Inspraaktekst mevrouw Meesters

Geachte raad, Vanavond moet u kiezen: of u geeft de voorkeur aan hoge windturbines, zoals de provincie en commerciële partijen willen, of u kiest voor het welzijn en de gezondheid van de inwoners. Met deze zin begon ik vijf jaar geleden mijn inspreektekst tijdens de raadsvergadering van 30 januari 2020, toen een amendement werd aangenomen waarin onder andere werd besloten tot een maximale tiphoogte van 150 meter en een minimale afstand tot bebouwing van 1000 meter. Deze voorwaarden dienen om de gezondheid en het welzijn van onze inwoners te beschermen. Nu wordt voorgesteld om deze criteria te vervangen door onduidelijke en niet-wettelijke normen, wat kan leiden tot extreem hoge windturbines zonder voldoende onderzoek. Dit voorstel is gebaseerd op economische overwegingen, terwijl de gezondheid van omwonenden altijd voorop zou moeten staan. De recente reacties van inwoners tonen aan dat het draagvlak voor deze plannen afneemt. Wij roepen u op deze voorstellen af te wijzen of ingrijpend te wijzigen. De voorstellen zijn onvoldoende onderbouwd op juridisch, wetenschappelijk en maatschappelijk gebied, en het ontbreken van duidelijke criteria maakt ze kwetsbaar voor juridische procedures.

Zonder vooraf vastgestelde normen loopt de gemeente het risico dat een rechter de afwijzing van een vergunning op basis van een negatief bindend advies ongegrond verklaart, zodat een ongewenste vergunning toch moet worden verleend. Zoveel haast is ook niet nodig. De oorspronkelijke provinciale doelstellingen zijn al gehaald, nieuwe landelijke wetgeving wordt binnenkort verwacht, en zelfs die nieuwe landelijke normen zullen naar verwachting nog niet aan de Europese regelgeving voldoen. Daarom kan de provincie een paar maanden uitstel accepteren, zodat een transparant en goed onderbouwd proces kan worden gevolgd, dat voldoet aan de wettelijke en ethische verplichtingen en kan zorgen voor herstel van het draagvlak. Een aantal belangrijke overwegingen: 1. Het afschaffen van de aanvaardbaarheidscriteria uit het amendement ondermijnt het voorzorgsbeginsel. Dit verplicht de gemeente om de gezondheid van haar inwoners voorop te stellen, zelfs bij twijfel over mogelijke schade. Het negeren ervan kan leiden tot schadeclaims. 2. Het College bagatelliseert de overlast, terwijl zelfs het RIVM tegenwoordig erkent dat windturbines gezondheidsklachten veroorzaken en een gedegen Duitse meta-analyse verbanden heeft aangetoond tussen de hoogte en afstand van windturbines en slaapstoornissen.

Gezien de grote hoogte van moderne turbines, waarvan nog nauwelijks onderzoeksgegevens beschikbaar zijn, zouden er hiervoor eerder strengere criteria moeten worden gesteld dan voor lagere molens. 3. Het financiële argument dat lagere windmolens niet interessant zijn voor investeerders, mag nooit een reden zijn om overlastgrenzen los te laten.

4. De minimale afstand van windturbines tot woningen verkleinen tot 500 meter gaat in tegen het amendement dat 1000 meter als bovengrens stelt voor aanvaardbare overlast. Als dit 1000-metercriterium zou leiden tot te weinig ruimte in het A73-gebied, dan is dat een indicatie dat daar geen windmolens geplaatst kunnen worden zonder onaanvaardbare overlast voor omwonenden. 5. Gezien het feit dat de strengere landelijke normen nog in de maak zijn, is het niet wenselijk om ons bij voorbaat te binden aan nog onbekende normen. Wij pleiten er daarom om via een voorbehoud te zorgen dat mogelijkheid om af te wijken van de landelijke normen blijft bestaan, als kan worden onderbouwd dat de situatie in onze gemeente dat vereist. Wij vragen u dus om beide voorstellen af te wijzen en de besluitvorming enkele maanden uit te stellen, totdat de landelijke wetgeving duidelijk en conform EU-normen is. Tevens verzoeken wij u de voorwaarden uit het amendement van 2020 te handhaven en het voorzorgsbeginsel expliciet als leidraad te nemen, de beleidsdocumenten grondig en onafhankelijk te laten herzien, en een risicoanalyse volgens Europese richtlijnen toe te voegen. Als uitstel niet mogelijk blijkt, verzoeken wij 1. om het A73-gebied als zoekgebied te schrappen, vanwege de nabijheid tot woonkernen en natuurgebieden, en 2.

