Definitief concept accountantsverslag 2021 dd 16.06.2022
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad van de gemeente Heumen Postbus 200 6580 AZ MALDEN Datum
Ons kenmerk
16 juni 2022
2022-AV-300056.701
Onderwerp
Concept Accountantsverslag 2021 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2021. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons tot op heden uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2021, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. In dit accountantsverslag lichten wij verder toe welke posten wij nog niet hebben kunnen afronden. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2021 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Heumen. Wij bespreken de definitieve rapportage tijdens de bijeenkomst op 21 juni 2022 met uw auditcommissie en eventuele vragen die er zijn, worden dan beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021.
Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.
Drs. D.J. Han RA
Astrium Overheidsaccountants B.V. Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl
W.L. Schuitemaker RA
Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77 info@astrium.nl
IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 KVK: 34168056
Accountantsverslag Gemeente Heumen – Boekjaar 2021
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Heumen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2021 van de gemeente Heumen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening. Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en verstrekken een goedkeurende controleverklaring. In hoofdstuk 2.1 lichten wij dit nader toe.
Wij bespreken de definitieve rapportage tijdens de bijeenkomst op 21 juni 2022 met uw auditcommissie. Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk6
Decentralisaties overheid
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2021)
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
SiSa - Fouten en onzekerheden 2021
C.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
2
2. Kernpunten van de controle 3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controleverklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2021 hebben wij de interimcontrole verricht voor de gemeente. De interimcontrole hebben wij afgesloten met een separate managementletter voor het college en een boardletter voor de gemeenteraad die op 15 december 2021 is besproken met uw auditcommissie. De controle in het voorjaar 2022 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 van de gemeente Heumen. Wij geven een goedkeurende controleverklaring af bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid. Wij lichten dit nader toe bij de bespreking van deze versie van het accountantsverslag d.d. 21 juni 2022.
2.2 Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2021 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
2.3 Grondslagen
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2021 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen uit het BBV. Wij concluderen dat de definitieve versie van de jaarrekening 2021 voldoet aan de minimale vereisten in het BBV.
2.4 Onafhankelijkheid
▪ ▪
Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Heumen en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Heumen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
4
▪
Bijlage C bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.
2.5 Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel, onze bevindingen ten aanzien van de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties doen daar geen afbreuk aan.
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2021 bedraagt € 443.000 (2020: € 426.000). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (hierna: ‘Bado’) en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
€ 443.000 (2020: € 426.000)
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€ 1.329.000 (2020: € 1.278.000)
Rapporteringstoleranties Fouten
€
50.000
Onzekerheden
€
50.000
Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage
Getrouwheid
Fouten
€
211.800
Onzekerheden
€ 725.450
Rechtmatigheid
€
40.100
€ 725.450
5
Strekking controleverklaring De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 443.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 1.329.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.
2.8 Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 927.000 positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 606.000 positief. Dit overschot ten opzichte van de begroting doet zich voor op alle programma’s in de jaarrekening. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar het overzicht baten en lasten 2021 in de jaarstukken 2021. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
2.9 Grondexploitaties
Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2021 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de voorraden bouwgronden in exploitatie inclusief voorziening risico’s in de balans bedraagt € -/- 0,6 miljoen per 31 december 2021. Het verloop van deze balanspost is als volgt weer te geven: Verloopoverzicht van de voorraad (grondexploitaties)
Bedrag * € 1.000
Stand per 1 januari 2021
969
Vermeerderingen
(+) 467
Verminderingen
(-/-) 1.996
Winstneming
-
Correctie voorziening verliesneming Stand per 31 december 2021
(+) 7 (-/-)
553
6
Een nadere specificatie van de boekwaarde is opgenomen in paragraaf 4.3. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.10 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij geen afwijkingen geconstateerd die boven de rapportagetoleranties uitkomen. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Op basis van de in 2021 uitgebrachte notitie lokale heffingen is de classificatie van de voorziening onderhoud en egalisatie baten en lasten rioleringsstelsel in de jaarrekening 2021 gewijzigd in een voorziening met door derden beklemde middelen met een specifiek bestedingsdoel. Deze aanpassing heeft geen impact op de hoogte van de voorziening. In hoofdstuk 4 lichten wij dit nader toe.
