Bijlage II Monitor Sociaal Domein gemeente Heumen jaarrapportage 2024

Monitor Sociaal Domein gemeente Heumen Rapportage 2024

Juni 2025

1. Inleiding Voor u ligt de monitor sociaal domein over geheel 2024. Deze toelichting is aanvullend op het jaarverslag en -rekening gemeente Heumen 2024. We gaan voor een inclusieve samenleving waarbij de verbinding tussen inwoners in de dorpen en wijken en het versterken van eigen kracht en samenredzaamheid voor ons belangrijk zijn. We zijn 'nabij' en 'iedereen doet mee'. Maatschappelijke participatie en eigen verantwoordelijkheid staan centraal. Dit sluit ook aan bij de Strategische Visie gemeente Heumen 2030: Natuurlijk met iedereen. De meeste inwoners in onze gemeente redden zich prima, samen met hun directe omgeving. Als gemeente willen we mensen ondersteunen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Om onze gemeenschap gezond en vitaal te houden, zetten we in op kwaliteit van leven. We geven daarom voorrang aan preventie en het versterken van de sociale basis. Daarbij omarmen we ook de benadering van 'positieve gezondheid' die zich niet richt op de ziekte of het probleem maar op eigen regie en veerkracht van mensen. Dit draagt bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.

Speerpunten

In de Kadernota Doorontwikkeling Transformatie Sociaal Domein 2023-2026 zijn 6 speerpunten vastgesteld. Deze speerpunten komen voort uit beleid dat reeds is ingezet met de Kadernota Samen aan zet (2015-2018) en het vervolg daarop, de Transformatieagenda Sociaal Domein (2018-2022). We bouwen voort op de beweging die is ingezet naar het versterken van de sociale basis, met meer preventie en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. De speerpunten waar wij ons in de periode 2023-2026 op focussen zijn: 1. Inwoners van Heumen hebben zorg voor elkaar 2. Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee 3. Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud 4. Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd) 5. Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving 6. Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed

Leeswijzer

In deze monitor leest u per speerpunt wat we willen bereiken en wat we daarvoor in 2024 hebben gedaan. De voortgang meten we aan de hand van de gegevens die we hebben van de ondersteuning en (voorliggende) voorzieningen die zijn ingezet in het sociaal domein. In de bijlagen vindt u hiervan een samenvatting in de factsheets Wmo en Jeugd, Werk en Inkomen, Schuldhulpverlening en Welzijnswerk Synthese. In de rapportage over het eerste half jaar 2024 hebben wij recente monitoring van de GGD toegevoegd (o.a. Jeugd). In de bijlage bij deze rapportage over geheel 2024 vindt u de recentste GGD-monitor Volwassenen.

2

2. Voortgang per speerpunt Speerpunt 1: Inwoners van Heumen hebben zorg voor elkaar Wat willen we bereiken? Het welzijn van inwoners is een verantwoordelijkheid van de samenleving. Net als het signaleren van mogelijke zorgen. Wanneer inwoners zelf of als collectief hun ondersteuning kunnen organiseren, faciliteren we. • Inwoners van Heumen (jong en oud) hoeven zich niet eenzaam te voelen, hebben een sociaal netwerk en voelen zich duurzaam verbonden met elkaar en de buurt. • Inwoners zetten zich vrijwillig in voor de samenleving en zijn hiertoe optimaal toegerust. • Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd, ondersteund en niet overbelast. Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op. • We zijn op weg naar één welzijnspartner met een integrale aanpak De beweging naar een sterke sociale basis in de gemeente Heumen vraagt om facilitering door één sterke en herkenbare organisatie voor welzijnswerk. Vanaf 1 juli 2023 zijn, naast het jongerenwerk, diverse welzijnsfuncties gefaseerd overgegaan naar Synthese. De buurtsportcoach, het ouderenadvieswerk, mantelzorgondersteuning en de vrijwilligers van het buurtvervoer zijn ondergebracht bij Synthese. In 2024 zijn tevens de voorbereidingen getroffen in het kader van het integraal zorgakkoord (IZA) voor het onderbrengen van Welzijn op Recept bij Synthese.

• Ouderenzorg en mantelzorgondersteuning Vanuit Synthese worden de (thuiswonende) ouderen, mantelzorgers en vrijwilligers (gericht op ouderen) nu centraal ondersteund. Dat is praktisch en vooral duidelijk richting onze inwoners en partners. Het accent ligt op het hebben van individuele contacten. De ouderenadviseur is een belangrijke schakel tussen senioren en instanties zoals wijkverpleging, WMO en huisartsen. Huisartsen zijn de grootste verwijzers naar de ouderenadviseurs. Veel vragen rondom dementie komen eerst bij de ouderenadviseur binnen voordat een diagnose wordt gesteld. In 2024 waren er 156 senioren in beeld, waarvan 32 casussen zijn afgerond. 60% van de ondersteuningsvragen kwam van senioren boven de 85 jaar. De meeste vragen (80%) kwamen uit Malden. Hoewel er specifieke aandacht voor onze jonge mantelzorgers is worden er ook jaarlijks diverse activiteiten, georganiseerd vanuit Synthese, voor alle mantelzorgers. Inmiddels is er ook een nieuwsbrief speciaal voor de mantelzorger ontwikkeld. In 2024 hebben zij 9 nieuwe jonge mantelzorgers in beeld gebracht, naast 40 reeds bekende. Drie casussen zijn afgesloten. • Jongerenwerk Jongeren kunnen bij Synthese terecht tijdens de activiteiten van het jongerenwerk zoals de open inloop in het jongerencentrum The Basement in Malden. Vanuit het thema eenzaamheid werkt Synthese samen met Join Us.

Dit is een landelijke methode voor jongeren die graag meer sociale contacten willen en daar begeleiding bij wensen. De jongeren in de groep ervaren steun bij elkaar (peer group) en krijgen door middel van social challenges begeleiding bij hun individuele doelen. Zij komen iedere dinsdagavond bij elkaar in het jongerencentrum The Basement in Malden. In de tweede helft van 2024 heeft Synthese de groepen opnieuw ingedeeld. In totaal hebben 16 jongeren deelgenomen in 2024. Eén groep voor 12-15 jarigen met 4 deelnemers en een groep voor 16 t/m 25jarigen (12 deelnemers in 2024).

•

We organiseren de Week van de Ontmoeting/ Eenzaamheid 3

Van 26 september tot en met 2 oktober vond de Week van de Ontmoeting plaats. Er zijn in die week verbindende en informerende activiteiten georganiseerd, met aandacht voor alle inwoners die eenzaamheid ervaren, ongeacht leeftijd, om zo verbinding en ontmoeting te stimuleren. • We zetten Algemeen Maatschappelijk Werk in als preventie Algemeen maatschappelijk werk is in 2024 nog belegd bij Sterker Sociaal Werk. In 2024 zijn er in totaal 47 aanmeldingen ontvangen. De herkomst van deze aanmeldingen zijn als volgt verdeeld:  45% op eigen initiatief;  21% via verwijzing door de huisarts;  34% via overige instanties, zoals het Sociaal Team Heumen, GGD, onderwijs, GGZ en andere hulpverleningsorganisaties. In 2024 zijn er 46 trajecten afgerond. De uitkomsten van deze trajecten zijn als volgt:  58% heeft hun hulpverleningstraject afgerond met voldoende resultaat;  28% cliënten zijn op eigen initiatief gestopt omdat ze het niet meer nodig vonden;  14% cliënten zijn doorverwezen naar het voorliggend veld of het Sociaal Team voor verdere ondersteuning. In 2024 hebben 10 deelnemers meegedaan aan de sociale vaardigheidstraining 'Stap Vooruit Eenzaamheid'. Wat opvalt is dat er een toegenomen vraag is naar integrale hulpverlening. Bij 81% is sprake van een combinatie van verschillende hulpvragen (bijv. huisvesting, familierelaties, psychosociale klachten).