alleen het kommengebied als zoekgebied aan te wijzen, vooral omdat in het kommengebied veel minder omwonenden overlast zullen ondervinden: het gaat om ongeveer 12.000 huizen in en rondom het A73-gebied tegenover ongeveer 1160 huizen in en rondom het kommengebied. Wij vertrouwen erop dat de gemeente zich niet alleen als betrouwbare partner in de energietransitie zal willen opstellen, maar vooral ook als betrouwbare vertegenwoordiger van haar inwoners. Dank voor uw aandacht.

<Bijlage>

Bijlage: Bezwaren en Argumenten m.b.t. Beleid en Zoekgebieden windenergie Heumen

Vergelijking met de Euromast

Bezwaren en Argumenten m.b.t. Beleid en Zoekgebieden windenergie Heumen. Werkgroep Jachthuis-Hoge Brug (V01- 28 jan 2025) Hoofdpunten Samenvatting ...................................................................................................................................... 4 Aanbevelingen .................................................................................................................................... 6 Er is geen borging van de veiligheid en belangen van de burgers. ........................................................ 6 Belemmeringen voor nieuwbouw Kanaalzone..................................................................................... 7 De gezondheidseffecten worden gebagatelliseerd. ............................................................................. 7 Het aantal woningen rondom de A73 is extreem hoog. ....................................................................... 8 De waardedaling van woningen is groot in een wijd gebied................................................................. 8 Draagvlak krimpt: “De hele participatie was een wassen neus” ........................................................... 9 In de voorstellen worden regelmatig zaken verzwegen, valse tegenstellingen en halve waarheden gebruikt.

........................................................................................................................................... 10 De referentie naar het 2020 amendement is onjuist en misleidend. .................................................. 11 Bijlage 1 Uitspraken Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 18 september 2024 ..................... 12 Bijlage 2. ........................................................................................................................................... 12

Verschillen tussen de voorstellen van 30 jan 2025 en het amendement van 30 jan 2020, betreffende hoogte en afstand. ..................................................................................................... 12 Dit staat in het amendement van 30 Jan 2020: .......................................................................... 13 Dit staat in het Raadsvoorstel Zoekgebieden 30 Jan 2025 (punt 6 pag. 5) .................................. 13 Dit staat in het Raadsvoorstel Windbeleid 30 Jan 2025 (punt 4 pag. 3) ...................................... 13 Dit staat in Zoekgebieden (2.9 Conclusie pag. 21) ...................................................................... 13 Dit staat in de beantwoording van de vragen (vr 12, 13 pag. 10)................................................ 14

Samenvatting Op dit moment heeft de gemeente Heumen heldere criteria voor het plaatsen van windturbines, die in 2020 op democratische wijze tot stand zijn gekomen. Het College is voornemens om die criteria los te laten en te vervangen door onduidelijke, nog niet wettelijk vastgelegde normen. Daarmee voorziet het College in plaatsing van een paar extreem hoge industriële zee-windturbines waar volstrekt onvoldoende onderzoek naar heeft plaatsgevonden. Hiermee voldoet Heumen niet aan het voorzorgsbeginsel ten aanzien van haar inwoners en hiermee is het draagvlak voor windmolens onder diezelfde inwoners gezonken.

Willen we dit? Willen we dat er door de nieuwe veel kortere afstand van 2x de tiphoogte tenminste twee van die veel grotere mega-turbines op de A73 kunnen komen? Het college is duidelijk: in commissievergadering en tijdens de bewonersavond wordt meermaals gezegd: “Hoogte moet, anders is het geen rendabele businesscase voor investeerders.” “Afstand moet gehalveerd naar 2x tiphoogte, anders kunnen ze nergens worden geplaatst.” Willen we het risico lopen dat mensen ziek worden, natuur verpest wordt, dat de nieuwbouw in de Kanaalzone risico loopt op een turbine op 550m afstand? Willen we eindeloze financiële claims en procedures van de 30.000 belanghebbenden, die binnen 10x de tiphoogte wonen en werken? Waarom die haast? Nieuwe wetgeving komt in Februari-April. De provinciale doelstellingen zijn al gehaald. Er wordt niet geborgd! De huidige voorstellen zijn juridisch, wetenschappelijk en maatschappelijk onvoldoende onderbouwd. Het gebrek aan duidelijke criteria, participatie en zorgvuldige analyses maakt deze plannen onverantwoord en kwetsbaar voor procedures. Er wordt verwezen naar landelijke normen, maar zelfs de nieuwe voldoen niet aan de Europese regels. Wij roepen de Gemeenteraadsleden op om deze voorstellen af te wijzen of ingrijpend te wijzigen, zodat de belangen van inwoners, natuur en toekomstig beleid beter gewaarborgd zijn.

