D14 Bijlage I Concept-rekening 2020
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
Colofon Versienummer: Datum: Status: Omslagfoto:
1.2 31 maart 2021 Definitief Tom Jansen, gasexplosie Nijmegen, Mei 2020
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
2
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 1 Inleiding en ontwikkelingen .................................................................................................. 9 1.1 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid ............................................................................................ 9 1.2 2
Programma Crisis- en Rampenbestrijding ............................................................................ 14 2.1 Brandweer ............................................................................................................................. 14 2.2
3
4
5
Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 10
Crisisbeheersing .................................................................................................................... 19
Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) .......................................................... 25 3.1 Ambulancezorg en corona..................................................................................................... 25 3.2
Midden-complexe ambulancezorg ........................................................................................ 25
3.3
Toekomstbestendig AZGZ...................................................................................................... 26
3.4
Zorgcoördinatie ..................................................................................................................... 26
3.5
Standplaatsen ........................................................................................................................ 26
3.6
Prestaties ............................................................................................................................... 27
Paragrafen .......................................................................................................................... 29 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 29 4.2
Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 34
4.3
Financiering ........................................................................................................................... 34
4.4
Organisatie en bedrijfsvoering .............................................................................................. 37
4.5
Verbonden partijen ............................................................................................................... 41
Jaarrekening ....................................................................................................................... 44 5.1 Balans per 31 december ........................................................................................................ 44 5.2
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar .......................... 46
5.3
Grondslagen van resultaatbepaling en waardering .............................................................. 47
5.4
Toelichting balans .................................................................................................................. 51
5.5
Overzicht baten en lasten programma Crisis- en Rampenbestrijding .................................. 59
5.6
Toelichting programma Crisis- en Rampenbestrijding .......................................................... 62
5.7
Overzicht baten en lasten programma Regionale Ambulance Voorziening ......................... 69
5.8
Toelichting programma Regionale Ambulance Voorziening ................................................. 71
5.9
Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid .............................................. 76
5.10
SiSa-bijlage bij de jaarrekening ............................................................................................. 78
5.11
Publicatie in het kader van de Wet Normering Topinkomens .............................................. 80
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
3
6
7
5.12
Taakvelden ............................................................................................................................ 84
5.13
Uitgaven COVID-19 ................................................................................................................ 87
5.14
Overige gegevens: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................... 89
Bijlagen .............................................................................................................................. 94 6.1 Budgetopbouw aanvaardbare kosten ambulancedienst ...................................................... 94 6.2
Budgetopbouw aanvaardbare kosten meldkamer ambulancedienst ................................... 96
6.3
Verloop nog in tarieven te verrekenen financieringstekort/-overschot ............................... 98
6.4
Specificatie van het financieringstekort/-overschot ............................................................. 99
6.5
Leningen .............................................................................................................................. 103
6.6
Bijdrage deelnemende gemeenten ..................................................................................... 104
6.7
Beleidsindicatoren ............................................................................................................... 105
6.9
Bestuur en vaststelling jaarrekening ................................................................................... 106
Verklaring van afkortingen .................................................................................................111
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
4
Voorwoord Het jaar 2020 is een zeer heftig, ongewoon jaar geweest. De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt dat verworvenheden zoals een veilige samenleving niet vanzelfsprekend zijn. Voor een deel was de maatschappij ontwricht. Delen van het bedrijfsleven zijn stil komen te liggen. De natuurlijke drang van mensen om elkaar aan te raken en dicht bij elkaar te zijn werd sterk ontraden, om besmetting met het coronavirus te voorkomen. Vele levens zijn in 2020 te betreuren als gevolg van besmetting met dit virus. Deze crisis heeft zich duidelijk onderscheiden van andersoortige crises. Het is geen flitsramp die de veiligheidsregio en partners gewend zijn te bestrijden en waarbij de effecten fysiek van aard zijn. Een ramp waarbij we relatief snel weer terugkeren naar de normale situatie en mensen weer kunnen doen wat ze gewend zijn. De coronacrisis heeft vanaf februari/maart geheel 2020 voortgewoekerd. Ook in 2021 zullen we met de bestrijding van dit virus bezig zijn. De effecten van deze crisis op de medische zorg, de economie en de sociale aspecten van de maatschappij zijn langdurig, grootschalig, onbekend en moeilijk te voorspellen. Ondanks deze turbulente fase hebben de operationele diensten brandweer, meldkamer en ambulancezorg hun activiteiten naar omstandigheden naar behoren verricht. Dit ging zeker niet vanzelf.
Door besmettingen en quarantaineverplichtingen van medewerkers waren roosters van de meldkamer ambulancezorg moeilijk rond te krijgen. De uitruktijd van ambulancemedewerkers was langer door het omwisselen van kleding om besmetting met het COVID-19-virus te voorkomen en vanwege het schoonmaken van voertuigen. Flexibiliteit van medewerkers heeft ervoor gezorgd dat het allemaal is gelukt. De ambulancedienst heeft veel COVID-19-patiënten vervoerd. De afdeling Crisisbeheersing heeft enorm veel werk verzet om samen met partners de crisisorganisatie voor de bestrijding van de crisis adequaat te bemensen. De crisis was duidelijk het vliegwiel waardoor verbinding ontstond tussen de vele partners die betrokken waren - en zijn - bij de bestrijding ervan. Samen pakten we de crisis aan. Ook voor de ondersteunende diensten is 2020 een bewogen jaar geweest. Naast de crisisorganisatie van VRGZ is ook de crisisorganisatie van de GGD ondersteund. Er is ondersteuning verleend bij de werving en selectie van 500 medewerkers en het inrichten van werkplekken, callcenters en testlocaties. In de bestrijding van de crisis toonden veel mensen een bovenmatige inzet en veerkracht. Als Dagelijks Bestuur spreken wij onze waardering daarvoor uit aan alle betrokkenen. De samenwerking leverde ook op dat partijen weten wat ze van elkaar kunnen verwachten.
Op grond van de aanwezige kennis en data wordt inzet gepleegd, preventief of repressief. Informatievoorziening is daar onlosmakelijk mee verbonden.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
5
Ook in bestuurlijk opzicht heeft deze crisis veel gevraagd. De coronacrisis heeft de voorzitter van de veiligheidsregio vergaande bevoegdheden gegeven om beslissingen te nemen in het kader van openbare orde, veiligheid en publieke gezondheid, met uitsluiting van de bevoegdheden van burgemeesters. Terugkijkend op 2020 is op een zeer respectvolle wijze met deze nieuwe bestuurlijke werkelijkheid omgegaan. Wat het jaar 2020 ook duidelijk heeft gemaakt, is dat terugkeer naar een veilige samenleving niet alleen afhankelijk is van de overheid. Het is vooral ook de eigen verantwoordelijkheid van mensen om zelf maatregelen na te leven. De regels zorgen niet dat het virus verdwijnt, dat doet het gedrag van mensen. Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Maart 2021
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
6
Leeswijzer In deze jaarstukken wordt conform bestuurlijke afspraak over de substantiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020 gerapporteerd. Wanneer de activiteiten zich hebben ontwikkeld conform de begroting is er geen reden tot rapporteren. Hierdoor krijgen het bestuur en de gemeenteraden beter zicht op de belangrijkste inhoudelijke activiteiten en prestaties. De jaarstukken 2020 zijn als volgt opgebouwd: Hoofdstuk
Inhoud
1
Een algemene inleiding met de belangrijkste ontwikkelingen die in 2020 plaatsvonden.
2
Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Crisis- en Rampenbestrijding: Brandweer en Crisisbeheersing.
3
Een beschrijving van de beleidsmatige resultaten van het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).