Deze ontwikkeling wijst op de complexiteit van de hulpvragen, waarbij een integrale benadering steeds noodzakelijker is. Hierbij is het tekort aan woningen een bijkomend probleem/oorzaak. Verder is de wachttijd met een gemiddelde van 1 tot 3 weken in 2024 kort. • We maken gebruik van Steunwijzer Regio Rijk van Nijmegen Steunwijzer Regio Rijk van Nijmegen is een platform dat werkt vanuit de samenwerking tussen de hulpverleners, inwoners en de verwijzer. Hierin is een totaalaanbod opgenomen van alle zorgaanbieders die gecontracteerd zijn door de regio Rijk van Nijmegen. Specifieke diensten, als leeftijd en meertaligheid, kunnen worden gevonden en zorgaanbieders kunnen met elkaar worden vergeleken. Hierdoor wordt de best passende zorg gevonden. •

We hebben het online informatiepunt Doeninheumen.nl ontwikkeld om vrijwillige inzet en het gebruik van laagdrempelige activiteiten en voorzieningen te stimuleren. We willen het gebruik van algemene voorzieningen voor en door inwoners stimuleren, ook onder de professionele en vrijwillige ondersteuners van inwoners. Wij doen dit om de sociale basis te verbinden en versterken. Daarvoor is het belangrijk dat het aanbod makkelijk vindbaar en toegankelijk is. Hiervoor is de website www.doeninheumen.nl ontwikkeld. Het is een online startpunt voor informatie over wat er te doen in de gemeente Heumen: Vrijwillige inzet en activiteiten. Doelgroepen: inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties (waaronder vrijwilligersorganisaties en inwonersinitiatieven) en ondersteuners/ doorverwijzers. De website bestond oorspronkelijk uit een vrijwilligersvacaturebank en werd in 2023 aangevuld met de nieuwe functionaliteiten vrijwilligerspool en informele 1-op-1 buurthulp. In 2024 is de website aangevuld met informatie over Heumen Beweegt, de lokale aanpak van eenzaamheid en een overzicht van laagdrempelige voorzieningen. De informatie voor bestuursleden en ondersteuners/ doorverwijzers is aangevuld. De website is gepromoot via diverse kanalen, waaronder intern, presentaties in ons netwerk, de nieuwsbrief voor vrijwilligersorganisaties, publicaties en sociale media.

Organisaties werden ondersteund bij registratie en gebruik. Ook is Google Analytics ingericht voor de monitoring van het gebruik van de website. Voor de website is beeldmateriaal ontwikkeld, 4

waaronder een filmpje van Scouting Malden. Een aantal inwoners en organisaties heeft input gegeven voor de doorontwikkeling van de website. Eind 2024 werd ook de laatste hand gelegd aan de online activiteitenkalender en sociale kaart, die speciaal voor Heumen zijn ontwikkeld. De website zit in de lift. Het aantal geregistreerde maatschappelijke organisaties is in 2024 gestegen van 102 naar 116. Nieuwe gebruikers: 2.400 met 43.000 weergaven. Aantal sessies: 3.100. Aantal acties (bijv. klikken op knop, afspelen van video of inzenden formulier) van gebruikers: 58.000. • We zetten Buurtgezinnen in. Sinds 2020 bekostigt de gemeente Stichting Buurtgezinnen. We zetten Buurtgezinnen in om de sociale cohesie in onze gemeente te vergroten. Na de tweejarige pilot bekostigd uit landelijke middelen voor transformatie in de jeugdhulp zetten we Buurtgezinnen structureel in. Het doel is 5 gezinnen per jaar te koppelen aan een steungezin in de buurt. In 2024 zijn er voor vraaggezinnen uit onze gemeente 6 koppelingen gemaakt. Er hebben zich in deze periode 15 steungezinnen gemeld uit Heumen en Mook en Middelaar. Het blijkt dat veel mensen iets willen betekenen voor gezinnen in de buurt. Er wordt actief geworven via sociale media en op allerlei vindplaatsen in de gemeente.

Er zijn over het algemeen meer steungezinnen dan gezinnen met een hulpvraag, dat is ook nodig om de juiste match voor de vraag te kunnen maken.

Speerpunt 2: Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee Wat willen we bereiken Individuele inwoners van Heumen zijn vitaal, veerkrachtig, en in staat te participeren en mee te doen in de samenleving, naar vermogen. • Inwoners van Heumen zijn veerkrachtig en in staat te participeren in de samenleving. Ook als zij kwetsbaarheden ervaren. • Inwoners hebben een gezonde financiële basis, of weten waar zij hulp kunnen krijgen als dit niet vanzelfsprekend is. • Inwoners van Heumen voelen zich veilig en dragen bij aan de veiligheid in hun omgeving. Zij komen op voor zichzelf en anderen en weten hoe zij moeten handelen wanneer zij zelf of iemand in de omgeving zich onveilig voelt. • Inwoners zijn in staat hun leven naar eigen wens vorm te geven op het gebied van bijvoorbeeld wonen, werken of een dagbesteding. • Inwoners voelen zich vitaal, genieten van het leven en hebben vertrouwen in hun toekomst. Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op • Inlooppunt Maldensteijn is geopend. Op 14 mei 2024, is de opening van het Inlooppunt Maldensteijn feestelijk gevierd. Een team van enthousiaste vrijwilligers staat klaar om inwoners een luisterend oor te bieden. We zijn gestart met 2 dagdelen per week. Ervaring bij andere gemeenten leert dat een inlooppunt een lange aanlooptijd nodig heeft. In 2024 kwamen inwoners komen dan ook nog mondjesmaat binnen bij het Inlooppunt.

Vanaf augustus 2024 is de aanloop van inwoners geïntensiveerd. 16 inwoners wisten het Inlooppunt te vinden. Terugkomende thema’s waren bijvoorbeeld vragen over wonen, digitale vraagstukken en opvoeden. Gedurende 2025 wordt de werkwijze en het aanbod door het Inlooppunt geëvalueerd en geoptimaliseerd. •

We stellen het 'Heumenstegoed' beschikbaar.

5

Inwoners en hun kinderen moeten in staat zijn om mee te kunnen doen, ongeacht de hoogte van hun inkomen. Hiervoor is het Heumenstegoed beschikbaar. We zien dat het gebruik van het Heumenstegoed toeneemt. Organisaties en deelnemers kunnen zich aanmelden via www.heumenstegoed.nl. In geheel 2024 maakten 467 personen gebruik van het Heumenstegoed, de uitgaven waren ruim €109.000. In geheel 2023 ging het om 435 personen. De totale uitgaven waren ruim €92.000. Inwoners zetten het tegoed onder andere in voor een internetvergoeding, bioscoopbezoeken, sportactiviteiten en het bezoeken van speeltuinen. • Er is een Meldwijzer ontwikkeld Wanneer een inwoner zelf of iemand in de omgeving zich onveilig voelt biedt de recent ontwikkelde 'Meldwijzer' ondersteuning waar je moet zijn om te kunnen handelen. De Meldwijzer is een kaart met telefoonnummers per soort melding (calamiteit, sociale overlast, vermoedens mishandeling, criminaliteit, buurtbemiddeling etc.). Deze Meldwijzer is, in maart 2024, huis-aan-huis verspreid via de Topic. • We werken met onze Lokale inclusie-agenda (LIA). De LIA bestaat uit uiteenlopende actiepunten die in dialoog met inwoners, maatschappelijke organisaties en ervaringsdeskundigen zijn opgesteld, met als doel om belemmeringen die inwoners ervaren om volwaardig mee te kunnen doen weg te nemen én te voorkomen.

In 2024 zijn de eerste actiepunten uit de LIA in gang gezet en is het inclusiepanel bekend gemaakt binnen en buiten de gemeente. In juni 2024 is een editie van de Topic aan het thema ‘inclusie’ gewijd, met uitgebreide aandacht voor wat een inclusieve samenleving inhoudt en hoe verschillende mensen en organisaties daar binnen onze gemeente aan bijdragen. Ook werd het inclusiepanel voorgesteld. Het inclusiepanel bestond in 2024 uit zes panelleden, een beleidsmedewerker, en (in de opstartfase) een voorzitter vanuit Synthese. De panelleden zijn inwoners van de gemeente met diverse achtergronden die meedenken over gemeentelijke projecten en beleid vanuit hun persoonlijke ervaringsdeskundigheid. In 2024 hebben zij o.a. advies gegeven over de toegankelijkheid van stemlocaties, de toegankelijkheid van het Kerkplein, en de inrichting van het publieksgedeelte van het gemeentehuis. Meer informatie over de voortgang van de actiepunten is te vinden in de evaluatie van de LIA. (Vindplaats: Ingekomen stukken Raadsmededeling evaluatie Lokale Inclusieagenda Gemeente Heumen). • We begeleiden statushouders. We hebben in 2024 subsidie verstrekt aan Vluchtelingenwerk voor de maatschappelijke en juridische begeleiding van 23 statushouders. Dit aantal is gebaseerd op een prognose van het aantal volwassenen binnen de totale taakstelling van dat jaar.

