwerken in het definitieve projectplan voor het Zonnepark Teersche Sluispolder. Beoogd effect Het vaststellen van het gebiedsplan Energielandschap A73 als kader voor concrete initiatieven op het gebied van zonne-energie. Argumenten 1.1 Het voorstel is in lijn met de strategische visie ‘Natuurlijk met iedereen’. Het opstellen van een gebiedsplan voor het ontwikkelen van een Energielandschap is in lijn met eerder genomen besluiten en tevens in lijn met het kenmerk ‘Natuurlijk duurzaam’.

De strategische visie verwoordt onder het kenmerk ‘Natuurlijk duurzaam’ de doelstelling om in 2050 een klimaatneutrale samenleving en een klimaatbestendige samenleving te zijn. Het gebiedsplan schept voorwaarden om aan deze doelstelling mede invulling te geven. 1.2 Kader voor concrete initiatieven Het gebiedsplan Energielandschap A73 vormt een kader voor concrete initiatieven voor de opwekking van grootschalige duurzame zonne-energie. Concrete initiatieven zullen worden getoetst aan de uitgangspunten en inrichtingsprincipes zoals beschreven in het gebiedsplan. Zo ook de verdere uitwerking van het voorstel Zonnepark Teersche Sluispolder. 1.3 Meerwaarde voor andere functies Het gebiedsplan Energielandschap A73 geeft aan waar in het gebied de opgave op het gebied van grootschalige duurzame energie opwekking door middel van zonne-energie zou kunnen landen. Daarnaast wordt aangegeven op welke wijze er een meerwaarde voor andere functies kan worden gecreëerd. 1.4 Opstap naar realisatie van de gemeentelijke opgave Het gebiedsplan als kader voor concrete initiatieven vormt een opstap naar de realisatie van de grootschalige duurzame energieopgave zoals door uw raad vastgesteld op 160 TJ tot 2050. 1.5 Afronding participatief proces Met de vaststelling van het gebiedsplan wordt het participatief proces afgerond met een concreet resultaat.

Dit is in lijn met de in het proces geschetste verwachting dat het streven is

2

om het gebiedsplan eind 2021 vast te stellen. Het gebiedsplan geeft tevens naar de deelnemers van het participatie proces duidelijkheid over het concrete resultaat. Daarmee wordt het proces afgerond. Kanttekeningen 1.1 Haalbaarheid van de opgave i.r.t. natuurwetgeving Het gebied van het gebiedsplan A73 is onderdeel van het gebied ‘Groot Nijmegen’, één van de gebieden waarvoor door de provincie Gelderland kernkwaliteiten in het kader van het Gelders Natuur Netwerk (GNN) en de groene ontwikkelingszone (GO) beschreven zijn. De Teersche Sluispolder is hierin aangeduid als ecologische verbindingszone. Binnen het in het gebiedsplan aangegeven zoekgebied voor zonnevelden, liggen tevens gronden die behoren tot de groene ontwikkelingszone. Aan nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de groene ontwikkelingszone worden door de provincie randvoorwaarden gesteld. De provincie hanteert als regel dat 50% van de oppervlakte zonneparken in GO bestaat uit natuur- en landschapselementen die expliciet bijdragen aan de kernkwaliteiten van het gebied. Dit betekent dat 50% van de grond die binnen de groene ontwikkelingszone wordt gebruikt voor het zonneveld zelf, gecompenseerd moet worden (binnen danwel buiten de groene ontwikkelingszone). Daarnaast wordt het gebied tussen Maas-Waal kanaal en A73 intensief gebruikt door de das – een beschermde diersoort.

Met oog op deze beschermde status, moeten alle initiatieven getoetst worden aan de Wet Natuurbescherming (Wnb). De provincie is bevoegd gezag voor het verlenen van een Wnb-ontheffing. Van belang is dat verlies aan foerageergebied moet worden gecompenseerd binnen de grenzen van de ecologische verbindingszone Teersche Sluispolder. Daarbij geldt als vuistregel dat verlies aan primair foerageergebied (grasland) moet worden gemitigeerd met 120 % aan grasland. Secundair foerageergebied (bijvoorbeeld mais) moet worden gemitigeerd voor 50% met grasland. De regels die worden gesteld vanuit de provinciale verordening en de Wnb ten aanzien van compensatie en mitigatie maakt de puzzel voor het realiseren van 40 ha zonnevelden in dit gebied complexer. Dit zou tot gevolg kunnen hebben dat het in de praktijk uiteindelijk niet lukt om 40ha zonneveld (huidige opgave van 160TJ) binnen dit gebied te realiseren. Echter, gezien de technologische ontwikkelingen van zonnepanelen is het niet onwaarschijnlijk dat in de toekomst de efficiëntie van panelen zal toenemen, waardoor minder oppervlakte aan zonnevelden nodig is voor het realiseren van dezelfde opgave. 1.2 Capaciteit elektriciteitsnetwerk Op dit moment speelt in heel Nederland de opgave dat de netcapaciteit van het elektriciteitsnet te beperkt is om het steeds groter wordende aanbod van duurzame energie aan het net aan te sluiten.

