Bijlage II Infographic Energieopgave Heumen

Heumen Klimaatneutraal Context & doelen

Coalitieakkoord 2022-2026

Landelijk beleid

• Klimaatneutraal (en energieneutraal?) in 2050 • Energieneutraal in 2030

• 55% minder CO2-uitstoot in 2030 t.o.v. 1990 • Klimaatneutraal in 2050

Aanpak

1

Wat betekent de opgave Klimaat­ neutraal precies voor Heumen? Deze infographic schetst het beeld van de huidige situatie (1) en de opgave voor energieneutraal en klimaaneutraal in 2030 en 2050 (2).

1

De raad heeft in het coalitieakkoord opgenomen een klimaat­neutrale gemeente te willen worden in 2050. In 2030 is een energie­­neutrale gemeente de ambitie. In deze infographic maken we i­ nzichtelijk wat dit voor Heumen betekent.

Energieneutraal: met energieneutraal in 2030 wil Heumen in ieder geval het elektriciteits­ verbruik in 2030 volledig zelf opwekken.

2

Waar staat Heumen nu? Inzicht in de huidige uitstoot van broeikasgassen en het aandeel duurzame energie.

Opgave 2030 en 2050 Een beschrijving van de opgave voor 2030 en 2050.

Klimaatneutraal: met klimaat­ neutraal in 2050 stoot je netto geen broeikasgassen meer uit in Heumen.

Waar staat Heumen nu?

Wat is de route naar energieneutraal 2030 en klimaatneutraal in 2050? Klimaatneutraal betekent dat er geen CO2 en andere broeikasgassen worden toegevoegd aan de atmosfeer binnen de gemeentengrenzen. Inzicht in de hoeveelheid broeikasgassen (CO2 en overige broeikasgassen) die in Heumen worden uitgestoten per sector

17% van de uitstoot is niet energie-gerelateerd (22 kiloton)

-18%

Dat zijn overige broeikasgassen zoals methaan en stikstof. Deze ontstaan hoofdzakelijk bij fermentatie, land­bewerking en mest.

22kT

128kT

CO2 Overige broeikasgassen

Totaal 2018: 122 kT

Totaal 1990: 150 kT

kT CO2(eq)

17%

Reductie van overige broeikasgassen betekent het verminderen van methaan en stikstof uitstoot door de omschakeling naar duurzame landbouw en koolstof vastleggen in de bodem.

Energiegebruik per sector (2019) onderverdeling wegverkeer Energieverbruik per sector*

83%

Onderverdeling wegverkeer

1% Landbouw

83% van de uitstoot komt door het gebruik van energie (100 kiloton) In Heumen is 83% van de uitstoot te relateren aan energie­ verbruik. Deze energie wordt hoofdzakelijk g ­ ebruikt in de sectoren mobiliteit en gebouwde omgeving. De uitstoot bij mobiliteit wordt voor een groot deel ­veroorzaakt door snelwegverkeer (54%). Om klimaat­neutraal te worden moet de broeikasgasuitstoot van de sectoren landbouw, industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving naar 0 worden gebracht en de energie die deze ­sectoren gebruiken moet duurzaam zijn.

Gebouwde omgeving

40%

40% Wegverkeer (snelweg) 2%

54%

57%

6%

Mobiliteit

Industrie

Mobiele werktuigen

*gebaseerd op cijfers Klimaatmonitor 2019

De elektriciteits- en warmtevraag met het aandeel duurzame bronnen Huidige elektriciteit

Huidige warmte

Wat doet Heumen nu al? • Stimuleringslening voor woningen, bedrijfspanden en maatschappelijke gebouwen • Energiebijeenkomsten in de wijken en dorpen • Ondersteuning Toekomst Malden Noord Oost • Onderzoek deelname Regionaal Expertisecentrum voor bedrijven • Programma energiecontroles bij bedrijven door omgevingsdienst • Uitbreiding huidig energieloket met website en klantcontactcentrum • Uitwerken aanpak energie-armoede • Onderzoek schooldaken vol zonnepanelen • Realisatie zonnepark Teersche Sluispolder

Wegverkeer (niet-snelweg)

Grootschalig zon op dak

Zon op land (gepland)