Alleen met een transparant, evenwichtig en goed onderbouwd proces

kan draagvlak worden herwonnen en voldaan worden aan wettelijke en ethische verplichtingen. Hieronder worden een aantal dringende aanbevelingen en voorbeelden van onzorgvuldigheden gegeven.

Aanbevelingen Wij doen de volgende aanbevelingen om een evenwichtig en zorgvuldig besluitvormingsproces te waarborgen: 1. Afwijzen en uitstellen: Beide voorstellen afwijzen en de besluitvorming met [x] maanden uitstellen tot de wetgeving met betrekking tot windmolens op het gebied duidelijk is en conform EU-normen is vastgesteld. 2. Behoud van amendement 2020: Het amendement 30 januari 2020 behouden, inclusief harde criteria voor minimale afstanden (1000 meter) en maximale tiphoogte (150 meter). 3. Voorzorgsbeginsel centraal stellen: Het voorzorgsbeginsel expliciet leidend maken, met aandacht voor gezondheid, natuur en veiligheid. 4. Onafhankelijke herziening: De beleidsdocumenten grondig en onafhankelijk laten herzien door externe professionals met expertise in milieueffectrapportages, planschade en risicomanagement. 5. Harde en heldere criteria en procedures: Duidelijke criteria en een transparant proces vastleggen voor selectie, goedkeuring vast te leggen en vergunningverlening. 6. Risicoanalyse en Europese eisen: Een risicoanalyse in overeenstemming met Europese richtlijnen toevoegen, met aandacht voor gezondheidseffecten, geluidshinder en milieugevolgen. 7.

Uitsluiting A73-gebied: Indien bovenstaande aanbevelingen niet worden gehonoreerd, het zoekgebied langs de A73 expliciet schrappen vanwege de nabijheid tot woonkernen en een zeer groot aantal (12000 (RvS)) woningen en nabijheid natuurgebied en gevoelige bestemmingen en tevens het deel van de dorpskern van Overasselt dat binnen het zoekgebied ligt, daarvan uit te sluiten. Aangezien de Provincie ook aan het voorzorgsbeginsel en andere (Europese en Nederlandse) regelgeving zal moeten voldoen zullen zij dit ondersteunen. Zie bijlage 1 met uitspraken RvS 2024

Er is geen borging van de veiligheid en belangen van de burgers. 1. Er is een maximum gesteld aan het te installeren vermogen op basis van de RES1.0. (Er staat “capaciteit die niet veel groter is dan voor onze gemeente noodzakelijk”). Volgens het College is dat 1,5-2 turbines, tijdens de voorlichtingsavond werd gezegd dat het om 2 of meer turbines gaat. Wat is het? 2. In het zoekgebieden-document zijn de zoekgebieden te groot en wordt de gemeente niet beschermd tegen “onbedoelde” locatiekeuzes van de initiatiefnemers. Die kunnen bv nu al grond gereserveerd hebben op de randen van de zoekgebieden. (NB. Al in 2014 liepen er discussies en mogelijk afspraken tussen initiatiefnemers en grondeigenaren). Zo kunnen er turbines op ca. 550 meter van flatgebouwen of de nieuwbouw komen.

3. Er is geen proces beschreven hoe een evt. vergunning aan criteria moet voldoen en hoe de inspraak van burgers in de besluitvorming geregeld wordt. 4. De harde criteria uit het eerdere amendement (afstand en tiphoogte) worden losgelaten en er zijn geen nieuwe harde criteria. Immers de nieuwe wetgeving is (nog) niet volgens EU-normen en nog niet vastgesteld. 5. Het beleidsvoorstel stelt dat de Raad een bindend advies kan geven en er is een hardheidsclausule. Echter bij vergunningverlening is een beslissing zonder vooraf vastgestelde criteria juridisch kwetsbaar. Het ontbreken van objectieve toetsingskaders maakt de beslissing om de vergunning te weigeren vatbaar voor bezwaar en beroep, en kan leiden tot bv. schadevergoedingen. 6. In het Nederlandse binnenland zijn er momenteel geen operationele windturbines die hoger zijn dan 240 meter. Er is nog nauwelijks ervaringsonderzoek met de gekozen soort industriële turbines op land. Heumen zou een van de allereerste gemeenten zijn. De gemeente neemt hiermee een onnodig risico waarvoor de gemeente en provincie aansprakelijk te stellen zijn.