4
Een financieel-technisch hoofdstuk: de voorgeschreven paragrafen van verantwoording: ▪ weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ onderhoud kapitaalgoederen; ▪ financiering; ▪ organisatie en bedrijfsvoering; ▪ verbonden partijen.
5
De baten en lasten over het jaar 2020: de financiële resultaten van beide programma’s met een analyse van de totstandkoming hiervan. Tevens een beschrijving van de samenstelling van het bestuur van de VRGZ en de portefeuilleverdeling hierbinnen.
6
Bijlagen.
7
Verklaring van de gebruikte afkortingen.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
7
1 Inleiding
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
8
1
Inleiding en ontwikkelingen
1.1
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid
Figuur 1.1.1: geografische omvang VRGZ De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (hierna aangeduid als: VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten1 is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio's (Wvr). De VRGZ draagt bij aan een veilige regio waarin de inwoners kunnen rekenen op snelle en goede geneeskundige hulpverlening, brandweerzorg, advisering bij bouwplannen en evenementen en waarin rampen en crises zo goed mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit doet de VRGZ samen met de deelnemende gemeenten, de politie en andere lokale, regionale en landelijke partijen. Deze dienstverlening moet betrouwbaar en adequaat zijn. Dit vormt het bestaansrecht van de gemeenschappelijke regeling waar inwoners van Gelderland-Zuid op moeten kunnen vertrouwen. Afgelopen jaar stonden deze taken vanzelfsprekend ook voor onze organisatie in het teken van de coronacrisis. Maar op de hoofdtaak van de VRGZ, de operationele dienstverlening van brandweer, ambulancezorg en de meldkamer, heeft de crisis tot nu toe beperkte negatieve invloed gehad. De zorgnorm over 2020 kwam voor de brandweer uit op een stabiele 71%.
Bij de ambulancezorg liepen de prestaties wel enigszins terug. Oorzaak daarvan is dat ambulances langer bezet zijn als gevolg van het schoonmaken van voertuigen en het wisselen van kleding en beschermingsmiddelen door medewerkers.
1 In alfabetische volgorde: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,
Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
9
De coronacrisis heeft zeker wel effect gehad op de werkzaamheden van de organisatieonderdelen Crisisbeheersing, teams van de brandweer en Bedrijfsvoering. Medewerkers met een rol in de crisisorganisatie hebben zich ook ingezet voor de crisis, maar ook om daarnaast de dagelijkse zaken zoveel als mogelijk te continueren. Een aantal taken is (deels) aangepast of niet uitgevoerd. In de volgende paragrafen wordt daar nader op ingegaan. De coronacrisis heeft een groot beroep gedaan op de flexibiliteit en inzet van onze medewerkers in de organisatie. Deze jaarstukken laten afwijkingen zien van onze taken en prestaties. Maar het is goed om juist over het afgelopen jaar te blijven bedenken wat allemaal wel gerealiseerd is, ondanks de bijzondere omstandigheden.
1.2
Belangrijke ontwikkelingen
Beleidsplan In het Regionaal Beleidsplan (RBP) zijn diverse acties opgenomen die opgepakt moeten worden om invulling te geven aan de ambities. De meeste van deze acties kennen een looptijd van meerdere jaren. Er is niet per jaarschijf gedefinieerd wat er opgeleverd moet worden. De coronacrisis heeft veel capaciteit van onze organisatie gevraagd. Desondanks is het gelukt om veel acties op te pakken, sommige minder dan gepland, andere voldoende. Capaciteitsgebrek is een oorzaak van vertraging, maar ook het gegeven dat fysiek contact met grotere groepen niet mogelijk was (en nog is). Te noemen zijn bijvoorbeeld het project ‘Iedereen hulpverlener’, waarbij ook de nodige deelname van gemeenten beperkt werd door de coronacrisis; project VLAM, waarbij fysiek overleg met vrijwilligers cruciaal is; fysieke trainingen voor de Omgevingswet; vertraging in de projecten cyberrisico’s en extreem weer en een verschuiving van het opstellen van evenementenbeleid naar 2021. De acties die beperkt zijn opgepakt worden zoveel mogelijk conform planning uitgevoerd. Echter, als gevolg van de achterstanden die opgelopen zijn in 2020, is de verwachting dat de geplande afronding van het regionaal beleidsplan in 2023 onwaarschijnlijk is. In de begroting 2022 zal een geactualiseerde planning worden opgenomen. Veel van de acties komen in de programma’s in dit jaarverslag terug.
In verbinding In het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 staat als streven ‘Samenwerken aan een zo veilig mogelijke samenleving’. Dat betreft de uitvoering van onze operationele dienstverlening door de brandweer, de ambulancezorg, de meldkamer en de voorbereiding op en bestrijding van crisis- en rampen. In 2020 is juist door de coronacrisis daadwerkelijk invulling gegeven aan die verbinding door veel samen te werken en af te stemmen met partners. Vanwege de omvang, onbekendheid en langdurigheid van de crisis hebben vooral gemeenten, politie, GGD, defensie en de VRGZ met veel inzet en veerkracht een adequate crisisorganisatie gerealiseerd. Ambtelijk en bestuurlijk heeft men met begrip en respect voor elkaars positie en rol gefunctioneerd. De verbinding met de gemeenten is versterkt door vooraf aan de bespreking in de raden een mondelinge toelichting te geven over de kaderbrief 2021 en conceptbegroting 2021.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
10
Risicogerichtheid-maatwerk De dienstverlening van de veiligheidsregio wordt voor de brandweer bepaald door het risicoprofiel van het gebied of object en voor de ambulancezorg door de acute zorgvraag van de patiënt. De kennis hierover komt steeds meer voort uit datagegevens en de uitwisseling van kennis die aanwezig is in de netwerken van samenwerkingsverbanden. Een belangrijke indicator voor de dienstverlening van de brandweer is de zorgnorm. Deze wordt berekend volgens de risicogerichte systematiek van het Brandweerzorgplan. De zorgnorm kwam in 2020 uit op 71%. Zie voor verdere uitleg en toelichting paragraaf 2.1.2. Op grond van datagegevens werd in 2020 in de ambulancezorg de zogenaamde midden-complexe ambulance ingezet voor planbare ambulancezorg. Uit cijfers bleek dat een groot gedeelte van de planbare ambulancezorg door spoedambulances werd uitgevoerd. Door de inzet van middencomplexe ambulances blijft er meer capaciteit beschikbaar voor spoedzorgvragen (A1 en A2-ritten). De coronacrisis bracht in 2020 aan het licht dat een goede informatiepositie voor veiligheidsregio en andere crisispartners van groot belang is. Door de informatiebehoefte bij de veiligheidsregio zelf en bij partners goed in beeld te hebben, kan de juiste informatie worden verzameld, verdeeld en geanalyseerd. Op grond hiervan kan de eigen dienstverlening worden geoptimaliseerd.
Maar ook kan het bestuur beter geadviseerd worden (handelingsperspectief), afgestemd op de aanwezige of verwachte risico’s. In 2020 heeft de veiligheidsregio daarom de eerste stappen gezet om te komen tot een veiligheidsinformatiecentrum. Netwerk en samenwerking In 2020 hebben we ons netwerk beter in kaart gebracht en accounthouders aan onze partners gekoppeld. Dit verbetert de manier waarop we elkaar kunnen vinden en afstemmen over ontwikkelingen. Ook de coronacrisis heeft bijgedragen aan onze netwerkrol en samenwerking. Er is intensief samengewerkt met zorgorganisaties, de GGD, gemeenten, landelijke crisisorganisaties, andere veiligheidsregio’s en Kreis Kleve. Hierdoor zijn banden aangehaald en relaties versterkt. Landelijke meldkameractiviteiten Het afgelopen jaar hebben alle partijen hard gewerkt aan de toekomstige samenvoeging van de gemeenschappelijke meldkamers van de Veiligheidsregio’s Twente, IJsselland, Noord- en OostGelderland, Gelderland-Zuid en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden tot de Meldkamer Oost-Nederland (een van de tien meldkamers binnen het landelijke netwerk meldkamers). Voor de samenvoeging zijn de veiligheidsregio’s verantwoordelijk. De Nationale Politie is verantwoordelijk voor de huisvesting en voor de inrichting en uitwerking van het landelijke multidisciplinaire meldkamer domein (ICT).