Over geheel 2024 zijn uiteindelijk 27 mensen gestart met het begeleidingstraject bij Vluchtelingenwerk. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders bedroeg in 2024 in totaal 34 personen. De taakstelling is uiteindelijk net niet gehaald met een achterstand van 5 personen op het totaal. •

We zetten Buurtvervoer in om inwoners met mobiliteitsbeperking te kunnen laten participeren in de samenleving. Buurtvervoer is vervoer voor inwoners door inwoners. De groep vrijwilligers die voor Buurtvervoer werkt is stabiel (40 vrijwilligers). Buurtvervoer zorgt ervoor dat met name de inwoner met een mobiliteitsbeperking kan blijven participeren in de samenleving. Naast de ritten naar de ziekenhuizen in Nijmegen, betreft het bestemmingen zoals de Buurtsoep, sportclubs, fysio, of een boodschap in het winkelcentrum. Sinds 1 maart 2024 is Buurtvervoer geheel beschikbaar voor deze welzijnsritten omdat het niet meer door Malderburch wordt ingezet voor dagbesteding. De coördinator van Buurtvervoer en de vrijwilligers zorgen ervoor dat Buurtvervoer bekend raakt bij de doelgroep. We 6

zien dat het aantal ritten met Buurtvervoer blijft stijgen, ondanks dat sinds 1 maart 2024 geen gebruik meer wordt gemaakt van de rolstoelbus van Malderburch. Sindsdien rijden inwoners met een rolstoel die in het bezit zijn van een Wmo-indicatie met Avan. 7000 6000 5000 4000

Avan

3000

Buurtvervoer

2000 1000 0

2021

2022

2023

2024

Ritten Buurtvervoer en Wmo-vervoer versus Avan 2021-2024.

• Gezond en Actief Leven Akkoord In navolging van het lokaal preventieakkoord hebben we in 2023 een SPUK (specifieke uitkering) ontvangen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze Brede SPUK-regeling is opgezet als het financiële instrument om gemeenten in een goede uitgangspositie te brengen om de afspraken die landelijk zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) uit te kunnen voeren. Binnen de Brede SPUK-regeling is gekozen voor een systeem van drie inhoudelijke hoofdthema’s (1: sport, bewegen en cultuur, 2: gezondheid en sociale basis, 3: ondersteunende onderdelen). De hoofdthema’s bestaan vervolgens uit 15 onderdelen. Denk daarbij aan de 5 ketenaanpakken, het versterken van de sociale basis, eenzaamheid en terugdringen gezondheidsachterstanden. Samen met de lokale partners uit het sociaal en medisch domein zijn we actief bezig met het verder versterken van bestaande interventies en/of het ontwikkelen van nieuwe interventies op het gebied van deze 15 onderdelen. In 2024 zijn we o.a. gestart met het aanbieden van valinterventies aan onze inwoners, is de week van ontmoeting georganiseerd en is er een projectplan voor Welzijn op Recept geschreven waarbij we in 2025 willen starten met de uitvoering daarvan. •

We zetten ons in voor duurzame, stabiele financiële situaties voor huishouden met een laag inkomen en geldzorgen Vanwege de gevolgen van geldzorgen op andere leefgebieden en om te voorkomen dat financiële problemen verergeren, willen we inwoners met geldzorgen zo snel mogelijk passende hulp bieden. Daarom is de aanmelding bij Schuldhulpverlening (SHV) zo laagdrempelig mogelijk ingericht. Dat kan telefonisch, per email of met een aanmeldformulier. Voor een eerste aanmeldgesprek zijn alleen NAW-gegevens en contactgegevens nodig. Ook worden er inwoners aangemeld door interne of externe hulpverleners en worden inwoners met beginnende betalingsachterstanden (vroegsignalering) met een hulpaanbod benaderd. Na de intakefase (klantgesprek) volgt een toekenning, bestaande uit een eenmalig budgetadvies met één of twee gesprekken of een SHV-traject, waarin producten worden ingezet.

7

In 2024 hebben zich 66 inwoners aangemeld bij SHV, de meeste aanmeldingen resulteerden in een intakegesprek. Hiervan zijn 48 aanvragen in behandeling genomen (46 in 2023). Landelijk is het aantal aanmeldingen ook licht gestegen (3%). Er zijn in 2024 in totaal 106 producten ingezet. De inzet is afgestemd op de situatie van de klant, hierbij wordt altijd maatwerk geboden. De ingezette trajecten en producten duren in de afgelopen jaren langer. Inwoners hebben de afgelopen jaren in toenemende mate langdurige begeleiding nodig en het is lastiger inwoners stabiel genoeg te krijgen voor het regelen van de schulden. Vaak hebben klanten ook andere hulpverlening nodig, zoals bijvoorbeeld bewind of budgetbeheer of flankerende hulpverlening zoals verslavingszorg, ambulante Wmo-begeleiding of psychologische hulp. In Heumen is het gemiddeld schuldbedrag van inwoners in een schuldregeling in 2024 afgenomen van €17.132 naar €5.575. Landelijk is het gemiddelde bedrag veel hoger, namelijk 42.786. Het aantal schuldeisers is gestegen van 10 naar 12, landelijk is dit 13. Ook in onze gemeente wordt conform de landelijke afspraken vanuit ministerie en branchevereniging bij schuldregelingen vanaf 2020 vooral ingezet op saneringskredieten in plaats van schuldbemiddelingen. Vanaf 1 juli 2023 is de duur van een schuldregeling gehalveerd van 36 naar 18 maanden.

Dit heeft niet geleid tot meer schuldregelingen, omdat de criteria voor een problematische schuldensituatie en voorwaarden voor toelating gelijk zijn gebleven. We zetten veel in op budgetbegeleiding om inwoners vaardigheden te leren om te voorkomen dat ze opnieuw schulden maken. Het aantal ondernemers dat een beroep doet op SHV stijgt landelijk. Ook in onze gemeente worden (ex-)ondernemers en zzp’ers met geldzorgen en schulden geholpen, maar in het huidige systeem wordt niet geregistreerd of een hulpvrager ondernemer is. In 2024 lieten wij de klanttevredenheid met betrekking tot SHV in Heumen onderzoeken. Onze score was gemiddeld een 9.1, daar zijn wij trots op. Op alle onderdelen scoorden wij ongeveer net zo hoog als in 2022. • We zetten in op preventie, het voorkomen van geldzorgen In 2024 zetten we meerdere preventieve acties in. Informeren wij jongeren actief via online kanalen. Ook werd in 2024 aan jongeren die 18 werden een verjaardagskaart met een QR code naar specifieke informatie over wat er geregeld moet worden. Inwoners deden in 2024 in toenemende mate een beroep op de Formulierenbrigade. In totaal is het spreekuur in 2024 256 keer bezocht, in 2023 was dit 194 keer. • We zetten in op vroegsignalering van schulden Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering door de gewijzigde Wet gemeentelijke SHV (Wgs) een wettelijke taak.

De gemeente is verplicht inwoners met een betalingsachterstand te benaderen met een aanbod voor hulp. We krijgen deze signalen uit een beveiligd digitaal registratiesysteem. Landelijk waren er in 2024 4.4 signalen per 1000 inwoners, onze gemeente krijgt 2.3 signalen per 1000 inwoners. In 2024 ontvingen wij 492 vroegsignalen dit is 27% hoger dan in 2023. We hebben onze werkwijze in het benaderen van inwoners aangepast. Er wordt meer ingezet op persoonlijke contactpogingen door bellen, mailen of huisbezoek. Dat heeft ertoe geleid dat we in 2024 meer inwoners bereikt hebben en ook tot meer inwoners die hulp hebben aanvaard. Het aantal contactpogingen was in 2023 102, in 2024 738. We hebben in 2023 39 inwoners bereikt, in 2024 66, het aantal inwoners dat hulp heeft aanvaard is gestegen van 6 naar 12.

