Bijlage VIII Reacties gemeenten op kaderbrief 2024

Bijlage 1

Reacties kaderbrief VRGZ

Gemeente West Maas en Waal Beuningen, Wijchen, Druten, Zaltbommel, Maasdriel

Inhoud Grote mate van onzekerheid inzichtelijk maken begroting Iedere publiekrechtelijke en privaatrechtelijke instantie, waaronder gemeenten en de veiligheidsregio’s, hebben te maken met verschillende ontwikkelingen die een grote mate van onzekerheid met zich meebrengen. Daar zal iedere instantie op moeten anticiperen, het is daarom belangrijk om inzichtelijk te maken hoe met deze onzekerheden om wordt gegaan of omgegaan kan worden, zodat we gezamenlijk vooruit kunnen kijken. Echter, concrete uitwerkingen wat deze onzekerheden op financieel of organisatorisch gebied voor de veiligheidsregio tot gevolg kunnen hebben, wordt niet beschreven. In de conceptbegroting 2024 verwachten we daarom een concretere uitwerking daarvan. We verwachten een sluitend stuk. Daarnaast wenst de raad om een reële doorvertaling te maken van de financiële risico’s in de begroting. Verder wil de raad dat de VRGZ ontwikkelingen die de VRGZ financieel raken blijft monitoren en zoveel als mogelijk binnen de bestaande budgetsystematiek opvangt. Voor zover mogelijk zijn die ontwikkelingen beschreven in bijgevoegde conceptbegroting en zijn concrete voorstellen toegelicht in deze Raadsbrief. Een aantal ontwikkelingen zoals de inflatie is nog niet in kaart te brengen. +Beuningen + Zaltbommel +Maasdriel: Tot slot gaan we ervan uit dat de BRN-normering van 4,94% volgens besluitvorming AB, wordt aangehouden.

De BRN methodiek is opgenomen in de conceptbegroting. +West Maas en Waal: In de toekomst wenst de raad dat bij duiding en risico’s een indicatieve reikwijdte wordt aangegeven van de noodzakelijke kosten zodat vroegtijdig daarop kan worden geanticipeerd. Zie antwoord hierboven ten aanzien van de onzekerheden in de begroting. +Zaltbommel: Het is u bekend dat in een aantal kernen van de gemeente Zaltbommel de opkomsttijden van de ambulance nog steeds reden zijn tot grote zorg. In eerdere schrijvens hebben wij u daarover bericht. Er is sinds vorig een jaar een kleine positieve trend waarneembaar maar de zorgen zijn hiermee voor ons nog niet weggenomen. In een eerder bericht is door uw RAV aangegeven dat gewerkt wordt aan uitbreiding van de paraatheid. Wij zijn benieuwd of dit inmiddels is gelukt en of dit leidt tot resultaat. We worden hier dan ook graag van op de hoogte gehouden en zullen de resultaten nauwlettend blijven volgen.

Nijmegen

Positieve zienswijze op de kaderbrief 2024. Op een aantal punten zouden wij graag meer duiding willen hebben: Voor wat betreft de vluchtelingencrisis heeft de VRGZ aangegeven dat de inzet van de Veiligheidsregio’s stopt medio 2023. Het college zou graag meer duiding zien op de afhechting van deze taak. Hoe zeker is dat en hoe wordt dit geëvalueerd richting de toekomst? En welke middelen zijn (tijdelijk) verworven en ingezet, die vanaf 2024 wegvallen? In de kaderbrief wordt gesproken over structurele gelden voor de versterking van crisisbeheersing, met name voor langdurige crises. Kan de VRGZ al meer duiding geven over de invulling daarvan en wat dit eventueel betekent voor de taak van gemeenten? Ook de economische situatie (inflatie en renteontwikkeling) wordt aangehaald. Los van de financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten in de GR, zouden wij graag een meer inhoudelijke beoordeling zien waaruit duidelijk wordt wat dit betekent in termen van veiligheidsrisico’s. De kosten die samenhangen met inzet voor de opvang van ontheemden en asielzoekers verlopen voor de VRGZ kostenneutraal. De verwachting is dat vanaf 2024 de werkzaamheden en daarmee ook de kosten en opbrengsten zullen vervallen conform afspraak met het Rijk.