Belemmeringen voor nieuwbouw Kanaalzone Hoewel het zoekgebied langs de A73 verkleind is komt het nog steeds tot op ca 550 meter van de nieuw te bouwen woningen in de Kanaalzone van Malden. Het is te verwachten dat door deze korte afstand en extreme turbines dit overlast zal geven in die toekomstige wijk en het is naïef om te denken dat dit kopers, bouwbedrijven en investeerders niet af zal schrikken. In het voorstel wordt gesuggereerd dat dit in overeenstemming is met het amendement uit 2020. Maar dat is niet juist. (Volgens het voorstel nu, stelt het amendement dat grens op Blankenbergse weg zou moeten liggen. Geluidseffecten voor de nieuwe wijk aan Kanaalzone op 550 meter wordt afgedaan als: Geen bezwaar, de molens staan maar aan 1 kant van de huizen” (Zoekgebieden 12 dec, p31) Dit is niet in overeenstemming met bv RIVM. Zie bijlage 2 met detailvergelijking met het oorspronkelijke 2020 amendement.

De gezondheidseffecten worden gebagatelliseerd. De voorstellen geven een onsamenhangende poging om de gezondheidseffecten te bagatelliseren. Tijdens de informatieavond worden gezondheidsproblemen met een anekdote over ooievaars belachelijk gemaakt. Aanwezigen voelen zich vernederd. Dat gebeurde ook in de antwoorden van de voorlichtingsavond. Voorbeeld: Citaat uit het antwoord van de vraag 17 van de voorlichtingsavond: “Er zijn enkele onderzoeken die wel een verband leggen tussen bepaalde gezondheidsklachten en windturbines. De uitkomsten kunnen door andere wetenschappers niet worden herhaald en een aantal onderzoeken is voor de plaatsing van windmolens niet relevant.” Dit is volstrekt strijdig met de opvattingen van de Europese Commissie, de WHO en onze nationale RIVM. Dit ondermijnt de geloofwaardigheid van het College. En hier een recent bericht van de website van het RIVM over gezondheidseffecten:

Citaat RIVM: “In een onderzoek uit 2020 heeft het RIVM alle internationaal beschikbare wetenschappelijke literatuur tussen 2009 en 2020 over de gezondheidseffecten van geluid van windturbines geanalyseerd. Het RIVM heeft hieruit geconcludeerd dat er gezondheidseffecten zijn: er is een duidelijke relatie aangetoond tussen het geluidniveau van windturbines en hinder, waarbij we hinder - in lijn met de WHO (World Health Organization )-definitie (World Health Organization) beschouwen als een negatief gezondheidseffect. Mensen ervaren meer hinder naarmate het geluid harder is.”

Het aantal woningen rondom de A73 is extreem hoog. Kommen zoekgebied: In het zoekgebied: ca. 90 woningen Binnen 500 m: ca. 500 woningen Binnen 1000 m: ca. 1100 woningen Binnen 2400 m: ca. 1160 woningen Zoekgebied A73: In het zoekgebied: ca. 2 woningen Binnen 500 m: ca. 100 woningen Binnen 1000 m: ca. 5250 woningen Binnen 2400 m: ca. 12000 woningen (ca 30000 belanghebbenden (RvS) Hoewel het zoekgebied van A73 leeg is, neemt het aantal woningen direct daarbuiten sterk toe. Er zijn dus veel bewoners die mogelijk last krijgen en volgens de Raad van State is iedereen binnen 2,4 km belanghebbende en mag daarom procederen t/m Raad van State. *Bron: Allecijfers.nl en kadasterkaart.