8

Het feit dat er nog steeds veel inwoners niet bereikt worden of hulp aanvaarden wil niet zeggen dat het oppakken van de signalen en benaderen van inwoners geen effect heeft. Het kan zijn dat de inwoner wel actie onderneemt na het ontvangen van een kaartje of mail of telefoontje. Immers, in de meeste gevallen keert de achterstand de maand erna niet terug in de signalen, dus dan is de achterstand alsnog voldaan of is er door de inwoner zelf een betalingsregeling getroffen. En soms meldt een inwoner zich enige tijd later alsnog voor hulp. Wel is duidelijk dat de persoonlijke benadering het beste werkt: een telefoontje of huisbezoek heeft meer effect dan een brief.

Speerpunt 3: Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud Wat willen we bereiken Vrijwilligers en beroepskrachten werken samen en zijn aanwezig in de leefomgeving van de inwoner: in de buurt, op school etc. De geboden ondersteuning is laagdrempelig, passend en sluit aan op de vraag van onze inwoners. • Ondersteuning sluit aan op de vraag, behoefte en mogelijkheden van de inwoner en draagt bij aan het versterken van de zelfredzaamheid. • Ondersteuning wordt bij voorkeur collectief en nabij de inwoner aangeboden. • Professionals en vrijwilligers signaleren vroegtijdig risicofactoren, ondersteuningsbehoeften en maatschappelijke onrust bij inwoners en dragen actief bij aan passende oplossingen. • Ondersteuning en (vroeg)signalering draagt bij aan het voorkomen van calamiteiten, interventies, recidive en ongeplande (crisis)zorg. Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op. • We hebben nu één Sociaal Team Heumen. Het versterken van de integrale samenwerking met zorg en welzijnsprofessionals heeft onze prioriteit. We willen met alle professionals gaan werken vanuit één integraal Sociaal Team Heumen, in de vorm van een netwerkorganisatie. Dit is een combinatie van een breed gemeentelijk team (zorg, werk en inkomen en schuldhulpverlening) met de professionals uit het welzijnsveld van Heumen.

Het Sociaal Team Heumen is in de eerste helft van 2024 gestart met een nieuwe samenstelling. • We zetten de inzet van Wijk- GGD voort. Sinds medio 2022 hebben wij goede ervaringen met de inzet van Wijk GGD. De Wijk- GGD bestaan uit een ervaringsdeskundige vanuit Ixta Noa en medewerker meldpunt bijzonder zorg GGD. Met de inzet van de Wijk-GGD’er willen we onze inwoners eerder passende ondersteuning bieden. Zij leggen contact met buren, familie en anderen in de omgeving. Het doel is om op deze manier te voorkomen dat iemand met onbegrepen gedrag in crisis raakt of overlast veroorzaakt. De Wijk- GGD is onderdeel van het sociaal team van de gemeente Heumen, waarbij er nauwe contacten zijn met netwerkpartners en zij vormen een belangrijke verbindende schakel tussen zorg en veiligheid. In 2024 zijn er 19 cliënten bij de Wijk- GGD aangemeld. Daarnaast is voor 21 cliënten consultatie en advies ingezet. Door andere professionals in het netwerk wordt de Wijk- GGD regelmatig benaderd voor consultatie en advies, waarbij zij meedenken zonder de casus zelf op te pakken. • MBZ vervuld een regionale functie voor de OGGZ doelgroep. Vanuit de Regio Gelderland-Zuid kunnen wij het MBZ (Meldpunt Bijzondere Zorg vanuit de GGD) inzetten. Het MBZ vervult een regionale meld-, triage- en adviesfunctie voor de OGGZ doelgroep.

Bij het MBZ komen niet acute meldingen binnen over (psychisch) kwetsbare mensen met onbegrepen gedrag. Het meldpunt legt contact met de aangemelde cliënt(en), bemiddelt en leidt toe naar passende hulpverlening. Ook kan het meldpunt benaderd worden voor consultatie en advies, dit 9

worden korte trajecten genoemd. Soms biedt Bijzondere Zorg zelf ook ondersteuning, dit zijn de lange trajecten. In 2024 zijn er 11 trajecten in de gemeente Heumen opgestart vanuit het MBZ en is 22 keer om consultatie en advies gevraagd. •

Met MEE (meedoen mogelijk maken) dragen wij zorg voor een onafhankelijke cliëntondersteuning. Inwoners hebben recht op onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) en gemeenten zijn wettelijk verplicht dit te bieden aan inwoners. MEE Gelderse Poort is landelijk de grootste zorgaanbieder die OCO bieden. Ook wij werken met hen samen, waardoor inwoners gebruik kunnen maken van hun specifieke ondersteuning. MEE ondersteunt mensen met een beperking en hun netwerk. Op alle levensgebieden, in alle levensfasen. Daarnaast biedt MEE ook specifieke ondersteuning zoals Integrale Vroeghulp. Dit is tijdige hulp aan kinderen van 0 tot 7 jaar en te vroeg geboren kinderen. De hulp wordt ingezet bij vragen over ontwikkeling of gedrag en wordt gegeven aan kind en ouder/verzorg. In 2024 ondersteunde MEE 58 inwoners (16 inwoners hadden een kortdurende ondersteuningsvraag en 42 inwoners vroegen om informatie en advies). Hiervan kan daarna 68% zelfstandig (met of zonder eigen netwerk) verder en 32% werd doorverwezen naar voorliggende veld of naar een geïndiceerde voorziening. In 2023 ging het om 42 inwoners (19 met een ondersteuningsvraag en 23 voor informatie en advies). We zien een lichte groei. Aanmeldingen komen met name van huisartsen, scholen, het sociaal team en zorgaanbieders.

Uit eerder gehouden cliëntervaringsonderzoeken is gebleken dat de bekendheid met de beschikbaarheid van een onafhankelijke cliëntondersteuner meer aandacht behoeft, zie meer hierover onder speerpunt 6. Wij zijn hierover in gesprek met MEE en hebben inmiddels subsidie vanuit het Rijk toegekend gekregen, waardoor we de middelen hebben om de OCO meer onder de aandacht te gaan brengen. Wij gaan dat doen, volgens een projectplan, in 2025 en 2026 richting onze inwoners, maar ook richting ons sociaal team en onze samenwerkingspartners. • Preventie netwerk jeugd gemeente Heumen Vanuit het Preventie netwerk jeugd is in het kader van de Werkconferentie Welzijn, Wonen en Zorg een werkgroep aan de slag gegaan met ‘De Hand van Vijf’. Dit is een praatplaat voor leerlingen op de basisschool en hun ouders. Het is een Fins wetenschappelijk onderbouwde aanpak ter bevordering van de mentale gezondheid. De Hand van Vijf helpt om samen te praten over de dagelijkse keuzes die de mentale weerbaarheid beïnvloeden. Het pakket bestaat uit een gastles voor groep 7-8, een spel, een praatplaat, een thuis-opdracht en een handleiding en wordt aangeboden aan de scholen in de gemeente Heumen. Er hebben 4 basisscholen deelgenomen aan de gastles. De tips uit de evaluatie worden meegenomen voor het volgende schooljaar.

Het netwerk jeugd heeft in het voorjaar van 2024 voor de derde keer een theatervoorstelling voor ouders georganiseerd samen met de gemeente Mook en Middelaar. De voorstelling ‘Good, Better, Best’ over prestatiedruk bij kinderen en jongeren werd zeer enthousiast ontvangen door het publiek (165 deelnemers). Een aantal van onze partners zoals Synthese, de GGD, Iriszorg en Pro Persona Connect hebben een informatietafel bemand en gingen in gesprek met ouders na de voorstelling.

Speerpunt 4: Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd) Wat willen we bereiken We willen dat inwoners in staat zijn om hun talenten te ontwikkelen, mee te doen en verantwoordelijkheid te dragen voor zichzelf en de omgeving. • Kinderen en jongeren krijgen een goede start. 10

• •

Jongeren groeien veilig, gelukkig en gezond op, ontwikkelen hun talenten en leveren naar vermogen een bijdrage. Inwoners worden ondersteund bij de overgang van adolescentie naar volwassenheid.

Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op • We hebben ingezet op verschillende acties rondom Kansrijke start. De omgeving waarin een kind wordt geboren, groeit en zich ontwikkelt in de eerste 1000 dagen, bepaalt in grote mate de kansen voor later. Door nu te investeren in een goede, kansrijke start voor elk kind, bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen. De gemeente investeert in de samenwerking tussen partners geboortezorg en in de aanpak ‘Nu Niet Zwanger’ (preventieprogramma van de GGD). Bij het sociaal team is een aandachtsfunctionaris ‘Nu niet zwanger’ getraind. Samen met de GGD organiseert het sociaal team een bijeenkomst voor samenwerkingspartners geboortezorg in onze gemeente. • Jongerencoach van Iriszorg en Synthese begeleiden jongeren en adolescenten De jongerencoach van Synthese en de preventiecoach van Iriszorg begeleiden jongeren ook individueel, zij kunnen ook jongeren begeleiden in de leeftijd van 18-25 jaar. De preventiecoach heeft specifieke kennis van verslavingsproblematiek en wordt ingezet bij casussen waarbij drugsproblematiek een rol speelt maar bijvoorbeeld ook verslaving op het gebied van gamen. Er is een specifiek aanbod ontwikkeld over de schadelijke gevolgen van vapen: 'Escape die Vape!' voor jongeren, ouders en ook voor leerlingen van de basisscholen (groep 8).

Het tweede halfjaar heeft de preventieadviseur meerdere individuele casussen opgepakt via Synthese en de Specialist jeugd GGZ vanuit gemeente Heumen, ook namen diverse ouders zelf contact op met IrisZorg preventie. In totaal zijn er in 2024 33 jongeren/gezinnen ondersteund door de jongerencoaches en preventiecoach. •

Buurtsportcoach en Beweegcoach zetten verenigingsleven op de kaart in Sjors Sportief en Max Vitaal De buurtsportcoach organiseert onder andere activiteiten voor basisschoolleerlingen. De buurtsportcoach wordt ingezet vanuit de landelijke Brede SPUK middelen (onderdeel Brede Regeling Combinatiefuncties). Afgelopen jaar heeft de buurtsportcoach meegewerkt aan de totstandkoming van het boekje Sjors Sportief voor schooljaar 2024-2025. Aanbieders van sport en cultuur uit de gemeente en omgeving kunnen in dit boekje hun aanbod presenteren en bieden gratis kennismakingslessen en trainingen aan. In totaal zijn ongeveer 1500 boekjes Sjors Sportief uitgereikt aan kinderen met de mogelijkheid om deel te nemen aan proeflessen tot aan de zomervakantie. Dit schooljaar hebben 107 kinderen deelgenomen aan de proeflessen. Max Vitaal is een variant van dit boekje voor volwassenen, omdat we het naast de doelgroep jeugd, belangrijk vinden dat alle inwoners kunnen sporten en bewegen. Max Vitaal is een boekje gericht op sport en beweegactiviteiten voor volwassenen (50+). Daarnaast financieren we de inzet van de beweegcoach. Deze functie richt zich vooral op de doelgroep kwetsbare inwoners. Hiermee faciliteren we inwoners om gezond te blijven en te participeren in de samenleving.

• Verenigingen ondersteunen vanuit het Heumens Sportakkoord Sinds 2024 hebben wij in onze gemeente een Heumens Sportakkoord. Inwoners en verenigingen kunnen uitvoeringsbudget aanvragen. Het uitvoeringsbudget is bedoeld als stimulerings-en aanjaagbudget voor het organiseren van een activiteit/initiatief/project. Met budget vanuit het Heumens Sportakkoord zijn in 2024 12 initiatieven op het gebied van sport en bewegen financieel mede mogelijk gemaakt.

11

Speerpunt 5: Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving Wat willen we bereiken Inwoners hebben een prettige leefomgeving met voorzieningen die passen bij de behoefte. • Er zijn voldoende passende woningen voor diverse doelgroepen. • Er zijn voldoende passende voorzieningen nabij inwoners om zo lang als mogelijk thuis te wonen. • Voor inwoners is een plek in de buurt beschikbaar voor ontmoeting. Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op • In de regio Arnhem-Nijmegen hebben we samen met de regiogemeenten, woningcorporaties en zorg- en welzijnspartners een Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen ontwikkeld. De gemaakte afspraken zijn toegespitst op vier thema's: 1. Vitale wijken (spreiding, preventie & Community Up) 2. Toewijzing (evenwichtig, effectief en spreiding) 3. De taart vergroten (nieuwbouw & bestaande bouw) 4. Wonen & Zorg Ouderen (bouwopgave, doorstromen bevorderen & zorggaranties) Met deze regionale uitgangspunten als vertrekpunt zijn wij vanaf zomer 2024 aan de slag gegaan met een lokale woonzorgvisie. De Werkconferentie met onze partners op het gebied van Wonen, Zorg en Welzijn is benut om input op te halen voor deze lokale Woonzorgvisie. • We zetten Buurtbemiddeling in. Buurtbemiddeling staat voor verminderen van woonoverlast, herstellen van onderlinge communicatie, bevorderen van wederzijds respect en begrip en het benoemen van gezamenlijke belangen.

Buurtbemiddeling gaat uit van eigen kracht en zelfredzaamheid van de bewoners. Van de melder wordt verwacht dat hij/zij eerst zelf in gesprek gaat met zijn/haar buur. De coördinator coacht de melder (indien nodig) hoe hij/zij het best dit gesprek kan voeren. Samen met de gemeente Berg en Dal, Oosterpoort en Waardwonen hebben wij één coördinator. Verder wordt er met vrijwilligers gewerkt (20 in 2024). In 2024 waren er in totaal 97 meldingen in Berg en Dal en Heumen, waarvan 21 meldingen in de gemeente Heumen. Verdeeld over de kernen is dat: 15 in Malden, 2 in Overasselt, 3 in Nederasselt en 1 in Heumen. In 94 % van de daadwerkelijke bemiddelingen zijn de bemiddelingsgesprekken geslaagd en in 66 % van de gevallen is conflict ook daadwerkelijk opgelost. •

We hebben een burgerpeiling gehouden waar ook is gevraagd naar de beleving van de woonen leefomgeving. Inwoners zijn (zeer) tevreden over de buurt waar ze wonen. Een ruime meerderheid van de invullers vindt het zeer prettig wonen in de huidige buurt. Het gemiddelde cijfer is een 8,1. Inwoners geven de zorg van de gemeente voor de woon- en leefomgeving een gemiddeld rapportcijfer van 6,0. Inwoners zijn vooral positief over de netheid en schoonheid van de buurt. Zaken die verbetering behoeven volgens de peiling zijn de mate waarop de gemeente samen met de buurt werkt aan plannen, activiteiten en voorzieningen en de mate waarop de gemeente de buurt de ruimte geeft om hun ideeën en plannen uit te voeren. Het college gaat dit samen met de raad oppakken (zie raadsmededeling: Ingekomen stukken Raadsmededeling Resultaten Burgerpeiling Gemeente Heumen).

•

Met de Lokale inclusie-agenda (LIA) en het initiatievenbeleid dragen wij bij aan de verbetering van de leefomgeving 12

De gemeente Heumen wil een gemeente zijn waarin iedereen mee kan doen. Soms zijn daarvoor aanpassingen nodig in de leefomgeving. Vanuit de LIA wordt ingezet op een inclusieve leefomgeving met veel aandacht voor fysieke toegankelijkheid. Wij verwijzen voor de LIA naar Speerpunt 2. Toegankelijkheid van de openbare ruimte is een belangrijk onderdeel van een op te stellen Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). De opties hiervoor zijn in 2024 verkend en zal in 2025 worden opgesteld. Bij de herinrichting (bijvoorbeeld Prins Bernardstraat Heumen) en ontwerp van locaties (bijvoorbeeld Molenpark en schaatsbaan Heumen) is reeds rekening gehouden met de fysieke toegankelijkheid. We zetten in op promotie van ons initiatievenbeleid. Het moet gaan om initiatieven die echt bijdragen aan inclusiviteit. Er kan gemeentelijke subsidie worden verstrekt aan vrijwilligersorganisaties en inwonersinitiatieven. Hiervoor zetten we ons zogenaamde vonkjes- en initiatievenbudget in. Hiermee ondersteunt de gemeente inwoners die een goed idee hebben om nog beter en prettiger samen te wonen en leven. Voorwaarde is dat de straat, buurt of gemeente hierdoor vooruit gaat. Een vonkje is een financiële ondersteuning tot € 500. Daarboven gaat het om een initiatief waarbij een vergoeding mogelijk is tot maximaal € 6000. In 2024 zijn 11 Vonkjes en 4 Initiatieven verleend.