Elke regio heeft in 2020 een overdrachtsdossier ondertekend waarmee duidelijk werd wat overgaat naar de meldkamer en welke uitgangspunten worden gehanteerd.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
11
In 2020 hebben partijen op grond van die dossiers hard gewerkt om te komen tot de realisering van de gezamenlijke meldkamer eind 2022. Begin 2021 wordt hierover uitgebreid gerapporteerd via een voortgangsrapportage aan het bestuur. Als voorloper op die samenvoeging functioneerden de gemeenschappelijke meldkamers van Gelderland-Zuid en Gelderland-Midden in 2020 al als één 112-centrale (Meldkamer Arnhem Nijmegen). De aanleiding hiervoor was dat de continuïteit van de meldkamer in het gedrang kwam als gevolg van het vertrek van centralisten. Door de coronacrisis was eind 2020 de bemensing van de meldkamer ambulancezorg problematisch vanwege ziekte of quarantaine. Door flexibiliteit bij de andere centralisten was dit beheersbaar. Taakdifferentiatie brandweer In 2018 bleek dat het stelstel van vrijwilligheid bij de brandweer niet in lijn is met Europese regelgeving. In overleg met de minister van Justitie en Veiligheid heeft een denktank de opdracht gekregen om te onderzoeken hoe brandweervrijwilligers te onderscheiden zijn van de beroepskrachten, met behoud van vrijwilligheid. Het resultaat hiervan is dat door een taakdifferentiatie tussen de vrijwilligers en de beroepsmedewerkers mogelijk kan worden voldaan aan de Europese regels. Door de coronacrisis heeft het onderzoek en de raadpleging van de veiligheidsregio’s vertraging opgelopen.
Daardoor is ook de besluitvorming uitgesteld over de denkrichting die de denktank gepresenteerd heeft. VRGZ heeft net als de andere veiligheidsregio’s in 2020 aangegeven welke mogelijke gevolgen de denkrichting kan hebben voor onze regio. Ook vrijwilligers zijn door de denktank bevraagd. Het voornemen is nu dat in februari 2021 tijdens het overleg van het Veiligheidsberaad met de minister, besluitvorming plaatsvindt over de gewenste taakdifferentiatie. Pas na het besluit en de uitwerking daarvan kan aangegeven worden welke impact dit heeft op de brandweer VRGZ. In het kader van de toekomstbestendigheid van de vrijwillige brandweer heeft VRGZ in 2020 het project ‘Operatie VLAM’ gestart. Doel is om vrijwilligers te blijven vinden, binden en boeien. Zie hiervoor verder paragraaf 2.1.1.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
12
2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
13
2
Programma Crisis- en Rampenbestrijding
2.1
Brandweer
2.1.1 Brandweerzorg Effecten van COVID-19 Ook voor de brandweer vormde de coronacrisis een bedreiging. Bij het uitbreken van het virus is het continuïteitsplan geactualiseerd. Daarmee is de repressieve organisatie voorbereid op een mogelijke uitbraak van COVID-19 onder beroeps en vrijwilligers die de paraatheid van posten in gevaar zou kunnen brengen. Tot dusver is het niet zover gekomen. De paraatheid en uitruk is bij alle posten op peil gebleven. Sterker nog, door het thuiswerken als gevolg van corona konden alle posten bijna altijd een volledige bezetting leveren. Vakbekwaamheid De coronacrisis heeft grote impact gehad (en nog steeds) op het oefenen en opleiden van de brandweer. Bij het uitbreken van de crisis is het oefenen van de brandweer stopgezet. Als vervanging zijn webinars opgezet om kennis en training digitaal te borgen. Toen het aantal besmettingen in de zomerperiode gedaald was en coronamaatregelen versoepeld werden, kon vanaf 15 juni met elementaire- en basisoefeningen (compacte groepen) geoefend worden. Reguliere oefenavonden en realistisch oefenen zijn weer opgepakt vanaf 1 september. Door de tweede coronagolf met daarbij verscherpte maatregelen, zijn de oefenavonden echter half oktober weer geannuleerd. Door de harde lockdown vanaf 15 december zijn alle oefeningen weer geannuleerd. Voor de PPMO-keuringen en jaarlijkse testen golden gelijksoortige maatregelen.
Ook de opleidingen zijn door coronamaatregelen nagenoeg gestopt. Lopende opleidingen zijn vanaf 1 juni weer gestart en nieuwe opleidingen vanaf 1 september. Dit alles volgens landelijke- en BOGOrichtlijnen. Deze zijn echter weer gestopt vanaf de verscherping van coronamaatregelen in december, met uitzondering van echt noodzakelijke opleidingen of examens (in het kader van paraatheid). Operatie VLAM In 2020 is de brandweer gestart met het project Operatie VLAM. Om te komen tot een projectplan is eerst een uitgebreid vooronderzoek uitgevoerd waarmee alle relevante feiten ten aanzien van vrijwilligheid zijn verzameld. Samen met vrijwilligers en adviseurs crisisbeheersing zijn deze feiten geanalyseerd en vervolgens samengevat in vijf thema’s. Deze zijn omgezet naar vijf deelprojecten: ontwikkelingen rondom vrijwilligheid, rol en functie lokale posten, personeelsbestand, verbinding posten en regio en verbinding met werkgevers. Na de zomervakantie hebben belevingssessies voor vrijwilligers plaatsgevonden, is het project met het Algemeen Bestuur besproken en heeft het bestuur het projectplan vastgesteld. In het najaar zijn de vijf deelprojecten gestart. Ook de voor het project ingestelde vrijwilligersraad is voor het eerst bijeen gekomen. Dit alles met het gezamenlijke doel om de toekomstbestendigheid van de vrijwilliger in de brandweerorganisatie van
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
14
Gelderland-Zuid te borgen en door in te zetten op het vinden, binden en boeien van vrijwilligers, nu en in de toekomst. TS Flex Veel posten zijn in het eerste deel van 2020 getraind om volgens het TS Flex-principe (met 4, 5 of 6 personen) te mogen uitrukken. In het tweede kwartaal is een webinar gegeven om de lokale uitrol op afstand beter te kunnen ondersteunen. Door corona hebben niet alle vrijwillige posten deze training kunnen afronden, maar 31 van de 34 posten waren in 2020 operationeel als TS Flex. Omdat de posten door het thuiswerken als gevolg van de coronamaatregelen bijna altijd een volledige bezetting konden leveren, is er geen data voorhanden om in 2021 een evaluatie te houden. Deze schuift daarom door naar 2022. Duiktaak In juni 2019 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met het voorstel om voor de invulling van de duiktaak in Gelderland-Zuid afspraken te maken met de veiligheidsregio’s Gelderland-Midden en Brabant-Noord. Bij de invulling van de duiktaak bleken de door de twee regio’s gewenste afspraken echter niet-geraamde kosten met zich mee te brengen. Het Algemeen Bestuur heeft daarop opdracht gegeven om voor 2021 de inzet van een duikteam te organiseren door een dienstverleningsovereenkomst aan te gaan met de veiligheidsregio’s Gelderland-Midden en BrabantNoord. De kosten voor 2021 worden incidenteel gedekt.