De waardedaling van woningen is groot in een wijd gebied. De figuur 1 van TNO 2022: Hier blijken woningen binnen 1000m van een >200m hoge turbine (gemiddeld over woningtypes!) schades op te lopen van 10-20%. Let wel, Hier staan de megaturbines van 242 meter nog niet in! De gemeente voorziet alleen compensatie voor woningen binnen 500 meter. (Beleidsregels Windenergie, Hst. 5.15 Financiën pag. 22)

Uit: TNO-rapport TNO 2022 P10374 De verwachte impact van windturbines op huizenprijzen in Nederland. Een ruimtelijke analyse voor de periode 2020-2030.

Draagvlak krimpt: “De hele participatie was een wassen neus” Een citaat: “De hele participatie was een wassen neus. De voorbereidende procedure in deze besluitvorming is teleurstellend te noemen. Het was hetzelfde als de participatie in 2020, een circus. Niet meer dan dat.” Problemen met het besluitvormingsproces en voorlichting: • • • • • •

De voorlichting/participatiebijeenkomst riep meer vragen dan antwoorden op: De uitnodigingen bereikten veel inwoners niet. Feedback werd ter plekke gevraagd, zonder tijd om informatie te verwerken. Aanwezigen voelden zich niet serieus genomen. Onderzoeken en zorgen over gezondheidseffecten werden weggewoven en gebagatelliseerd met een flauwe anekdote over ooievaars. De gemeente lijkt bovendien vooringenomen richting het A73-gebied. Belangrijke bezwaren, zoals de nabijheid van natuurgebieden, worden genegeerd.

Van werkelijke participatie kan dus niet worden gesproken en eventueel draagvlak voor het A73 is verder verkleind.

Voorbeeld: Bijgaande dia was onderdeel van de presentatie. Hierbij werd door de presentator gezegd; “welk scenario ook, er komen minimaal twee turbines in het A73 zoekgebied”.

In de voorstellen worden regelmatig zaken verzwegen, valse tegenstellingen en halve waarheden gebruikt. a. Er worden valse tegenstellingen gebruikt met éénmalige hoge kosten (voor een elektriciteitskabel naar het Kommen gebied) tegenover permanente lasten voor veel meer bewoners rondom A73. (bv. Zoekgebieden v12 dec) b. Hetzelfde kabelkosten-argument wordt 4 (vier) keer gebruikt in dezelfde vergelijking. (Zoekgebieden v12 dec p21) c. Ongunstige rapporten over gezondheidsklachten worden weggewoven of niet benoemd. d. Ultralaagfrequent geluid wordt niet behandeld en nadelige gevolgen/geluidseffecten van ultralaagfrequent geluid worden niet benoemd. e. De nadelige effecten van weerkaatsing en versterking van het geluid van de windmolens door wateroppervlak (Maas-Waalkanaal) en bruggen worden niet behandeld. f. Het geluid van de turbines wordt onterecht vergeleken met het geluid van de A73 overdag! De overheid heeft ook een nachtkaart gepubliceerd. Die is veel belangrijker maar ongunstiger. Daarom wordt deze door de gemeente Heumen niet genoemd. (Zoekgebieden v12 dec p 28) Hieruit wordt zonder enige onderbouwing de foute conclusie getrokken dat de meeste woningen in kernen van Overasselt, Malden en Nijmegen geen last zullen hebben bij meest dominante windrichting. g.

Geluidseffecten voor de nieuwe wijk aan Kanaalzone op 550 meter wordt afgedaan als: Geen bezwaar, de molens staan maar aan 1 kant van de huizen. (Zoekgebieden v12 dec p 31) h. Het slagschaduwbeeld in het voorstel heeft geen schaalaanduiding, zodat je niet kunt opmaken hoe groot het hindergebied eigenlijk is. In werkelijkheid zal het bv tot over de bosrand van Malden, dus voorbij het winkelcentrum reiken. (Zoekgebieden v12 dec p 29)

i.

Er wordt vele pagina’s stilgestaan bij de radarbeperkingen van Volkel voor het Kommengebied. Alleen in het beleidsdocument wordt (terecht) gemeld dat een radartoets voor alle locaties binnen 75 km van Volkel verplicht is, omdat de turbines hoger zijn dan 114 meter. Dit geldt dus voor de hele gemeente. j. In het zoekdocument wordt niets vermeld over zgn. gevoelige bestemmingen zoals het tankstation en de garagebedrijven met gevaarlijke stoffen in de Hoge Brug binnen ca 600 meter van het A73 zoekgebied. k. Het zoekdocument is onevenwichtig en tendentieus geschreven. Bv. In het zoekgebiedendocument wordt uitgebreid aandacht besteed aan de natuur in het Kommengebied. Voor het kostbare Vennengebied naast de A73 is nauwelijks of geen aandacht (Natuur, Fauna, bodem). l. Er is geen onderzoek gedaan naar de effecten van diepe funderingen in de bodem met o.a. een oude waterstroom (Leigraaf) van Heumen naar Hatert. Schade aan deze bedding kan de waterstanden in bv. de vennen misschien ernstig verstoren en moet wel degelijk grondig onderzocht worden. m. Op veel plekken worden economische afwegingen gemaakt zoals voor extreem grote industriële turbines, mogelijke plaatsing op zeer korte afstand van woonkernen (“anders kan het niet”), keuze voor besparing op de kosten van kabel aanleg. (NB.