Speerpunt 6: Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed Wat willen we bereiken Informatie is duidelijk, de sociale infrastructuur is sterk, voorzieningen zijn betaalbaar en toegankelijk en betrokkenen committeren zich aan de gedeelde opgave waar het belang van onze inwoners centraal staat. • Het aanbod aan voorzieningen is bekend, toegankelijk, vindbaar en tijdig beschikbaar voor inwoners van Heumen. • Inwoners zijn tevreden over de kwaliteit van ondersteuning en eventuele overdracht wanneer andere ondersteuning ingezet wordt (op- of afschalen). • Partners, vrijwilligersorganisaties en inwonersinitiatieven werken optimaal samen bij de ondersteuning van inwoners/ gezinnen. • Gemeentelijke ondersteuning blijft betaalbaar, nu en in de toekomst. Wat hebben we in 2024 gedaan en wat levert het op Jeugdhulp In de jeugdhulpregio Nijmegen kopen we jeugdhulp (en Wmo voorzieningen) gezamenlijk in via het ROB (regionaal ondersteuningsbureau). Jeugdhulp is toegankelijk via het sociaal team en o.a. huisartsen en gecertificeerde instellingen (jeugdbescherming). In 2024 hebben 417 jeugdigen gebruik gemaakt van een vorm van (geïndiceerde) jeugdhulp. In heel 2023 was dit aantal 441. In de factsheet in de bijlage is een overzicht te vinden van de meest ingezette jeugdhulpaanbieders en producten.

De drie meest ingezette producten binnen jeugdhulp in 2024 zijn specialistische jeugd ggz, basis jeugd ggz en specialistische begeleiding. Van de 417 verwijzingen bestaat net als vorig jaar een groot deel (267 verwijzingen) uit geïndiceerde jeugd ggz. De huisarts is de grootste verwijzer naar jeugd ggz. In onderstaande grafiek zien we het aantal verwijzingen per periode door huisartsen naar deze zorg.

13

Verwijzingen huisartsen naar jeugd ggz in de gemeente Heumen 2023- 2024 In april 2023 zijn we gestart met de inzet van een specialist jeugd ggz. Hiermee willen we jongeren en ouders met vragen op het gebied van mentale gezondheid vroegtijdig helpen. De achtergrond van deze functie is specialistisch (GZ-psycholoog). Het doel hiervan is het ‘naar voren halen’ van expertise waarmee we het voorliggend veld versterken. De zorg is zo zonder indicatie sneller inzetbaar waarmee we ook de druk op de ggz instellingen (wachtlijsten) willen verzachten. De werkwijze van de specialist jeugd ggz sluit aan bij de GEM gedachte (zie hiervoor het onderdeel regionaal programma jeugd). Van de 138 aanmeldingen in de eerste twee jaar zijn 90 aanmeldingen afgerond. Hiervan zijn 17 casussen doorverwezen naar geïndiceerde jeugd ggz (19%). 63 trajecten zijn succesvol afgerond. De interventies zijn voldoende gebleken om weer zelf verder te kunnen. Een enkele keer is de hulp niet gestart door bijvoorbeeld een verhuizing of dat enkel consultatie voor een betrokken professional is ingezet (10 keer). De overige trajecten lopen nog.

138 aanmeldingen bij de Specialist jeugd ggz April 2023- april 2025 Verwezen naar geïndiceerde zorg 17 Behandeld door Specialist jeugd ggz 63 Consultatie en overige (niet gestart) 10 Nog in behandeling bij de Specialist jeugd ggz 48 Verhouding behandeling door Specialist jeugd ggz en verwijzing naar geïndiceerd aanbod • Regionaal programma jeugd Alle gemeenten in de jeugdhulpregio hebben het Regioprogramma jeugd vastgesteld. In een aantal jaren (2023-2028) beogen we voor een beweging te zorgen die naast versterkte kinderen en gezinnen ook zichtbare veranderingen brengt in meetbare effecten zoals een afname van inzet van jeugdhulp en een afname van kosten. Het Rijk eist forse besparingen die vertaald zijn naar maatregelen in de Hervormingsagenda Jeugd. Het Regioprogramma Jeugd heeft daar aansluiting op gemaakt waardoor de regio voldoet aan de gestelde eisen. We weten dat de oorzaken van jeugdproblemen veelal niet in de kinderen zelf liggen, maar in de context zoals het gezin en de maatschappij (bijvoorbeeld prestatiedruk, individualisering, eenzaamheid). De oplossing moet dan ook breder in de samenleving worden gevonden. Via de landelijke beweging van ‘de nieuwe ggz’ willen we in de regio werken aan het Ecosysteem Mentale Gezondheid (jeugd) ook wel GEM genoemd en is in de volwassen ggz en in de jeugd ggz terrein aan het winnen.

In zogenaamde ‘veranderateliers’ werken we met inwoners, ervaringsdeskundigen en betrokken professionals aan 14

interventies in zo'n lokaal ecosysteem. Onze specialist jeugd ggz is daar een voorbeeld van. En regionaal wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan een atelier over groepswerk en een campagne over mentale gezondheid jeugd en de nieuwe aanpak gericht op inwoners. In Nijmegen, Heumen, Wijchen en Druten zijn inmiddels veranderateliers gestart. Per veranderatelier staat een thema centraal dat belangrijk is voor de GEM-beweging, zoals het verkennend (eerste) gesprek. Het is de bedoeling om als regiogemeenten van elkaar te leren en verschillende onderdelen van de veranderateliers uit te wisselen. GEM maakt ook onderdeel uit van de regionale plannen in het kader van het integraal zorg akkoord (IZA). • Jeugdhulp met verblijf In 2024 zijn er 20 jongeren die een vorm van Jeugdhulp met verblijf ontvangen. In 2023 was dit aantal 22. De meeste jongeren (14) ontvangen jeugdhulp met verblijf in een gezinsvorm als pleegzorg of gezinshuiszorg. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Het aantal 65-plussers in onze gemeente is in het jaar 2024 gegroeid van 4286 naar 4404. We zien over geheel 2024 ook een lichte groei, van 7% naar 7,3%, van het aantal inwoners dat een beroep doet op de Wmo (wet maatschappelijke ondersteuning). Het grootste deel van de Wmo-cliënten heeft één soort Wmo voorziening. De Wmo huishoudelijke hulp (HH1) is het meest gevraagde product.

• Wmo Huishoudelijke hulp Huishoudelijke hulp is de Wmo-ondersteuning die er mede voor zorgt dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Deze meest lichte vorm van deze ondersteuning wordt het meest ingezet. Het gaat dan om HH1 en betreft 455 inwoners die in 2024 gebruik maakten van deze voorziening. Van HH2, wanneer meer ondersteuning, zoals bij regieverlies, nodig is, maakten 36 inwoners gebruik. HH3 is een pilot, een relatief nieuw product, biedt praktische ondersteuning (een combi tussen huishoudelijke hulp en reguliere begeleiding) en werd dit jaar aan 4 inwoners aangeboden. We hebben 4 aanbieders, waarvan Acteon de grootste is. Alle aanbieders hebben te maken met personeelskrapte zodat de inzet van huishoudelijke hulp niet altijd direct mogelijk is. Vooral inwoners in de buitengebieden hebben hiermee te maken, omdat er meer reistijd nodig is om hen te bereiken. De Wmo-huishoudelijke ondersteuning staat onder druk door de toenemende vergrijzing, maar ook vanwege de aanzuigende werking van het door het Rijk vastgestelde (lage) abonnementstarief. Het Rijk is voornemens om per 2027 de eigen bijdrage wederom inkomensafhankelijk te maken. De verwachting is dat meer inwoners, wanneer zij een hogere eigen bijdrage moeten gaan betalen, zij dan zelf werd de huishoudelijke hulp gaan organiseren en betalen.

In 2024 zijn we, samen met de regiogemeenten, gestart met een nieuwe aanbesteding, omdat de huidige overeenkomsten aflopen en niet meer kunnen worden verlengd. We kopen meer zorgaanbieders per perceel (per gemeente), elk met een garantiecapaciteit, om de leveringen van de huishoudelijke hulp, ook in de kerkdorpen, beter te kunnen borgen. De uurtarieven stegen de afgelopen jaren fors vanwege de loonstijgingen vanuit de CAO VVT die hiervoor als uitgangspunt dienen. We doen nog meer een beroep op de aanbieders om meer met elkaar samen te werken om de huishoudelijke hulp toekomst-bestendig te houden (beheersbaar en betaalbaar).