Tegelijkertijd wordt onderzocht of er private partijen zijn die de duiktaak structureel kunnen uitvoeren of dat andere vormen van structurele private samenwerking mogelijk zijn. Piket Hoofdofficier van Dienst (HOvD) De VRGZ beschikt op dit moment over twee HOvD-piketten. Alle HOvD’s kunnen worden ingezet voor zes verschillende operationele functies. Deze stapeling van functies vergt veel van betrokkenen om bij te blijven, is lastig te combineren met de beheersmatige taak en belemmert de instroom van nieuwe mensen door het veeleisende takenpakket. Dit piket is dan ook kwetsbaar, niet toekomstbestendig en vanuit goed werkgeverschap ook niet langer wenselijk. Vooral de taken op het gebied van incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS) vergen specialistische kennis en andere competenties dan de overige taken. De VRGZ is ook, van vijftien daarover bevraagde regio’s, de enige waarbij de IBGS-taak onderdeel is van het HOvD-piket. De directie heeft daarom het besluit genomen om de taak van adviseur gevaarlijke stoffen uit het HOvD-piket te halen en daarvoor een nieuw piket Adviseur gevaarlijke stoffen in te richten (dit wordt nog besproken met de OR). Doel is om deze werkwijze per 1 januari 2023 in te voeren.
Compenserende maatregelen Brandweerzorgplan Een van de compenserende maatregelen, zoals genoemd in het Brandweerzorgplan, is het terugdringen van uitruktijden van posten waar deze een knelpunt vormen. Een voorbeeld daarvan uit 2020 is een pilot waarbij vier posten voorzien worden van enkele e-bikes of elektrische snorfietsen. Zo kunnen vrijwilligers die structureel hinder hebben van de infrastructuur, sneller op de kazerne komen (vanzelfsprekend met inachtneming van geldende verkeersregels). Doel is om voor deze posten de uitruktijden terug te dringen, waardoor op meer plekken in de regio de opkomsttijden
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
15
verbeterd kunnen worden. In 2020 is de pilot voorbereid; in 2021 wordt deze uitgevoerd en in 2022 geëvalueerd.
2.1.2 Operationele prestaties brandweer - incidentbestrijding Zorgnorm De zorgnorm geeft aan hoe de brandweer op het vlak van opkomsttijden gepresteerd heeft volgens de bestuurlijke afspraken. Voor het bepalen van de zorgnorm hanteren we de systematiek uit het bestuurlijk vastgestelde Brandweerzorgplan (2017). Het bestuur mag gemotiveerd afwijken van de wettelijke opkomsttijden. In het brandweerzorgplan is dat gebeurd door risico’s van een gebied of object te koppelen aan een bepaalde mate van overschrijding van wettelijke opkomsttijden. Daarbij is aangegeven of al dan niet compenserende maatregelen genomen moeten worden om risico’s te beperken of incidentbestrijding te versterken. Die risicogerichte systematiek levert de volgende categorieën van opkomsttijden op: voldoet (binnen de wettelijke tijd aanwezig); aanvaardbaar zonder maatregelen te nemen; aanvaardbaar, maar met compenserende maatregelen; niet aanvaardbaar (boven de wettelijke tijd van 18 minuten). Hieronder worden de prestaties volgens die systematiek gepresenteerd. Voor de zorgnorm gelden alleen de maatgevende incidenten (met prio-1-melding), dus niet alle 4404 alarmeringen van de brandweer. Het gaat om woningbranden of gelijkwaardige gebouwbranden met in 2020 een totaal van 670 maatgevende incidenten. De zorgnorm is de optelsom van de incidenten onder ‘voldoet’ en ‘aanvaardbaar zonder maatregelen’.
Ook de categorie ‘aanvaardbaar met maatregelen’ zou daarbij meegerekend kunnen worden. De brandweer heeft echter nog niet voldoende inzicht of bij de betreffende incidenten de maatregelen genomen zijn, waardoor deze nog niet worden meegeteld. De zorgnorm over 2020 is volgens deze berekening 72%.
Zorgnorm
Toelichting
Voldoet
Opkomst binnen de wettelijke norm
Aanvaardbaar zonder maatregelen Aanvaardbaar met maatregelen
Overschrijding van de wettelijke norm, maar geen compenserende maatregelen nodig Overschrijding van de wettelijke norm, wel compenserende maatregelen nodig
Niet aanvaardbaar
Aantal
%
306
46%
171
26%
188
28%
5
Totaal aantal meldingen meetellend voor de zorgnorm
670
100%
Tabel 2.1: zorgnorm Het is daarbij goed om te weten dat de overschrijding van de wettelijke norm bij de categorieën ‘aanvaardbaar’ in de helft van de gevallen minder dan twee minuten bedraagt.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
16
Vijf incidenten vallen onder de categorie ‘niet aanvaardbaar’. Het betrof in één geval een dooralarmering naar een andere post, wat vanzelfsprekend de nodige tijd kost. Viermaal was de oorzaak een moeilijk vindbare incidentlocatie, met als gevolg een langere aanrijtijd. Cijfers incidenten Het aantal van 4404 alarmeringen, verdeeld over branden, hulpverleningen en loze meldingen in 2020, geeft het volgende beeld: Resultaten
2018
2019
2020
Aantal branden
1.829
1.663
1.507
Aantal hulpverleningen
2.169
2.294
2.140
Aantal loze meldingen
688
815
757
Tabel 2.2: aantal incidenten Uitgesplitst naar categorie: Resultaten
2018
2019
2020
(Bij-)Gebouwen
393
367
317
Buitenbranden
967
823
770
Overig (kleine branden)
397
473
420
Ongevallen
695
773
586
Gezondheid
202
185
301
Leefmilieu
361
359
579
Overig
911
977
674
Branden
Hulpverleningen
Tabel 2.3: aantal incidenten uitgesplitst Het lage aantal branden is vooral het gevolg van minder buitenbranden dan in 2018 en 2019. Het aantal loze meldingen is gedaald als gevolg van de aangepaste verificatie bij automatische brandmeldingen, waartoe het bestuur aan het eind van het jaar heeft besloten. Het aantal hulpverleningen is erg onder invloed van weersomstandigheden; storm leidt bijvoorbeeld tot vele uitrukken. Het aantal bij hulpverlening ‘gezondheid’ bestaat uit reanimaties of ondersteuning daarbij van de brandweer. Het aantal loze meldingen kwam in 2020 uit op 757. Het verificatiebeleid dat het bestuur heeft vastgesteld blijkt hierbij succesvol: in 2020 kwamen er 2131 meldingen via het Openbaar Meldsysteem binnen bij de meldkamer; door verificatie werden er daarvan 1347 niet doorgezet als alarm. Daardoor is dus voorkomen dat posten 1347 keer voor een loze melding uitgerukt zouden zijn.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
17
2.1.3 Operationele prestaties brandweer - risicobeheersing Omgevingsveiligheid Het team Omgevingsveiligheid omvat de taken: advisering en toezicht van bedrijven die onder BRZO vallen (met grote hoeveelheid gevaarlijke stoffen), industriële veiligheid, milieu, externe en ruimtelijke veiligheid, vuurwerk en evenementen. Het aantal gegeven adviezen voor evenementen bedraagt ongeveer 45% van de reguliere aantallen. Dit aantal van toch nog 250 adviezen is gelet op de COVID-19-maatregelen hoger dan aan het begin van de coronacrisis werd verwacht. Dit was vooral toe te schrijven aan de zomerperiode. Toen leefde de hoop dat met aangepaste voorschriften bepaalde evenementen toch georganiseerd konden worden. Aanvullend is een deel van de advisering (en tijd) gestoken in alternatieve aanvragen, zoals uitbreidingen van overkappingen bij winkels en horeca. Het aantal adviezen voor vuurwerk is gehalveerd, vooral door het ontbreken van aanvragen voor vuurwerk tijdens evenementen. Het aantal overige adviezen is nagenoeg gelijk gebleven. Inspecties BRZO zijn meer digitaal en slechts beperkt op locatie gehouden maar zijn wel zo veel als mogelijk doorgegaan. Het deels vervallen van de reguliere advisering is ingezet voor de coronacrisis.