2.11 Sociaal Domein
Kosten Jeugdwet en Wmo Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente in belangrijke mate op productieverantwoordingen van zorgaanbieders welke zijn voorzien van een controleverklaring. Voor zorgaanbieders die zijn gecontracteerd via het Regionaal Ondersteuningsbureau (ROB), heeft het ROB afspraken gemaakt met de zorgaanbieders over het aanleveren van controleverklaringen bij de productieverantwoordingen. Daarbij zijn regionale afspraken gemaakt waaronder ook een ondergrens voor het aanleveren van controleverklaringen van de accountants van de zorgaanbieders. Van een aantal zorgaanbieders is geen controleverklaring ontvangen of is geen goedkeurend oordeel opgenomen in de controleverklaring. Deze initiële onzekerheid als gevolg van het ontbreken van controleverklaringen is door de gemeente net als in voorgaand jaar in belangrijke mate ondervangen met aanvullende werkzaamheden. Uiteindelijk resteert een bedrag van € 389.000 inzake de Wmo dat niet kan worden ondervangen met aanvullende werkzaamheden en als onzekerheid moet worden meegenomen in onze foutevaluatie.
7
Wij hebben vastgesteld dat er een verschil is ontstaan tussen de productieverantwoordingen van de zorgaanbieders en de opgenomen lasten in de financiële administratie voor de lasten in het kader van de Jeugdwet. De omvang hiervan bedraagt € 82.300 en betreft een onvolledige verantwoording in de lasten van de gemeente. Wij hebben dit verschil meegenomen in onze foutevaluatie. PGB-budget De totale kosten inzake de PGB-budgetten zijn door uw gemeente gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. De gemeente heeft geen aanvullende werkzaamheden verricht ten aanzien van de prestatielevering waarmee een onzekerheid resteert van € 186.800. 2.12 EUaanbestedingen
De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels zoals eveneens middels uw eigen normenkader is vastgesteld. Bij alle leveranciers waarvoor dit van toepassing is hebben wij vastgesteld dat de verleende dienst en geleverde goederen op een juiste wijze Europees zijn aanbesteed. In hoofdstuk 8.2 lichten wij dit nader toe.
8
3. Analyse vermogen en resultaat 9
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000). Resultaat 2021
(x € 1.000)
De totale baten van uw gemeente over 2021 bedragen:
€ 44.204
De totale lasten van uw gemeente over 2021 bedragen:
€ 43.658
Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):
€
546
Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
€
652
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn uittrokken uit de reserve:
€
1.033
Per saldo gedurende het jaar gelden onttrokken (meer onttrokken aan de reserves dan toegevoegd):
(+) €
381
€
927
Gerealiseerd resultaat 2021 na reservemutaties
10
3.2 Financiële positie
Het eigen vermogen van uw gemeente is in 2021 met een bedrag van € 0,55 miljoen toegenomen naar een omvang van € 11,6 miljoen. Dit komt overeen met het afgeronde saldo van baten en lasten (exclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. Het gerealiseerd resultaat bedraagt € 0,9 miljoen positief. In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd (“Resultaat voor resultaatbestemming”). De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2021 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 22% (2020: 22%) en blijft daarbij net boven de ondergrens van 20% zoals door de VNG gehanteerd. Daarmee is de gemeente in staat om financiële risico’s op te vangen. De norm van > 50% (minst risicovol) van de Provincie Gelderland wordt niet behaald. Uw gemeente valt in de categorie B (20%-50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een gemiddeld risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 27% (2020: 50%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% van de Provincie Gelderland.
Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer.
3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2021 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Bedrag Beschikbare weerstandscapaciteit
€ 9.186.000
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicosimulatie
€ 3.949.000
11
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van een weerstandratio van 2,3 kan de weerstandcapaciteit van de gemeente als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve te kunnen opvangen. Wij benadrukken wel dat de absolute ruimte tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit ‘slechts’ € 5,2 miljoen bedraagt. Mochten er in komend jaar risico’s voordoen die niet zijn meegenomen in de risico classificatie, dan kan dit al snel een behoorlijke impact hebben op de weerstandratio. 3.4 Conclusie financiële positie
De gemeente Heumen beschikt op basis van de gegevens in de jaarrekening 2021 over een voldoende gezonde financiële positie en is derhalve in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.
12
4. Grondexploitaties 13
4.