Er wordt door de netbeheerders (in ons gebied Liander) hard gewerkt aan de uitbreiding van de netcapaciteit. Echter, dit is een opgave die veel tijd en geld kost. Het is de verwachting dat de uitbreiding van de netcapaciteit in de komende 5 tot 10 jaar gerealiseerd kan worden. Het is vanuit dit perspectief dus de vraag op welke termijn initiatieven die binnen het

3

gebiedsplangebied een zonneveld willen ontwikkelen, aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnet. Voor de aansluiting van het zonnepark Teersche Sluispolder is de netaansluiting geborgd. 1.3 Update van de cijfers Routekaart Klimaatneutraal Heumen Gedurende het proces van het gebiedsplan is de opdracht uitgezet om de cijfers van de Routekaart Klimaatneutraal Heumen te updaten. Met de raadsmededeling ‘Actualisatie Routekaart Klimaatneutraal Hemen 2050’ (96671) van 2 november 2021 bent u geïnformeerd over de huidige stand van zaken, de voortgang richting het doel van klimaatneutraal en de opgave waar de gemeente voor staat. Uit de herijking van de cijfers komt naar voren dat de eerder door de raad berekende taakstelling van 160 TJ aan elektriciteitsvraag voor 2050 te laag is en in werkelijkheid 474 TJ zal bedragen. Gezien de hiervoor gemaakte kanttekening over de haalbaarheid van de opgave van 160 TJ met zon in het gebiedsplangebied, is de verwachting dat bij een grotere opgave gekeken moet worden naar andere mogelijkheden voor de opwek voor grootschalige duurzame energie (andere gebieden en/of andere wijze van opwek van duurzame energie). Desalniettemin biedt de vaststelling van het gebiedsplan een lange termijn ruimtelijk kader voor de adaptatie van zonnevelden in dit gebied en maakt dit een start met het realiseren van de grootschalige duurzame energie opgave mogelijk.

1.4 Heroriëntatie windenergie Vanuit de RES Arnhem Nijmegen heeft de provincie Gelderland alle gemeenten gevraagd om opnieuw te onderzoeken welke mogelijkheden er binnen de gemeentegrenzen zijn voor windenergie. Op 25 november 2021 is er een raadsavond georganiseerd waar dit onderwerp besproken is. Daarbij zijn ook de uitkomsten van een heroriëntatie op de mogelijkheden binnen de gemeentegrenzen van Heumen gedeeld. In het proces om te komen tot een RES 2.0 (vast te stellen zomer 2023) moet duidelijk worden hoe binnen de RES Arnhem Nijmegen omgegaan wordt met wind en zon. Op het moment van schrijven van dit raadsvoorstel (eind oktober 2021) zijn de resultaten van dit gesprek met de raad op 25 november nog niet bekend. Het gebiedsplan heeft als vertrekpunt het realiseren van de grootschalige duurzame energie opgave van 160TJ met (waterkracht en) zon. Indien in het proces om te komen tot een RES 2.0 blijkt dat wind toch een plek dient te krijgen in gebied A, dan zal een update van dit gebiedsplan voor de hand liggen. Financiën Het vaststellen van het gebiedsplan heeft geen financiële consequenties. De kosten die zijn gemaakt voor het tot stand komen van het gebiedsplan met de daaraan gekoppelde besluitvorming zijn bekostigd uit de gevormde bestemmingsreserve Koersdocument Ruimtelijke visie Duurzame energie (Raad september 2020).

Het beschikbare budget vanuit deze bestemmingsreserve voor het vervolg van de ruimtelijke visie duurzame energie is tot op heden toereikend. 4

burgemeester en wethouders

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Marriët Mittendorff Burgemeester

Bijlagen  Gebiedsplan Energielandschap A73 (96833)

5