9

Buren

De bijdrage vanuit het Rijk voor de versterking van crisisbeheersing is meerjarig verwerkt in de begroting. Dat geldt ook voor de kosten met de kanttekening dat nog niet voor alle onderwerpen exact bekend is op welke wijze deze gerealiseerd worden (paragraaf 2.2, paragraaf 3.2.4 en paragraaf 6.2.1). Per saldo verloopt dit kostenneutraal in de begroting. De wijze waarop de structurele inzet van deze extra middelen wordt ingezet zal voorgelegd worden aan het Algemeen Bestuur. Wij vragen aandacht voor de volgende onderdelen van de kaderbrief: - Inzake de onzekerheid van diverse ontwikkelingen en risico’s schrijft u dat het de vraag is of de extra lasten tijdig inzichtelijk zijn. Diverse kosten in het kader van de Wet open overheid zijn hier een voorbeeld van. Als gemeente ontvangen wij hier extra middelen voor, echter is het onduidelijk of de kosten van alle GR-en en de lokale kosten hiermee gedekt zijn. Wij verzoeken u om deze en soortgelijke lasten, waar mogelijk, inzichtelijker te maken middels een inschatting van (brandbreedte van) de financiële impact en het effect hiervan op de gemeentelijke bijdrage. In bijgevoegde conceptbegroting heeft de VRGZ de extra lasten op diverse onderwerpen in beeld gebracht. Voor de WOO is het op dit moment nog te vroeg om een reële inschatting te maken.

- Inzake de Omgevingswet schrijft u dat de effecten van de volledige implementatie zich kunnen vertalen in benodigde capaciteit en een aangepast niveau van adviseurs, afgestemd op nieuwe uitdagingen. Gezien de lange aanloop tot dusver, verzoeken wij u om dit inzichtelijker te maken, door middel van een inschatting van de (bandbreedte van) de financiële impact. De Omgevingswet ziet veiligheid als een belangrijk deel van de fysieke leefomgeving. Omgevingsplannen moeten daarom expliciet rekening houden met het voorkomen, beperken en bestrijden van branden, rampen en crises en de geneeskundige hulpverlening. Dat vraagt in de advisering naast de klassieke brandweerthema’s ook meer aandacht voor de zorg- en multidisciplinaire thema’s. Daarbij is de veiligheidsregio niet altijd de inhoudelijke expert maar heeft deze wel een rol vanuit de (multidisciplinaire) netwerkfunctie. Samen met de brandweer wordt invulling aan deze adviespositie van de veiligheidsregio gegeven. Hierbij is naast inzet van de Brandweer extra inzet voor advisering nodig van de sector Crisisbeheersing. De omvang van de inzet is op dit moment nog niet duidelijk.

Berg en Dal

De gemeenteraad heeft kennis genomen van de kaderbrief en ziet graag dat de VRGZ de onzekerheden voor de begroting 2024 inzichtelijk maakt. Hieronder staat het bezwaar nader gemotiveerd. Maak onzekerheid begroting inzichtelijk Door de hoge inflatie en de daarmee gepaard gaande stijgende kosten, in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt, nieuwe eisen en taken, geeft de Kaderbrief VRGZ 2024 een onzeker beeld over de financiële toekomst en begroting van 2024. Deze onzekerheden zijn niet uniek voor de VRGZ. Hoewel de raad enerzijds begrip heeft voor de omstandigheden, vindt zij wel dat de VRGZ – net als ieder andere publiekrechtelijke instantie – tot een gedegen en overzichtelijke begroting dient te komen voor 2024. Mogelijke kosten en verhogingen dienen te worden berekend en aan betrokken gemeenten inzichtelijk worden gemaakt. Daarnaast wenst de raad om een reële doorvertaling te maken van de financiële risico’s in de begroting. Wij willen in principe vasthouden aan de vaste afspraak, dat de VRGZ de verhoogde kosten zoveel mogelijk zelf binnen de bestaande budgetsystematiek inclusief toegestane indexering opvangt. Indien dit door externe omstandigheden en ontwikkelingen echt niet mogelijk lijkt te zijn (en als dekking wordt gedacht aan een extra bijdrage van de gemeenten), verwachten wij een goed onderbouwd voorstel voor de beoogde dekking van deze extra kosten

10

Zie antwoorden hierboven Verbetering informatieveiligheid Aangezien meerdere gemeenten in het Rijk van Nijmegen, die tevens onderdeel uitmaken van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, zich momenteel net als de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid bezig houden met het verbeteren van hun informatieveiligheid, roepen wij u op om slimme manieren van samenwerken te onderzoeken, bijvoorbeeld bij het hosten van de IT-infrastructuur. Mogelijk kunnen hierdoor onnodige kosten worden voorkomen en kunnen betrokken gemeenten, ICT Rijk van Nijmegen en de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid samen profiteren van een hoger veiligheidsniveau dan zij afzonderlijk zouden bereiken. Het verbeteren van de informatieveiligheid is ook voor de VRGZ een speerpunt. Per 1 januari 2023 voldoet de VRGZ aan de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO) volwassenheidsniveau 3. Dit conform de afspraken die in het Veiligheidsberaad in 2022 met alle veiligheidsregio’s zijn afgesproken. De ambitie van de VRGZ is echter om te voldoen aan niveau 4. Dit om voorbereid te zijn om een toekomst waarin een mogelijke vitaalverklaring van de sector voor aanvullende eisen gaat zorgen. Net als in 2023 zal ook in 2024 het onderwerp Informatieveiligheid daarom hoog op de agenda staan. De VRGZ zet daarbij in op samenwerking met de diverse betrokken partners waar mogelijk.