Team Omgevingsveiligheid heeft een substantiële bijdrage geleverd aan twee zaken: de landelijke integrale werkwijze evenementen COVID-19 en het multidisciplinair vragenuur voor gemeenten en evenementenorganisatoren (het team was tweemaal per week beschikbaar). Het team is daarnaast bijgesprongen bij het team Veilig bouwen, omdat daar de aanvragen voor adviezen juist fors toenam. Veilig Bouwen De advisering op bouwaanvragen is gedurende de coronacrisis toegenomen in plaats van afgenomen. In 2019 was het aantal al hoog met 1.685 adviezen. In 2020 is dat nog eens toegenomen met 200 tot een totaal van 1.886 adviezen. Wellicht is ook hier het thuiswerken debet aan waardoor er een ware hausse ontstond in opknappen of renoveren van gebouwen, terwijl ook de huizenverkoop een grote toename liet zien. Toezicht en Handhaving en Brandveilig Leven Controles en voorlichtingsactiviteiten lagen begin 2020 op schema, maar als gevolg van de coronacrisis is het grootste deel van de werkzaamheden met fysieke contacten in het tweede kwartaal stil komen te liggen. De landelijke richtlijn volgend, werd terughoudend omgegaan met bedrijfsbezoeken. Voorlichting gebeurde vooral digitaal en schriftelijk. De controles en voorlichtingen zijn in juli weer gestart. Wel is bij de controles de volgorde van de objectbezoeken aangepast.
De branches die het minst last hebben van de coronamaatregelen zijn in de planning naar voren gehaald. Het aantal uitgevoerde controles en voorlichtingen verliep toen boven verwachting en normaliseerde in september. In oktober werden de activiteiten met fysieke contacten echter weer stilgelegd door de toen geldende coronamaatregelen. Uiteindelijk werden alsnog 554 controles gehouden, ten opzichte van de geplande 900. Als gevolg van de crisis zijn ook nieuwe controles ontstaan. Dit betreft bijvoorbeeld adviezen voor en inspecties bij locaties die worden ingericht voor coronaomstandigheden.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
18
2.2
Crisisbeheersing
2.2.1 Corona en de crisisorganisatie Vanwege de bestrijding van corona is de crisisorganisatie groots opgetuigd. Medewerkers van gemeenten, politie, defensie en de VRGZ hebben een enorme prestatie geleverd om de vele vraagstukken vanuit de samenleving, vanuit gemeenten en vanuit het bestuur te kunnen beantwoorden en om de voorzitter van de veiligheidsregio en het RBT van advies te kunnen voorzien. Daar is veel tijd en energie in gaan zitten, maar het heeft ook veel opgeleverd: binnen de complexiteit van de crisis hebben we veel eenduidigheid en duidelijkheid weten te brengen; uit gesprekken en evaluatie blijkt een grote tevredenheid onder partners en bestuurders en onze adviezen en rapportages hebben landelijk regelmatig als goed voorbeeld gediend of zijn overgenomen als leidraad. De coronacrisis heeft ook veel impact gehad op de sector Crisisbeheersing. Vele medewerkers hadden een actieve rol in de crisisorganisatie, zoals die van informatiemanager (ROT, HIN, etc.), communicatieadviseur, algemeen commandant (Bevolkingszorg, brandweer, GHOR) of secretaris. Dit heeft veel tijd en energie van medewerkers gevraagd, met een nadrukkelijke piek qua inspanningen in de eerste golf (1e helft 2020). De bereidheid om extra inzet te leveren – ook ’s avonds en in het weekend als de crisis daarom vroeg – was groot.
Extra uren die mensen hebben gemaakt zijn veelal in de rustigere zomerperiode ingehaald. Diegenen die geen crisisrol hadden, hebben veelal een faciliterende en ondersteunende rol vervuld en waar nodig taken van hun collega’s overgenomen. Uiteraard heeft dit gevolgen gehad voor het vervullen van ons reguliere werk. Veel van onze reguliere taken zijn tijdelijk niet of soms op een lager tempo dan beoogd opgepakt. Voor de sector Crisisbeheersing liggen de taken met name op het gebied van het organiseren, faciliteren en beheren van de crisisorganisatie (Multi, Bevolkingszorg, GHOR en Crisiscommunicatie), uitvoering geven aan de activiteiten uit het RBP, evenementenadvisering, communicatie en afstemming met diverse partners in ons netwerk. Veel opleidingen en oefeningen ten behoeve van de crisisorganisatie zijn, mede vanwege de coronamaatregelen, niet doorgegaan. Daar staat dan wel weer veel praktijkervaring in het kader van corona tegenover. Ook evenementen kwamen grotendeels stil te liggen, al gold hiervoor dat de advisering veelal wel plaatsvond of aangepast werd aansluitend bij de coronamaatregelen. Daarnaast zijn veel landelijke en bovenregionale overleggen en ontwikkelingen grotendeels stil komen te liggen. Onze partners waren immers ook allemaal druk met de coronacrisis. Hierdoor ontstond ruimte om de capaciteit aan de crisis te besteden.
Voor de activiteiten uit het regionaal beleidsplan geldt veelal een doorlooptijd van vier jaar. Omdat de coronacrisis in de eerste (en tweede) jaarschijf valt, is eventuele vertraging op de actiepunten wellicht in de komende jaren nog in te halen. Bovendien gaan de corona-ervaringen voor sommige onderwerpen (samenwerking met de gemeenten, ontwikkeling van de netwerkorganisatie, flexibele crisisorganisatie) mogelijk als een vliegwiel werken.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
19
2.2.2 Doorontwikkeling sector Crisisbeheersing Sommige onderwerpen zijn gewoon opgepakt zoals gepland. De sector Crisisbeheersing is in feite het hart van de veiligheidsorganisatie en kon dus ook niet stil komen te liggen. Dit deel van de organisatie moet adequaat zijn uitgerust om samen met ketenpartners ervoor te zorgen dat inwoners en bestuurders van informatie en advies worden voorzien als zich een groot incident voordoet of een incident met maatschappelijke impact. Deze toerusting vraagt, ook buiten corona, steeds meer aandacht door een aantal hierna genoemde oorzaken. Per oorzaak wordt aangegeven wat er in 2020 mee gedaan is. Oorzaak 1: Veranderende omgeving Samen met een strategische afvaardiging van de gemeenten is verkend wat de veranderende omgeving (onder andere nieuwe technologie, cyber, maatschappelijke ontwrichting, klimaatverandering, langer thuis wonen) betekent voor hoe we in de toekomst de crisisorganisatie en de voorbereiding op rampen en crises in willen vullen. Dit perspectief is in verkennende sessies aan de ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeenten voorgelegd. Een vervolgstap is om dit in 2021 te bespreken met het bestuur en het ambitieniveau in beeld te brengen. Oorzaak 2: Bemensing crisisorganisatie De coronacrisis heeft de noodzaak voor een goede bemensing van de crisisorganisatie onder een vergrootglas gelegd.
