Inspraaktekst meneer Frencken

Inspraaktekst voor de Commissie Ruimte op 16 januari 2025 Geachte Leden van de Commissie Ruimte, Mijn naam is Jo Frencken, tandarts-epidemioloog en voormalig bijzonder- en gasthoogleraar aan drie universiteiten. Ik spreek namens verontruste inwoners van de Gemeente die zich hebben verenigd in de Werkgroep Bewoners Jachthuis. De werkgroep waardeert de inzet van de Gemeente voor duurzaamheid en zelfvoorzienendheid in energie. Toch maken wij ons ernstige zorgen over de plannen voor windturbines van 240 meter hoogte in het zoekgebied langs de A73. Deze zorgen gaan vooral over de effecten op gezondheid en leefbaarheid van duizenden inwoners. Wij roepen u op om het zoekgebied A73 uit het raadsbesluit te schrappen en het Kommengebied als mogelijke optie te handhaven. Het belang voor gezondheid, welzijn en natuur moet in dit dossier voorop staan. De Gemeente en andere overheden, hebben namelijk een wettelijke plicht om het voorzorgsbeginsel voor milieu en gezondheid in acht te nemen. Dit is verplicht, zelfs bij wetenschappelijke onzekerheid over de exacte gevolgen van het functioneren van windturbines. In 2021 heeft de Raad van State bepaald dat de milieu- en geluidsnormen moeten worden aangescherpt. Die uitspraak is tot stand gekomen op basis van het toegenomen aantal mensen met gezondheidsklachten in Nederland: van 1500 in 2009 naar 28,000 in 2019 en dat anno 2025 veel hoger ligt.

Rekening houden met het voorzorgsbeginsel is erg belangrijk, want de gezondheidsrisico’s van hoge windturbines kunnen namelijk fors zijn: - Onderzoek toont aan dat geluidsoverlast, vooral laagfrequent geluid, slaapstoornissen en stress veroorzaakt. Let wel: Gezonde mensen worden dus onnodig ziek en wellicht ook arbeidsongeschikt. - De gemeente is van plan geluid tot 45 decibel toe te staan, maar de werkelijkheid is dat dit soort windturbines op 400 tot 1100 meter afstand tot woon- en werkkernen geluidshinder veroorzaken vergelijkbaar met 50 tot 70 decibel. Dit concludeerde fysicus-audioloog Baart de la Faille vorig jaar. Voor uw beleving: 70 decibel klinkt als

een luide afzuigkap op maximaal vermogen. - Onze Gemeente rekent met slechts 480 meter afstand tot de woonkern Malden. Dit is slechts 2x de tiphoogte van deze hoge windturbines. - In andere landen gelden veel langere afstanden tussen windturbines en woonwerkkernen; van 1500 meter in Duitsland en Frankrijk tot 10x de tiphoogte in Finland. - Bovendien gaat het gemeentevoorstel in tegen het amendement uit 2020 waarin 1000 meter tot de woonkern en een maximale tiphoogte van 150 meter is vastgesteld. Waarom beschermt onze Gemeente haar inwoners niet? De Raad van State erkent dat alle burgers binnen een straal van 2400 meter belanghebbenden zijn. Binnen die straal – 10 keer de tiphoogte van de geplande turbines – bevinden zich circa 12.000 woningen en 30.000 mensen. Volgens de Raad van State mogen zij allen als belanghebbenden procederen. Procederen tegen zowel de Gemeente als de Provincie, indien de laatste zou besluiten het gezag over te nemen. De werkgroep vindt dat er betere opties zijn om duurzame energie op te wekken zonder zoveel omwonenden te belasten. Een deel van het Kommengebied is hier veel geschikter voor. Samenwerken met buurgemeente Wijchen maakt het zelfs nog gunstiger. We begrijpen dat de Gemeente een betrouwbare partner voor de Provincie wil zijn.

Echter, ondersteund door uitspraken van de Wereld Gezondheid Organisatie en de Raad van State, Europese regels en het voorzorgbeginsel eisen inwoners van de Gemeente Heumen dat u gezondheid zwaarder laten wegen dan het opwekken van een relatief geringe hoeveelheid elektriciteit of het voorkomen van eenmalige extra kosten voor het aanleggen van een stroomkabel vanuit het Kommengebied naar de hoofdkabel. Daarom vraagt de werkgroep u dringend om het zoekgebied A73 uit de plannen te schrappen en een besluit te nemen dat de belangen van inwoners écht beschermt. Want: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, toch?

Ik dank u voor uw tijd en aandacht. We blijven graag in gesprek om tot een oplossing te komen.