Energieneutraal Ten slotte hebben wij begrepen dat u voornemens bent om uw vastgoed (in overeenstemming met het Klimaatakkoord) tot 2050 energieneutraal te maken. Onze gemeente streeft er echter naar om in 2050 klimaatneutraal te zijn, maar liever nog in 2040. Wij willen maximaal inzetten op duurzaamheid en daarbij zelf het goede voorbeeld geven. Wij vragen u derhalve om te onderzoeken hoe verduurzaming van uw vastgoed in de gemeente Berg en Dal tot 2040 gerealiseerd zou kunnen worden (en welke kosten hiervoor zouden ontstaan). Uit de doorkijk wat betreft de verduurzaming van het vastgoed blijkt dat de VRGZ voor een grote financiële en technische opgave staat om de gehele portefeuille van BENG (bijna energieneutraal gebouw) naar ENG (energieneutraal gebouw) te krijgen. Een versnelling vraagt extra investering. Het mandaat voor een dergelijke opdracht ligt bij het Algemeen Bestuur. Culemborg

Kaderbrief 2024 De rode draad is de grote mate van onzekerheid. De VRGZ gaat in financiële zin een onzekere toekomst tegemoet. De genoemde ontwikkelingen met bijbehorende risico's gaan de komende jaren voor grote financiële onzekerheid zorgen. De factoren die meespelen zijn omvangrijker qua impact en onvoorspelbaarheid en tegelijkertijd minder beïnvloedbaar dan voorgaande jaren. Een onzekere financiële toekomst De VRGZ geeft aan zoveel mogelijk binnen de bestaande budgetsystematiek op te vangen, hoewel het de vraag is of ontwikkelingen en risico's tijdig en waar mogelijk volledig inzichtelijk zijn. Het verzoek is om zo spoedig mogelijk zodra de definitieve indexcijfers bekend zijn dat deze aan de deelnemende gemeenten worden gecommuniceerd. Dus voordat begroting 2024 aan de deelnemers wordt voorgelegd. Daarnaast het verzoek om inzicht in de maatregelen die worden genomen om de kosten zo veel mogelijk te beperken. Tevens is er de behoefte om inzicht te krijgen welke kostenstijgingen voortkomen uit nieuw beleid en welke kosten stijgingen voortkomen uit externe factoren waar geen invloed op is. Verder moeten budgetoverschrijdingen zoveel mogelijk in de eigen bedrijfsvoering worden opgevangen. Wanneer toch sprake is van onvoldoende middelen dan, wil de gemeente Culemborg hier tijdig over worden geïnformeerd.

Dit kan namelijk betekenen dat de gemeente in de begroting 2024 extra middelen moet opnemen voor de bijdrage aan de VRGZ.

11

Zie antwoorden hierboven. Heumen

In de Kaderbrief worden verschillende ontwikkelingen en risico's geschetst, welke onzekerheden met zich mee brengen. Het is van belang om inzichtelijk te krijgen wat de (financiële) gevolgen zijn van deze ontwikkelingen en risico's. Deze concrete uitwerkingen missen we nu nog. Wij vragen de VRGZ nadrukkelijk om in de conceptbegroting 2024 een concreter beeld te geven van de gevolgen en financiële risico's. Daarnaast is het van belang dat getracht moet worden eventuele kostenverhogingen zoveel als mogelijk binnen de budgetsystematiek op te vangen. Bovenal merken wij op dat de VRGZ eerder heeft aangegeven niet meer te beschikken over voldoende algemene reserves en mede daarom werkt met een beleidsarme begroting. Juist om die redenen is het aanbieden van een Kaderbrief 2024 met vele financiële onzekerheden alarmerend. Het is dus te verwachten dat, gelet op de in de Kaderbrief genoemde onzekerheden, er flinke tekorten gaan ontstaan. Dat vraagt om meer duidelijkheid en een vooruitziende blik. Zie antwoorden hierboven. Daarnaast vragen wij aandacht voor de visie op de brandweerzorg. De brandweer is gestart met de ontwikkeling van een visie op de brandweerzorg voor de jaren 2023-2027. Ons inziens is brandweerzorg continu in ontwikkeling in een snel veranderende maatschappij. Dit hoort volgens ons bij de dagelijkse praktijk.