Samen met de gemeentesecretarissen zijn grote inspanningen geleverd om voldoende mensen met de juiste expertise te leveren. Daarnaast hebben de coronacrisis en ook de aanval op de digitale werkomgeving Citrix en de boerenprotesten inzichten geleverd met betrekking tot de competenties die nodig zijn om andere typen crises dan de klassieke flitsramp het hoofd te bieden. In 2021 zal dit worden vertaald naar uitgangspunten voor de flexibele crisisorganisatie. Oorzaak 3: Netcentrisch Werken Het netcentrisch werken heeft een impuls gekregen door LCMS, het ondersteunende systeem om bij een crisis binnen een netwerk van interne en externe betrokkenen informatie uit te wisselen, beter in te richten en door werkafspraken met partners te herijken. Hierdoor halen we meer waarde uit het netcentrisch werken. Daarnaast is een visie op het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) ontwikkeld. Op basis daarvan zal in 2021 het netcentrisch werken verder worden uitgebouwd en het informatiegestuurd werken meer positie gaan krijgen. Oorzaak 4: Toename evenementen (na corona) Met gemeentelijke vergunningverleners is gesproken over hoe zij hun rol beter en zelfstandiger kunnen vervullen. Via een workshop zijn ervaringen uitgewisseld en nieuwe vergunningverleners bijgeschoold in de afwegingen die zij moeten maken. Hierdoor komt er minder onnodig werk bij de VRGZ terecht.
De VRGZ kan zich daardoor meer richten op de advisering bij complexere evenementen. Door corona is het evenementenbeleid nog niet aangepast. Dit zal in 2021 alsnog gebeuren. Daarbij zal de toename van evenementen de afgelopen jaren ook in beeld worden gebracht. Die trend van
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
20
toename is vanzelfsprekend in 2020 niet waar te nemen doordat evenementen door de coronamaatregelen niet mogelijk waren. Daarnaast is de VRGZ trekker geweest van een Landelijke Kerngroep Evenementen waarin de landelijke Handreiking Evenementen coronaproof is gemaakt. Oorzaak 5: Netwerk en Samenwerking Crisisbeheersing is in essentie een netwerktaak, een taak waarin vele crisispartners met elkaar samenwerken. De sector Crisisbeheersing heeft tijdens een crisis een regierol hierin. Elke partner heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheden. Met inachtneming van die regierol en de verantwoordelijkheden van de afzonderlijk samenwerkende organisaties wordt samen met gemeenten, andere partners en het bestuur in 2021 bekeken hoe vorm gegeven kan worden aan die netwerksamenwerking. Het bestaande netwerk is reeds in kaart gebracht. Een vervolgstap is dat we op basis van risicoanalyses ook nieuwe partners willen toevoegen aan ons netwerk. Opdracht organisatieontwikkeling In 2019 is de sector Crisisbeheersing gevormd uit de GHOR, het Veiligheidsbureau en afdeling Communicatie. Taken en formatie waren op dat moment niet helemaal in lijn. In 2020 heeft een onderzoek plaatsgevonden en is gewerkt aan de ontwikkeling van de sector. Door keuzes te maken en vooral door taken weer helder inzichtelijk te maken en te prioriteren, is er meer balans ontstaan tussen taken en formatie.
Bovendien is een cultuuronderzoek verricht waaruit blijkt dat de sector van beheergericht naar meer innovatiegericht moet ontwikkelen. Dit onderzoek is verricht onder zowel medewerkers als directe partners. Het resultaat is in lijn met wat wordt ervaren in het werkveld: er verandert veel en wij moeten daar op inspelen. Via diverse routes (aansturing, coachend leiderschap, resultaatgericht werken, verantwoordelijkheid geven en nemen, et cetera) zijn belangrijke stappen gezet in de gewenste richting. Aangezien cultuurverandering tijd vergt, krijgen dit soort activiteiten ook in 2021 een vervolg.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
21
2.2.3 Hoofdstructuur Crisis- en Rampenbestrijding Uitvoering In 2020 is de hoofdstructuur van de Crisis- en Rampenbestrijding bij de volgende incidenten opgeschaald: Datum
Incident
GRIP
13 januari
Handgranaat gevonden bij flat in gemeente Maasdriel
GRIP 1
12 maart
Uitbraak COVID-19 / coronavirus landelijk
GRIP 4
13 mei
Brand autobedrijf Nijmegen
GRIP 1
13 mei
Explosie woonhuis in gemeente Nijmegen
GRIP 1
21 mei
Brand kerncentrale in gemeente Neder-Betuwe
GRIP 1
23 juli
Gaslek riool in gemeenten Beuningen
GRIP 1
2 september
Reactie van stoffen industrie in gemeente Beuningen
GRIP 1
11 oktober
Explosief onder viaduct in gemeente Nijmegen
GRIP 1
25 november
Woningbrand (Brandstichting (brandbom?)) in gemeente Maasdriel
GRIP 1
Tabel 2.4: overzicht GRIP-incidenten
2.2.4 GHOR en de acute zorg De coronacrisis illustreert hoe de ontwikkelingen binnen de acute zorg (ziekenhuizen, huisartsen en ambulancevoorziening) de continuïteit van zorgverlening kwetsbaar maken. Door het steeds efficiënter inrichten van het reguliere zorgproces in de keten en bezuinigingen is er minder speelruimte aanwezig om een eventueel aanbod van veel slachtoffers op te vangen; het aantal vrije bedden in de ziekenhuizen neemt af; specialisatie en concentratie van zorg kan tot gevolg hebben dat een ambulancerit langer gaat duren dan nu. Een goede coördinatie, informatie-uitwisseling en regie binnen de witte keten is des te meer van belang, zodat de keten in de toekomst goed is voorbereid op rampen en incidenten. In dat verband is door de coronacrisis de rol, kennis en capaciteit van de GHOR en de DPG in de zorgketen beter in beeld gekomen. Dit was niet voor alle partners even duidelijk. Informatiemanagement Met het oog op informatie-uitwisseling is samen met GHOR Gelderland-Midden en de Acute Zorgregio Oost (AZO) een voorstel uitgewerkt om netcentrisch werken in de witte keten in te voeren en hiervoor LCMS-GZ te gebruiken. Het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) heeft ingestemd met dit voorstel waardoor de zorgpartners zowel financieel als in capaciteit gaan bijdragen.
Inmiddels is ook het implementatietraject achter de rug: medewerkers van de GHOR en van de zorgorganisaties zijn geschoold en sinds december 2020 is LCMS-GZ operationeel. Daarmee is een stap gezet om de informatie-uitwisseling binnen het netwerk van de witte keten te versterken.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
22
Risicogericht adviseren Het risicogericht adviseren aan individuele zorginstellingen ter voorbereiding op rampen is niet van de grond gekomen zoals we dit hadden beoogd voor 2020. De GHOR-medewerkers zijn vrijwel volledig in beslag genomen door de coronacrisis. Toch heeft dit ook goede stappen in de richting van onze advisering gebracht. Door de crisis weten de zorginstellingen ons beter te vinden. De banden zijn aangehaald en de GHOR wordt actief benaderd voor informatie en advies. Evenementenadvisering en -coördinatie De GHOR is ook in het corona-jaar 2020 actief geweest op het gebied van evenementenadvisering. Daarbij ging het er met name om samen met gemeenten en evenementen-organisatoren te kijken naar wat nog wel mogelijk zou zijn binnen de wisselende maatregelen en wetgeving. De VRGZ heeft hiervoor een multidisciplinair spreekuur ingericht waar veelvuldig gebruik van is gemaakt. Ook de GHOR nam daar aan deel. GHOR Gelderland-Zuid heeft ook deelgenomen aan een Landelijke Kerngroep Evenementen waarin de landelijke Handreiking Evenementen coronaproof is gemaakt. Onze regionale Handreiking is daarop aangepast. Verder heeft de GHOR meegewerkt aan oefenwedstrijden van NEC om te beoordelen wat de praktische consequenties van maatregelen zouden betekenen, met name op het gebied van handhaafbaarheid.