• Wmo Hulpmiddelen Met Welzorg hebben wij sinds 1 juni 2020 een (regionaal) contract voor de levering van Wmohulpmiddelen. Met Medipoint, de vorige leverancier, hadden wij nog een afbouwregeling over 4 15

jaren tot 1 juni 2024. Er gold een gefaseerde afbouw van de uitstaande hulpmiddelen van jaarlijks 25%. Per 1 juni 2024 zijn alle resterende hulpmiddelen bij Medipoint omgezet naar Welzorg. Vanaf het moment van de gunning in 2020 houden wij al rekening met de tariefstijging waar we sinds dat moment, via Welzorg, gefaseerd mee te maken kregen. De vergrijzing, en de toename van de inzet van hulpmiddelen (met name met aandrijfondersteuning), in combinatie met de hogere tarieven voor de Wmo hulpmiddelen (via Welzorg) laten vanaf 2024 een stijging zien in de totale kosten (van ruim € 347.000 in 2023 naar ruim € 371.000 in 2024). Het uitstaand bestand bij Welzorg is per 31 december 2024 330 hulpmiddelen. • Wmo Trapliften Een Wmo traplift wordt geplaatst als de inwoner daardoor langer zelfstandig thuis kan blijven wonen en als dit de goedkoopst adequate oplossing is. Met Otolift hebben wij sinds 1 oktober 2022 een (regionaal) vervolgcontract voor de levering van Wmo-trapliften. Zij zijn ook verantwoordelijk voor reparatie en onderhoud van de uitstaande trapliften. In 2024 zijn er 11 trapliften in onze gemeente verstrekt. De kosten per traplift, zijn afhankelijk van de kosten van de best passende traplift, maar zijn gemiddeld € 4.000 per lift. Het totaal, bij Otolift uitstaand bestand, is 61 trapliften. Hiervoor worden de noodzakelijke service en reparatiekosten vanuit de Wmo betaald.

• Ambulante Begeleiding (regulier en specialistisch) en Dagbesteding Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor ondersteuning voor thuiswonende inwoners met een beperking of met een chronisch psychisch-, of psychosociaal probleem. We hebben een groot aantal zorgaanbieders gecontracteerd in ons regionaal zorglandschap. Deze verschillen in expertise, doelgroep en werkwijze. We maken onderscheid tussen Begeleiding (regulier) en Begeleiding Plus (specialistisch). Het totaal aantal cliënten (Begeleiding én Begeleiding plus) steeg licht in Heumen. In 2022 170 cliënten; 2023 183 cliënten en in 2024 196 cliënten. In 2024 is het aantal cliënten met Begeleiding afgenomen ten opzichte van 2023. Voor Heumen is dat 9% minder dan voorgaand jaar. In totaal over de regio zijn er minder cliënten die Begeleiding en Begeleiding Plus ontvingen. Echter zien we dat het gemiddeld aantal uren per week begeleiding die één cliënt ontvangt in vrijwel alle regiogemeenten, waaronder in Heumen, sterk is gestegen. Dit komt overeen met het beeld dat verwijzers en aanbieders ons geeft over een toegenomen zorgbehoeften. We zien een toename van het aantal cliënten dat gebruik maakt van Begeleiding Plus. Dit komt doordat de situaties complexer worden en er meer zorg per cliënt wordt ingezet. Het aantal inwoners dat naar de diverse soorten Wmo (ontwikkelingsgerichte) dagbesteding gaat blijft stabiel.

Het aantal dagdelen per cliënt is licht toegenomen. Dat betrof 30 inwoners in 2024. Deze dagbesteding wordt met name geleverd door de zorgaanbieders Pluryn, de Driestroom en het Ribw. • Dagbesteding ouderen (Malderburch) Malderburch is al jaren een dagbestedingslocatie in onze gemeente. Sinds 2015 was dat een algemene voorziening. De afgelopen jaren zagen we een verandering van de doelgroep. We zagen een stijging van het aantal thuiswonende mensen die te maken hebben met dementie en mensen die te maken hebben met gedragsverandering. Een passend aanbod, meer vraaggericht, naast de reguliere inloop-en ontmoetingsplekken, was nodig. Sinds 1 januari 2024 organiseert Malderburch een meer specialistische dagbesteding, in de vorm van een maatwerkvoorziening.

16

Er zijn op dit moment 27 actuele deelnemers die 1 of meer dagdelen gebruik maken van de dagbesteding bij Malderburch of bij de Buurderij. Over geheel 2024 maakten 44 inwoners hiervan gebruik. • Beschermd wonen (BW) en Beschermd thuis (BT) BW (beschermd wonen) is voor mensen vanaf 18 jaar met psychiatrische problematiek die beperkt zelfredzaam zijn. Zij kunnen (tijdelijk) niet zelfstandig wonen. BW is mogelijk in een voorziening met 24-uurs zorg nabij of bereikbaarheid. In geval van BT woont de cliënte zelfstandig in zijn eigen (al of niet gedeelde) woning met de benodigde begeleiding, toezicht en 24/7 beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorg. Nijmegen als centrumgemeente organiseert BW en BT voor zowel de regio Nijmegen als Rivierenland. GGD Gelderland-Zuid beoordeelt de toegang tot BW en BT. In 2024 verbleven er 22 inwoners met een BW of BT-indicatie in onze gemeente. In 2024 kwamen er 12 nieuwe meldingen vanuit de gemeente Heumen, waarvan er 7 keer een BT of BW-indicatie is afgegeven. Deze inwoners zijn verspreid over Gelderland- Zuid geplaatst. • Kamers met Aandacht Kamers met Aandacht vindt voor jongeren (van 18 tot 23 jaar), die uitstromen uit (jeugd)zorg, dakloos zijn of dreigen te raken, kamers bij particulieren in huur- en koopwoningen. Naast ambulante begeleiding is er informele steun aanwezig, in de vorm van huisgenoten of betrokken buren.

Kamers met Aandacht is verantwoordelijk voor de werving, screening en matching van de jongeren en verhuurders. Er zijn inmiddels bijna 100 gemeenten aangesloten en 250 jongeren verhuisd naar een Kamer met Aandacht. In Rijk van Nijmegen zijn de gemeenten Beuningen, Druten, Nijmegen en Heumen nu 2 jaar aangesloten. In deze twee jaar hebben in onze gemeente twee intakes plaatsgevonden met verhuurders en twee met huurders. Dit heeft 1 match opgeleverd. • Maatschappelijke opvang (MO) MO betreft tijdelijke opvang en begeleiding voor mensen en gezinnen die dakloos of thuisloos zijn. De GGD Gelderland-Zuid voert de Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang (CTMO) uit. In 2024 hebben 9 inwoners uit onze gemeente zich gemeld voor MO. • Veilig Thuis Zowel inwoners als professionals melden signalen bij Veilig Thuis. In 2024 heeft Veilig Thuis 59 meldingen ontvangen vanuit de gemeente Heumen en zijn er 100 adviezen gegeven door Veilig Thuis. In de overige situaties leidt een advies niet tot een melding. De meeste adviesaanvragen komen vanuit de sectoren sociaal werk, medische beroepen en het onderwijs. De meldingen en adviesaanvragen gaan hoofdzakelijk over kindermishandeling en (ex) partner geweld. In 2024 zijn er 8 (vervolg)onderzoeken afgesloten in onze gemeente door Veilig Thuis. Ter vergelijk; in heel 2023 zijn er 7 (vervolg) onderzoeken afgesloten.