Grondexploitaties
4.1 Algemeen
Wij hebben de grondexploitaties 2021 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente heeft voor beide BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd
exploitatieplan opgesteld. 2) Er is door de Raad in 2021 geen nieuwe grondexploitatie geopend. 3) In 2021 is geen tussentijdse winst genomen op basis van de ‘percentage of completion’ methode. 4) In het boekjaar 2021 zijn de voorzieningen voor de verlieslatende complexen Overasselt en Veldschuur Malden afgenomen met € 7.000. Dit is het gevolg van een actualisatie van het plan voor dit project en daarmee ook een aanpassing in de prognose. Deze voorziening is berekend conform de bepalingen in het BBV. 4.2 Gehanteerde parameters
De gemeente Heumen heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 2% en blijft daarmee binnen de bandbreedte volgens de landelijk gebruikelijke norm op basis van de Outlook Grondexploitaties 2022 van Metafoor. De stijging van de opbrengsten zijn geschat op 2% tenzij reeds anders met afnemers is overeengekomen. De rente is vastgesteld op 2,0%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat maar wel binnen de bandbreedte.
14
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente hebben zich in 2021 als volgt ontwikkeld: Grondexploitatie (bedragen x € 1.000)
Boekwaarde per 1.1.2021
Saldo van gerealiseerde uitgaven (+) en verkopen (-/-) 2021
Winst Verlies 2021
/
Mutatie voorziening 2021
Boekwaarde per 31.12.2021
Werklandschap Overasselt
313
(-/-) 643
-
5
(-/-) 325
Veldschuur Malden
656
(-/-) 886
-
2
(-/-) 228
Totaal
969
(-/-) 1.529
-
7
(-/-) 553
De huidige situatie op de vastgoedmarkt heeft in 2021 een positieve impact gehad op de grondexploitaties van de gemeente Heumen. In 2021 heeft de gemeente voor € 2,0 miljoen hoofdzakelijk aan kavels verkocht. Doordat de opbrengsten uit kavelverkopen de investeringen overstijgen, is de netto boekwaarde van de grondexploitatie in 2021 met € 1,5 miljoen afgenomen. Verwachte verliezen Voor beide grondexploitaties worden (overeenkomstig voorgaande jaren) verliezen verwacht. De gemeente heeft voor 2021 de verliesvoorziening geactualiseerd. 4.4 Tussentijdse winstneming
De gemeente heeft geen grondexploitaties waarvoor een tussentijdse winst wordt verwacht. Derhalve is ook geen sprake van tussentijdse winstneming op basis van de POC – methodiek.
4.5 Nota grondbeleid
De gemeente Heumen hanteert een Nota Grondbeleid uit 2011, daarmee is de Nota Grondbeleid inmiddels 10 jaar oud. De verwachting is dat komende jaren enkele grote grondexploitaties worden geopend en in exploitatie genomen door de gemeente. Wij adviseren u, vooruitlopend op het openen van de nieuwe grondexploitaties, de Nota Grondbeleid te actualiseren. Daarbij is het sowieso aan te bevelen om iedere paar jaar, of bij relevante wetswijzigingen, de Nota Grondbeleid te actualiseren.
15
5. Voorzieningen
16
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Heumen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te
schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen
waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn
oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen.
17
5.2 Schattingen
Schattingen Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen
Mate van subjectiviteit
Onze beoordeling
2021
Toelichting
2020
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
Laag
De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
Waardering van de in exploitatie genomen gronden
Hoog
Jaarlijks worden de parameters die ten grondslag liggen aan de bepaling van de in exploitatie genomen gronden beoordeeld op basis van een herziene grondexploitatieberekening. De berekeningen zijn te voorzichtig geraamd waardoor dit tot een schattingsonzekerheid leidt bij de uitvoering van onze controle.
Voorzieningen
Gemiddeld
De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend.
18
Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.
Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)
Laag
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Laag
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen 5.3 Onderhoudsvoorzieningen
Voorzieningen groot onderhoud Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt door de raad gevormd, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, om de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Binnen de gemeente Heumen zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan gemeentelijke
19
gebouwen. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beheersplannen voor het boekjaar 2021 nog up-to-date zijn met uitzondering van de voorziening voor onderhoud en egalisatie van baten en lasten rioleringsstelsel. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht voor het groot onderhoud van alle gebouwen van de gemeente en worden de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud continu geactualiseerd. Cijfermatig wordt de voorziening derhalve berekend conform geactualiseerde cijfers. Op basis van verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen.