Het is volstrekt logisch dat een kabel in een dunbevolkt gebied, langer moet zijn dan in een meer stedelijk gebied). n. Uit de documenten blijkt niet hoeveel turbines er geplaatst gaan worden en daarmee samenhangend of er een lokale MER uitgevoerd moet worden.

De referentie naar het 2020 amendement is onjuist en misleidend. De ingediende voorstellen en documenten met betrekking tot windenergie zijn niet in overeenstemming met het amendement uit 2020. Onder valse voorwendselen worden de normen versoepeld. In de Bijlage worden de verschillen besproken, met de nadruk op de minimale afstand van de windturbines tot de rand van (mogelijke) woonkernen. 1. Het amendement van 2020 wordt terzijde gelegd Het amendement uit 2020 wordt in zijn geheel terzijde gelegd, dit omdat niet voldaan kan worden aan het criterium van de maximale hoogte. Er is geen onderbouwing voor het afwijken van de 1000 meter afstand die in het amendement uit 2020 is opgenomen. 2. Verhoging van de maximale tiphoogte De nieuwe beleidsregels verhogen de maximale tiphoogte van windturbines van 150 meter naar 245 meter. Dit omdat turbines van 150 meter niet meer leverbaar zouden zijn. Dat is niet correct; de masten zijn modulair en ook zijn de wieken beschikbaar in vele maten. Zelfs in de nieuwste PlanRES wordt volop verwezen naar ashoogtes van 166 en 120 meter en wiekdiameters van 132-164 meter. Wat verzwegen wordt, is dat kleinere turbines met tiphoogte van bv 120+132/2= 186 meter verkrijgbaar zijn. 3. Foute verwijzing naar het amendement van 2020 Het amendement van 2020 wordt foutief aangehaald met betrekking tot de afsnijding van het A73-zoekgebied.

Het amendement bepaalt een minimale afstand van 1000 meter tot woonkernen, maar de afsnijding bij de Blankenbergseweg (brug) bevindt zich op slechts ongeveer 500 meter van de (nieuwe) woonkern. Dit wijkt dus af van de eerder gestelde afstand in het amendement.

4. Tegenstrijdigheid in de voorgestelde afstand In tegenstelling tot de verwachting dat bij een grotere tiphoogte de minimale afstand eveneens zou moeten toenemen, is in de nieuwe voorstellen het omgekeerde gepresenteerd. Voor de minimale afstand wordt nu slechts 2 keer de tiphoogte gehanteerd, terwijl er geen verwijzing wordt gemaakt naar de eerdere 1000 meter als grens. Dit suggereert een aanzienlijke vermindering van de afstand tot woonkernen, ondanks de toegenomen hoogte van de turbines. De gemeente gebruikt 480 meter in plaats van de 1600 meter die bij deze hogere turbines in lijn zou zijn met de afstandsbepaling in het amendement.

Bijlage 1 Uitspraken Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 18 september 2024 Op woensdag 18 september 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in twee zaken uitspraak gedaan over intrekkingsverzoeken voor verleende vergunningen met betrekking tot windparken (ECLI:NL:RVS:2024:3744 en ECLI:NL:RVS:2024:3745), dit in vervolg op de zitting van 24 november 2023. De Afdeling heeft met name over vragen van juridische aard in het licht van het Unierecht geoordeeld. Daarbij heeft de Afdeling afgezien van het stellen van prejudiciële vragen. In dit document vindt u de juridische beoordeling van de uitspraken. In de kern komt het erop neer dat zolang de SMB-richtlijn hier te lande door de Nederlandse overheid als Europese lidstaat niet correct is geïmplementeerd (een verplichting uit het loyaliteitsbeginsel) en de nuttige doorwerking daarvan niet in voldoende mate is verzekerd (een verplichting uit het doeltreffendheidsbeginsel) de bevoegde nationale autoriteiten, inclusief de nationale rechterlijke instanties, verplicht zijn om alle noodzakelijke maatregelen te treffen om het verzuim van een milieubeoordeling te herstellen. Een vergunning dient bijvoorbeeld te worden ingetrokken, vernietigd, nietig verklaard of opgeschort. Dat Unierecht dient met voorrang te worden toegepast.