Ook zijn wij betrokken geweest bij de voorbereiding van de zogenaamde Fieldlabs (praktijktests in de evenementensector om inzicht en data te vergaren rondom het verlagen van besmettingsrisico’s). Tenslotte heeft de GHOR mede geadviseerd op de tijdelijke locaties voor het COVID-19-vaccinatie programma in onze regio.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
23
3 Programma Regionale Ambulance Voorziening
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
24
3
Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV)
3.1
Ambulancezorg en corona
2020 is, zoals voor velen, een bijzonder jaar geweest voor Ambulancezorg Gelderland-Zuid (AZGZ). Onze medewerkers begeven zich in de frontlinie van het COVID-19-virus. Iets wat zeker aan het begin, toen er veel onduidelijkheid was rondom het virus, niet gemakkelijk was. Protocollen en adviezen wijzigden met de dag en met name de emotionele maar ook fysieke belasting is hoog. De roosters kwamen meermaals onder druk te staan door de vele zieken en medewerkers die in afwachting waren van een test. In 2020 is een vijfde van de medewerkers besmet geraakt met corona. Desalniettemin zijn er nauwelijks diensten uitgevallen op de meldkamer en bij de rijdende dienst, en is er altijd voldoende capaciteit beschikbaar geweest om naast de regionale vraag te voldoen aan bovenregionale vervoersaanvragen. Dit is te danken aan de grote bereidheid van medewerkers voor het draaien van extra diensten. Ook heeft een aantal medewerkers in de piekdrukte bijgesprongen op de intensivecare-afdelingen daar waar het rooster het toeliet. Door die bereidheid is het algemene prestatiecijfer van AZGZ slechts met twee procent gedaald, naar 90,8%.
De daling van het prestatiecijfer is met name te wijten aan: ▪ De langere aanrijdtijd omdat het team bij een COVID-19-verdenking beschermende kleding aan moet trekken; ▪ Het gegeven dat het langer duurt voordat auto’s na de hulpverlening inzetbaar zijn, doordat deze grondig gereinigd dienen te worden na de zorgverlening aan een COVID-19-(verdachte) patiënt. De inspectie Gezondheid- en Jeugdzorg bracht in juni ook nog een bezoek aan onze organisatie. Tijdens het bezoek sprak de inspecteur-generaal haar bewondering uit over de snelheid waarop AZGZ heeft geanticipeerd op de uitdagingen in de crisissituatie. De korte lijnen die AZGZ heeft met ketenpartners en het feit dat AZGZ vertrouwd is met opschalen en werken in crises heeft daaraan zeker bijgedragen. Wat ook positief heeft bijgedragen is dat AZGZ onderdeel uitmaakt van de veiligheidsregio waardoor afstemming sneller plaats kan vinden. Begin 2021 kregen de ambulancemedewerkers de mogelijkheid om zich als een van de eersten in Nederland te vaccineren. AZGZ is trots dat de vaccinatiegraad binnen de organisatie op 90% ligt.
3.2
Midden-complexe ambulancezorg
De invoering van de midden-complexe ambulance per juni 2020 heeft een grote bijdrage geleverd in het vervoer van coronapatiënten. De aanvragen vanuit de Landelijke Coördinatie Patiënten Spreiding (LCPS) zijn met name in de tweede golf uitgevoerd door de midden-complexe ambulance. Daardoor bleef het spoedvervoer beschikbaar voor de acute zorgvragen. In de reguliere situatie wordt de midden-complexe ambulance ingezet voor planbare ambulancezorg. Een groot gedeelte van deze ambulancezorg werd voorheen door spoedambulances uitgevoerd. Door de inzet van middencomplexe ambulances bij een groot gedeelte van deze planbare ambulancezorg, blijft er meer zorgcapaciteit beschikbaar voor spoedzorgvragen (A1 en A2-ritten).
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
25
3.3
Toekomstbestendig AZGZ
In 2020 is het lijnmanagement en de staforganisatie van AZGZ een onderzoek gestart naar haar eigen organisatiestructuur en werkwijze. Geconstateerd is dat door de jaren heen de ambulancesector uitgegroeid is van vervoersdienst naar zorgorganisatie. Deze ontwikkeling gaat de komende jaren nog verder en in een hoog tempo. Om flexibel op alle veranderingen in te spelen en om een goede gesprekspartner te zijn binnen de acute zorgketen, dient de huidige organisatiestructuur dan ook omgevormd te worden.
3.4
Zorgcoördinatie
Na het akkoord van de zorgverzekeraars op de pilot zorgcoördinatie van Ambulancezorg GelderlandZuid en -Midden, brak de coronacrisis uit. Toch heeft de voortgang van het project niet stilgestaan. Zo is de landelijke werkgroep ICT aan de slag gegaan met het in kaart brengen van de huidige en gewenste ICT-infrastructuur en is de verbinding met de organisatie van het Landelijke Meldkamersysteem (LMS) verstevigd. Vanuit de LMS-organisatie zijn er diverse werkgroepen gestart waarvan één werkgroep onderzoek doet naar mogelijke werkvormen van het 112-aannameproces. Momenteel onderzoekt de projectleiding van de pilot zorgcoördinatie naar mogelijke huisvesting en zijn er diverse werkgroepen ingericht met de huisartsenposten en Pro Persona (geestelijke gezondheidszorg Gelderland). De coronacrisis heeft nog betere inzichten geleverd over waar de grootste belangen van onderlinge samenwerking en coördinatie zitten. De kern is steeds om de juiste zorg op de juiste plek te leveren en overbelasting van individuele zorgpartijen daarmee te voorkomen. Dat is in het belang van burgers, de betaalbaarheid van de zorg, toegankelijkheid en organiseerbaarheid.
3.5
Standplaatsen
In het jaarverslag over 2019 is melding gemaakt van de nieuwbouwplannen voor de Ambulancepost Tiel en verbouwplannen van de post Beuningen. In juni 2020 zijn de zorgverzekeraars akkoord gegaan met de nieuwbouwplannen voor de post Tiel. Met enige aanpassingen is ook de verbouwing van de post Beuningen (stalling van een strategische reserve-ambulance) mogelijk. Met het definitieve akkoord van de zorgverzekeraars zijn diverse VRGZ-medewerkers weer gestart met de bouwplannen en aanschaf van de bouwgrond in Tiel.
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
26
3.6
Prestaties (voorgenomen) Norm
Gerealiseerd in 2020
Gerealiseerd in 2019
10.000
11.027
10.593
95%
90,8%
92,8%
A1-ritten gemiddelde meldtijd (min:sec)
Max. 01:40
01:50
01:32
A1 ritten gemiddelde opstarttijd (min:sec)
Max. 00:45
00:59
00:56
A1-ritten gemiddelde rijtijd (min:sec)
06:30
07:35
07:23
A1-ritten gemiddelde responstijd (min:sec)
08:55
10:24
09:51
A2-ritten ambulance
8.000
8.351
8.679
A2-ritten binnen 30 minuten
98%
95,6%
97,5%
10.000
9.593
10.077
-
8.688
9.726
100%
100%
100%
Wat Operationele prestaties A1-ritten ambulance A1-ritten binnen 15 minuten
B-ritten ambulance Eerste hulp geen vervoer2 Vakbekwaamheid Medewerkersbekwaamheidsverklaring
Tabel 3.1: prestatiecijfers Ambulancezorg Gelderland-Zuid
Wat
Aantal 1-1-2020
Aantal 31-12-2020
Posten / standplaatsen
8
8
A-ambulances en B-ambulances
26
27
Mobiele Intensive Care Unit (MICU)
1
1
Rapid Responder voertuigen
4
4
Eenheden
Tabel 3.2: kerngegevens Ambulancezorg Gelderland-Zuid
2
Ambulance verleent wel eerste hulp ter plaatse maar hulpverlening leidt niet tot vervoer
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
27
4 Paragrafen
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
28
4
Paragrafen
4.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
4.1.1 Beleid weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit Elk jaar worden bij de verschillende organisatieonderdelen de risico’s in kaart gebracht. Deze risico’s zijn gerubriceerd en gewaardeerd: ▪ In de begroting en jaarrekening wordt een cijfermatige samenvatting van de risico-inventarisatie opgenomen met de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf 4.1.2 Risico’s); ▪ Bij het uitbrengen van de financiële rapportages (begroting, jaarrekening en tweemaal per jaar tussentijdse cijfers) worden nieuwe of verdwenen risico’s als mutatie gemeld in de paragraaf Risico’s; ▪ De frequentie van de rapportage over risico’s wordt groter als daar aanleiding voor is; ▪ Voor de omvang van de algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding wordt 5% van de baten genomen als streefwaarde; ▪ Voor de omvang van de reserve RAV wordt 10% van de baten genomen als minimumnorm en 15% als streefwaarde. De jaarrekening is met inachtneming van bovenstaand beleid opgesteld.