5.4 Voorziening onderhoud en egalisatie baten en lasten rioleringsstelsel
Op basis van de in 2021 uitgebrachte notitie lokale heffingen is de classificatie van de voorziening onderhoud en egalisatie baten en lasten rioleringsstelsel in de jaarrekening 2021 gewijzigd in een voorziening met door derden beklemde middelen met een specifiek bestedingsdoel. Deze aanpassing heeft geen impact op de hoogte van de voorziening. De gemeente heeft per 31 december 2021 niet langer een aansluiting met het GRP plan en daarmee voldoet de voorziening niet langer aan de definities van een egalisatievoorziening op basis van artikel 44 lid 1 sub a en b BBV. De gemeente is bezig met de actualisatie van het GRP plan voor het boekjaar 2022. In 2021 is het tarief van de rioolheffing kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product riolering en afvalstoffenheffing is toegevoegd aan de voorziening.
5.5 Bestemmingsreserve baten en lasten rioleringsstelsel
De gemeente houdt voor 2021 de bestemmingsreserve baten en lasten rioleringsstelsel (€ 526.000) aan in afwachting van het nieuwe GRP plan voor het boekjaar 2022. Wij zijn van mening dat deze werkwijze akkoord is voor 2021 in afwachting van het nieuwe GRP en adviseren de gemeente om voor 2022 zowel de bestaande voorziening als de bestemmingsreserve te betrekken in de aansluiting op het nieuwe GRP en de bepaling van een voorziening conform de Notitie Lokale Heffingen van de commissie BBV.
5.6 Egalisatiereserve afvalstoffenheffing
De gemeente heeft in 2021 het overschot op het product afvalstoffenheffing toegevoegd aan een egalisatiereserve afvalstoffenheffing, die daarmee op een bedrag komt van € 28.000. Indien efficiency resultaten onderdeel uitmaken van het overschot mag dat deel in de reserves worden opgenomen. Gezien de beperkte omvang van het saldo van de dotatie aan de egalisatiereserve heeft de gemeente dit niet uitgezocht. Wij adviseren u voor 2022 een analyse te maken van de opbouw van tarieven en eventuele overschotten en op basis van de uitkomsten te bepalen of een voorziening moet worden gevormd op basis van de Notitie Lokale heffingen.
20
5.7 Voorziening pensioen wethouders
Voorziening pensioen wethouders Deze voorziening heeft per ultimo 2021 een stand van € 2.029.000. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door een extern bureau. Bij het opstellen van de berekeningen zijn de volgende parameters gebruikt: Berekeningsdatum:
31 december 2021
Rekenrente:
0,528%
Sterftetabel:
GBM/GBV 2014/2019
Leeftijdsterugstelling:
Man: 5 jaar, Vrouw: 1 jaar
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de van toepassing zijnde verslaggevingsrichtlijnen. In 2021 heeft per saldo een dotatie plaatsgevonden van circa € 157.000 aan de pensioenvoorziening in verband met laatste actualisaties van de pensioenverplichting, waarbij rekening is gehouden met een aanpassing van de rekenrente. Met deze mutaties wordt gewaarborgd dat het toekomstig doelvermogen op het moment van uitbetaling van pensioen toereikend is, echter hebben wij vastgesteld dat de voorziening voor een bedrag van € 40.100 hoger is opgenomen dan vereist. Wij hebben dit bedrag meegenomen in onze foutevaluatie in bijlage A.
21
6. Decentralisaties overheid 22
6.
Decentralisaties overheid
6.1 Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Heumen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg
Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De SVB heeft de maximale fout/onzekerheid aangegeven voor de gemeente Heumen: Jeugdzorg WMO Totaal
€ € €
2021 115.600 71.200 186.800
De gemeente Heumen heeft geen (aanvullende) interne controles op de prestatielevering gedaan in 2021 en daarmee is deze onzekerheid niet ondervangen. Wij hebben deze onzekerheid meegenomen in onze foutenevaluatie. 6.3 Sociaal domein – Kosten WMO en Jeugd
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers zoals aangeleverd door het Regionaal Ondersteuningsbureau (ROB). Deze productieverantwoordingen worden voorzien van een (goedkeurende) controleverklaring. Voor zorgaanbieders die zijn gecontracteerd via het ROB, heeft het ROB afspraken gemaakt met de zorgaanbieders over het aanleveren van controleverklaringen bij de productieverantwoordingen. Daarbij zijn regionale afspraken gemaakt waaronder ook een ondergrens voor het aanleveren van controleverklaringen van de accountants van de zorgaanbieders. Wij hebben het definitieve overzicht van het ROB ontvangen en daarbij geconstateerd dat sprake is van een aansluitingsverschil ten aanzien van de lasten Jeugdwet. Wij concluderen dat de lasten en verplichtingen niet volledig zijn opgenomen in de jaarrekening 2021 van de gemeente Heumen. Het verschil bedraagt € 82.300 en hebben wij meegenomen in onze foutevaluatie.