Het maakt de kaderbrief duidelijker als er dan ook een visie wordt gegeven. Wat betreft de vastgoedportefeuille en duurzaamheid merken wij op dat: • De kazernes zijn vanaf eind december 2013 gefaseerd overgegaan van de gemeenten naar de VRGZ. Sindsdien geeft u aan dat er iets moet gebeuren. Wanneer komt er een voorstel waar wij als gemeente de toekomst mee in kunnen? In bijgaande conceptbegroting zijn consequenties in beeld gebracht en is een dekkingsvoorstel opgenomen voor de stijgende kapitaallasten. • In 2022 heeft de VRGZ de eerste stappen gezet om te komen tot een meerjarige visie op duurzaamheid. Waarom wordt deze visie niet gedeeld in deze kaderbrief? In de jaarrekening 2022 (paragraaf 4.4.3) is de visie opgenomen. In 2023 zal dit verder geconcretiseerd worden.

Neder-Betuwe

Wij hebben kennis genomen van de Kaderbrief 2023. Wij stemmen in met de Kaderbrief. Als kanttekening willen wij wel twee zaken meegeven. 1. Het percentage waar de gemeenten voor gecompenseerd worden vanuit het Rijk, staat niet in verhouding met de huidige inflatie. 2. In de Kaderbrief geeft u aan dat we een onzekere financiële toekomst tegemoet gaan en dat het de vraag is of de extra lasten op tijd inzichtelijk zijn. We missen een toelichting over de wijze waarop we als gemeente begrotingswijzigingen mogen verwachten. Graag ontvangen we uw reactie op deze twee punten. Wij herkennen het beeld dat de indexatie vanuit het Rijk op dit moment niet voldoende is om de inflatie op te vangen. Het Algemeen Bestuur heeft ingestemd met het voorstel om een begrotingswijziging in te dienen voor 2023 en deze wijziging gelijktijdig aan te bieden met de conceptbegroting 2024.

West Betuwe

Wij geven een zienswijze op de Kaderbrief 2024. Wij vragen om meer duidelijkheid over de volgende onderdelen van de Kaderbrief: - Inzake de vastgoedportefeuille schrijft u dat de kapitaallasten de komende jaren fors stijgen. De oorzaak hiervan is volgens u dat de kazernes tegen boekwaarde zijn overgedragen van de gemeenten aan de VRGZ, niet tegen marktwaarde. Wij constateren dat de oorzaak van de forse stijging niet de overdracht tegen boekwaarde is, maar het feit dat er weinig of geen

12

kapitaallasten zijn overgedragen vanuit de gemeenten richting de VRGZ. Voor onze gemeente is dit echter nagenoeg niet het geval. In de drie rechtsvoorgangers van de gemeente West Betuwe zijn namelijk vier nieuwgebouwde kazernes opgeleverd, die zijn overgedragen aan de VRGZ. Desondanks loopt de vergoeding vanuit onze gemeente niet af, als gevolg van jaarlijks steeds lagere rentelasten. In plaats daarvan betaalt West Betuwe een stijgende vergoeding, doordat geen rekening gehouden wordt met de aflopende boekwaarde en wel met een jaarlijkse indexering. Om die reden verzoeken wij u om inzichtelijk te maken hoe eventuele budgettekorten in dit kader gedekt zullen worden en, indien hiervoor extra middelen vanuit de gemeenten gevraagd worden, op basis van welke verdeelsleutel dit plaatsvindt. In bijgaande conceptbegroting zijn consequenties in beeld gebracht en is een dekkingsvoorstel opgenomen voor de stijgende kapitaallasten. - Inzake de Omgevingswet schrijft u dat de effecten van de volledige implementatie zich kunnen vertalen in benodigde capaciteit en een aangepast niveau van adviseurs, afgestemd op nieuwe uitdagingen. Gezien de lange aanloop tot dusver, verzoeken wij u om dit inzichtelijker te maken, door middel van een inschatting van de (bandbreedte van) de financiële impact. De Omgevingswet ziet veiligheid als een belangrijk deel van de fysieke leefomgeving.

Omgevingsplannen moeten daarom expliciet rekening houden met het voorkomen, beperken en bestrijden van branden, rampen en crises en de geneeskundige hulpverlening. Dat vraagt in de advisering naast de klassieke brandweerthema’s ook meer aandacht voor de zorg- en multidisciplinaire thema’s. Daarbij is de veiligheidsregio niet altijd de inhoudelijke expert maar heeft deze wel een rol vanuit de (multidisciplinaire) netwerkfunctie. Samen met de brandweer wordt invulling aan deze adviespositie van de veiligheidsregio gegeven. Hierbij is naast inzet van de Brandweer extra inzet voor advisering nodig van de sector Crisisbeheersing. De omvang van de inzet is op dit moment nog niet duidelijk.

13