Programma Crisis- en Rampenbestrijding Omvang algemene reserve (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2020
Norm 5% van de baten programma C&R
2.532
Algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding
2.532
Percentage eigen vermogen van de baten
5%
Tabel 4.1: omvang algemene reserve Bestemde reserves worden niet meegenomen in deze toetsingstabel van het eigen vermogen. Bij de gepresenteerde cijfers wordt ervan uitgegaan dat de voorstellen voor bestemming van het resultaat 2020 door het Algemeen Bestuur worden overgenomen. In de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de algemene reserve worden geschetst. Het programma C&R realiseerde in 2020 een positief resultaat van € 2.909.000,-. Voorgesteld wordt om ter hoogte van € 829.000,- een bestemde reserve te vormen als gevolg van uitgestelde werkzaamheden tijdens de coronapandemie. Een aantal van deze uitgestelde werkzaamheden zal in 2021 en 2022 alsnog moeten worden uitgevoerd maar hier is geen rekening mee gehouden in de
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
29
begroting. Een toelichting op de opbouw van deze reserve is opgenomen bij de toelichting op de resultaatbestemming in paragraaf 5.4. Indien positieve resultaten worden behaald, geldt als uitgangspunt dat een toevoeging plaatsvindt aan de algemene reserve tot de bestuurlijke norm. Op basis van de behaalde baten van € 50.637.000,- in 2020 is de bestuurlijke norm € 2.532.000,- (5% van de baten). Door toevoeging van € 710.000,- aan de bestaande algemene reserve wordt de bestuurlijke norm van € 2.532.000,bereikt. Na deze toevoeging en het vormen van de genoemde bestemde reserve resteert een positief resultaat van € 1.370.000,- waarbij wordt voorgesteld dit bedrag terug te betalen aan de gemeenten. Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2020
Benodigde weerstandscapaciteit
3.978
Beschikbare weerstandscapaciteit
2.532
Weerstandsvermogen
64%
Tabel 4.2: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit C&R De benodigde weerstandscapaciteit is het resultaat van de gewogen risicocapaciteit van de geïnventariseerde risico’s (zie paragraaf 4.1.2). De beschikbare weerstandscapaciteit is gelijk aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de benodigde capaciteit wordt gedekt door de beschikbare capaciteit. Zoals uit tabel 4.2 blijkt is het weerstandsvermogen ontoereikend om de risico’s af te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico’s zich voordoen zullen hiervoor extra bezuinigingsmaatregelen moeten worden getroffen of wordt de bijdrage van gemeenten hoger.
Programma RAV De reserves van de Ambulancezorg GZ zien er als volgt uit: Omvang reserve aanvaardbare kosten RAV (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2020
Minimale norm is 10% van de baten
2.557
Streefwaarde is 15% van de baten
3.835
Reserve aanvaardbare kosten RAV
1.826
Percentage eigen vermogen van de baten
7%
Tabel 4.3: reserve aanvaardbare kosten RAV De Ambulancezorg GZ heeft over 2020 een positief resultaat behaald van € 813.000,-. Met het bestuur is afgesproken dat de minimale omvang van het eigen vermogen 10% van de baten is. Voor 2020 komt dat uit op een benodigde reserve van € 2.557.000,-. Voorgesteld wordt om de bestaande
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
30
algemene reserve aan te vullen met het resultaat van € 813.000,-. De omvang van de reserve komt dan uit op € 1.826.000,-. Door deze toevoeging komt het percentage eigen vermogen ten opzichte van de baten uit op 7%, ten opzichte van de minimale bestuurlijke norm van 10%. Cijfermatig haalt de Ambulancezorg GZ de minimale norm van 10% van de baten niet en dit wordt vooral veroorzaakt door het negatieve resultaat van 2019. In de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de reserve aanvaardbare kosten worden geschetst. Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2020
Benodigde weerstandscapaciteit
1.207
Beschikbare weerstandscapaciteit
1.826
Weerstandsvermogen
151%
Tabel 4.4: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit RAV De beschikbare weerstandscapaciteit is toereikend om de geïnventariseerde en gecalculeerde risico’s te dekken.
4.1.2 Risico’s In tabel 4.5 is een samenvatting van de risico’s met financiële omvang opgenomen (prijspeil van de categorieën wordt met ingang van 2020 jaarlijks geactualiseerd). Bij de bepaling van de noodzakelijke risicocapaciteit is rekening gehouden met de weging van de verwachtingswaarde van de kans dat de risico’s zich voordoen. Bedragen *€ 1.000,-
Verwachtingswaarde afzonderlijke risico’s
Noodzakelijke risicocapaciteit VRGZ
Noodzakelijke risicocapaciteit C&R
Noodzakelijke risicocapaciteit RAV
3.518
2.595
2.163
432
Maatschappelijke risico’s
382
76
54
22
Economische risico’s
714
286
200
86
Middelen, organisatie, medewerkers en efficiency
4.360
2.228
1.561
667
Totaal
8.974
5.185
3.978
1.207
Nieuwe wet- en regelgeving en politiek bestuurlijke risico’s
Tabel 4.5: samenvatting risico’s Ten opzichte van vorig jaar hebben zich de volgende mutaties voorgedaan:
Jaarrekening Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020
31
Vervallen risico’s ▪ Functiewaardering verpleegkundigen: lasten worden met terugwerkende kracht gecompenseerd door verzekeraars; ▪ Aanbesteding vergunning ambulancezorg: nieuwe wet is definitief geworden, mogelijke financiële gevolgen zijn niet meer aan de orde; ▪ Tekort brandweervrijwilligers: kans op grootschalig vertrek daalt sterk doordat vrijwilligers er financieel niet op achteruitgaan bij nieuwe contractvorm n.a.v. Wnra; ▪ Omgevingswet: grote organisatorische gevolgen zullen uitblijven. Nieuwe risico’s ▪ Piket: momenteel is het piket van de Informatiemanagers CoPI op basis van vrije instroom. Omzetting naar een piketregeling geeft structureel hogere lasten. ▪ Crisisorganisatie: Naar aanleiding van de evaluatie Wet veiligheidsregio’s zal de crisisorganisatie aangepast worden. Dit betekent dat crisisfunctionarissen bijgeschoold worden en dat de informatiefunctie wordt geïntensiveerd (personele uitbreiding en software applicaties). ▪ LMS/ZCC: AZGZ is samen met Ambulancezorg Gelderland-Midden een pilot gestart voor een Zorgcoördinatiecentrum (ZCC). Zo’n centrum betekent dat een aantal meldtafels niet voorzien is in de toekomstige gemeenschappelijke meldkamer in Apeldoorn. Het budget is van de RAV’en naar de LMS overgeheveld. Inmiddels is geregeld dat LMS de beheerkosten van de meldtafels financiert aan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid conform het tarief in Apeldoorn.