23
Totale uitgaven Productieverantwoording inclusief een goedkeurende controleverklaring of aanvulledne zekerheid uit steekproeven Ontbreken van c.q. geen goedkeurende controleverklaring bij de productieverantwoording (onzekerheid in de controle)
€ €
WMO 2.483.800 2.094.800
€ €
Jeugdwet 3.894.500 3.894.500
€
389.000
€
-
Van een aantal zorgaanbieders is geen controleverklaring ontvangen of is geen goedkeurend oordeel opgenomen in de controleverklaring. Deze initiële onzekerheid als gevolg van het ontbreken van controleverklaringen is door de gemeente net als in voorgaand jaar in belangrijke mate ondervangen met aanvullende werkzaamheden. Uiteindelijk resteert een bedrag van € 389.000 inzake de Wmo dat niet kan worden ondervangen met aanvullende werkzaamheden en als onzekerheid moet worden meegenomen in onze foutevaluatie.
24
7. Interne beheersing en automatisering 25
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2021
Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2021 hebben wij in het najaar 2021 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in onze managementletter van 3 december 2021. Uit onze interimcontrole blijkt dat de gemeente haar zaken beheersmatig op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Heumen voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Specifiek genomen zijn nog wel enkele verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing.
26
7.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
27
8. Rechtmatigheid
28
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden.
29
Op één programma is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. Deze is in de tabel hierna opgenomen:
Lastenoverschrijding programma Programma 3 – Bestuur en organisatie
Begrotingsafwijking € 328.300
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
✓
De overschrijdingen zijn goed herkenbaar in de jaarrekening 2021 opgenomen (vermeld in paragraaf beoordeling begrotingscriterium). De belangrijke overschrijdingen zijn hieronder toegelicht en zijn op basis van de uitgangspunten in de kadernota rechtmatigheid niet meegenomen in het eindoordeel inzake de rechtmatigheid. Programma 3 – Bestuur en organisatie De overschrijding op bestuur en organisatie wordt veroorzaakt door enerzijds een dotatie aan de voorziening personele regelingen en anderzijds door een aanvullende dotatie aan de pensioenvoorziening voor oud-wethouders. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht op het programma. De overschrijding van de lasten wordt enerzijds gecompenseerd door additionele baten ten opzichte van de begroting en anderzijds is sprake van een lastenoverschrijding die past binnen bestaand beleid. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. De begrotingsoverschrijdingen ten aanzien van programma 3 zijn passend binnen bestaand beleid of worden gecompenseerd met extra inkomsten. Deze overschrijdingen tellen niet mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021.
8.2 Europese aanbestedingen
Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2021 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen:
30
1. De organisatie heeft zelf een SPEND-analyse voorbereid, echter hierbij geen analyse op eventuele afwijkingen uitgevoerd. Op basis van onze uitvraag is een nadere analyse gemaakt van de rechtmatigheid van inkopen in 2021. Wij adviseren de organisatie periodiek zelfstandig een SPEND-analyse op te stellen inclusief detailanalyse en onderbouwing waarom posten wel of niet rechtmatig zijn. 2. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden is eveneens geen afwijking van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd. 8.3 Rechtmatigheidsverklaring uitgesteld naar 2023
In de nieuwsbrief IBI nummer 109 van de Rijksoverheid is op 8 juni 2022 aangekondigd dat de rechtmatigheidsverantwoording wordt uitgesteld naar 2023. Dat betekent dat voor het eerst over de jaarrekening 2023 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen– zoals het er nu naar uitziet – het college verplicht is een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. Het formele wetsbesluit moet nog worden goedgekeurd door de Eerste Kamer en het BBV wordt hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Inmiddels is een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het college aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan het college overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves.