• Cliëntervaringsonderzoek (CEO) Wij meten de cliënttevredenheid over hulp en ondersteuning op basis van de Wmo en de Jeugdwet uit, middels continu-metingen (2x per jaar). Doordat de cliënt snel na een aanvraag een vragenlijst ontvangt is het onderwerp nog actueel voor cliënt en zijn de ervaringen meer betrouwbaar. De raad wordt hierover jaarlijks geïnformeerd. Het cliëntervaringsonderzoek 2024 is recent opgesteld en zal in juli 2024 naar de raad worden verzonden. Hieronder al enkele cijfers uit dit onderzoek. Respons: In 2024 bleek de respons bij de Wmo 32% (in 2023 was dit 31%) te zijn. Bij de Jeugd was bij de jongeren een respons van 25% (in 2023 was dit 21%) en bij de ouders 18% (in 2023 was dit 22%). Conclusies: 17

Bij de Wmo waren de conclusies grotendeels positief en vergelijkbaar met voorgaande jaren. Punt van aandacht is dat slechts 40% bekend is met de beschikbaarheid van een onafhankelijke cliëntondersteuner. Wij gaan dit o.a. verbeteren door de mogelijkheden en inzet van MEE meer onder de aandacht te brengen bij ons Sociaal team en bij onze samenwerkingspartners. Ook bij de Jeugd bleken de jongeren overwegend positief. Opmerkelijk is bijvoorbeeld dat jongeren ten opzichte van 2022 beter wisten waar zij terecht konden met hun hulpvraag (90% in 2024, 89% in 2023 t.o.v. 65% in 2022). Het aantal jongeren dat zich door de hulp en ondersteuning beter voelde is in vergelijking met 2023 is gedaald van 77% naar 70% (ten opzichte van 65% in 2022). Opvallend is dat ouders beduidend meer tevreden zijn over de geboden hulp dan in 2023. 96% vindt dat zijn/haar kind zich beter voelt (82% in 2023). 88% van de ouders/verzorgers vindt dat het met zijn of haar kind thuis beter gaat (82% in 2023). En 91% vindt dat het beter met zijn/haar kind gaat op school, werk of dagbesteding (74% in 2023). Ook de informatievoorziening wordt door ouders/verzorgers veel hoger beoordeeld dan in 2023. In 2024 vond 83% dat hij/zij voldoende informatie kreeg, terwijl dit in 2023 68% was. Aandachtspunt van ouders is net als in 2023 de wachttijd.

38% van de ouders geeft aan langer dan 6 weken te hebben gewacht op het eerste (keukentafel)gesprek na aanmelding. Samen met het Sociaal team zijn wij aan de slag met de verbeterpunten. • Regionaal Meldpunt Zorg In het kader van de Jeugdwet wordt het toezicht landelijk uitgevoerd door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Inspectie Justitie en Veiligheid. Sinds 2015 heeft het Rijk de uitvoering van taken op het gebied van de maatschappelijke ondersteuning en begeleiding gedecentraliseerd naar de gemeenten en vastgelegd in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Gemeenten zijn daarmee verantwoordelijk voor de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning en voor het toezicht hierop. De 16 gemeenten (waaronder Heumen) in het werkgebied van GGD Gelderland-Zuid alsmede de gemeente Mook en Middelaar hebben de GGD aangesteld als toezichthouder voor de Wmo. Het Wmo-toezicht start onderzoeken naar calamiteiten, zoals suïcide en verwaarlozing en naar geweldsincidenten (fysiek en seksueel). Het Regionaal Meldpunt Zorg (RMZ) is er voor inwoners, zorgverleners en medewerkers van sociaal teams die (vermoedens van) fraude, financiële fouten, kwaliteitsproblemen of een ongewenste werkwijze van zorgorganisaties willen melden. Het RMZ zorgt ervoor dat de meldingen op de juiste plek komen zodat met die melding aan de slag kan worden gegaan.

Het aantal meldingen bij het Regionaal Meldpunt Zorg (RMZ) is in 2024 licht gedaald t.o.v. 2023. In 2022 waren er 36 meldingen; in 2023 61 meldingen en in 2024 waren er 56 meldingen. Van de meldingen in 2024 ging het bij 20 meldingen over de kwaliteit; bij 17 meldingen over de werkwijze; bij 9 meldingen over de rechtmatigheid 9 en bij 10 meldingen over 'overige' zaken. Voor de daling in 2024 t.o.v. 23 is geen duidelijk aanwijsbare reden. Meldingen worden besproken met de zorgaanbieder of worden nader onderzocht door de toezichthouder. Naar aanleiding van de resultaten kunnen handhavingsmaatregelen worden opgelegd. In 2024 is in dit kader tweemaal een cliëntenstop opgelegd. Deze stop wordt pas opgeheven wanneer de kwaliteit van de zorg aantoonbaar op een aanvaardbaar niveau is gebracht. Opgedane kennis en ervaring ten aanzien van rechtmatigheid als ook kwaliteit, de afgelopen jaren, is inmiddels vertaald naar de nieuwe contracten die zijn ingegaan. In al deze aanbestedingen is bijvoorbeeld een Bibob-toets, zijnde een integriteitsbeoordeling van het bedrijf door de overheidsinstantie, uitgevoerd. In het kader van de aanpak van zorgfraude is in 2024 door een regionale kwartiermaker, een pakket van maatregelen samengesteld. Implementatie volgt in 2025 en verder. 18

Kwaliteit van zorg en rechtmatig geleverde zorg hebben een onderlinge relatie. We trekken hierin samen op met onze contractmanagers van het ROB (regionaal ondersteuningsbureau). Daarnaast versterken we de samenwerking met de afdeling Veiligheid en het Regionale Informatieen Expertisecentrum (RIEC) in de strijd tegen ondermijning en zorgfraude. Ook met het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) wisselen we signalen uit. Werk, Inkomen en Minimaregelingen Als gemeente begeleiden wij inwoners die het nodig hebben naar werk. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt worden ondersteund bij arbeidsre-integratie. Wanneer inwoners niet in staat zijn in eigen levensonderhoud te voorzien, biedt de gemeente een vangnet middels de inkomensondersteuning. • Algemene bijstand Op 31-12-2024 hadden wij 237 actieve huishoudens die een bijstandsuitkering ontvingen. Op 31-122023 waren dit 214 huishoudens. Gedurende 2024 ontvingen in totaal 317 huishoudens een bijstandsuitkering. Er stroomden 91 huishoudens in, 63 huishoudens stroomden uit. Enkele huishoudens stroomden binnen 2024 uit en opnieuw weer in. 3 huishoudens veranderden gedurende 2024 van leefvorm. Dit kan verklaard worden doordat een kind van een alleenstaande ouder gedurende 2024 18 jaar werd, als door gehuwden die tijdens 2024 uit elkaar gingen.

De stijging in de instroom 2024 ten opzichte van 2023 is voornamelijk te verklaren door een toename in toekenningen inkomensvoorziening aan asielzoekers/gedoogden en door verhuizing naar onze gemeente door bijstandsontvangers uit andere gemeenten. De aantallen instroom door redenen met betrekking tot arbeid in dienstbetrekking en uitkering ziekte zijn in 2024 afgenomen ten opzichte van 2023. • Bijzondere Bijstand Gedurende 2024 is 325 keer Individuele Bijzondere Bijstand toegekend. In 2023 waren dit 292 toekenningen. Bijzondere Bijstand is in 2024 voornamelijk uitgekeerd voor aanvragen met betrekking tot kosten bewindvoering, Collectieve Aanvullende Verzekering, kosten inrichting of huisraad en rechtsbijstand. • WerkBedrijf (afstand tot de arbeidsmarkt en arbeidsmatige dagbesteding) Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt worden, indien zij arbeidspotentieel hebben, door WerkBedrijf begeleid en bemiddeld naar een werkplek. In 2024 stroomden 23 inwoners uit naar werk. In 2023 waren dit 20 inwoners. 8 jongeren (< 27) met een afstand tot de arbeidsmarkt vonden een werkplek. Daarnaast vonden 18 inwoners een parttime werkplek, waardoor zij in mindere mate afhankelijk werden van een bijstandsuitkering. In 2024 heeft WerkBedrijf 16 inwoners geplaatst bij arbeidsmatige dagbesteding.

Deze vorm van dagbesteding valt onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en richt zich op inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het vinden van structuur, het ontwikkelen van vaardigheden of het behouden van sociale contacten. • Participatiecoaching Inwoners die op korte termijn nog geen uitzicht hebben op arbeid, worden begeleidt door een participatiecoach. De participatiecoach begeleidt naar participatievormen als vrijwilligerswerk, een meeloopstage of een sportclub. Het komt voor dat dit uiteindelijk leidt tot een betaalde baan. In 2024 werd de Dienstverleningsovereenkomst WerkBedrijf Rijk van Nijmegen 2024-2025 (DVO 20242025) ondertekend. In de DVO 2024-2025 is gekozen voor inzet op extra Participatiecoaching. Deze extra inzet maakte het mogelijk om het voorliggende veld verder in kaart te brengen en om ons kandidatenbestand opnieuw te analyseren en waar mogelijk extra te begeleiden. 19