Dat brengt met zich dat het nalaten dat Unierecht te implementeren en de doorwerking te verzekeren er geen beroep kan worden gedaan op procedurele autonomie van de lidstaat en op (proces)regels van nationaal recht. Nationale rechterlijke instanties zijn immers niet bevoegd om aan de nationale bepalingen voorrang te geven boven het Unierecht waarmee zij in strijd zijn, al was het maar tijdelijk. Dan zou immers afbreuk worden gedaan aan de uniforme toepassing van het Unierecht. Het voorgaande betekent dat zolang de onrechtmatigheid in een zaak voortduurt en de nuttige doorwerking van de richtlijn wordt beperkt er geen sprake is van onherroepelijk besluitvorming of formele rechtskracht. Voor meer informatie kunt u met mij contact opnemen via: Peter A. de Lange Van Vos&deLange Advocaten.

Bijlage 2. Verschillen tussen de voorstellen van 30 jan 2025 en het amendement van 30 jan 2020, betreffende hoogte en afstand. Om goed te vergelijken zijn hieronder de letterlijke teksten gekopieerd.

Dit staat in het amendement van 30 Jan 2020: I.

Uitgangspunt 3 te wijzigen in: “De mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie als volgt te prioriteren en te benutten:

1. Waterkracht en zonne-energie in volledige mate; 2. Windkracht voor zover nodig en onvermijdelijk in het licht van de opgave; In het geval en voor zover windturbines gepland en geplaatst worden bedraagt de maximale tiphoogte daarvan 150 meter met een minimale afstand van 1.000 meter van de (mogelijk overwogen) rand van een woonkern. En deze volgorde integraal mee te nemen in de gemeentelijke uitwerking.”

Dit staat in het Raadsvoorstel Zoekgebieden 30 Jan 2025 (punt 6 pag. 5) Het college wijkt af van de raadsmotie om windturbines tot 150 meter hoog (tiphoogte) toe te staan. Onze gemeente maakt zelf geen windturbines, maar is afhankelijk van de ontwikkelingen in de markt. Daar worden de laatste jaren geen windturbines met een tiphoogte van 150 meter meer gemaakt. Een rondgang langs producenten leert dat de kleinste modellen een tiphoogte hebben van ca. 200 meter. Een initiatiefnemer kan dus niet meer aan deze wens van de raad voldoen.

Dit staat in het Raadsvoorstel Windbeleid 30 Jan 2025 (punt 4 pag. 3) Deze beleidsregels wijken af van de motie waarin de maximumhoogte van windturbines wordt vastgesteld op 150 meter (tiphoogte). Voor de realisatie van windturbines is de gemeente afhankelijk van marktpartijen die deze produceren. Informatie van Arcadis, aangevuld met eigen onderzoek, maakt duidelijk dat er niet langer windturbines voor grootschalige opwekking geproduceerd worden met een tiphoogte van 150 meter. Het college kan deze motie derhalve niet langer uitvoeren.

Dit staat in Zoekgebieden (2.9 Conclusie pag. 21) Het zoekgebied voor windenergie is een deelgebied van het totale Energielandschap. De gemeenteraad heeft via een amendement in 2020 het zoekgebied voor windenergie beperkt tot het gebied ten noorden van de Blankenbergseweg. (19) Dat betekent dat een klein deel van het Energielandschap (blauwe lijn) niet open staat voor windenergie. Voetnoot: 19 Gemeenteraad Heumen: Amendement Vervolgproces Ruimtelijke visie Duurzame Energie, aangenomen op 30 januari 2020

NB. De onderste rode punt bij van het zoekgebied A73, bij de Blankenbergseweg ligt op ca 550 meter van nieuw te bouwen woningen. Deze afkapping is niet in overeenkomst met de tekst en bedoeling van het amendement van 30 jan 2020.

Dit staat in de beantwoording van de vragen (vr 12, 13 pag. 10)