Overigens merken wij hierbij op dat de huidige drempels ten aanzien van foutevaluatie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) uitgaan van maximaal 1% afwijking (ook ten aanzien van getrouwheid). Hiermee ontstaat mogelijk een discrepantie tussen eigen normenkader en accountantsregelgeving. Dit geldt voor fouten én onzekerheden. Als deze zich gezamenlijk boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het college wordt tevens verwacht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het college zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording.
31
Binnen de gemeente wordt hard gewerkt aan de opzet en verdere aanscherping van het intern controleplan en de voorbereidingen van de uitvoering van de interne controlewerkzaamheden voor 2022. Wij hebben er derhalve vertrouwen in dat het college in staat is om tijdig een rechtmatigheidsverklaring voor 2022 te kunnen afgeven.
32
9.Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021
33
9.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021
9.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2021 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. De jaarrekening 2021 van de gemeente voldoet aan de minimale vereisten in het BBV.
9.2 Bevestiging van het college
Wij vragen van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening 2021.
9.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
9.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 209.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2021 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake is van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
34
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het controleprotocol WNT 2021 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen. 9.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Heumen. Wij hebben de SiSabijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2021 van de gemeente vastgesteld Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2021 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport.
9.6 TOZOregeling (Sisa)
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente is ondanks een snelle invoering van deze regeling en de wijzigingen
35
ervan gedurende 2020 en 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf en hoe u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste. In bijlage C hebben wij de verplichte uitdieping van de foutenevaluatie van de Tozo -regeling aan het Rijk opgenomen. 9.7 Significante Bij de uitvoering van onze controle hebben wij geconstateerd dat voor zowel bestaande als nieuwe SiSa-regelingen uitbreidingen SiSa de organisatie aanzienlijk belast is met extra werkzaamheden. Wij stellen vast dat dit heeft te maken met de bijlage toenemende complexiteit, de omvang van het aantal regelingen en de financieringsstructuur die voor bepaalde regelingen achteraf is. Daarmee vraagt dit ook een aanscherping in de administratieve verwerking en toerekening van uitgaven aan de juiste periode.
De verwachting is dat komende jaren het aantal SiSa-regelingen verder zal gaan toenemen. Wij adviseren u preventieve beheersmaatregelen te treffen en extra aandacht te blijven besteden aan de kwaliteit van de administratie van de SiSa-regelingen, alsmede de uitvoering en de voortgang te blijven bewaken, mede in het kader van het toenemend aantal regelingen. 9.8 Onzekerheid Corona compensatie zwembad
De gemeente heeft in 2021 namens een exploitant van het zwembad een bijdrage aangevraagd bij het Rijk in het kader van de SiSa regeling H16 – SPUK ijsbanen en zwembaden. De totale aanvraag op basis van de onderliggende documentatie vanuit de exploitant bedroeg € 187.100 voor het eerste en tweede kwartaal 2021. Het Rijk heeft deze bijdrage toegekend en de gemeente heeft deze direct doorgestort, zonder verdere afspraken en schriftelijke bepalingen. Recent is gebleken op basis van door een accountant samengestelde (en daarmee niet gecontroleerde) jaarcijfers over de periode 1/9/2020 tot en met 31/8/2021 dat de exploitant feitelijk claimt een bedrag van € 149.650 als compensatie te verantwoorden. Wij constateren daarbij de volgende punten: 1) Als gevolg van het verschil tussen de initieel toegekende bijdrage en de daadwerkelijke realisatie heeft de gemeente recht op een vordering op de exploitant en direct ook een terugbetalingsverplichting richting het Rijk van € 37.000. Deze is niet verwerkt in de jaarrekening en derhalve hebben wij deze meegenomen in de foutevaluatie.
36
2) Wij hebben geen door een accountant gecontroleerde jaarrekening van de exploitant ontvangen en tevens uit de aangeleverde documentatie niet kunnen herleiden wat feitelijk het tekort is over het eerste en tweede kwartaal 2021 van de exploitant. Daarmee ontstaat een onzekerheid ten aanzien van het recht op de bijdrage. Wij hebben dit meegenomen in onze foutevaluatie. 3) De gemeente heeft geen schriftelijke afspraken gemaakt met deze exploitant. Daarmee loopt de gemeente mogelijk het risico dat een terugbetalingsverplichting van de bijdrage van het Rijk niet kan worden verhaald op deze exploitant. Wij adviseren de gemeente om alsnog nadere schriftelijke afspraken te maken met deze exploitant en in de toekomst bij vergelijkbare trajecten daar meer aandacht aan te besteden en dit aan de voorkant goed te regelen. 9.9 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente Heumen. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
37
9.10 COVID-19 algemeen
In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Heumen brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen. In 2021 heeft de gemeente een analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de benodigde weerstandscapaciteit voor de geïnventariseerde risico’s gedekt kunnen worden met het weerstandsvermogen van de gemeente (zie ook hoofdstuk 3.3). Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling.
Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed.
9.11 COVID-19 verwerking in de jaarrekening
De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. Het college heeft ervoor gekozen om een separate paragraaf Corona-effecten op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2021 van de gemeente Heumen is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie.
38
9.12 Onvolledige verantwoording bijdragen verbonden partijen
Wij hebben bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden geconstateerd dat bij één verbonden partij de bijdrage zoals verantwoord door deze organisatie niet volledig is verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Heumen. Dit leidt tot een controleverschil van € 52.000 en nemen wij mee in onze foutevaluatie.
39
Bijlagen
40
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen en / of onzekerheden Toleranties t.b.v. foutenevaluatie (getrouwheid en rechtmatigheid)
Fouten
Goedkeuringstolerantie (respectievelijk 1% en 3% van de totale lasten)
€ 443.000
Rapporteringtolerantie fouten en onzekerheden (vastgesteld door de Raad)
€
Foutenevaluatie Aard van de fouten
Fouten Getrouwheid
50.000
Onzekerheden €
1.329.000 €
50.000
Onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Niet opgenomen terugbetalingsverplichting Corona compensatievergoeding door zwembad (geen impact op resultaat) – zie hoofdstuk 9.8
€
37.400
€
-
€
-
€
-
Onvolledige verantwoording bijdragen verbonden partijen (resultaat te hoog verantwoord) – zie hoofdstuk 9.11
€
52.000
€
-
€
-
€
-
Te hoge dotatie aan de voorziening pensioenverplichtingen (resultaat te laag verantwoord) – zie hoofdstuk 5.7
€
40.100
€
40.100
€
-
€
-
Onzekerheden prestatielevering PGB (Jeugd en WMO) (geen impact op resultaat) – zie hoofdstuk 6.2
€
-
€
-
€ 186.800
€ 186.800
Onzekerheden inzake recht op Corona compensatievergoeding zwembad (geen impact op resultaat) – zie hoofdstuk 9.8
€
-
€
-
€ 149.650
€ 149.650
Onzekerheden prestatielevering sociaal domein (Wmo) (geen impact op resultaat) – zie hoofdstuk 6.3
€
-
€
-
€ 389.000
€ 389.000
41
Aansluitingsverschil onvolledige verantwoording lasten sociaal domein (Jeugd) (resultaat te hoog verantwoord) – zie hoofdstuk 6.3
€
82.300
€
-
Totaal
€ 211.800
€
40.100
€
€ 725.450
€
€ 725.450
Bevestiging college Wij vragen van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening, waarin het college bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Conclusie: De uitgevoerde werkzaamheden met betrekking tot de jaarrekening 2021 zijn afgerond en wij verstrekken een controleverklaring omtrent zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid bij de jaarrekening.
42
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2021 Nr.
Specifieke uitkering of overig
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
BZK C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
BZK C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
BZK C41B
Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2020-2022 (OAB)
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid in Euro’s
43
IenW E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
EZK F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 ParticipatieWet gemeentedeel 2021
SZW G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2021
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2021
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2021
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2021
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2021
44
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2021
SZW G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
SZW G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
SZW G4
Tozo 2
SZW G4
Tozo 3
SZW G4
Tozo 4
SZW G4
Tozo 5
SZW G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
SZW G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T
45
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T
SZW G12
Aantal gedupeerden (zoals omschreven in artikel 1 van de Regeling specifieke uitkering compensatie van de kosten die verband houden met het kwijtschelden van publieke schulden binnen het SZW-domein van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire toeslagen)
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
VWS H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
VWS H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
VWS H16
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
Onzekerheid
€ 149.651 Uit ontvangen jaarcijfers 20202021 van het zwembad niet vast kunnen stellen dat organisatie feitelijk tekort heeft gerealiseerd over het eerste en tweede kwartaal 2021
46
Uit de tabel blijkt dat wij bij de door ons gecontroleerde regelingen geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
47
Bijlage C – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Heumen in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.