Fossiel

Kleinschalig zon op dak

Import van energie

Duurzame warmte

* gebaseerd op cijfers Klimaatmonitor 2021

2

Opgave energieneutraal 2030 en klimaatneutraal 2050

Om inzicht te krijgen in hoe de route naar een energieneutraal en klimaatneutraal Heumen eruit kan zien, maken we gebruik van het energietransitiemodel. SCENARIO 1 in 2030 elektriciteitsEnergieneutraal nte Heumen het ee m ge de t ek w In 2030 volledig zelf op. verbruik in 2030

SCENARIO 2 Klimaatneutraal in 2050 In 2050 stoot de gemeente Heumen netto geen broeikasgassen meer uit.

Met behulp van het Energie Transitie Model hebben we drie scenario’s opgesteld: 1) In 2030 energieneutraal scenario 2) In 2050 klimaatneutraal scenario 3) In 2050 klimaatneutraal + energieneutraal scenario

SCENARIO 3 l in 2050 Klimaatneutraal + energieneutraa netto geen In 2050 stoot de gemeente Heumen elektriciteitshet broeikasgassen meer uit en wordt verbruik volledig zelf opgewekt.

Uitstoot van broeikasgassen van de huidige lijn richting 2030 en op basis van 55% CO2-reductie en klimaatneutraal in 2050 500

120

Uitstoot broeikasgassen (kTon CO2-eq)

Benodigde elektriciteitsopwek voor energieneutraal in TJ

18%

100

400

80

44%

60

300

55%

200

40 100

20 0 2010

0

2015

2020

2025

2030

2035

2040

Volgens huidige lijn

2045

2050

2018

KLIMAATNEUTRAAL

Lijn voor Klimaatneutraal 2050

Volgens het 2030 scenario op basis van landelijke trends en ontwikklelingen en huidig beleid zal Heumen komen tot 44% CO2-reductie. Dat is niet in lijn met de 55% CO2-­ reductiedoelstelling. Om te komen tot meer CO2-reductie zijn meer maatregelen nodig.

2030

2050

Kleinschalig zon op dak

Zonnepark Teersche Sluispolder

Grootschalig zon op dak

Resterende benodigde opwek voor energieneutraal

Bovenstaand diagram laat een verwachting van de elektriciteitsopwek zien en hoeveel extra opwek nodig is voor energieneutraliteit. In 2030 is 70 TJ extra opwek nodig bovenop Teersche Sluispolder. In 2050 is 230 TJ aan extra opwek nodig.

Duurzame energiebronnen die nodig zijn voor het invullen van de enrgievraag in 2050 TJ

ENERGIEVRAAG 2050

DUURZAME ENERGIEBRONNEN 2050

1400

18 ha

243 m

1 grote windturbine van 5,6 MW wekt evenveel elektriciteit op als een zonneveld van 18 ha

1300 1200 1100

In de scenario’s rekenen we met energie-eenheden. We gebruiken MW en TJ. MW = opgesteld vermogen van een installatie in megawatt TJ = hoeveelheid energie in Terajoule Voorbeeld: 1 MW aan zonnepark levert 3,42 TJ aan energie op.

1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Vraag 2050

2030 energieneutraal

2050 klimaatneutraal

Warmte

Duurzame warmte / Omgevingswarmte

Waterstof

Waterstof

Biobrandstoffen

Bio-energie

Electriciteit

Electriciteitsopwek

Extra electriciteitsopwek voor energieneutraal

2050 klimaatneutraal en energieneutraal

Om klimaatneutraal te worden in 2050 zijn nog veel stappen nodig. Denk hierbij aan het isoleren van de gebouwde omgeving, energiebesparing, gasloos verwarmen en het opwekken van duur­ zame elektriciteit met zon en wind. In het 2050-scenario zullen meerdere bronnen nodig zijn: het winnen van omgevingswarmte (warmtepompen), biobrandstoffen voor industrie en mobiliteit, duurzame elektriciteitsopwek en het opwekken of importeren van waterstof. Om energieneutraal te zijn moet je naast de ontwikkeling van zon op dak ook 39 MW aan zon op land realiseren in 2030 (= 3 of 4 windturbines) en 95 MW aan zon op land in 2050 (= 5 of 6 windturbines).